निवृत्तीनंतर PF चा दर महिन्याला 'पेन्शन प्लॅन'; जाणून घ्या फायदा आणि नुकसान

फोटो स्रोत, Getty Images
नोकरी करत असताना तुमच्या पगारातला एक भाग दर महिन्याला प्रॉव्हिडंट फंड म्हणजेच 'ईपीएफ'मध्ये (EPF) जमा होत असतो. यावर व्याजही मिळतं आणि रिटायरमेंटपर्यंत एक मोठी रक्कम जमा होते.
रिटायरमेंटनंतर हे सगळे पैसे एकदम काढून घेणं चांगलं की, ते खात्यातच ठेवून दर महिन्याला थोडी-थोडी रक्कम काढणं योग्य?
हीच गोष्ट लक्षात घेऊन कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने म्हणजेच EPFO ने एका नव्या सुविधेला हिरवा कंदील दाखवला आहे. या सुविधेचं नाव आहे 'सिस्टिमॅटिक विड्रॉवल प्लॅन' म्हणजेच SWP.
या सुविधेमुळे कर्मचाऱ्यांना रिटायरमेंटनंतर पीएफचे सगळे पैसे एकरकमी काढण्याऐवजी हप्त्या-हप्त्याने घेता येतील.
चला तर मग जाणून घेऊया, हा 'SWP' नेमका काय प्रकार आहे, तो कसा काम करतो आणि ईपीएफओचा हा नवा पर्याय इतर गुंतवणूक पर्यायांपेक्षा किती वेगळा आहे.
यासोबतच SWP द्वारे काढलेल्या पैशांवर टॅक्सचे नेमके काय नियम आहेत हे पण आपण समजून घेऊ. म्हणजेच
EPFO चा हा SWP प्लॅन फायद्याचा ठरतो की यामुळे नुकसानही होऊ शकतं, ते पाहूया.
SWP म्हणजे काय?
SWP चा म्हणजेच, 'सिस्टिमॅटिक विड्रॉवल प्लॅन'. याचा अर्थ, तुम्ही केलेल्या गुंतवणुकीतून एका ठरलेल्या अंतराने नियमितपणे पैसे काढणे.
तुम्ही याला 'सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन' म्हणजेच SIP च्या बरोबर विरुद्ध प्रक्रिया समजू शकता.
म्युच्युअल फंडमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी SIP हा एक अतिशय लोकप्रिय पर्याय आहे.
सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅनमध्ये तुम्ही दर महिन्याला पैसे गुंतवता, तर SWP मध्ये तुम्ही आधी केलेल्या गुंतवणुकीतून दर महिन्याला पैसे काढून घेता.

फोटो स्रोत, Getty Images
उदाहरण द्यायचं झालं तर, समजा एखाद्या व्यक्तीकडे रिटायरमेंटच्या वेळी 20 लाख रुपये जमा आहेत. हे सगळे पैसे एकदम काढण्याऐवजी त्याला दर महिन्याला 10 हजार रुपये हवे आहेत.
अशा वेळी ती व्यक्ती SWP चा पर्याय निवडू शकते.
दर महिन्याला 10 हजार रुपये काढून घेतल्यानंतर उरलेली रक्कम गुंतवणुकीतच राहते आणि त्यावर मिळणारा परतावा म्हणजेच व्याजही सुरू राहू शकतं.
मात्र, तुम्ही काढत असलेली रक्कम जर गुंतवणुकीवर मिळणाऱ्या परताव्यापेक्षा जास्त असेल तर हळूहळू तुमची मूळ रक्कमही कमी होत जाईल.
EPFO चा SWP प्लॅन कशा प्रकारे काम करेल?
श्रम आणि रोजगार मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, या सुविधेअंतर्गत रिटायर होणारे कर्मचारी आपल्या पीएफमध्ये जमा झालेले पैसे दर महिन्याला, दर तीन महिन्यांनी किंवा सहा महिन्यांनी हप्त्यांमध्ये काढू शकतील.
याचं सर्वात मोठं वैशिष्ट्य म्हणजे कर्मचारी जे पैसे खात्यातून काढणार नाहीत, ते त्यांच्या EPF खात्यातच पडून राहतील आणि त्यावर नियमानुसार व्याज मिळत राहील.
ही सुविधा पूर्णपणे ऐच्छिक असेल. म्हणजेच कर्मचाऱ्यांना हवं असल्यास ते हा पर्याय निवडू शकतात किंवा हवं तर आधीप्रमाणेच आपल्या पात्रतेनुसार संपूर्ण रक्कम एकदम काढून घेऊ शकतात.
मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, पहिल्या टप्प्यात 55 वर्षांहून अधिक वय असणाऱ्या सुमारे 6 लाख 32 हजार EPF सदस्यांना याचा फायदा होण्याची शक्यता आहे.

फोटो स्रोत, Avishek Das/SOPA Images/LightRocket via Getty Images
या सदस्यांच्या EPF खात्यात 5 लाख रुपयांपेक्षा जास्त पैसे जमा आहेत.
जर SWP सुरू असताना कर्मचाऱ्याचा मृत्यू झाला तर नॉमिनी किंवा अवलंबून असणाऱ्या व्यक्तीकडे उरलेले पैसे एकदम काढून घेण्याचा किंवा हप्त्यांमध्ये रक्कम घेत राहण्याचा पर्याय उपलब्ध असेल.
तसेच EPFO ने खात्यात ठेवाव्या लागणाऱ्या किमान पीएफ बॅलन्सची अट 25 टक्क्यांवरून घटवून 10 टक्के इतकी केली आहे.
यासोबतच पीएफचे फायनल पैसे काढण्यासाठी असलेला वेटिंग पीरियड 12 महिन्यांवरून कमी करून 2 महिने केला आहे. म्हणजेच जर एखाद्याची नोकरी गेली तर ती व्यक्ती 2 महिन्यांनंतर आपल्या पीएफमधले 90 टक्के पैसे काढू शकेल.
मात्र, या योजनेचे सविस्तर नियम, पैसे काढण्याची मर्यादा आणि अर्ज कसा करायचा याबाबतच्या स्पष्टतेसाठी EPF स्कीममधील आवश्यक बदल आणि अधिकृत अधिसूचनेची वाट पाहावी लागेल.
टॅक्सबाबत नेमकी स्थिती काय आहे?
टॅक्सच्या नियमांबाबतची स्थिती अजूनही स्पष्ट झालेली नाही. नोकरी करत असताना EPF वर मिळणारं व्याज सहसा टॅक्स-फ्री असतं, पण रिटायरमेंटनंतर मिळणाऱ्या व्याजावर इतर उत्पन्नाप्रमाणेच टॅक्स भरावा लागतो.
जर एखाद्याने नवीन कर प्रणाली म्हणजेच 'न्यू टॅक्स रिजीम' निवडली असेल तर भारतात राहणाऱ्या व्यक्तींच्या 12 लाख रुपयांपर्यंतच्या वार्षिक उत्पन्नावर कोणताही इन्कम टॅक्स लागत नाही.

फोटो स्रोत, Getty Images
प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या निवेदनात असंही म्हटलं आहे की, यासंदर्भातील इन्कम टॅक्स कायद्यात बदल करण्याच्या प्रस्तावावर अर्थ मंत्रालयाशी चर्चा सुरू आहे. मात्र नेमका काय बदल केला जाईल, हे यामध्ये स्पष्ट केलेलं नाही.
जर इन्कम टॅक्समध्ये काही सवलत मिळाली तर तो एक अतिरिक्त फायदाच मानला जाऊ शकतो.
हा पैसा किती काळ टिकेल?
जर तुम्ही फक्त व्याजाचीच रक्कम काढत असाल तर तुमच्या खात्यात जमा असलेली मूळ रक्कम सुरक्षित राहते.
समजा तुमची पीएफची रक्कम 50 लाख रुपये आहे, तर सध्याच्या 8.25 टक्के व्याजदरानुसार वर्षाला साधारण 4 लाख 10 हजार रुपये इतकं व्याज मिळेल. म्हणजेच दर महिन्याला जवळपास 34,000 रुपये.
मात्र, या उत्पन्नात कोणतीही वाढ होणार नाही तर दुसरीकडे महागाईमुळे काळानुसार तुमचा खर्च मात्र वाढत जाईल.
त्यामुळे दरवर्षी खात्यातून काढली जाणारी रक्कम थोडी-थोडी वाढवणं हा जास्त सोयीस्कर मार्ग ठरू शकतो.

फोटो स्रोत, Getty Images
समजा तुम्ही पहिल्या वर्षी 50 लाख रुपयांच्या एकूण जमा रकमेच्या 5 टक्के रक्कम काढता. म्हणजेच वर्षाला 2.5 लाख रुपये किंवा दर महिन्याला जवळपास 20,800 रुपये.
त्यानंतर तुम्ही दरवर्षी काढल्या जाणाऱ्या रकमेत 5 टक्क्यांची वाढ करत गेलात तर या हिशोबाने हा पैसा 30 वर्षांहून अधिक काळ टिकू शकतो.
मात्र, जर मिळणाऱ्या व्याजावर 30 टक्के (टॅक्स स्लॅबनुसार) कर लागला आणि टॅक्सची रक्कमही याच फंडातून भरली गेली, तर हा पैसा आणखी लवकर संपेल.
रिटायरमेंटनंतर कोणता पर्याय जास्त चांगला?
आतापर्यंत उपलब्ध असलेल्या माहितीनुसार पाहिल्यास नियमित उत्पन्नासाठी ईपीएफचा हा SWP इतर 'फिक्स्ड इनकम' म्हणजे निश्चित उत्पन्न देणाऱ्या पर्यायांच्या तुलनेत एक मजबूत पर्याय बनू शकतो.
याचं व्यवस्थापन एक सरकारी संस्था करते आणि यावर मिळणारा परतावा जवळपास स्थिर राहिला आहे. निश्चित उत्पन्न देणाऱ्या उपलब्ध पर्यायांमध्ये याचा परतावा सर्वाधिक चांगला राहिला आहे.

फोटो स्रोत, Getty Images
याशिवाय बँकांमध्ये फिक्स्ड डिपॉझिट (FD) हा देखील एक पर्याय आहे. तसंच ज्येष्ठ नागरिकांसाठीही काही खास योजना उपलब्ध आहेत.
मात्र, अनेक तज्ज्ञांचं असं मत आहे की, महागाई आणि वाढत्या खर्चाचा सामना करण्यासाठी गुंतवणूक पोर्टफोलिओचा किमान काही हिस्सा तरी इक्विटी म्हणजेच शेअर बाजारात असणं गरजेचं आहे.
(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)



























