Meta oo“qarisay xaqiiqada” ku saabsan badbaadada carruurta, sida maxkamaddu sheegtay, iyadoo ay bilaabatay dacwaddii baraha bulshada

Tebin toos ah

1. 18 Agoosto 2026War deg deg ah, Trump oo qaaday tallaabo lagu tilmaamay mid waxbarashada culeys ku ah

   Wasaaradda Difaaca Mareykanka ayaa amartay in baaritaanno dhanka amniga cilmi-baarista ah lagu sameeyo 30 machad jaamacadeed oo gudaha dalka ah.

   Si ay jaamacaduhu ugu sii qalmaan maalgelinta cilmi-baarista ee dowladda mustaqbalka, jaamacadaha la wargeliyay waa inay dib u eegis ku sameeyaan xiriirkooda dhinacyada tacliinta, dhaqaalaha iyo cilmi-baarista ee ay la leeyihiin hay’adaha ama dhinacyada ajnabiga ah ee loo arko inay khatar ku yihiin amniga.

   Pentagon-ka ayaa war uu soo saaray ku sheegay in tallaabadan looga gol leeyahay in lagu ilaaliyo maalgashiga cilmi-baarista ee lagu bixiyo canshuurta shacabka, iyadoo laga hortagayo in si aan loo oggoleyn loo wareejiyo tiknoolajiyada, loo xado hantida aqooneed, ama looga faa’iidaysto cilmi-baarista Mareykanka.

   Saraakiisha ayaa sheegay in aan loo dulqaadan doonin iskaashiga jaamacadeed ee wax u dhimaya amniga qaranka Mareykanka. Hase yeeshee, weriyeyaashu waxay sheegeen in tallaabadani ay tahay tusaale kale oo muujinaya dadaallada maamulka Trump ee lagu xaddidayo xorriyadda waxbarashada.

2. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Madax Afrikaan ah oo loo gudbiyay dalab ah in dadkooda ay kala baxaan Koonfur Afrika

   Ugu yaraan 300 qof ayaa mudaaharaad ka hor dhigay shir-madaxeedka madaxda Ururka Horumarinta Bulshada Koonfurta Afrika ee SADC loo soo gaabiyo kaas oo ka dhacay magaalada Durban, iyagoo dalbaday in dalka laga masaafuriyo muhaajiriinta aan haysan dukumentiyada sharciga ah.

   Hoggaamiyaha mudaharaadayaasha, Jacinta Ngobese-Zuma, ayaa sheegtay inay u yimaadeen inay madaxda SADC u gudbiyaan baaq ah in muwaadiniintooda sida sharci-darrada ah ugu nool Koonfur Afrika laga saaro dalka.

   Kumanaan ajaanib ah ayaa bilihii u dambeeyay ka baxay Koonfur Afrika, taas oo ka dhalatay xiisadda la xiriirta muhaajiriinta, waxaana xiisaddaasi ay sababtay dhimashada tobannaan qof.

3. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Wiilka Trump sodogga u yahay oo shaaciyay war cusub oo ku saabsan wadahadallada Iran kala dhaxeeya

   Wakiilka Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump, Jared Kushner, ayaa sheegay in wada-hadallada u dhexeeya Iran iyo Mareykanka ay yihiin kuwo “dhab ah oo ballaaran”, balse labada dhinac aysan weli gaarin is-afgarad ama heshiis wadajir ah.

   Wareysi uu siiyay Fox News, Kushner wuxuu sheegay in wada-xaajoodyada u dhexeeya Mareykanka iyo hay’adaha kala duwan ee dowladda Iran ay hadda u muuqdaan kuwo ka xoog badan sidii hore, hase yeeshee wax heshiis ama is-afgarad ah weli lama gaarin.

   Jared Kushner, oo booqasho ku maraya Bariga Dhexe si uu u horumariyo qorshaha nabadda ee Qasa, ayaa kulan dheer la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu. Si kastaba, wada-hadalladaasi uma muuqdaan inay keeneen horumar weyn oo la taaban karo.

   Kushner sidoo kale wuxuu Masar kula kulmay wafdi ka socda Xamaas, ka hor inta uusan u safrin Israel. Kulamadaasi waxay qayb ka yihiin dadaallada maamulka Trump ee lagu doonayo in lagu gaaro xabbad-joojin iyo qorshe siyaasadeed oo Qasa ah

4. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Pakistan iyo Hindiya oo eedomo culus hawada isku marinaya

   Pakistan ayaa diiday eedeymo uu Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Hindiya ku sheegay in shabakadda Shahzad Bhatti, oo ah koox argagixiso oo uu taageero sirdoonka milatariga Pakistan ee ISI, la burburiyay ka hor maalinta xornimada Hindiya.

   Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Pakistan ayaa war-saxaafadeed ay soo saartay maanta ku sheegtay: “Pakistan si adag ayay u diidaysaa eedeymaha uu soo jeediyay Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Hindiya.” Waxay sidoo kale beenisay sheegashada ah in Pakistan ay isku dayday inay xiriir la yeelato qaar ka mid ah dadka lagu xiray Hindiya.

   Pakistan waxay sheegtay in hadallada noocan ah ay yihiin “dacaayad kale oo qayb ka ah olole xun oo Hindiya ay ku hayso Pakistan,” iyadoo ku eedeysay Hindiya inay doonayso inay indhaha ka leexiso caqabadaha amni ee gudaha dalka iyo inay Pakistan u adeegsato dano siyaasadeed oo gudaha ah.

   Bayaanka Pakistan ayaa sidoo kale Hindiya ku eedeeyay inay gudaha dalka ka waddo cadaadis iyo tacaddiyo ka dhan ah dadka laga tirada badan yahay, isla markaana ay cabburiso dadka dhaliila dowladda. Dhanka dibadda, Pakistan waxay Hindiya ku eedeysay inay taageerto argagixisada iyo kooxaha hubaysan.

   Pakistan waxay intaas ku dartay in hadallada Hindiya aysan ka leexin karin indhaha caalamka waxa ay ku tilmaantay “argagixiso ay dowladdu maalgeliso, dilal qorshaysan iyo falal burburin ah oo Hindiya ka waddo dalal shisheeye.”

   Wasaaradda Arrimaha Gudaha Pakistan waxay sheegtay in Islamabad ay marar badan soo bandhigtay caddeymo ku saabsan waxa ay ku tilmaantay ku lug lahaanshaha Hindiya ee falalka argagixisada iyo xasillooni-darrada Pakistan.

   Pakistan ayaa ugu baaqday beesha caalamka inay diido eedeymaha ay ku tilmaantay kuwo aan sal lahayn, isla markaana Hindiya lagula xisaabtamo waxa ay Pakistan ku eedeysay oo ah in dowladdu ay taageerto argagixisada gobolka.

5. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Kooxo hubeysan oo laayay dad badan kadib markii Masaajid ay gudaha u galeen

   Warar soo baxaya ayaa sheegaya in 32 dagaalyahan oo looga shakisan yahay inay yihiin burcad hubaysan lagu dilay weerar ka dhacay magaalada Ungushi, oo ka tirsan deegaanka Kebbe ee gobolka Sokoto, ee dalka Nigeria.

   Dadka deegaanka ayaa sheegay in kooxaha hubaysan ay muddo dheer ku sugnaayeen tuulooyinka ay weerareen. Intii uu socday iska horimaadka, dadka deegaanka ayaa la sheegay inay dileen 13 ka mid ah kooxihii hubaysnaa, sida ay werisay Daily Trust.

   Qof ka mid ah dadka deegaanka ayaa sheegay in kooxaha hubaysani ay Ungushi galeen qiyaastii Jimcihii, xilli dadka deegaanka ay ku jireen salaaddii Jimcaha. Waxay mootooyinkooda dhigeen bannaanka masaajidka, waxayna kala eryeen dadkii cibaadaysanayay, ka hor inta aysan magaalada gudaha u gelin oo aysan dilin shan qof.

   Markii kooxihii weerarka qaaday ay baxeen, dadka deegaanka waxay bilaabeen diyaarinta aasidda dadkii la dilay. Hase yeeshee, kooxihii hubaysnaa ayaa dib ugu soo laabtay magaalada, iyagoo dilay laba qof oo kale.

   Dadka deegaanka ayaa sheegay in kooxuhu ay rasaas ka fureen meelo kala duwan oo magaalada ah, taasoo ku qasabtay qaar ka mid ah dadka inay guryahooda ku dhuuntaan, halka kuwo kalena ay buuraha u carareen si ay naftooda u badbaadiyaan.

   Sida uu sheegay qofka deegaanka ah, kooxaha hubaysani waxay magaalada ku sugnaayeen ilaa qiyaastii 1:00 duhurnimo, kadibna way ka tageen. Balse subaxdii xigtay ayay mar kale soo laabteen, iyagoo sii waday dilalka.

   Ciidamada ammaanka ayaa ugu dambayn gaaray deegaanka, taasoo keentay in kooxihii weerarka qaaday ay ka baxaan magaalada.

   Weerarku wuxuu sidoo kale saameeyay tuulooyin ay ka mid yihiin Umbutu, Maikurhuna, Gwandi, Greece iyo Zugu, halkaas oo kooxaha hubaysani ay ka dhaceen xoolo iyo hanti kale.

   Si kastaba ha ahaatee, Taliska Booliska Gobolka Sokoto ayaa sheegay inuusan haynin xog rasmi ah oo ku saabsan tirada dadka ku dhintay weerarka.

6. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Iran oo ku dhawaaqday waji cusub oo dagaalka ay ku wajahayso wixii hadda ka dambeeya

   Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Turkiga, Hakan Fidan, ayaa Isniintii telefoon kula hadlay dhiggiisa Iran, Cabbaas Caraqji, si ay uga wada hadlaan dadaallada dib loogu furayo marin-biyoodka Hormuz iyo sidii loo hubin lahaa in ay sii socoto xabbad-joojinta u dhexeysa Iran iyo Maraykanka.

   Ilo diblomaasiyadeed oo Turki ah ayaa diiday inay bixiyaan faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan wada-hadallada.

   Dhanka kale, sarkaal sare oo Irani ah ayaa Reuters u sheegay in Tehran ay go’aansatay inay siyaasaddeeda ka beddesho difaac una wareegto weerar buuxa, sababo la xiriira ismari-waaga ka dhashay dadaallada lagu doonayo in si joogto ah loo soo afjaro dagaalka ay Iran kula jirto Maraykanka.

   Sida uu sheegay sarkaalku, wada-hadalladii nabadda iyo dadaalladii lagu doonayay in dib loo bilaabo maraakiibta shidaalka ee maraysa Marin-biyoodka Hormuz ayaa si dhab ah u istaagay. Marin-biyoodka Hormuz waa marin istiraatiiji ah oo muhiim u ah ganacsiga caalamiga ah ee shidaalka, waxaana hadda si weyn hoos ugu dhacay tirada maraakiibta halkaas mara.

7. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Mareykanka oo sheegtay guulo uu ka gaaray xayiraadda dekadaha Iran

   Taliska Maraykanka ee Bariga Dhexe ee CENTCOM, ayaa sheegtay in ciidamadeedu ilaa hadda leexiyeen 64 markab oo ganacsi, intii ay soctay go’doominta badda ee Iran.

   Sida ay CENTCOM sheegtay, 17-ka Agoosto, ciidamada Maraykanku waxay qabteen oo ka hor istaageen inay sii socdaan saddex markab oo ganacsi, halka ay baaritaan ku sameeyeen laba kale, si loo hubiyo inay u hoggaansan yihiin xeerarka iyo cunaqabateynta.

   Waxaa sidoo kale dhowaan la sheegay in markabka diyaaradaha dagaalka ee USS George Washington uu dhowaan beddeli doono USS Abraham Lincoln ee Bariga Dhexe.

   USS Abraham Lincoln ayaa howlgal ku jiray in ka badan 250 maalmood, iyadoo muddo dheer aanu deked ku hakan. Arrintan ayaa walaac ku abuurtay qaar ka mid ah xildhibaanada Maraykanka, kuwaas oo ka cabsi qaba xaaladda, nasashada iyo daryeelka shaqaalaha markabka. Warbixinno dhowaan soo baxay ayaa sidoo kale tilmaamay caqabado la xiriira sahayda iyo caafimaadka maskaxda ee qaar ka mid ah shaqaalaha.

8. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Xuutiyiinta Yemen oo maraakib ku qaaday weerarro gantaallo loo adeegsaday

   Xuutiyiinta Yemen ayaa sheegay inay weerar ku qaadeen markab militari oo Sacuudigu leeyahay iyo afar markab oo kale oo la socday, kuwaas oo marayay Badda Cas.

   Yahya Saree, oo ah afhayeenka Xuutiyiinta, ayaa sheegay in weerarka loo adeegsaday gantaallo.

   Kooxdu waxay sheegtay in mid ka mid ah maraakiibta Sacuudiga uu ahaa markab xamuul ah, halka afarta kale ay ahaayeen doonyo roondo ah, waxaana weerarku ka dhacay meel u dhow xeebta Yemen, gaar ahaan agagaarka dekedda Mocha.

   Sacuudi Carabiya weli kama aysan hadlin sheegashada Xuutiyiinta.

9. 17 Agoosto 2026Ergayga madaxweyne Trump, Kushner iyo Netanyahu oo wada-hadal dheer ka yeeshay qorshaha nabadda Qasa

   Ergeyga Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump, Jared Kushner, ayaa wada-hadallo dheer la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu, balse wada-hadallada oo looga gol lahaa in horumar laga sameeyo qorshaha nabadda Qasa ayaa u muuqda inay wax yar ka gaareen horumar.

   Xafiiska Netanyahu ayaa wada-hadallada ku tilmaamay kuwo “qoto dheer oo wax-ku-ool ah.”

   Kushner, oo sidoo kale ah wiilka uu soddogga u yahay Donald Trump, ayaa kulan la yeeshay wafdi ka socday Xamaas oo ku sugnaa Masar ka hor inta uusan u safrin Israa’iil.

   “Israa’iil way diiddan tahay Qorshaha15-ka qodob ka kooban ee Qasa,” ayuu Ra’iisul Wasaare Netanyahu sheegay toddobaadkii hore, taas oo loo arkay inay ka hor imanayso xulafada ugu dhow ee Israa’iil. “Milatariga Israa’iil kama bixi doono ilaa Xamaas si dhab ah hubka looga dhigo.”

   Israa’iil waxay sidoo kale doonaysaa in hubka Xamaas ay wareejiso inta lagu jiro geeddi-socodka hub-ka-dhigista, halkii lagu wareejin lahaa guddi ay leeyihiin farsamayaqaanno Falastiiniyiin ah, si looga hortago in Xamaas dib u hesho hubkaas.

   Qorshaha nabadda Qasa waxaa lagu diyaariyey hindisaha maamulka Donald Trump.

   Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

   Ciidamada weeraray Baydhabo oo ka hadlay waxa ay ka ogaayeen weerarkii al-Shabaab ee xerada milatariga Soomaaliya

   Banderol:Wax ka ogow gantaallada Ruushka ee sida Drone-ka u shaqeeya

   Guur dhif ah: walaalo mataano ah oo guursaday gabdho mataano ah oo ay isku mehriyeen wadaaddo mataano ah

10. 17 Agoosto 2026Ciidamada weeraray Baydhabo oo ka hadlay waxa ay ka ogaayeen weerarkii al-Shabaab ee xerada milatariga Soomaaliya

    Ugu yaraan 30 qof ayaa ku dhintay dagaal culus oo saaka ka qarxay hareerraha iyo gudaha magaalada Baydhabo ee xarunta kumeel gaarka ah ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, sida ay BBC-da u sheegeen illo wareedyo ku sugan gobolka.

    Wasaaradda Gaashaandhigga ee Soomaaliya ayaa sheegtay, in dagaalamayaal ka tirsan al-Shabaab iyo mileeshiyo daacad u ah hoggaamiyihii hore ee maamulka Koonfur Galbeed Cabdicasiis Laftagareen ay weerarreen, xeryo ciidan oo ku yaala magaalada Baydhabo, balse weerarradaasi lagu jabiyay.

    Dhanka dowlad goboleedka KGS, waxay xaqiijiyeen in uu jiro khasaare isugu jira dhimasho iyo dhaawac, halka dhanka ciidamadii soo weeraray magaalada ay sheegeen in wali aysan xog rasmi ah ka helin khasaaraha ka dhashay dagaalka, balse filashadoodu ay tahay in dhaawac iyo dhimasho labaduba suuragal yihiin.

    Saraakiil ka tirsan maamulkii hore ee Laftagareen, ayaa sheegay in ay saaka duulaan ballaaran ku qaadeen magaalada Baydhabo, isla markaana ay khasaare culus gaarsiiyeen ciidamada dawladda.

    Halkan ka sii akhri

11. 17 Agoosto 2026Trump oo u duqayn ugu hanjabay dal Carbeed

    Madaxweyne Donald Trump ayaa ku hanjabay inuu duqeyn doono dalka Cumaan haddii ay "dhex gasho" wadahadalada Mareykanka uu la leeyahay Iran, sida ay ku warrantay Fox News.

    Weriye ka tirsan Fox News, ayaa sheegay in madaxweynaha Mareykanka uu hadalkan ka sheegay wareysi taleefoon ah oo uu bixiyay Isniintii, kaas oo uu sidoo kale ku sheegay in Mareykanka uu xiriir toos ah la leeyahay Ciidanka Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah ee Iran (IRGC).

    Dhinaca kale, IRGC ayaa markii dambe diidday inay ku jirtay wadahadallo ay la lahayd Mareykanka. Hase yeeshee, saraakiisha Iran ayaa Isniintii sheegay inay ku dhow yihiin inay soo gabagabeeyaan heshiis ay la galayaan Mareykanka oo ku saabsan maraakiibta marin-biyoodka Hormuz.

    Dhinaca kale, Heshiiskii Is-fahanka ee ahaa 60-ka maalmood ayaa ku eg Isniintan. Is-fahankaasi wuxuu ahaa ballanqaad labada dhinac ah oo ay kala saxiixdeen Mareykanka iyo Iran si ay u sii wadaan wadahadalada si loo gaaro heshiis kama dambeys ah.

    Dalka Cumaan oo sheegay inuu yahay dal dhexdhexaad ah khilaafkan, ayaa waxaa soo gaaray duqeymo dhawr ah oo uga yimid dhinaca Iran tan iyo markii uu khilaafku qarxay. Si kastaba ha ahaatee, Cumaan waxay hadda door ku leedahay la-xaajootanka Iran si loo furo marin-biyoodka.

    Tan iyo markii Mareykanka iyo Israa’iil ay weerareen Iran bishii Febraayo, Tehran waxay inta badan xirtay marin-biyoodka muhiimka ah kaas oo ay maraan qiyaastii shan meelood meel shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah ee caalamka. Dib u furistiisa ayaa ahayd qodob muhiim ah oo laga doodayay.

    Washington waxay dadaal ugu jirtaa sidii ay u xaqiijin lahayd dib u furista marin-biyoodkaas. Weriye ka tirsan Fox oo lagu magacaabo Trey Yingst ayaa soo xigtay Trump oo leh: "Haddii Cumaan ay dhex gasho, waanu duqeyn doonaa iyaga."

    Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

    Banderol: Wax ka ogow gantaallada Ruushka ee sida Drone-ka u shaqeeya

    Guur dhif ah: walaalo mataano ah oo guursaday gabdho mataano ah oo ay isku mehriyeen wadaaddo mataano ah

12. 17 Agoosto 2026Dadka bowdyaha weyn leh maka cimri dheer yihiin dadka kale?

    Sida ay khubarradu sheegeen, lahaanshaha bowdo waaweyn ayaa lala xiriiriyay cimri dheer, sababtuna waxay ku jirtaa qaab-dhismeedka gaarka ah ee bowdadu leedahay. Khubaradu waxay xuseen in bowdada iyo sinta ay ka duwan yihiin meelaha kale ee jirka. Dufanka halkaas ku urura ma aha mid khatar ah sida dufanka ku urura caloosha.

    Baruurta bowdada waxay leedahay shaqo muhiim ah oo ah inay jirka ka nuugto sonkorta iyo kolestaroolka xun, isla markaana ay soo saarto hormoono ka hortaga caabuqa. Taasi waxay ka ilaalinaysaa qofka bowdaha waaweyn qaba wadne xanuun iyo sonkorow. Sidoo kale muruqa bowdaha waa muruq weyn oo xoog badan. Wuxuu caawiyaa gubidda sonkorta dhiigga ku jirta wuxuuna ka dhigaa qof firfircoon. Qofka muruq badan leh khatarta dhicidda, tabardarrida iyo cudurada la xiriira gabowga way ku yaraataa.

    Sawir ayaa lagu tusay lix dumar ah oo kala duwan qaab ahaan, cabbir ahaan iyo qowmiyad ahaanba. Waxay dhabarka aadiyeen kamaradda waxaana muuqda qaabka jidhkooda iyo sida ay isaga duwan yihiin. Dhammaantood waxay xiran yihiin dharka hoose oo midabyo kala duwan leh, taas oo muujinaysa kala duwanaanshaha jidhka dabiiciga ah. Gadaashooda waxaa ka muuqda combyuutar lagu daray calaamad iskutallaab ah oo buluug ah, taas oo muujinaysa sida xarriiqda bowdada ay isugu dhaafsiisan tahay.

    Gabadh lagu magacaabo Tasha Thompson oo ah orodyahan ka timid dalka UK ayaa mar walba isku aragta bowdaheeda oo waaweyn. Markay muraayadda eegto ama ay ka fikirto jirkeeda waxay dareentaa inay jeclaan lahayd haddii bowdaheedu aysan sidaas u weyneyn.

    Sababta ayaa ah in dhaqamo badan oo adduunka ah gaar ahaan meelaha qaarkood ay qurux u arkaan lugaha caatada ah. Marka qof bowdadiisu weyn tahay wuxuu dareemaa inuu ka duwan yahay ama uusan gaarin heerka quruxda ee dadku filayaan. Taasi waxay keeni kartaa xishood iyo isku qanacsanaan la'aan.

    Halkan ka sii akhri

13. 17 Agoosto 2026Iiraan oo sheegtay marka uu furmi doono marin biyoodka Hormuz

    Yadollah Javani, oo ah ku-xigeenka arrimaha siyaasadda ee Ilaalada Kacaanka Islaamiga ah (IRGC), ayaa yiri: “Dagaalku waa inuu ku dhammaadaa heshiiska Islamabad, furitaanka Marin-biyoodka Hormuzna wuxuu dhici doonaa marka Maraykanku fuliyo waajibaadkiisa ku xusan heshiiskan.”

    Wareysi uu siiyay Young Journalists Club, oo xiriir la leh Raadiyaha iyo Telefishanka Jamhuuriyadda Islaamiga ah, Mr. Javani wuxuu sheegay: “Marin-biyoodka Hormuz iyo hab-maamulka lagu maamulo waligiis dib uguma laaban doono sidii uu ahaa dagaalka ka hor.”

    Ku-xigeenka arrimaha siyaasadda ee Ilaalada Kacaanka ayaa sheegay in Maraykanka, Israa’iil iyo xulafadooda “ay bilo badan isku dayayeen inay Iran kala wareegaan gacan-ku-haynta Marin-biyoodka Hormuz, balse ay ku guuldarreysteen.”

    Wuxuu sidoo kale intaas ku daray: “Waxa hadda laga hadlayo ee ah marin-biyood u dhexeeya Iran iyo Cumaan wuxuu khuseeyaa oo keliya xilliga dagaalku dhammaado, dagaalkuna si dhab ah ayuu u dhammaan doonaa.”

    Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

    Banderol: Wax ka ogow gantaallada Ruushka ee sida Drone-ka u shaqeeya

    Guur dhif ah: walaalo mataano ah oo guursaday gabdho mataano ah oo ay isku mehriyeen wadaaddo mataano ah

14. 17 Agoosto 2026Wararkii ugu dembeeyey ee doorashada Zambia, xilli dowladdu sheegtay in dad la xirxiray

    Ciidamada ammaanka ee Zambia ayaa qabtay hub, waxayna xireen 11 qof, oo ay ku jiraan xubno sare oo ka tirsan mucaaradka, kuwaas oo sida ay dowladdu sheegtay lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen qorshe kacdoon ah.

    Musharraxa mucaaradka ee doorashadii madaxtinimo ee Khamiistii la soo dhaafay, Brian Mundubile, ayaa sidoo kale lagu helay goobta weerarka ciidamada ay ka fuliyeen caasimadda Lusaka, sida uu sheegay sarkaalka ugu sarreeya dowladda, Patrick Kangwa.

    Mundubile ayaa sheegay in weerarkii habeenkii Jimcaha uu ahaa “isku day noloshayda lagu doonayay,” isagoo intaas ku daray in “asxaabtii ila joogtay la toogtay” hortiisa.

    Iyadoo natiijooyinka laga helay in ka badan kala bar deegaannada doorashada, wuxuu ka dambeeyaa madaxweynaha xilka haya, Hakainde Hichilema. Mundubile ayaa horay u sheegay inuu ku guuleystay doorashada, wuxuuna ku eedeeyay inay jireen khaladaad iyo is-daba-marin codbixineed.

    Hase yeeshee, ma uusan soo bandhigin caddeymo faahfaahsan oo ku saabsan eedeymahaas ama cidda la toogtay Jimcihii. Dhab ahaantii, waxaa yaraaday caddeymo la taaban karo oo taageeraya eedeymaha ay mucaaradka, dowladda iyo guddiga doorashadu jeediyeen kaddib codbixintii Khamiistii.

    Mas’uuliyiintu waxay beeniyeen eedeymaha ku saabsan in codadka la musuqmaasuqay, halka kormeerayaasha doorashadu hadalladoodii hordhaca ahaa ku tilmaameen maalintii doorashada mid guud ahaan nabad ah oo nidaamsan.

15. 17 Agoosto 2026Dowladda Soomaaliya oo war ka soo saartay wixii maanta Baydhabo ka dhacay

    Dowladda Federaalka ee Soomaaliya gaar ahaan wasaaradda gaashaandhigga ayaa war ka soo saartay dagaal xooggan oo maanta ka dhacay bartamaha magaalada Baydhabo

    War-saxaafadeedka ayaa lagu sheegay in Abaare 5:00 subaxnimo, fariisimo ay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ku leeyihiin magaalada Baydhabo ay weerar ku soo qaadeen maleeshiyaad isugu jira Al-Shabaab iyo kuwa taabacsan Cabdicasiis Laftagareen, kuwaas oo weerarka u adeegsaday bay tiri wasaaraddu gaadiid laga soo buuxiyay walxaha qarxa.

    “Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa si xirfad iyo geesinimo leh uga hortagay weerarka, iyagoo fashiliyay qorshihii kooxaha weerarka soo qaaday ee ahaa inay qalqal geliyaan amniga iyo xasilloonida magaalada Baydhabo”, ayay tiri.

    “Intii uu socday iska-horimaadka, Ciidanka XDS ayaa dilay ku dhowaad 30 ka mid ah maleeshiyaadkii weerarka soo qaaday, halka qaar kalena nolosha lagu qabtay. Ciidamada ayaa sidoo kale gacanta ku dhigay hub iyo gaadiid ay wateen kooxihii weerarka soo qaaday”, ayay intaas ku dartay.

    Waxay sheegtay wasaaraddu in ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ay weli wadaaan hawlgal lagu xaqiijinayo amniga magaalada, laguna baacsanayo haraadiga maleeshiyaadka ku dhuumaaleysanaya ayay tiri qeybo ka mid ah magaalada Baydhabo.

    “Wasaaradda Gaashaandhigga waxay shacabka Soomaaliyeed la wadaagi doontaa faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan weerarka iyo natiijada hawlgalka marka uu soo gabagaboobo” ayay ku soo gabagabeeyeen.

16. 17 Agoosto 2026Dhibaatooyinka dhaqaale ee muddada dheer socdaa waxay saameyn karaan maskaxda – Daraasad

    Subaxdii marka aad telefoonkaaga furato oo aad ku aragto farriin ku saabsan deyn, iyadoo kiradii gurigu soo dhowdahay, lacagtii waxbarashada carruurtuna ku sugayso, halka qiimaha cuntaduna uu sii kacayo. Halkii aad maalinta si deggan u bilaabi lahayd, maskaxda waxaa qabsada hal su'aal: "Xaggee ayaan lacag ka heli doonaa?"

    Dad badan oo ku nool qaaradda Afrika, gaar ahaan kuwa ku nool Bariga Afrika, xaaladdan ma aha wax muddo gaaban socda. Waa qayb ka mid ah nolol maalmeedka.

    Laakiin hadda, daraasad cusub ayaa muujinaysa in cadaadiska dhaqaale ee muddada dheer uu saameyn ku yeelan karo wax ka badan oo keliya xaaladda koontada bangiga. Waxa kale oo uu saameyn karaa caafimaadka maskaxda.

    Daraasad ay sameeyeen saynisyahanno Britain u dhashay ayaa lagu ogaaday in dadka muddo dheer la nool dhibaatooyin dhaqaale ay marka ay gaaraan da'da dhexe u badan tahay inay hoos u dhac ku yimaadaan xusuusta, awoodda fikirka iyo habka ay u farsameeyaan xogta.

    Cilmi-baarayaashu waxay muddo tobannaan sano ah la socdeen in ka badan 2,700 qof oo dhashay bishii Maarso 1946, iyagoo baarayay sida xaaladdooda dhaqaale ay u saameysay caafimaadka maskaxda markii ay gaareen da'da dhexe.

    Natiijooyinka daraasadda ayaa muujinaya in ka-qaybgalayaashii inta badan noloshooda qaangaarnimada, laga bilaabo da'dii labaatanaadka ilaa horraantii kontomaadka, ku jiray dadka dakhligoodu ugu hooseeyo ay si ka liidatay uga soo baxeen tijaabooyinka xusuusta iyo awoodda fikirka.

    Sidoo kale, dadka sheegay inay laba jeer ama ka badan ku guuldarreysteen inay bixiyaan biilashooda xilligii ay ku jireen soddonaadkii iyo afartamaadkii ayaa u muuqday inay u badan tahay inay yeeshaan xusuus daciif ah iyo xawaare gaabis ah oo ay xogta ku farsameeyaan marka ay gaaraan da'da dhexe.

    Sii akhri

17. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Wasiir Israa’iili ah oo ku baaqay in 30 ilaa 40 Falastiiniyiiniyiin ah Qaza lagu dilo habeen kasta

    Wasiirka Amniga Qaranka ee Israa’iil, Itamar Ben-Gvir, oo ka tirsan garabka midig ayaa sheegay, in ciidamada Israa’iil ay Gaza ku dilaan “30 ama 40 qof” habeen kasta. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in dadkaas aysan khasab ahayn inay yihiin kuwa xilligaas si toos ah khatar ugu ah amniga, sida ay sheegtay Al Jazeera.

    Ben-Gvir ayaa hadalladan ka sheegay wareysi podcast ah oo uu la yeeshay Rom Braslavski, oo ah la-hayste hore oo Israa’iili ah oo lagu hayay Gaza xilli Israa’iil ay dagaal ka wadday halkaas, kaddib weerarradii uu Hamas hoggaaminayay ee dhacay Oktoobar 2023. Qayb ka mid ah wada sheekeysiga ayaa internetka ku faafay Axaddii, waxaana si weyn u baahiyay warbaahinta Falastiiniyiintu.

    “Waxaa halkaas jooga dad aan u qalmin inay noolaadaan. Waa inaanay sii noolaan. Xitaa dad ma aha,” ayuu Ben-Gvir ku daray, isagoo ku baaqaya in Falastiiniyiinta Gaza si la bartilmaameedsado oo la dilo.

    Hadalladan waxay ka mid yihiin hadallo badan oo muran dhaliyay oo uu Ben-Gvir horey u jeediyay. Wasiirkan wuxuu ka tirsan yahay xukuumadda isbahaysiga ee Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu, wuxuuna mas’uul ka yahay booliska iyo adeegyada xabsiyada Israa’iil.

    Ben-Gvir ayaa sii kordhiyay saamayntiisa siyaasadeed ee Israa’iil, iyadoo dalkaasi uu ku soo wajahan tahay doorasho la qorsheeyay inay dhacdo 27-ka Oktoobar.

    Sidoo kale akhri

    Netanyahu oo UK ku tilmaamay "Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Britain"

    Netanyahu oo Mamdani eedeyn cusub u jeediyay kadib markii loogu hanjabay in la xiri doono

18. 17 Agoosto 2026Kaniini laga helo farmashiyeyaasha Soomaalida oo yareyn kara khatarta cudur halis ah

    Nick James, oo ah xubin ka tirsan golaha wasiirada Ingiriiska oo ku jira sano afartanaad, ayaa bilaabay inuu ka walwalo caafimaadkiisa ka dib markii hooyadii ay u dhimatay kansar kadibna walaalkiis iyo qaraabo kale uu ku dhacay kansarka mindhicirka.

    Wuxuu qaatay go'aan ah in lagu sameeyo baaritaanka hidda-sidaha, kaa oo daaha ka qaaday in uu leeyahay hidde-side cilladaysan, oo la og yahay inuu keeno xaaladda loo yaqaano Lynch syndrome, xaalad si weyn u kordhisa khatarta ah inuu ku dhaco qofka nuuca kansarkaan.

    Si kastaba ha ahaatee, James wuxuu caawimo ka helay ilo aan la filayn markii uu noqday qofkii ugu horreeyay ee iska diiwaangeliya tijaabo caafimaad oo loogu talagalay in lagu go'aamiyo in qaadashada aspirin-ka ay ka hortagi karyo kansarka.

    Qiyaastii 80% dadka qaba Lynch syndrome waxay yeelan doonaan kansarka mindhicirka inta ay nool yihiin.

    Si kastaba ha ahaatee, ilaa hadda arrintaan waa ay anfacday James. "Waxa uu qaadanayey asbiriin iyada oo la kor joogteynayo muddo toban sano ah hadda, ilaa hadda, kuma uusan dhicin wax kansar ah," ayuu yiri John Burn, oo ah borofisar ku takhasusay hidde-sideyaasha kiliinikada ee Jaamacadda Newcastle.

    Waxay u muuqataa wax aan la rumaysan karin, haddana waxaa muddo dheer jiray calaamado muujinaya in dawadani ay yarayn karto fursadaha kansarka mindhicirka ee fida.

    Sanadkii la soo dhaafay, tijaabooyin taxane ah iyo daraasado ayaa xoojiyay caddayntan. Dalalka qaar ayaa mar hore wax ka beddelay hab-raacooda caafimaad si loogu daro

    "Daawadaan cajiibka ah waxay ka shaqeysaa gudaha iyo dibadda unugga," Martling ayaa sharraxay, sidaas darteed dhowr habab oo kala duwan ayay wax u qabataa..

    Shaqadoodu waxay ku wajahan tahay maadada enzyme-ka ee loo yaqaan COX-2, taas oo, sida aynu ognahay, ay joojiso aspirin.

    Enzyme waxay gacan ka geysataa soo saarista hormoonnada la midka ah 'prostaglandins', taas oo seenyaaleysa koritaanka unugyo aan la xakameyn karin.

    Waxay ogaadeen in hidde-sidahan lagu hawlgelin karo cunsur xinjiro ah oo loo yaqaan thromboxane A2, kaas oo -sida magaceedu tilmaamayo - ka caawisa dhiigga inuu sameeyo xinjiro marka aan dhaawacno.

    Sababtoo ah aspirin wuxuu joojiyaa thromboxane, sidaas darteed waxay ka dhigi kartaa unugyada kansarka kuwa aad ugu muuqda habka difaaca jirka. Ogaanshaha arrinkaan ayaa ka yaabisay kooxda.

    Cilmi-baarista Roychoudhuri waxaa lagu sameeyay jiirka, marka ma dammaanad qaadi karno in natiijadu ay sidoo kale ansax u tahay marka loo eego aadanaha.

    Si kastaba ha ahaatee, cilmi-baaris xiiso leh oo uu sameeyay Langley iyo asxaabtiisa ayaa muujiyay in dadka uu ku dhacay kansarka mindhicirka ama caloosha ay leeyihiin heerar aad uga sarreeya thromboxane marka loo eego shakhsiyaadka caafimaadka qaba-xitaa ilaa lix bilood ka dib daaweynta lagu guuleysto - iyagoo soo jeedinaya in walaxdani ay sidoo kale noqon karto arrin horseed u ah metastasis ee bini'aadamka.

19. 17 Agoosto 2026War deg deg ah, Dagaal xooggan oo magaalada Baydhabo ku dhex maray ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka

    Wararka ka imaanaya magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Bay ayaa sheegaya inuu halkaas Isniinta maanta ah dagaal xooggan ku dhex maray ciidamada dowladda federaalka ee Soomaaliya iyo kooxo hubeysan oo mucaarad ah.

    Sarkaal ka tirsan ciidanka dowladda ayaa xog uu siiyay wakaaladda wararka ee Reuters ku xaqiijiyay warkan. Waxaa sidoo kale isla warbaahintaas la hadlay qof ka soo jeeda deegaanka.

    “Maleeshiyaad daacad u ah madaxweynihii hore ee Baydhabo ee Laftagareen ayaa magaalada Baydhabo ka soo galay laba jiho, iyagoo wajahaya laba guuto oo ka tirsan ciidamada federaalka. Dagaalkuna hadda wuu sii xoogeysanayaa,” ayuu Reuters u sheegay qof ganacsi dukaan ah leh oo ku nool magaalada Baydhabo.

    Wararka ayaa isa soo taraya,BBC-duna waxay weli isku dayeysaa inay la hadasho mas’uuliyiinta dowladda, wixii ka soo kordhana halkan ayaad kala socon doontaan.

20. 17 Agoosto 2026Iran oo abaal-marin lacageed u ballan qaadday haweenkii dila ama soo qabta askari Mareykanka

    Taliyaha sare ee ciidamada Iran, Amir Hatami, ayaa sheegay in dowladda Iran ay $60,000 abaalmarin ahaan u siin doonto haweeney kasta oo disha ama qabata askari Mareykan ah, kadibna u soo dhiibta dowladda.

    Waxa uu sheegay in sidoo kale ragga sameeya arrintaas iyagana la siin doono $30,000, oo uu sheegay inay u dhiganto 5 bilyan oo oo lacagta Iran ah.

    Hatami ayaa hadalkan sheegay xilli uu ka hadlayay shir loo qabtay munaasabadda Maalinta Saxafiyiinta.

    Waxa kale oo uu sheegay in qofkii ku guuleysta inuu dilo askari Mareykan ah la siin doono abaalmarin laba jibbaaran iyo hub cusub. Hubkaas, ayuu sheegay, in lagu keydin doono matxaf loogu talagalay in lagu xuso dadka falalkaas sameeya.

    Ma jiro warbixin rasmi ah oo laga soo saaray joogitaanka ciidamada dhulka ee Mareykanka gudaha Iran tan iyo markii uu dagaalku billowday, marka laga reebo hal dhacdo oo dhacday bishii Abriil ee sannadkii hore, markaas oo la badbaadiyey duuliye Mareykan ah oo diyaaraddiisu burburtay.

    Taliyaha ciidamada Iran ayaa intaas ku daray: “Joogitaanka Mareykanka gebi ahaan ‘waa laga saaray’ gobolka, marka laga eego aragtida Tehran, ciidamada Mareykanku mar dambe xaq uma laha inay galaan Gacanka, Marinka Hormuz iyo Badda Cumaan.”

    Warar dheeraad ah:

    Netanyahu oo UK ku tilmaamay "Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Britain"

    Morocco oo xirtay tobnaan muhaajiriin ah oo isku dayayay inay u gudbaan Ceuta, sida ay wararku sheegayaan