అదానీ: రూ.5,675 కోట్ల ప్రాజెక్ట్ రూ.56.75 కోట్లకు ఎలా తగ్గింది? ఈ ఆరోపణపై కంపెనీ ఏమంటోంది?

ఫొటో సోర్స్, BALASHEB SAPKAL
- రచయిత, జాహ్నవీ మూలే
- హోదా, బీబీసీ మరాఠీ
- ప్రచురణ
- చదివే సమయం: 7 నిమిషాలు
సతారాలోని తరాలి డ్యామ్పై అదానీ గ్రీన్ కంపెనీ నిర్మిస్తున్న ప్రాజెక్ట్ ప్రస్తుతం చర్చనీయాంశంగా మారింది. కర్జత్లోని సైదోంగర్ ప్రాజెక్ట్ తరహాలోనే ఇక్కడ కూడా పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్ట్ను నిర్మిస్తున్నారు.
అయితే ఈ ప్రాజెక్ట్ వ్యయానికి సంబంధించిన వివరాలను వెల్లడించే సమయంలో అదానీ గ్రీన్ కంపెనీ తప్పుడు లెక్కలు చూపించిందని సతారాకు చెందిన ఆనరరీ వైల్డ్లైఫ్ కన్సర్వేటర్ రోహన్ భాటే గతంలో ఆరోపించారు.
ఈ ప్రాజెక్ట్ అసలు వ్యయం రూ.5,675 కోట్లు కాగా, కంపెనీ ఒక అఫిడవిట్లో దాన్ని కేవలం రూ.56.75 కోట్లుగా చూపించింది. అంటే ప్రాజెక్ట్ వ్యయాన్ని 99 శాతం తక్కువగా పేర్కొంది.
దీంతో సహ్యాద్రి టైగర్ రిజర్వ్లో వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కోసం కంపెనీ చెల్లించాల్సిన మొత్తం రూ.227 కోట్ల నుంచి కేవలం రూ.2.27 కోట్లకు తగ్గుతుంది.
అయితే అదానీ గ్రీన్ ఈ ఆరోపణలను ఖండించింది.

అటవీ సంరక్షణ కోసం చేయాల్సిన ఖర్చును తగ్గించుకునేందుకే కంపెనీ ప్రాజెక్ట్ వ్యయాన్ని భారీగా తగ్గించి చూపించిందనే ఆరోపణలు వచ్చాయి.
అదానీ గ్రీన్ ఈ ఆరోపణలను నిరాధారమైనవిగా పేర్కొంది. ఈ వ్యవహారంపై విచారణ జరపాలని కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల శాఖ కూడా మహారాష్ట్ర అటవీ శాఖను ఆదేశించింది.
అయితే జాతీయ వన్యప్రాణి బోర్డు (నేషనల్ వైల్డ్లైఫ్ బోర్డు) అనుమతి లేకుండానే ప్రాజెక్ట్ పనులు మొదలుపెట్టారని పర్యావరణ కార్యకర్తలు చెబుతున్నారు.
'సేవ్ సహ్యాద్రి' బృందం నవంబర్ 15న తరాలిలో ఒక సమావేశాన్ని నిర్వహించింది.
సహ్యాద్రి, తరాలి ప్రాంతాల పరిరక్షణ కోసం ముందుకు రావాలని నటుడు, పర్యావరణ కార్యకర్త షాయాజీ శిందే కూడా పిలుపునిచ్చారు.
స్థానికులు గత రెండేళ్లుగా ఈ ప్రాజెక్ట్ను వ్యతిరేకిస్తున్నారు. గతంలో ఈ ప్రాజెక్ట్కు సంబంధించిన ఎన్విరాన్మెంటల్ ఇంపాక్ట్ అసెస్మెంట్(ఈఐఏ)పైనా నిపుణులు ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు.

ఫొటో సోర్స్, PIB
అసలేంటీ తరాలి ప్రాజెక్ట్..
మహారాష్ట్రలోని సతారా జిల్లాలో పటాన్ తాలూకాలో తరాలి నది లోయ పరిధిలోని ఖాచే, తొండోషి, కలంబే, జాలు గ్రామాల్లో 150.74 హెక్టార్ల భూమిలో అదానీ గ్రీన్ ఎనర్జీ లిమిటెడ్ ఈ ప్రాజెక్ట్ను నిర్మిస్తోంది.
ఈ ప్రాంతం సతారాలోని కొయినా వన్యప్రాణుల అభయారణ్యం, సహ్యాద్రి టైగర్ రిజర్వ్ (ఎస్టీఆర్) పర్యావరణపరంగా సున్నితమైన ప్రాంతానికి సమీపంలో ఉంది.
తరాలిలో నిర్మిస్తున్న ఈ ప్రాజెక్ట్ 1,500 మెగావాట్ల సామర్థ్యం కలిగిన పంప్డ్ స్టోరేజ్ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్ట్.
పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్ట్లో రెండు జలాశయాలను ఉపయోగిస్తారు. విద్యుత్కు డిమాండ్, ధర ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఎగువ జలాశయం నుంచి నీటిని కిందకు వదిలి విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేస్తారు. ఆ తర్వాత విద్యుత్కు డిమాండ్, ధర తక్కువగా ఉన్నప్పుడు అదే నీటిని తిరిగి పంపుల ద్వారా ఎగువ జలాశయంలోకి పంపిస్తారు.

ఫొటో సోర్స్, BALASAHEB SAPKAL
సౌర విద్యుత్ లేదా ఇతర వనరుల ద్వారా ఉత్పత్తి చేసే విద్యుత్ను ఇలాంటి పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్ట్స్లో నిల్వ చేసుకోవచ్చు. అందుకే వీటిని 'వాటర్ బ్యాటరీ' అని కూడా పిలుస్తారు.
తరాలి పంప్డ్ స్టోరేజ్ ఒక ఓపెన్ లూప్ పంప్డ్ స్టోరేజ్ ప్రాజెక్ట్.
అంటే ఇందులోని రెండు జలాశయాల్లో దిగువ జలాశయం తరాలి నదిపై ఉంటుంది. అంటే నదిలో ప్రవహించే నీటిని ఉపయోగిస్తారు. ఎగువ జలాశయాన్ని ఖేటే, తొండోషి గ్రామాల్లో నిర్మించాలని ప్రతిపాదించారు.
దీని కోసం నదిపై ఇప్పటికే ఉన్న డ్యామ్ను ఉపయోగించనున్నారు.
అయితే ఈ డ్యామ్లోని నీటిని చుట్టుపక్కల 140 గ్రామాల ప్రజల తాగునీటి అవసరాలకు, వ్యవసాయానికి కేటాయించారు.
అంతేకాకుండా ఇప్పుడు ఈ నీటిలో కొంత భాగాన్ని విద్యుత్ ఉత్పత్తికి కూడా ఉపయోగించనున్నారు.
అందుకే స్థానికులు మొదటి నుంచీ ఈ ప్రాజెక్ట్పై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రతిపాదనను 2024 ఫిబ్రవరిలో తీసుకొచ్చారు.
2024 మార్చి 12న ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా రైతులు, పర్యావరణ కార్యకర్తలు ప్రాజెక్ట్ను వ్యతిరేకించారు.
కేంద్ర పర్యావరణ శాఖ 2025 ఫిబ్రవరి 11న ఈ ప్రాజెక్ట్కు పర్యావరణ అనుమతి ఇచ్చింది.
అయితే అనుమతి మంజూరు చేసే సమయంలో కొన్ని షరతులు విధించింది. ఈ షరతులను నెరవేర్చే క్రమంలోనే ప్రాజెక్ట్ వ్యయాన్ని తక్కువగా చూపించారని రోహన్ భాటే ఆరోపిస్తున్నారు. గత 30 ఏళ్లుగా సహ్యాద్రి టైగర్ రిజర్వ్లో పరిశోధకుడిగా, వన్యప్రాణి కార్యకర్తగా రోహన్ భాటే పనిచేస్తున్నారు.
"టైగర్ ప్రాజెక్ట్కు సంబంధించిన జరిగిన అవకతవకల గురించి ఇప్పటికే ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకెళ్లాం. ఇక్కడ నిధుల మొత్తాన్ని తక్కువగా చూపిస్తున్నట్లు గుర్తించాం. ఈ ప్రాజెక్ట్కు సంబంధించిన పూర్తి మొత్తాన్ని అదానీ కంపెనీ చెల్లించాల్సిందే" అని అన్నారు.

ఫొటో సోర్స్, BALASAHEB SAPKAL
అఫిడవిట్లో ఏముంది?
ప్రతిపాదిత తరాలి ప్రాజెక్ట్.. కొయినా అభయారణ్యం లేదా సహ్యాద్రి టైగర్ రిజర్వ్ సరిహద్దుల్లో గానీ, బఫర్ జోన్లో గానీ లేదు.
అయితే ఈ ప్రాంతం కొయినా అభయారణ్యానికి ప్రతిపాదిత పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతం (డీమ్డ్ ఈఎస్జెడ్) పరిధిలో ఉంది.
ఇలాంటి ప్రతిపాదిత ప్రాంతంలో ఏదైనా ప్రాజెక్ట్ నిర్మిస్తే, నిబంధనల ప్రకారం దాని మొత్తం వ్యయంలో నాలుగు శాతం మొత్తాన్ని వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కోసం అభయారణ్యంలో జమ చేయాలి.
పర్యావరణ అనుమతి పత్రంలో తరాలి ప్రాజెక్ట్ వ్యయం రూ.5,675 కోట్లుగా పేర్కొన్నారు. దీని ప్రకారం అదానీ గ్రీన్ కంపెనీ అటవీ శాఖకు ప్రాజెక్ట్ వ్యయంలో నాలుగు శాతం అంటే రూ.227 కోట్లు చెల్లించాల్సి ఉంది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రతిపాదిత ఈఎస్జెడ్ పరిధిలోకి వస్తుందని, అందువల్ల నేషనల్ బోర్డ్ ఫర్ వైల్డ్లైఫ్ నుంచి అనుమతి తీసుకోవడం తప్పనిసరి అని పర్యావరణ అనుమతి పత్రంలో పేర్కొన్నారు.
రోహన్ భాటే సేకరించిన పత్రాల ప్రకారం, అదానీ గ్రీన్ ఫిబ్రవరి 23న రాష్ట్ర వన్యప్రాణి బోర్డుకు దరఖాస్తు చేసింది. రాష్ట్ర వన్యప్రాణి బోర్డు అనుమతి మంజూరు చేసే సమయంలో ఈ నాలుగు శాతం మొత్తంతో పాటు మొత్తం 15 షరతులు విధించింది.
2026 మార్చిలో మహారాష్ట్ర ప్రిన్సిపల్ చీఫ్ కన్జర్వేటర్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్స్ రూ.227 కోట్లు జమ చేయాలని కోరారు.
ఆ తర్వాత 2026 సెప్టెంబర్ 7న అదానీ గ్రీన్ ఎనర్జీ లిమిటెడ్ ఒక అఫిడవిట్ సమర్పించింది. అందులో ప్రాజెక్ట్ వ్యయాన్ని రూ.56.75 కోట్లుగా చూపించింది.
దీంతో అక్టోబర్ 12న ప్రిన్సిపల్ ఫారెస్ట్ సెక్రటరీ కంపెనీ రూ.227 కోట్లకు బదులుగా రూ.2.27 కోట్లు చెల్లిస్తే సరిపోతుందని అంగీకరించారు. ఈ మొత్తంలో ఒక శాతాన్ని తక్షణమే జమ చేయాలని, మిగిలిన మొత్తాన్ని నేషనల్ బోర్డ్ ఫర్ వైల్డ్లైఫ్ నుంచి అనుమతి వచ్చిన తర్వాత చెల్లించాలని కూడా సూచించారు.
ఆ తర్వాత సహ్యాద్రి టైగర్ రిజర్వ్కు రూ.56.75 లక్షల విరాళం ఇచ్చింది అదానీ గ్రీన్.
"ఇంత పెద్ద ప్రాజెక్ట్ వ్యయం రూ.56.75 కోట్లు మాత్రమే ఉండదని సామాన్య వ్యక్తి కూడా అర్థమవుతుంది. ఇప్పుడు కంపెనీకి అన్ని అనుమతులు లభించాయి. కానీ పూర్తి మొత్తాన్ని చెల్లించలేదు. ఇదే నా ప్రధాన ఫిర్యాదు" అని రోహన్ భాటే అన్నారు.
అక్టోబర్ 30న ఈ వ్యవహారంపై ప్రధానమంత్రి కార్యాలయ ఫిర్యాదుల పోర్టల్, 'ఆప్లే సర్కార్' వెబ్సైట్ ద్వారా ముఖ్యమంత్రికి లేఖ రాసి వివరాలు తెలియజేశారు భాటే.
నవంబర్ 6న ఈ వ్యవహారంపై విచారణ జరపాలని రాష్ట్ర అటవీ శాఖను ఆదేశించింది పర్యావరణ శాఖ .
అయితే ఈ ప్రాజెక్ట్కు ఇప్పటివరకు నేషనల్ బోర్డ్ ఫర్ వైల్డ్లైఫ్ నుంచి అనుమతి లభించలేదు.

ఫొటో సోర్స్, BALASAHEB SAPKAL
అదానీ గ్రూప్ ఏమంటోంది?
స్థానిక పత్రికలతో పాటు 'ఇండియన్ ఎక్స్ప్రెస్'లోనూ రోహన్ భాటే ఫిర్యాదుకు సంబంధించిన వార్తలు ప్రచురితమైన తర్వాత దేశవ్యాప్తంగా పర్యావరణ కార్యకర్తల దృష్టి ఈ అంశంపై పడింది.
చట్టపరమైన ప్రక్రియను తప్పించుకోవడంతో పాటు, వన్యప్రాణుల సంరక్షణ కోసం చేయాల్సిన ఖర్చును తగ్గించుకునేందుకే అదానీ గ్రీన్ కంపెనీ ప్రాజెక్ట్ వ్యయాన్ని తక్కువగా చూపించిందనే ఆరోపణలు వచ్చాయి.
అదానీ గ్రూప్ ఈ ఆరోపణలను ఖండించింది.
"ఆన్లైన్ ప్రతిపాదనలో పేర్కొన్న రూ.56.75 కోట్ల మొత్తం కేవలం స్థల పరిశీలన, సర్వే ఖర్చులకు మాత్రమే సంబంధించినదని స్పష్టం చేశాం" అని మీడియాకు విడుదల చేసిన ఒక లేఖలో కంపెనీ పేర్కొంది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ పూర్తిగా ప్రైవేటు, అటవీయేతర భూమిలో నిర్మిస్తున్నామని, ఇది సహ్యాద్రి టైగర్ రిజర్వ్ బఫర్ జోన్కు వెలుపల ఉందని అదానీ గ్రీన్ ప్రతినిధి తెలిపారు.
"ఈ ప్రాజెక్ట్ వల్ల పులుల సంచార మార్గాలకు లేదా నోటిఫై చేసిన పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతానికి (ఈఎస్జెడ్) ఎలాంటి ప్రభావం ఉండదు. అలాంటి ప్రాంతానికి ఆనుకుని కూడా ఈ ప్రాజెక్ట్ లేదు. ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం ఎలాంటి రక్షిత ప్రాంతం, రిజర్వ్ ఫారెస్ట్ లేదా నోటిఫై చేసిన పర్యావరణ సున్నిత ప్రాంతానికి (ఈఎస్జెడ్) చెందిన భూమి వినియోగంలో మార్పులు చేయాల్సిన అవసరం లేదు" అని అదానీ గ్రీన్ ప్రతినిధి పేర్కొన్నారు.
సతారాలో ఆందోళనకు సిద్ధమవుతున్నాారా..
గతంలోనూ పర్యావరణ కార్యకర్తలు ఈ ప్రాజెక్ట్ పర్యావరణ ప్రభావ అంచనా (ఈఐఏ) నివేదికలోని పలు లోపాలను చూపించారు.
స్థానిక భౌగోళిక పరిస్థితులకు సంబంధించిన వివరాలను అందించడానికి బదులుగా, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని గ్రామాలు, అక్కడి ప్రాజెక్టులకు సంబంధించిన వివరాలను నివేదికలో కాపీ చేసి పెట్టారని కార్యకర్తలు తెలిపారు. దీనిపై వారు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు.
అంతేకాకుండా తరాలి డ్యామ్ దిగువ జలాశయంపై ఆధారపడే స్థానికులు నీటి పంపిణీ విషయంలోనూ ఈ ప్రాజెక్ట్ను వ్యతిరేకిస్తున్నారు. ఈ జలాశయాన్ని కూడా ప్రాజెక్ట్ కోసం ఉపయోగించనున్నారు.
నేషనల్ బోర్డ్ ఫర్ వైల్డ్లైఫ్ నుంచి అనుమతి పొందే ప్రక్రియ పూర్తికాకముందే ప్రాజెక్ట్ పనులు ప్రారంభించారని స్థానికుడు, కార్యకర్త బాలాసాహెబ్ సక్ఫాల్ తెలిపారు.
ఈ ప్రాజెక్ట్కు వ్యతిరేకంగా సేవ్ సహ్యాద్రి బృందం ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్రూమ్ ప్రచురణ)
(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్, ఫేస్బుక్, ఇన్స్టాగ్రామ్, ట్విటర్లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్లో సబ్స్క్రైబ్ చేయండి.)





























