Morocco oo xirtay tobnaan muhaajiriin ah oo isku dayayay inay u gudbaan Ceuta, sida ay wararku sheegayaan

Sida ay wararku sheegayaan, mas'uuliyiinta Morocco ayaa qabtay tobannaan muhaajiriin ah oo doonayay inay u gudbaan Ceuta, oo ah dhul ay Spain ku leedahay Waqooyiga Afrika.

In ka badan 100 qof ayaa laga hor istaagay inay u dhaqaaqaan dhanka xadka oo ku yaalla duleedka magaalada Fnideq, sida ay sheegeen ilo dhinaca ammaanka ah oo Morocco ah, kuwaas oo ay soo xigteen warbaahinta Spain iyo wakaaladda wararka Reuters.

Arrintan ayaa dhacday laba toddobaad kaddib markii ku dhowaad 78,000 oo muhaajiriin ah ay saacado gudahood badda kaga soo gaareen Ceuta. Duqa magaalada ayaa sheegay in 100 ka mid ah ay dhinteen, halka inta badan dadkii soo gaaray ay dib ugu laabteen Morocco.

Amniga ayaa la adkeeyay aaggaas kaddib qulqulkaas muhaajiriinta, iyadoo sidoo kale baraha bulshada lagu baahiyay warar sheegaya in dhammaadka toddobaadkan uu dhici karo isku day labaad oo ay dad tiro badan ku gudbayaan xadka.

Ilo dhinaca ammaanka ah ayaa sheegay in 111 qof lagu xiray gudaha ama agagaarka Fnideq, oo afka Isbaanishka loo yaqaan Castillejos, taas oo qiyaastii 3km (1.8 mayl) u jirta xadka. Inta badan dadka la qabtay waxay ka soo jeedeen dalalka ka hooseeya Saxaraha Afrika.

Booliiska Morocco — oo ay ku jireen qaar xiran dharka rabshadaha lagu xakameeyo — ayaa la sheegay inay sunta dadka ilmaysiisa u adeegsadeen kala eryidda kooxo muhaajiriin ah oo ku ururay buuraha u dhow.

Horraantii toddobaadkan, dowladda Morocco waxay sheegtay inay la socoto "faafitaanka qoraallo iyo farriimo baraha bulshada lagu baahinayo oo aan la garanayn halka ay ka yimaadeen", kuwaas oo ku baaqayay in Sabtida la sameeyo isku day ay dad tiro badan uga gudbaan xadka. Dowladda ayaa sidoo kale ka digtay inay maxkamad la tiigsan doonto dadka abaabulaya iyo kuwa ka qaybgalaya isku daygaas.

Amniga halka laga galo marin-biyoodka ayaa ahaa mid "10 jeer ka xoog badan sidii maalintii ka horreysay", sida ay qortay wargeyska Spain ee El País.

Wargeysku wuxuu sheegay in Morocco ay Sabtidii xadka u dirtay ciidamo milatari, doonyo dheereeya oo ay leeyihiin ciidamada badda iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.

Dhanka kale, Madrid ayaa gobolka u dirtay in ka badan 1,500 oo saraakiil amni ah si ay u ilaaliyaan aagga.

Spain ayaa sidoo kale rakibtay xayndaab bir ah iyo caqabad sabaynaysa oo badda dhexdeeda ah, kaddib qulqulkii muhaajiriinta ee dhacay bishii hore.

Xiisaddu way yara degtay tan iyo markii ay qaraxday dabayaaqadii bishii Luulyo, balse waxay dhalisay xiisado u dhexeeya dalalka Midowga Yurub ee leh xudduudaha furan, sidoo kalena dhaleeceyn loo jeediyay dowladda Spain.

Talyaaniga ayaa si ku-meel-gaar ah u hakiyay ku-dhaqanka Spain ee heshiiska Schengen, oo ah nidaamka oggolaanaya isu-socodka xorta ah ee dalalka xubnaha ka ah, wuxuuna bilaabay hubinta xuduudaha dadka Spain ka soo galaya.

Talyaaniga waxaa taageeray Finland iyo Denmark, halka Jamhuuriyadda Czech ay ku baaqday in Spain si ku-meel-gaar ah looga joojiyo xubinnimada heshiiska Schengen.

Spain ayaa si caro leh uga jawaabtay arrintaas. Ra'iisul Wasaare Pedro Sánchez ayaa xusay in Ceuta aysan ka mid ahayn aagga Schengen, sidaas darteedna muhaajiriintii halkaas soo galay aysan soo gaarin dhulka weyn ee Spain, ayna u safri karaan dal kasta oo kale oo Yurub ah.

Spain waxay Talyaaniga ugu baaqday inuu meesha ka saaro kontoroollada xuduudaha, balse markii Rome ay diiday, Spain waxay iyaduna hirgelisay kontoroollo u gaar ah, iyadoo sabab uga dhigtay suuragalnimada qulqul cusub oo muhaajiriin ah 15-ka Agoosto.

Sabtidii, Wasiirka Arrimaha Dibadda Talyaaniga Antonio Tajani ayaa sheegay in dalkiisu uu ka walaacsanaa "halista mowjad cusub oo muhaajiriin ah oo ku soo wajahan Ceuta."

"Ma wadno nooc kasta oo 'dagaal' ah oo ka dhan ah Spain; waxaan si taxaddar leh u hubineynaa oo keliya dadka soo galaya," ayuu yiri.

"Intii ay naga walaaci lahayd, Spain waa inay ka walwasho Morocco; halkaas ayay dhibaatooyinku ka imaanayaan, mana aha kontoroolladayada," ayuu raaciyay.