ቀጥታ, ትራምፕ፡ ንመሓዛ ኣመሪካ ዝኾነት ዖማን፡ ምስ ኢራን ሓዊሱ ክድብድባ ከምዝኽእል ኣፈራሪሑ

ቀጥታዊ ሸፈነ

1. 2 ሓምለ 2026ሩስያ፡ ኣብ ልዕሊ ኪቭ ብዝፈፀመቶ ሰፊሕ ደብዳብ 20 ሰባት ሞይቶም

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ሓይልታት ሩስያ: ሎሚ ለይቲ፡ ኣብ ልዕሊ ኪቭ ዓቢ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ሚሳይላትን መጥቃዕቲ ብምፍጻሞም 20 ሰባት ቀቲሎም።

   ከንቲባ እታ ከተማ፡ ኣብ ልዕሊ ርእሰከተማ ዩክረይን ዛጊድ "ዝዓበየ መጥቃዕቲ" ክብል ገሊጽዎ።

   ቪታሊ ክሊችኮ፡ ኣብ ልዕሊ‘ቶም ዝሞቱ፡ ኣስታት 90 ሰባት ከምዝቖሰሉ ወሲኹ ሓቢሩ።

   ሓደ ካብቶም ዝተሃርሙ ከባብታት፡ መደበር ኣምቡላንስ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ፅባሕ ዓርበ መዓልቲ ሓዘን ምዃና ኣዊጁ።

   ቅድሚ ሕዚ ዝተፈጸሙ መጥቃዕትታት ዝያዳ ሰባት ዝቐተሉ እኳ እንተኾኑ፡ እዚ ዳሕረዋይ ደብዳብ ግን ዝበዝሐ ኣጽዋር ኣብ ሰፋሕቲ ከባብታት’ታ ርእሰከተማ ከምዝተፈፀመ ሓቢሩ።

   ፕረዚደንት ዩክረይን ቮሎዲሚር ዘለንስኪ፡ ሩስያ ንመጥቃዕቲ ትዳሎ ከምዘላ ድሕሪ ምጥንቃቑ፡ ድሕሪ ሒደት ሰዓታት ዝወረደ'ዚ ደብዳበ፡ ኣብ መላእ እታ ከተማ ብዙሓት ህንጻታት ኣዕንዩ።

   ሞስኮ፡ ምላሽ ነቲ፡ ዩክረይን ኣብ ልዕሊ ሲቪልያን መሰረተ-ልምዓት ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ከምዝዀነን፡ ወተሃደራዊ ማእከላት ዒላማ ዝገበረ ከምዝዀነን ኣፍሊጣ።

2. 1 ሓምለ 2026ሜክሲኮ፡ ሰለስተ ሰባት ህይወቶም ዝሰኣንሉ ጽምብል ዋንጫ ዓለም

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ኣብ ማእከል ርእሰከተማ ሜክሲኮ- ኣብ ከባቢ ሓወልቲ ‘መልኣኽ ናጽነት’ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ደገፍቱ ኲዕሶ እግሪ ናብ ጎደናታት ኣብዝወጽሉ ኣብ ሰለስተ ሰባት በቲ ፅቕጥቅጥን ዋህፅን ህይቶም ስኢኖም።

   እታ ሃገር ድሕሪ 1986 ንፈለማ እዋን እያ ኣብ ዋንጫ ዓለም ኣብ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ብምዕዋት ናብ ዝቕጽል ​​መድረኽ ክትሓልፍ ክኢላ።

   ከንቲባ እታ ከተማ ክላራ ብሩጋዳ፡ ንስድራቤት ግዳያት ዝተሰመዓ "ልባዊ ሓዘን" ብምግላፅ፡ ኣብ ዝቕጽሉ መዓልታት ዝግበሩ ፅምብላት ከምኡ ከምዘይድገም ቃል ኣትያ።

   ሰብመዚ ጥዕና፡ ህጹጽ ኣገልግሎት፡ እቶም ሰለስተ ግዳያት ናብ ሆስፒታል ተወሲዶም ቀዳማይ ረድኤት ከምዝተገብረሎም ሓቢሮም።

   እንተዀነ፡ ሰለስቲኦም ብሰንኪ ዋህፅን ፅቕቅጥን ከምዝሞቱን ብስድራቤቶም ከምዝተለለዩን በዓል መዚ ጥዕና እታ ከተማ ወሲኹ ሓቢሩ።

   ከንቲባ ብሩጋዳ፡ እቲ ሞት ምስተገልጸ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝዘርግሐቶ ጽሑፍ፡ ደገፍቲ "ኩሉ ግዜ ሓላፍነት ብዝተመልኦ፣ ብምትሕልላይን ምጥሕስሳብን ክጽንብሉ" ኣተሓሳሲባ።

   ዓወት ሜክሲኮ ዘበስር ፊሽካ ምስተነፍሐ፡ ኣብ ስታድዮም ኣዝቴካን ኣብ መላእ ሰፊሕ ክፋል እታ ከተማን፡ ህዝባዊ ፅምብል ኣበጊሱ።

   ኣብ ከተማ ሜክሲኮ ልዕሊ 20 ሚልዮን ሰባት ዝነብሩ ዀይኖም፡ እዚ ድማ ሓደ ካብቶም ኣብዛ ፕላኔት ጽዑቕ ህዝቢ ዝነብረሎም ከባቢታት ይገብራ

   እዚ ናይ ሰሉስ ዓወት፡ ንሜክሲኮ ናብ ዙር 16 ዋንጫ ዓለም ዘሕልፋ ዀይኑ፡ ቶማስ ቱከል ዝመርሓ ጋንታ ሎሚ ረቡዕ ንዲ.ኣር ኮንጎ እንተድኣ ስዒራ፡ ምስ እንግሊዝ ክትገጥም ሰፊሕ ተኽእሎ ኣሎ።

3. 1 ሓምለ 2026ትራምፕ: ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ንግዲ ክሪፕቶ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር ከሲቡ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ንግዳዊ ንጥፈታት ክሪፕቶካረንሲ፡ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር ከምዝረኸበ፡ ናይ 2025 ፋይናንሳዊ ጸብጻቡ ይሕብር።

   እቲ 927 ገጻት ዝሓዘ ፀብፃብ፡ ካብ ሓደ ‘ሴሌብሬሽን ኰይን’ ዝተባህለ ትካሉ ጥራይ፡ 635 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ከምዝረኸበ የመልክት።

   ብተወሳኺ፡ ካብቲ ብናይ ገዛእ ርእሱ፡ ደቁን፡ ደቂ ፍሉይ ልኡኹ- ስቲቭ ዊትኮፍን፡ ዝተመስረተ ትካል ክሪፕቶካረንሲ ‘ወርልድ ሊበርቲ ፋይናንሻል’ ልዕሊ 500 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ረኺቡ።

   ከምኡ’ውን፡ ካብ ብስም ትራምፕ ዝተሓተሙ ኣቑሑትን ካብ ሪልስቴትን (መሸጣ ኣባይቲ)፡ ተወሳኺ ሚልዮናት ኣታዊ ከምዝረኸበ እቲ ሓበሬታ ይጠቅስ።

   ዋይት ሃውስ ግን፡ ትራምፕ ካብ ናይ ፕዚደንትነት ስልጣኑ ተበሊፁ መኽሰብ ይረክብ ከምዘየለ'ዩ ዝምጉት።

   እቲ ዳሕረዋይ ፋይናንሳዊ ኣታዊኡ፡ ብውሑዱ 2.2 ቢልዮን ዶላር ዝበጽሐ - ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ 2024 ዝነበረ ኣታዊ ኣዝዩ ዝዛይድ ኮይኑ፡ ትራምፕ ልዕሊ 600 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ከምዝረኸበ ገሊፁ ምንባሩ ዝዝከር እዩ።

   ንግዳዊ ንጥፈታቱ፡ ብደቁ ንዝመሓደር ትካል ከምዝገደፎ ብተደጋጋሚ ዘጉልሕ ዋይት ሃውስ፡ ዝኾነ ናይ ረብሓ ምግጫው ከም ዘየሎ ደጋጊሙ ከእምን'ዩ ዝፍትን።

   ምክትል ጸሓፊት ፕረስ ዋይት ሃውስ ኣና ኬሊ፡ እቲ ፕረዚደንት ንኣመሪካ “ማእከል- ክሪፕቶ ኣለም "ገይርዋ ብምባል፡ ክትኮርዕ ከምዝገበራ ገሊጻ።

   ንሳ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፡ "ፕረዚደንት ይኹን ስድርኡ ኣብ ናይ ረብሓ ግጭት ተጸሚዶም ኣይፈልጡን፡ ንመፃኢ’ውን ኣብ ከምኡ ኣይክዋፈሩን'ዮም" ኢላ።

4. 30 ሰነ 2026ላዕለዎት ዳያኑ፡ ትራምፕ ደቂ ስደተኛታት ብቐጥታ-ዜግነት ከይረኽቡ ዘመሓላፎ ትእዛዝ ኣጊዶም

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ፡ ዶናልድ ትራምፕ ካብ ሰነዳት ዘይብሎም ስደተኛታት ኣብ ምድሪ ኣመሪካ ዝወተወልዱ ብቐጥታ ዜግነት ከይረኽቡ ዝገበሮ ፈተነ ነጺግዎ።

   እቲ ፕረዚደንትን ናይ ሕጊ ጉጅለኡን፡ ኣብዚ ጉዳይ ዝሓዝዎ ቅዋም፡ ኣብታ ሃገር ዝለዓለ ኣካል ቤት ፍረዲ ክሳብ ቀረፅቲ ሕግን ክኢላታት ሕግን ብዙሕ ደገፍ ከይረኸበ ፀኒሑ።

   እዚ ንብዙሓት ኣብታ ሃገር ዝተወልዱ ኣሸሓት ደቂ ስደተኛታትት ዝፀሉ ውሳነ፡ በዚ መልክዑ ከብቅዕ ምኽኣሉ፡ ንተሓለቕቲ መሰላት ዘደንቕ ዓወት ከምዝዀነ እዩ ዝግለፅ።

   ዝበዝሑ፡ ካብቶም ትሸዓተ ዳያኑ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ፡ እዚ ቋንቋን ትርጉምን ሕገ-መንግስቲ ኣመሪካ ዝቕይርን፡ ን150- ዓመታት ዝፀንሐ ፅኑዕ ሕጊ ዳግማይ ዝኽልስን ትእዛዝ፡ ምእንቲ ዓወት ትራምፕ ክበሃል፡ ኣይነፀድቕን ክብሉ እዮም ወሲኖም።

   ብርግጽ እዚ ውሳነ እዚ፡ ነቲ ፕረዚደንት ከቘጠዖ ምዃኑን፡ ሰነዳት ዘይብሎም ስደተኛታት ናብ ኣመሪካ ክኣትዉ ዝኽእሉሉ መገድታት ኩሉ ንምድራት ሓድሽ ሜላታት ክእልሽ ክግደድ ምኳኑን ተዓዘብቲ ይዛረቡ።

   እቲ ናይ ሎሚ ውሳነ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ፡ ንመሰል ውልደት ዜግነት ንምኽባር 6ን 3 ድጋፍ ከምፀንዐ፡ ፀብፃባት ይሕብሩ።

   እቲ ብይን ብላዕለዋይ ዳኛ ጆን ሮበርትስ ዝተጻሕፈ ኮይኑ፡ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ወይ ንግዚኡ ኣብ ኣመሪካ ካብ ዝነብሩ ወለዲ ዝተወልዱ ህጻናት፡ ብመሰረት ቅዋም ኣመሪካ፡ ብቐጥታ "ዜጋታት" ምዃኖም ይገልጽ።

   እቲ ውሳነ፡ ነቲ ድሕሪ ኲናት ሓድሕድ ኣመሪካ፡ ንሕቶ ዜግነት ናይቶም ሓራ ዝወጹ፡ ኣብ ኣመሪካ ዝተወልዱ ባሮት ነበር ንምፍታሕ: ዝተደንገገ መበል 14 መመሓየሺ ሕጊ ከም መርትዖ ይጠቅስ።

5. 29 ሰነ 2026ወከልቲ ኣመሪካን ኢራንን ኣብ ቐጠር ክራኸቡ'ዮም - ትራምፕ, ኣብ ቴክኒካዊ ኣካል'ቲ ስምምዕ ልዝብ ክቕጽላ እየን- ተባሂሉ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ፕረዚደንት ኣመሪካ ኣብ ማሕበራዊ ገፁ ‘ትሩዝ ሶሻል’ ኣብ ዘስፈሮ ፅሑፍ ፡ "ኢራን ኣኼባ ክግበር ሓቲታ ኣላ፤ ፅባሕ ኣብ ዶሃ ክካየድ'ዩ" ኢሉ።

   እንተኾነ ግን ዶናልድ ትራሞፕ ብዛዕባ እቲ ጽባሕ ክካየድ መደብ ተታሒዝሉ ዘሎ ኣኼባ ተወሳኺ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃበን።

   ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ ካሮሊን ሌቪት ግን፡ ንፎክስ ኒውስ ኣብ ዝሃበቶ ሓበሬታ፡ ላዕለዎት ተደራደርቲ ኣመሪካ ጃረድ ኩሽነርን ስቲቭ ዊትኮፍን “ኣብዚ ሰሙን’ዚ ንላዕለዋይ ኣኼባ ሰበስልጣን፡ ናብ ዶሃ ክጓዓዙ እዮም” ኢላ።

   ብተወሳኺ ጎኒ ጎኒ እቲ ላዕለዋይ ኣኼባ ቴክኒካዊ ዝርርብ ከምዝካየድ'ውን ሓቢራ።

   ኢራንን ኣመሪካን ኣብ ቴክኒካዊ መዳያት እቲ ኣብ ስምምዕ ዝተበፅሓሉ ምቍራፅ ተኹሲ፡ ልዝብ ክቕጽላ ምዃነን፡ ሓደ በዓልስልጣን ዋሽንግተን ሓቢሩ ምንባሩ ቅድም ኢሉ ተገሊፁ ነይሩ።

   እቲ ስሙ ዘይተጠቕሰ በዓልስልጣን ንኤኤፍፒ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ “ኣብ ኩሉ ቴክኒካዊ መዳያት እቲ ስምምዕ ዝግበር ዘተ ክቕጽል እዩ” ክብል'ዩ ተዛሪቡ።

   "ንግዚኡ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ግጭት ካብ ምግዳድ ክቑጠቡ እዮም፤ መራኽብ ብናጽነት ብሰላም ክጓዓዛ ክኽእላ እየን" ድማ ኢሉ።

   ምክትል ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢን ሓላፊ ጉጅለ ዘተ ኢራን፡ ካዘም ጋሪባባዲ ግና፡ ክልቲአን ሃገራት ኣብዚ ሰሙን ቴክኒካዊ ዝርርብ ንምክያድ መደብ ተታሒዙ ኣሎ ንዝብል ጸብጻባት ነፂጉ።

   ብሰንኪ ኣብ ኣተሓሕዛ ጉዳይ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝተለዓለ ምስሕሓብ፡ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ቴህራንን ዋሽንግተንን ተጋጭየን ነቲ ስምምዕ ሰላም ብምጥሓስ ነንሕድሕደን ክካሰሳ ከምዝቐነያ ዝዝከር እዩ።

6. 28 ሰነ 2026ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኣብ ትግራይ እናኸረረ ዝኸይድ ዘሎ ወጥሪ ከምዘሻቐሎ ገሊጹ

   

   ምንጪ ስእሊ, Getty Images

   ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ ትግራይ እናወሰኸ ብዝኸይድ ዘሎ ወጥሪ ሰኸፈት ከምዝሓደሮ ገሊጹ።

   ኣብ ቀረባ እዋን ዝተራእዩ ምዕባለታት፡ ነቲ ንኽልተ ዓመት ዝቐጸለ ኲናት ትግራይ ዘብቅዐ ስምምዕ ፕሪቶርያ ከዳኽም ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።

   ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ትማሊ 27 ሰነ 2026 ዘውጽኦ መግለጺ፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት)፡ ነባር ክልላዊ ቤት ምኽሪ ምቘሙን: ግዱድ ወተሃደራዊ ግፋን ብምጥቃስ፡ “ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዘሎ ወጥሪ ከምዘሻቐሎ” እዩ ዘመልክት።

   ሕብረት ኤውሮጳ፡ እዚ ስጉምትታት ንውዕላት ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ዝጥሕስ ምዃኑ እውን ኣስሚሩሉ ኣሎ።

   ፌደራል መንግስቲ ይኹን ህወሓት ምሉእ ኣተገባብራ ስምምዕ ፕሪቶርያ ብዝምልከት ብህጹጽ ዘተ ክጅምሩ ኣተሓሳሲቡ።

   ብተወሳኺ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝምራሕ ናይ ሽምግልና ጻዕርታት ከም ዝድግፍ እውን ኣረጋጊጹ።

   እዚ መግለጺ ሕብረት ኣውሮጳ፡ ነቲ ብ26 ሰነ ካብ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝወጸ መግለጺ ስዒቡ ዝመጸ እዩ።

   እቲ ኤምባሲ፡ ስምምዕ ፕሪቶርያ “ምሉእ ብምሉእ ክትግበር” ጸዊዑ እዩ።

   ነዚ መግለጺ ዘውጽአ፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ "ኣኽረርቲ" ኣባላት ህወሓትን ናይ ቀረባ ስድራቤቶምን ናይ ቪዛ እገዳ ከም ዘንበረት ካብ እትገልጽ ድሕሪ ሓደ ሰሙን እዩ።

7. 28 ሰነ 2026ኣመሪካን ኢራንን ነቲ ውዕል ሰላም ብምጥሓስ ነንሕድሕደን ይካሰሳ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ኣመሪካ፡ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ብቐዳም ኣብ ልዕሊ ባንዴራ ፓናማ እተምበልብል መርከብ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ድሕሪ ምፍፃሙ፡ ኣብ ልዕሊ ኢራን ሓድሽ መጥቃዕቲ ኣካይዳ።

   ማእከላይ እዚ ኣመሪካ (ሴንትኮም)፡ ኣብ ልዕሊ ንግዳዊ መራኽብ ንዝግበር "ቀጻሊ መጥቃዕቲ" ቀጥታዊ ምላሽ ንምሃብ፡ ኣብ መላእ ኢራን ዝተፈላለየ ዕላማታት ከምዝሃረመ ገሊጹ።

   ሕነ ንምፍዳይ፡ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን (IRGC) ኣብ ኩዌትን ባሕሬንን ኣብ ዝርከብ ትሕተ ቅርጺ ኣመሪካ ሚሳይላትን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን መጥቃዕቲ ከምዘውረደ ንመንግስታዊ ማዕከናት ዜና ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።

   ድሕሪ እቲ ምልውዋጥ ተኹሲ፡ ኣመሪካን ኢራንን ነቲ ስምምዕ ምቁራጽ ተኹሲ ብምጥሓስ ነንሕድሕደን ይካሰሳ ኣለዋ።

   ሴንትኮም ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ "ኢራን ነቲ ስምምዕ ምቁራጽ ተኹሲ ከተኽብር ዕድል ተዋሂብዋ'ኳ እንተነበረ፡ ሓይልታታ ግን ንባንዴራ ፓናማ እተምበልብል ታንከር ‘ኤምቲ ኪኩ’ መጥቃዕቲ ሰብ ኣልቦ ነፋሪት ከምፈፀመት’ ገሊፁ።

   ከም መልሲ ናይዚ ድማ፡ ነፈርቲ ውግእ ኣመሪካ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝን ከባቢኡን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኣብ 10 ወተሃደራዊ ዒላማታት ኢራን መጥቃዕቲ ከምዘካየዳ እቲ መግለጺ ሓቢሩ።

   እዚ ድማ ወተሃደራዊ ናውቲ፣ ስርዓተ ርክብ፣ መከላኸሊ ኣየርን መኽዘን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ዘጠቓለለ እዩ።

   መግለጺ ኢራን፡ ኣመሪካ "ሓይሊ ባሕሪ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን( IRGC) ኣብ ልዕሊ’ታ ገበነኛ መርከብ ንዝወሰዶ ስጉምቲ" ምላሽ ንምሃብ፡ ኣብ ኢራን ሓሙሽተ መደበራት ገማግም ባሕሪ መጥቃዕቲ ከምዝፈጸመት ገሊፁ።

   ነዚ ሕነ ንምፍዳይ፡ እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ኣብ ኩዌት ኣብ ዝርከብ መደበር ዓሊ ኣልሳለምን ኣብ ፖርት ሳልማን ባሕሬን ኣብ ዝርከብ ሓሙሻይ መርከብ ሓይሊ ባሕሪን ኣብ "ሸሞንተ ወሰንቲ ትሕተ ቅርጺ" ባሊስቲክ ሚሳይላትን ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ከምዘዕነወ ገሊፁ።

   ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኢራን ዘካየደቶ ዳሕረዋይ መጥቃዕቲ ምስ ተገልፀ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ትራምፕ ኣብ ትሩዝ ሶሻል፡ ቴህራን "ፈጺማ ከምዘይትመሃር ዘርኢ እዩ" እዩ ኢሉ።

   "ድሕሪ ደጊም ርትዓውያን ዘይንዀነሉ እዋን ክመፅእ ይኽእል'ዩ፡ ነቲ ኣዝዩ ብዓወት ዝጀመርናዮ ስራሕ ድማ ብወተሃደራዊ መንገዲ ክንዛዝሞ ክንግደድ ኢና" ክብል ትማሊ ቀዳም ምሸት ተሓንዩ።

   እቲ ጽሑፍ ኣስዒቡ፡ "ከምኡ እንተኾይኑ፡ እስላማዊት ሪፓብሊክ ኢራን ድሕሪ ደጊም ኣይክትህሉን እያ!" ይብል።

8. 27 ሰነ 2026ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ጽዕነት መርከብ ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኣብ ኢራን ደብዳብ ፈጺማ

   

   ምንጪ ስእሊ, Reuters

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን ኣብ ሆርሙዝ ኣብ ልዕሊ መርከብ ጽዕነት ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ ንስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ጥሒሳ ብምባል፡ "ዕሽነት ዝመልኦ ግህሰት" ፈጺማ ክብል ከሲሱዋ።

   ነዚ ስዒቡ ድማ ሓይልታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ዒላማታት ኢራን መጥቃዕቲ ፈጺሞም።

   ማእከላይ እዚ ሓይልታት ኣመሪካ ብዓርቢ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ መኽዘናት ሚሳይላትን ድሮናትን ከምኡ’ውን ኣብ ገማግም ባሕሪ ኣብ ዝርከቡ ናይ ራዳር መደበራት መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸመ ገሊጹ።

   እዚ ስጕምቲ እዚ፡ ሓሙስ ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ናይ ጽዕነት መርከብ ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ድሮን ዝተዋህበ ምላሽ ምዃኑ እቲ እዚ ሓቢሩ። እቲ መጥቃዕቲ፡ ኣብቲ ዞባ ተዓጊቶም ንዘለዉ ኣሽሓት መርከበኛታት ንምውጻእ ተሓሲቡ ዝነበረ መደብ ክተዓናቐፍ ገይሩ እዩ።

   ኢራን ብወገና፡ እታ መጥቃዕቲ ዝወረዳ ብባንዴራ ሲንጋፖር እትጓዓዝ "ኤቨር ላቭሊ" ዝተሰምየ ናይ ጽዕነት መርከብ፡ ኣብቲ ዘይተፈቕደላ መስመር ባሕሪ ብምጓዓዛ መጥቃዕቲ ከም ዝተፈጸማ ገሊጻ።

   ዕጡቕ ሓይሊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ድማ ሓይልታት ኣመሪካ ብዝተፈላለየ ምስምስ ኣብ ልዕሊ ገማግም ባሕሩ መጥቃዕቲ ከም ዝፈጸሙ ብምኽሳስ፡ ሓይልታት ባሕሩ ኣብቲ ዞባ ኣብ ዝርከቡ ወተሃደራዊ መደበራት ኣመሪካ መጥቃዕቲ ብምፍጻም ሕነ ከም ዝፈደዩ ሓቢሩ።

   ቢቢሲ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ምስ ምኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ርክብ እኳ እንተ ገበረ፡ ምላሽ ግን ኣይረኸበን።

   ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ትራምፕን ካልኦት ሰበ-ስልጣን ኣመሪካን ምስ ኢራን ክግበር ዝጸንሐ ዘተ ጽቡቕ ይኸይድ ከም ዝነበረ ክገልጹ ጸኒሖም እዮም።

   ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ እቲ ስምምዕ ምቍራጽ ተዅሲ ገና ጸኒዑ ኣሎዶ የሎን ንዝብል ሕቶ ጋዜጠኛታት ክምልስ ከሎ፡ "እንታይ ይኸውን ከም ዘሎ ክትፈልጡ ኢኹም፡" ክብል ብምግላጽ ሰፊሕ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቘጢቡ እዩ።

9. 26 ሰነ 2026ኣብ ቬነዙወላ ብሓደጋ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ዝተጎድኡ ሰባት ምድላይ ይቕጽል

   ግዝያዊት ፕረዚደንት ቬነዙወላ ደልሲ ሮድሪገዝ ኣብዚ ሕጂ እዋን ቁጽሪ ናይቶም በቲ ትማሊ ረቡዕ ዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ዝሞቱ ሰባት 589 ከም ዝበጽሐን፡ 2,980 ድማ ከም ዝቘሰሉን ገሊጻ።

   ንወተሃደራዊ ሓይሊ ነታ ሓንቲ ካብተን ኣዝየን ዝተሃስያ ከባቢታት ዝዀነት ላ ጌይራ ክቋፐጻጸራ’ውን መምርሒ ሂባ ኣላ።

   ሆስፒታላት ድማ ተጨናኒቐን ከም ዘለዋ ይንገር።

   ሓካይም ንቢቢሲ ከም ዝሓበርዎ፡ ቅድሚ እቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ፡ ቀረብ ሕክምና ንህዝቢ እኹል ኣይነበረን።

   ሕቡራት ሃገራት፡ ጉጅለታት ዘሽትቱ ኣኽላባት ዝርከብዎም ልዕሊ 1000 ኣህጉራውያን ሰራሕተኛታት ምድላይን ምድሓንን ህወይት ከም ዝተዋፈሩ ገሊጹ።

   ሓላፊ ሰብኣዊ ሓገዝ ሕቡራት ሃገራት ቶም ፍሌቸር፡ "ሰባት ናብ ቬነዙወላ ሓገዝ ከም ዝመጽእ ክፈልጡ እደሊ፡" ኢሉ።

   ቬነዙወላ ድሮ ኣብ ዘይርጉጽነት ጥሒላ ዘላ ሃገር እያ - እቲ ካብ 2013 ጀሚሩ ነታ ሃገር ዝገዝእ ዝነበረ ኒኮላስ ማዱሮ ብሓይልታት ኣመሪካ ካብ ዝትሓዝ ኣስታት ሽዱሽተ ወርሒ ገይሩ ኣሎ።

10. 26 ሰነ 2026ኣብ ታሪኽ ዋንጫ ዓለም ንፈለማ እዋን ናብ ኣውዲቕኻ ምሕላፍ ዝሓለፈት ኣይቮሪኮስት

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኣይቮሪኮስት ንኪዩሩሳው 2 ን0 ብምስዓር ኣብ ታሪኻ ንፈለማ እዋን ናብ ኣውዲቕኻ ምሕላፍ ዋንጫ ዓለም በጺሓ።

    ኣይቮርያውያን ናብ 32 ጉጅለ ንምሕላፍ ሓንቲ ነጥቢ ጥራይ'ኳ የድልዮም እንተነበረ፡ ንመጋጥምታ 2 ብ 0 ብምስዓር ንሳልሳይ ግዜ ኣብ ዋንጫ ዓለም ድሕሪ ምስታፍ ንፈለማ እዋን ናብ ኣውዲቕካ ምሕላፍ በጺሓ።

    ኒኮላስ ፔፔ ኣብ 7ይ ደቒቕ ሸቶ ብምምዝጋብ ናይ ምውዳቕ ስግኣቶም ክቕንጠጥ ገይሩ።

    ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ዋንጫ ኣፍሪቃ ንሃገራዊት ጋንታኡ ዘይተመርጸ ኣከፋፋሊ ኣርሰናል ነበር ፔፔ፡ ኣብ መበል 65 ደቒቕ ካልኣይቲ ሸቶኡ ኣመዝጊቡ።

    እዚ ማለት ኣይቮሪኮስት ኣብ ክልቲኡ ጸወታታት ምድብ 'E' ተዓዊታ ኣብ ዋንጫ ዓለም 6 ነጥቢ ኣመዝጊባ ማለት እዩ።

    ኣሰልጣኒ ኣይቮሪኮስት ኤመሪ ፋየ ድሕሪ ጸወታ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ንደገፍቲ ዘሕልፎ መልእኽተይ፡ ነዚ ታሪኻዊ ኣውዲቕካ ምሕላፍ ኣስተማቕርዎ፤ ጸንብሉዎ ዝብል'ዩ፡” ኢሉ።

    "ሓጎስና ምግላጽ ምስ ወዳእና፡ ኣብዚ ውድድር ኣብ ዝበጻሕናዮ ደረጃ ክንበጽሕ ሰናይ ትምኒትኩም ስደዱልና።"

    "በዚ ውጽኢት ኣዝየ ሕጉስ እየ። ኩሉ ፍጹም ኣይነበረን፤ ይኹን እምበር፡ ዘይምስዓርና ንስነ-ልቦናና ጽቡቕ'ዩ። ሕጂ ጋንታና ብዓወት ክትሕደስ'ያ። ድሕሪ ዓወት ከተዕርፍ ቀሊል'ዩ፡" ኢሉ።

11. 26 ሰነ 2026ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዜጋታቱ ጥንቃቐ ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኣብ ፕሪቶርያ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ፡ መራሕቲ ጸረ ኢሚግሬሽን ደቡብ ኣፍሪቃ ስደተኛታት ካብታ ሃገር ዝወጹሉ ናይ መወዳእታ ግዜ ገደብ ክውዳእ ኣብ ዝቐርበሉ ዘሎ እዋን፡ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት “ጥንቃቐ” ክገብሩ ኣተሓሳሲቡ።

    ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ መራሕቲ ጸረ ኢሚግሬሽን ዘቐመጥዎ ናይ መወዳእታ ግዜ ዝመጽእ ሰሙን ሰሉስ 23 ሰነ 2018 (ኣ.ግ) እዩ ከእክል።

    መራሒት ኣብ ልዕሊ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ጐስጓስ ዘካይድ ዘሎ 'ማርች ኤንድ ማርች' ዝተባህለ ምንቅስቓስ ጃሲንታ እንጎቤሴ ዙማ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፡ እቲ ናይ ግዜ ገደብ ኣብ ቦታኡ ከም ዘሎ ገሊጻ።

    ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ፕሪቶርያ ብሓሙስ 18 ሰነ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ዜጋታት ኢትዮጵያ ብዝምልከት “ምስ መንግስቲ ኣድላዪ ርክባት ይገብር ኣሎ” ኢሉ።

    መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ “ስደተኛታት መጥቃዕቲ” ከይፍጸም ከም ዝከላኸለሎም ብተደጋጋሚ ምግላጹ ብምዝኽኻር፡ መንግስቲ "ኣብ ዝቕጽሉ መዓልታት ስጉምትታት ምኽባር ጸጥታ ከሐይል ትጽቢት ይግበር፡" ኢሉ።

    እንተዀነ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት መጥቃዕቲ ከጋጥም ከም ዝኽእል ስክፍታኡ ገሊጹ።

    "ሕጂ'ውን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘይሕጋዊ ንጥፈታትን መጥቃዕትን ይፍጸም ከም ዘሎ ዘርእዩ ምልክታት ኣለዉ፡" ክብል ድማ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።

    እቲ ኤምባሲ፡ "ግህሰት መሰላትን ስክፍታታት ጸጥታን" ከም ዘሎ ብምግላጽ፡ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት "ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታቶም ጥንቃቐ ክገብሩ፡" ኣተሓሳሲቡ።

    ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ጸረ ስደተኛታት ተቓውሞታት እናበዝሐ መጺኡ ኣሎ። ስደተኛታት ዝተፈላለዩ ሃገራት'ዉን መጥቃዕቲ ከም ዝበጽሖም ዘርኢ ቪድዮታት ክዘዋወር ጸኒሑ'ዩ።

    ኣብ ልዕሊ እቶም ስደተኛታት ዝተፈጥረ ስግኣት ስዒቡ፡ ናይጀርያን ጋናን ዜጋታተን ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ከዉጽኣ ምኽንያት ኰይኑ ኣሎ።

    መራሕቲ እቲ ምንቅስቓስ፡ ሰነዳት ዘይብሎም ስደተኛታት ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ንክወጽኡ ኣብ ዝተቐመጠ ግዜ ገደብ (መጻኢ ሰሉስ) ሰልፊ ተቓውሞ ክካየድ ጸዊዖም ኣለዉ።

    "ንማንም ክንጎድእ ኣይንፍትንን ኢና። ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ካብ ሃገርና ክወጽኡን መንግስቲ ነቲ ዘሎ ሕግታት ከኽብርን ጥራይ ኢና ንሓትት ዘለና፡" ይብሉ።

    እዚ ብክፍሊ ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኣካል፡ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሰብን ተነቒፉ’ሎ።

12. 26 ሰነ 2026ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዝተመሓላለፈ ሓድሽ ውሳነ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ

    ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ፡ ነቲ ምምሕዳር ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንስደተኛታት ሄይቲን ሶርያያን ግዝያዊ ሓለዋ ሕጊ ዕቑር (TPS) ክረኽቡ ዝሕግዝ ዝነበረ ኣሰራርሓ ንምቁራጽ ዝወሰዶ ውሳነ ዝድግፍ ውሳነ ሂቡ።

    እቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ውሳነ፡ ኣብ ኣመሪካ ናይ ምጽናሕ መሰሎም ንምሕላው ጥርዓን ኣቕሪቦም ውሳነ መንግስቲ ብግዝያውነት ክእገድ ንዝገበሩ ኢትዮጵያውያን ዝኸዱዎ መስርሕ ፍርዲ ጽልዋ ከም ዘሕድር ሓደ ጠበቓ ኢሚግሬሽን ንቢቢሲ ሓቢሩ።

    እዚ "ግዝያዊ ሓለዋ ዘለዎ ኩነታት" - "Temporary Protected Status" ዝተባህለ ኣሰራርሓ፡ካብ ግጭት፣ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋታት ወይ ካልእ ጸጥታዊ ሓደጋታት ዘጋጥመን ሃገራት ዝመጽኡ ስደተኛታት ኣብ ኣመሪካ ክጸንሑ ዘኽእሎም ግዝያዊ ሕጋዊ ሓለዋ እዩ።

    ምምሕዳር ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ጆ ባይደን ነዚ ሓለዋ ንኢትዮጵያውያን ድሕሪ ኲናት ትግራይ ሂቡዎም።

    በዚ ሓለዋ እዚ ንሰለስተ ዓመት ኣስታት 5 ሽሕ ኢትዮጵያውያን ተጠቀምቲ ከም ዝዀኑ ይንገር።

    እንተዀነ፡ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ተሪር መርገጺ ክሕዝ ዝጸንሐ ምምሕዳር ትራምፕ፡ ነዚ መሰል ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኢትዮጵያ፡ ሄይቲን ሶርያን ሓዊሱ ካብ ሓያሎ ሃገራት ዝመጽኡ ስደተኛታት ዝረኽቡዎ ዝነበረ ኣገልግሎት ክግታእ ገይሩ ኣሎ።

    ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ንኢትዮጵያውያን ዝወሃብ ዝነበረ ሓለዋታት ከብቅዕ ዝወሰነ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጸጥታ ኣመሪካ’ውን እቶም ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ 60 መዓልታት ማለት ክሳብ ለካቲት ካብ ኣመሪካ ክወጽኡ ኣዚዙ ነይሩ።

    ሰለስተ ኢትዮጵያውያን 'ኣፍሪካ ኮሚዩኒቲስ ቱጌዘር' ምስ ዝተባህለ ተሓላቒ ጉጅለ መሰላት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብምዃን ኣብ ቦስተን ንዝርከብ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕሪቦም።

    ነዚ ጉዳይ ዝርኣየ ዳ ኛፌደራል ድማ፡ እቲ ጉዳይ ንምምርማር ነቲ ስጉምቲ ብምእጋድ ጻንሒት ኢትዮጵያውያን ክናዋሕ ዝገብር ውሳነ ሂቡ።

    ጠቕላይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ ብሓሙስ 25 ሰነ 2026 ኣብ ዘሕለፎ ውሳነ፡ ብተመሳሳሊ መልክዑ ግዝያዊ እግድ ተዋሂቡዎም ዝነበሩ ስደተኛታት ሄይትን ሶርያን ይምልከት።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኣብ ሚነሶታ ናይ ኢሚግሬሽን ጠበቓ ሙላለም ጌታቸው ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል፡ እቲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ውሳነ፡ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ኢትዮጵያ ይግባይ’ውን ክምልከት ከም ዝኽእል ሓቢሩ።

    ውሳነታት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ “ኣብ ውሽጢ ሓደ ጉዳይ” ከም ዘይውዳእ ዝገለጸ ሙላለም፡ ኣብ “ቐጻሊ ታሕተዎት ኣብያተ ፍርዲ ተመሳሳሊ ጉዳያት በዚ ኣገባብ'የን ክሕዝኦ ዝግባእ ዝብል መምርሒ’ዩ ዝፈጥር፡” ኢሉ።

    ጉዳይ ጌይቲን ሶርያን ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ዝወሰዶ ውሳነ፡ ኣብ ታሕተዋይ ብርኪ ዝርከቡ ኣብያተ ፍርዲ ዝኣገዱዎ ሚኒስትሪ ፍትሒ ኣመሪካ እዩ።

    "ሚኒስትሪ ፍትሒ ንጉዳያት ሄይቲን ሶርያን [ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ] ጥራይ እዩ ወሲድዎም፡ [እቲ ውሳነ] ግን ንኹሉ ሰብ ዝምልከት'ዩ" ይብል ሙላለም።

    ብመሰረት እቲ ጠበቓ፡ ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኣብያተ ፍርዲ ፌደራል ንኸምዚ ዝበለ ውሳነ ምምሕዳር ትራምፕ ንምዕጋት “ስልጣን ኣይነበረንን”።

    ነዚ ውሳነ ስዒቡ፡ ክፍሊ ድሕነት ሃገር ወሲኹ፡ ነቲ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ዝወሰዶ ውሳነ ንግዚኡ ዝተናውሐ ሕጋዊ ሓለዋታት ከም ዘቋርጾ ገሊጹ።

    ይኹን'ምበር በዚ ኣገባብ ሓለዋኦም ዝተቛረጸ ኢትዮጵያውያን ብናይ ስደተኛታት ሕቶ ዑቕባ፣ ኣብ ሓዳር ዝተመርኰሰ ቀዋሚ ነባሪ፣ ብ"ስፖንሰርሺፕ" ወይ ብስራሕ ኣብ ኣመሪካ ክጸንሑ "ውሱን ዕድል" ከም ዘሎ እቲ ጠበቓ ኣብሪሁ።

    እቲ ብሓደ መንገዲ ዝተረኽበ መከላኸሊታት ናብ ካልእ መንገዲ ናይ ምቕያር መስርሕ "ኣዝዩ ከቢድ'ዩ" ክብል ወሲኹ ገሊጹ።

13. 26 ሰነ 2026ንጻዕርታት ህይወት ኣድሕን ዝግበር ዘሎ ደገፍ

    ብዙሓት ሃገራት ንቬነዝወላ ኣብ ጻዕሪ ህይወት ኣድሕን ንምሕጋዝ ቃል ኣትየን ኣለዋ። ኣመሪካ 150 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ሓገዝ ከም እትልእኽ ኣፍሊጣ። ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣመሪካ ንጕጅለታት ረድኤት ንምድጋፍን ህጹጽ ስርሒታት ንምክያድን መጓዓዝያ መራኽብን ነፈርትን ናብታ ሃገር ይሰድድ ምህላዉ ወግዓዊ መግለጺ ኣውጺኡ ኣሎ።

    ጸሓፊ ጕዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩቢዮ እታ ሃገር ጕጅለታት ህይወት ኣድሕን ሕክምናዊ ጸጋታትን ሰብኣዊ ሓገዛትን ብህጹጽ ተዋፍር ከም ዘላ ኣረጋጊጹ።

    እዚ ሓደጋ ንሓድሽ ዝምድና ኣመሪካን ቬኔዙዌላን ከም ቀዳማይ ፈተና ኰይኑ የገልግል ኣሎ። ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ጥሪ ንፕረዚደንት ኒኮላስ ማዱሮ ንምሓዝ ትእዛዝ ድሕሪ ምሃቡ ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ተበላሽዩ እኳ እንተጸንሐ ትራምፕ መንግስቱ ብቕልጡፍ ስጕምቲ ክወስድ ከም ዝኣዘዘ ሓቢሩ ኣሎ።

    ትራምፕ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ትሩዝ ሶሻል ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ እቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኣዝዩ ሰፊሕ ከም ዝዀነን ዘስካሕክሕ ቍጽሪ ምዉታት ከም ዘስዓበን ብምግላጽ ኣመሪካ ንምሕጋዝ ድልውቲ ምዃና ኣስሚሩሉ።

    ምምሕዳር ትራምፕ ንማዱሮ ካብ ስልጣን ንምእላይ ድሕሪ ምውሳኑ ምስ ግዝያዊት ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ ሓድሽ ዝምድና ንምህናጽ ይሰርሕ ኣሎ።

    እታ ግዝያዊት ፕረዚደንት ብወገና ኣመሪካ ሪፓብሊክ ዶሚኒካን ኤል ሳልቫዶር ሜክሲኮን ቐጠርን ንጻዕርታት ህይወት ኣድሕን ዝኸውን ደገፍ ይሰዳ ከም ዘለዋ ሓቢራ።

    መራሒት ተቓዋሚ ሰልፊ ማሪያ ኮሪና ማቻዶ እውን ኣብ ኤክስ ኣብ ዘውጽኣቶ ጽሑፍ ልባን ጸሎታን ኣብዚ ናይ ጭንቀት እዋን ምስ ነፍሲ ወከፍ ስድራቤት ቬነዝወላ ከም ዘሎ ገሊጻ ኣላ።

    እዚ ደገፍ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓቢ ተስፋ ዝህብ እዩ። ህዝቢ ቬነዝወላ ኣብዚ እዋን ከቢድ ጸገማት የሕልፍ ኣሎ።

    

14. 26 ሰነ 2026ሳዕቤናት እቲ ሓደጋን ስግኣት ምውሳኽ ቍጽሪ ግዳያትን

    ድሕሪ እዚ ክልተ ሓያል ምንቅጥቃጥ ምድሪ እንተ ወሓደ 30 ዝዀኑ ተወሰኽቲ ደቀቕቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከም ዘጋጠሙ ግዝያዊት ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ ኣብ መግለጺኣ ኣረጋጊጻ ኣላ።

    ትካል መጽናዕቲ ጂኦሎጂ ኣመሪካ ከም ዝሓበሮ ቍጽሪ ግዳያት ብዝያዳ ክውስኽ ትጽቢት ይግበር።

    እቲ ትካል ኣብ ዝገበሮ ገምጋም ብሰንኪ እዚ ሓደጋ ልዕሊ 10,000 ሰባት ናይ ምማት 42% ተኽእሎ ከም ዘሎን ልዕሊ 100,000 ናይ ምማት ድማ 33% ተኽእሎ ከም ዘሎን ብግህዶ ኣጠንቂቑ።

    እዞም ኣሃዛት ንህጹጽ ግብረ መልሲ ንምድላው ዝሕግዙ እኳ እንተዀኑ ኣብ ተመሳሳሊ ታሪኻዊ ሓደጋታት ብዝሒ ህዝቢን ዕምቈት ምንቅጥቃጥ ምድሪን ተመርኲሶም ዝተሰልዑ እዮም።

    ቬነዝወላ ኣብ መራኸቢ ክልተ ዓበይቲ ቴክቶኒክ ጸፍሕታት እትርከብ ሃገር ብምዃና እዚ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ብሰንኪ እቲ ኣብ መንጎአን ዝነበረ ምትሕኽኻኽ ብሃንደበት ዝተፈጠረ ጸቕጢ ዝሰዓበ እዩ።

    ኣብ ካራካስ ዝቕመጥ ጋዜጠኛ ሉዊስ ሀርናንደዝ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል ብሰንኪ እቲ ዘሎ ናይ ኤሌክትሪክ ምቍራጽን ስእነት ኢንተርነትን ልክዕ መጠን እቲ ዕንወት ንምግምጋም ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኰይኑ ከም ዘሎ ኣረዲኡ።

    ኣብ ርእሲ እዚ እታ ሃገር ዘላቶ ከቢድ ቍጠባዊ ቅልውላው ነቲ ኵነታት ብዝያዳ ኣጋዲዱዎ ይርከብ ኣሎ። እዚ ናይ ሕጂ ሓደጋ ካብቲ ብዓሰርተ ትሽዓተ ሚእቲ ዝተመዝገበ ምንቅጥቃጥ ምድሪ እቲ ዝሓየለ እዩ ተባሂሉ ይግለጽ።

    ኣብ ዓሰርተ ትሽዓተ ሚእትን ስሳን ሸውዓተን ዘጋጠመ ሓደጋ ክልተ ሚእቲ ሰባት ክቐዝፍ ከሎ እዘን ሎሚ ዝዓነዋ ሎስ ፓሎስ ግራንደስን ኣልታሚራን ሽዑ እውን ብኸቢድ ተሃስየን ምንባረን መዛግብቲ ጂኦሎጂ ብግልጺ የርእዩ ኣለዉ። እዚ ታሪኽ ተደጊሙ ንህዝቢ ብኸቢድ የጨንቕ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

15. 26 ሰነ 2026ኣብ ቬነዝወላ ብዘጋጠመ ሓያል ምንቅጥቃጥ ምድሪ ልዕሊ 235 ሰባት ሞይቶም

    ኣብ ቬነዝወላ ብዘጋጠመ ክልተ ተኸታታሊ ሓያል ምንቅጥቃጥ ምድሪ እንተ ወሓደ 235 ሰባት ክሞቱ ከለዉ 4300 ድማ ጉድኣት ወሪድዎም ኣሎ። እቲ ሓደጋ ኣብ ጥቓ ርእሰ ከተማ ካራካስ ዘጋጠመ ኰይኑ ጕጅለታት ህይወት ኣድሕን ኣብ ትሕቲ ዝፈረሰ ህንጻታት ተቐቢሮም ንዘለዉ ሰባት ንምድሓን ኣብ ህጹጽ ጻዕሪ ይርከቡ ኣለዉ። ትካል መጽናዕቲ ጂኦሎጂ ኣመሪካ ከም ዝገለጾ እቲ ቀዳማይ 7.2 ዝዓቐኑ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ድሕሪ ሒደት ካልኢታት ብዝያዳ ሓያል ዝዀነ 7.5 ዝዓቐኑ ካልኣይ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ስዒብዎ እዩ። ክልቲኡ ሓደጋታት ንመሬት ብኣዝዩ ዝቐረበ ዕምቈት ስለ ዘጋጠመ እቲ ዕንወት ዝያዳ ከቢድ ክኸውን ክኢሉ ኣሎ።

    ኣብ ርእሰ ከተማ ካራካስን ኣብ ጥቓኣ እትርከብ ገማግም ባሕሪ ላ ጓይራን ሰባት ካብ ትሕቲ እቲ ዝፈረሰ ህንጻታት ኰይኖም ንረድኤት ክጽውዑ ይስምዑ ኣለዉ። እቲ ሓደጋ ረቡዕ ምሸት ሰዓት ሽዱሽተን ኣርባዕተን ደቒቕ ዘጋጠመ ኰይኑ ኣብ ቬንዝወላ መዓልቲ ሃገራዊ በዓል ብምንባሩ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ኣብ ስራሕ ኣብ ገዛውቱ ይርከብ ነይሩ።

    በዚ ምኽንያት ድማ ቍጽሪ ግዳያት ኣዝዩ ልዑል ክኸውን ክኢሉ ኣሎ። ብዙሓት ሰባት ኣብ ትሕቲ ዑናታት ተቐቢሮም ብህይወት ከም ዘየለዉ ይግመት። ካልኦት ድማ ኣባይቶም ብምፍራሱ ወይ ከኣ ኣብቶም ዝተሰባበሩ ህንጻታት ንምእታው ብምፍራሖም ኣብ ጐደናታት ክሓድሩ ተገዲዶም ኣለዉ።

    ኣቦ መንበር ሃገራዊ ባይቶ ቬነዝወላ ሆርሀ ሮድሪገዝ ብ ሓሙስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ግዝያዊት ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ድሕሪ ምእዋጃ ቍጽሪ ምዉታት እናወሰኸ ይኸይድ ከም ዘሎ ኣረጋጊጹ ኣሎ። ህዝቢ ድማ ኣብ ራዕዲ ይርከብ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

16. 26 ሰነ 2026ካራካስን ከባቢኣን ብሰንኪ እቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ከቢድ ዕንወት ወሪዱወን

    ኣብ መላእ ቬነዝወላ 250 ህንጻታት ብኸቢድ ከም ዝዓነዉ ወይ ብምሉእ ከም ዝፈረሱ ሆርሀ ሮድሪገዝ ሓቢሩ ኣሎ።

    እቲ ዝዓበየ ዕንወት ኣብ ላ ጓይራ ዝወረደ ዀይኑ ሓደ 10 ደርቢ ዝነበሮ ሆቴል ምሉእ ብምሉእ ናብ ዑና ተቐይሩ። ምኒስተር ውሽጣዊ ጕዳያት ዲዮስዳዶ ካቤሎ ብወገኑ ኣብ ርእሰ ከተማ ካራካስ እውን ሓያሎ ህንጻታት ከም ዝፈረሱን ዞባታት ትሩሒዮ ያራኩይ ካራቦቦ ኣራጓ ሚራንዳ እውን ከም ዝተሃስዩን ገሊጹ ኣሎ።

    ከንቲባ ቻካኦ ዝዀነ ጉስታቮ ዱኬ ኣብ ጥቓ ሓደ ዝፈረሰ ህንጻ ኰይኑ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣብቲ ቦታ 11 ሰባት ከም ዝሞቱን 23 ድማ ብህይወት ከም ዝደሓኑን ኣረጋጊጹ። ጕጅለታት ረድኤት ክኢላታት ኣትዮም ተወሳኺ ህይወት ንምድሓን ምእንቲ ክኽእሉ ነቲ ዝፈረሰ ኣባይቲ የጽርዩ ኣለዉ።

    ብተወሳኺ እቲ ቐንዲ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ቬነዝወላ ዝዀነ ማይኬቲያ ብሰንኪ ዘጋጠሞ ከቢድ ዕንወት ንኣገልግሎት ዕጹው ኰይኑ ይርከብ። ኣብ ውሽጢ እቲ ተርሚናል ካብ ናሕሲ ዶሮናን ስብርባርን ይወድቕ ከም ዘሎ ቪድዮታት የርእዩ። ካብ ካራካስ 250 ኪሎ ሜተር ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ቱካካስ እውን ካልእ ሆቴል ፈሪሱ ኣሎ።

    ጁዋን ኦርቲዝ ዝተባህለ ተምሃራይ ሕክምና ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ ቃል ሓደ ናይ ቀረባ ዓርኩ ከም ዝሞተ ካልእ ዓርኩ ድማ ኣብ ትሕቲ ዑናታት ከም ዘሎን ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝነብሩ ኣስታት 20 ዝፈልጦም ሰባት ከም ዝጠፍኡን ገሊጹ።

    ኣብ ሎስ ፓሎስ ግራንደስ እትነብር ጋዜጠኛ ኒኮል ኮልስተር እውን እቲ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኣብ ህይወታ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ኣዝዩ ሓያል ምንባሩ ብምግላጽ ዘርዕድ ከም ዝነበረ ብምረት ትገልጽ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

17. 25 ሰነ 2026ምንቅጥቃጥ ኣብ ሓንቲ ዞባ ጥራይ ዘስዓቦ ዓቢ ዕንወት

    

    ምንጪ ስእሊ, Reuters

    ብዙሓት ነበርቲ ግዝኣት ላ ጓይራ ኣብ ጎደናታት ወይ ስድራቤቶም ኣብ ምድላይ ከምዝሓደሩ፡ ንማዕከን ዜና ኤኤፍፒ ተዛሪቦም።

    ወዲ 49 ዓመት ላሪ ሮሃስ፡ ስድርኡ ተኸርዲኖም ኣብ ዝርከብሉ ኣብ ቅድሚ ሓደ ዝፈረሰ ህንጻ ደው ኢሉ፡ "ኣብዚ እዋን'ዚ ዋላ ሓንቲ ዝተረፈ ነገር የብልናን፡ ዋላ'ውን ናብኡ ክንኣቱ ሓይሊ ወይ ትብዓት የብልናን" ይብል።

    ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ፡ ኣብ ፍርስራስ ናይ ሓደ 12 ደብሪ ህንጻ ዜና ህላወ ጓላ እናተጸበየት፡ "ኣብዚ ብህይወት ዝተደብዩ ሰባት ኣለዉ፡ ከድሕኖም ዝመጽእ ዋላ ሓደ ሰብ የለን" ኢላ።

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock

    ኣብ ሃገረ ቬንዙዋላ ኣጋጢሙ ዘሎ ድርብ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ስዒቡ፡ ኣብ ከተማ ላ ጓይራ ጥራይ ልዕሊ 100 ህንጻታት ከምዝዓነዉ ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።

    እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ፡ ግዝያዊ ፕረዚደንት ደልሲ ሮድሪገዝ፡ ኩለን ጉጅለታት ምድላይን ምድሓንን ሕቡራት ሃገራት፡ ንኻልኦት ሓደሽቲ ጉጅለታት ረድኤት- ሎጂስቲክስን ካልእ ድጋፍን ንኽህባ ፍቓድ ከምዝሃበ ይሕብር።

    ዓለማውያን ጉጅለታት፡ ኣብ ላ ጓይራን ካራካስን ትኹረት ክገብራ እንከለዋ፡ ሲቪላዊ ሓለዋን ትካለት ውሽጢ ዓዲን ኣብ ካልኦት ኩሎም ከባቢታት ቬንዙዌላ ይንቀሳቐሳ ከምዘለዋ ይገልጽ።

    ሮድሪገዝ ኣቐዲሙ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብቲ ዞባ "ዓሰርተታት" ህንጻታት ከምዝዓነዉን፡ ኣዝያ ዝተሃስየት ግዝኣት ምዃናን ገሊጽዋ ነይሩ።

18. 25 ሰነ 2026ምንቅጥቃጥ ምድሪ ቬንዙዌላ፡ ቊጽሪ ምውታት ይዓርግ ዝወረደ ዕንወት ይቕልቀል, ብስእሊ

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    ኣብ ቬንዙዌላ ሎሚ መሬት ምስ ወግሐ ነቲ ትማሊ ዘጋጠመ "ድርብ" ምንቅጥቃጥ ምድሪን ሳዕቤኑን ዘርኢ ስእልታት ይቕልቀል ኣሎ።

    ገለ ሰባት ካብ ዝፈረሰ ህንጻታት ውልቃዊ ንብረቶም ሒዞም ክወጹ ይረኣዩ።

    ካልኦት ድማ ኮፍ ኢሎም: ነቲ ኣብ ከባቢኦም ዝበፅሐ ኣዕናዊ ትርኢታት ፍርስራስ ይዕዘቡ።

    ቁጽሪ ዝሞቱ ናብ 164 ከምዝዓበየ ግዝያዊት ፕረዚደንት ቬንዙዌላ ከምዝገለፀት ሮይተርስን ኤኤፍፒን ሓቢሮም።

    ኣመሪካ እትርከበን ሃገራት ዓለም ህጹጽ ደገፍ ክህባ ቅሩባት ምዃነን ይገልጻ ኣለዋ።

    ምስ ፕረዚደንት እታ ሃገር ደልሲ ሮድሪገዝ ብተለፎን ከምዝተዘራረበ ዝገለጸ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ማርኮ ሩብዮ፡ ሃገሩ እትህቦ ደገፍ "ቅልጡፍን ኣድማዒን" ከምዝኸውን ቃል ኣትዩ።

    ጀርመን ብወገና ንሰብኣዊ ረዲኤት ዘገልግላ 6 ዓበይቲ ወተሃደራውያን ነፈርቲ ከተዋፍር ቅርብቲ ምዃና ኣፍሊጣ። ስዊዘርላንድ'ውን 80 ሰራሕተኛታት ህጹጽ ሓደጋ ክትሰድድ እያ። ነዘርላንድስ (ሆላንድ) ድማ 2 ሚልዮን ዩሮ ቀሪባ'ላ። ስጳኛ፡ ፈረንሳ፡ ቻይናን ህንድን'ውን ደገፍ ክህባ ከምዝደልያ ኣረጋጊጸን ኣለዋ።

    "ድርብ ምንቅጥቃጥ ምድሪ" ዝብሃል ኣብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ተኸታቲሉ ዝኽሰት እዩ። ኣብዚ ናይ ቬንዙዌላ፡ ፈለማ 7.2 ነጥቢ ዝዓቐኑ ምንቅጥቃጥ'ዩ ኣጋጢሙ፡ ድሕሪ 38 ካልኢታት (ሰንከንድስ) ድማ እቲ ዝዓበየ 7.5 ዝበጽሕ ምንቅጥቃጥ ስዒቡ።

    ኣብ 2023 ኣብ ቱርኪን ሶርያን ዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ኣስታት 55,000 ሰባት ምቕታሉ ይዝከር።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, AFP via Getty Images

19. 25 ሰነ 2026ጻዕሪ ህይወት ኣድሕንን ብድሆታት ቬነዝወላን

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    ኣብዚ እዋን ጕጅለታት ህይወት ኣድሕን ኣብ ትሕቲ እቲ ዝፈረሰ ሓያሎ ደርብታት ዘለዎ ህንጻታት ተደጒሎም ንዘለዉ ሰባት ንምድሓን ኣብ ህጹጽ ስራሕ ይርከቡ ኣለዉ።

    ይዅን እምበር፡ እዚ ሓደጋ ዘጋጥም ዘሎ ቬነዝወላ ኣብ ከቢድ ቍጠባውን ፖለቲካውን ቅልውላው ተሸሚማ ኣብ ዘላትሉ እዋን እዩ።

    ካብ ተመኵሮን ኵነታት እታ ሃገርን ክግምገም ከሎ፡ እዚ ተፈጥሮኣዊ ሓደጋ ንዓቕሚ ትካላት ጥዕናን ህይወት ኣድሕንን እታ ሃገር ዓቢ ብድሆ ኰይኑዎ ኣሎ።

    ስእነት መድሃኒት፡ ማሽነሪታትን ነዳድን ነቲ መስርሕ ህይወት ኣድሕን ብኸቢድ ዘዳኽሞ ምዃኑ ርዱእ እዩ።

    እዚ ድርብ ርእደ-መሬት ነታ ብድሮኡ እውን ብስእነት መሰረታዊ ኣገልግሎታት ኣብ ጽንኩር ኵነታት እትርከብ ሃገር፡ ናብ ዝኸፍአ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝሸምም ታሪኻዊ ሓደጋ ኰይኑ ኣሎ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA

20. 25 ሰነ 2026ኣዋጅ ህጹጽ እዋንን መግለጺ መንግስትን

    ግዝያዊት ፕረዚደንት ቬነዝወላ ዴልሲ ሮድሪገዝ ኣብ መላእ እታ ሃገር 'ኣዋጅ ህጹጽ እዋን' (State of Emergency) ኣዊጃ።

    ንሳ ብዛዕባ ቍጽሪ ምዉታት ብንጹር ኣሃዝ እኳ እንተ ዘይገለጸት፡ ነቶም ግዳያት ዝዀኑ ዜጋታት ግን መልእኽቲ ምጽንናዕ ኣመሓላሊፋ።

    ምኒስተር ጕዳያት ውሽጢ ዲዮስዳዶ ካቤሎ ብወገኑ፡ ብተሌፎን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ዞባታት ትሩሒዮ፡ ያራኩይ፡ ካራቦቦ፡ ኣራጓ፡ ሚራንዳ፡ ካራካስን ላ ጓይራን ብኸቢድ ከም ዝተሃስያ ኣረጋጊጹ።

    ኣብ ርእሰ-ከተማ ካራካስ ድማ ብፍላይ ከባቢታት ፓሎስ ግራንደስን ኣልታሚራን ዝለዓለ ዕንወት ከም ዘጋጠመን እቲ ምኒስተር ወሲኹ ሓቢሩ።

    

    ምንጪ ስእሊ, Getty Images

    

    ምንጪ ስእሊ, EPA/Shutterstock