Ọkụọkpọ Anthony Joshua akpọrọ Unified world heavyweight champion ji ike na ndịdị kụpụ Kubrat Pulev ọkpụ n’anya nke mere na olileanya dị na ya na Tyson Fury nwerike ịlụ ọgụ ụwa na-eche kamgbe.
Ebe foto si, John Cairns/University of Oxford/PA
Ndị mba US ga-ebido ịnata ọgwụ mgbochi Pfizer/BioNTech maka coronavirus bido na mọnde bụ December iri na anọ dịka e kpebichara ị ji ya rụọ ọrụ.
Ihe ruru ọgwụ mgbochị a nde atọ ka a ga-eburu kesaa na steeti niile dị na mba Amerịka na ngwụcha izu ụka a dịka Gustave Perna na-ahụ maka nkesa ya si kwu.
Ebe foto si, MARK ROBINSON/MATCHROOM
Ọkụọkpọ Anthony Joshua akpọrọ 'Unified world heavyweight champion' ji ike na ndịdị kụpụ Kubrat Pulev ọkpụ n’anya nke mere na olileanya dị na ya na Tyson Fury nwerike ịlụ ọgụ ụwa na-eche kamgbe.
Ọkụ ọkpọ onye mba Britein a emeghịri mwa amadị a ebere dịka ọ na-akụ Pulev ji ihu ọchị a nara ọkpọ niile Joshua na-ebi ya.
Ndị nso nso ruru otu puku bata n'ọgbọ egwuregwu Wembley Arena hụr u ka Joshua si jiri akọ n'uche na ọkpọ na-abịagbu mmadụ wee merie egwuregwu ahụ nke mere ka na-eto ya.
Ọkpọ Joshua kụrụ Pulev n'agba itoolu n'ime agba iri na otu ha kụrụ ọkpọ bụ ihe mere ka Joshua ka jide ọkwa WBA, IBF, IBO na WBO n'ọgbọ egwuregwu Wembley n'ụbọchị satọde bụ Disemba iri na atọ(13,2020).
AJ meriri ọkwa anọ a n'afọ 2016 ma mechaa gbajọọ atọ n'ime ọkwa oge Andy Ruiz Jr meriri ya mana o mechara ritekwa ha anọ n'ọnwa Jun nke afọ 2019.
Soro anyị taa ka ịmata nke ekwe n'akụ gbasara akụkọ ụwa dị ọkụ.
Rahụkwanụ nke ọma ma nọnyere anyị n'utụtụ.
Ndeewo
Ebe foto si, UN
Ngalaba mbaụwa bụ United Nations akpọọla oku ka mba niile tinye ọnọdụ gbatagbata maka ihe gbasara ọnọdụ ihuigwe.
António Guterres bụ onyeisi ngalaba a kpọrọ oku a n’ụbọchị Satọde ka a na-eme nzukọ gbasara nkwekọrịta a kpọrọ 'Paris climate agreement' nke afọ ise.
O kwuru na mba 38 etinyela ya bụ ọnọdụ gbatagbata, mana ọ na-akpọku mba ndị ọzọ ka ha sonye ibe ha mee ya bụ ihe.
Ndị otu ọgbakọ niile ọdịmma mbara eligwe na-amasị n’ụwa niile na-eti mkpu n’arịọ ka gọọmentị mejuputa ya bụ nkwekọrịta nke enwere na Paris bụ nke ha kpọrọ “Paris Agreement”.
Ndị a bụ nne na nna, ụmụaka nakwa ndị ajọọ ọnọdụ mbara elụgwe na-ewute maka ọdịmma ọdịnihu ụwa site na otu okpomọkụ sị adị.
Onyeisi ndị otu na-abụghị nke ndị gọọmentị bụ ndị ọnọdụ mbara eligwe na-anụ ọkụ n’obi bụ Amuche Nnabueze bụkwa onye nkuzi na mahadun Nịjirịa na Nsukka sị na “Nkwekọrịta nke Paris bụ olileanya nke mmadụ nwere maka ịme ka okpomọkụ beleta bụ nke na-ebute oke ntaramahụhụ n’ụwa”.
Nnabueze bụkwa onyeisi ndị Parents for Futuresị na ya bụ okpomọkụ egosiwala n’ọrụ ugbo ugbua nke nwereike ibute ụkọ nrị.
Nnabụeze riọkwara nne na nna na ndị ọnụ na-erụ n’okwu ka ha soro ndị mbaụwa ndị ọzọ tinye ọnụ rịọwa ndị ọchịchị ka ha tinye ya bụ nkwekọrịta nke Paris n’ọrụ.
Ọ sị na ọ bụ oke na ọrụ ndị obodo ịkwanye ndị ọchịchị ọkụ n’ike ka ha mejuputa ya bụ mkwa maka ọ dị mma ọdịnaihu anyị.
Ebe foto si, Mustapha Kankara
Zainab Isa bụ nne otu n’ime ọtụtụ ụmụakwụkwọ Government Science sekọndịrị atọrọla n’obodo Kankara dị na Katsina steeti, agwala BBC na ọ bụ naanị ekpere ka ọ na-ekpe ugbua.
Zainab kwuru na ikpeazụ ọ hụrụ Kabir nwa ya bụ n’ụbọchị ụka gara aga mgbe ya na ụfọdụ ndị ezinaụlọ ya gara leta ya na ụmụnne ya ndị nwoke abụọ n’ụlọakwụkwọ.
"Ikpeazụ m hụrụ Kabir bụ n'ụbọchị ụka mgbe anyị gara leta ya na ụmụnne ya abụọ nọkwa n'ụlọakwụkwọ ahụ. Nkata ikpeazụ anyị kpara ka anyị na-achọ ịla bụ arịrịọ ọ na-arịọ m na ọ chọrọ ịlọta na ngwụcha izu a ka o nwee ike gaa otu agbamakwụkwọ."
"Ụmụnne ya abụọ ndị ọzọ a na-atọrọghị alọtala n'ụlọ ugbua, mana ezigbo ekpere ka anyị na-ekpezi n'isi Kabir, na-arịọ Chukwu ka ọ lọghachịta n'udo."
Zainab kwuru na ndị si n'obodo ndị dị nso ụlọakwụkwọ ahụ gwara ha na ha nụrụ mgbe ndị oji egbe ahụ na-edubanye ụmụakwụkwọ ahụ n'ime ọhịa.
Cheta na BBC na Gambo Isah bụ onye uweojii na Katsịna steeti kwuru, ebe ọ sị na a na-ama imi n'ala ịmata ihe merenu dịka ndị bi nso ebe ahụ na-akọwa na ọtụtụ ụmụakwụkwụ na-efu.
Onyeisi uweojii Naịjiria bụ Mohammed Adamu tinyekwara ọnụ n'okwu ma nye iwu ka a maa ya bụ imi n'ala.
Edemede a nwere ihe ndị si na X. Anyị na-achọ ka i nye anyị ikike tupu e tinye ihe ọbụla, dịka akụrụngwa cookies na tekịnụzụ ndị ọzọ nwereike ịdị na ya. I nwereike ịgụ X iwu cookie na iwu nzuzo tupu ị nabata ya. Iji kirie ihe nọ n'ime ya, họrọ 'nabata na gaa n'ihu'.
End of X post
Ebe foto si, Reuters
Mba Iran egbuola onye ntaakụkọ Ruholla Zam maka ebubo na ọ na-eji igwe mgbasa ozi dịka Telegram agbasa ozi na-ebute nnupu isi ebe gọọmentị mba ahụ nọ.
E gburu Ruhollah Zam n'ụbọchị satụde dịka ụlọikpe kwadoro ikpe ọnwụ a mara ya na mbụ.
Odoghị anya etu Zam onye bi na mba FRansị ebe ọ gbara ọsụ siri bata n;aka ndị gọọmentị mba Iran.Akụkọ na-ekwu na anwụchiri ya na mba Iraq afọ gara aga.
Zam bụ onye nwa Websaịt akpọrọ Amadnews nke na-ekwu megide gọọmentị mba Iran.
Gọọmentị Iran boro Zam ebubo na o ji websait ya kpalie ma bido ngagharịiwe zuru mba ahụ ọnụ site n'afọ 2017 ruo afọ 2018.
Ngalaba Na-ahụ maka ikike dịrị onye aha ya bụ Amnesty International kwuru sị, "Ike e ekpere zam abụghị ikpe ziri ezi n'ihi na ọtụtụ ndị gbara ama abụghị obi ha ka ha jiri gbaa ama".
Aka na-achị Kaduna steeti bụ Nasir El-Rufai nọzị n'ọnọdụ nkwụcha nke abụọ ya dịka ọ sị na otu onye ezinaụlọ ya nakwa onye ọrụ gọọmentị ya butere nje corona virus.
Ọ sị na ya ga-eme nnyocha n'ụbọchị ụka iji mara ma ọrịa ahụ efesara ya.
Cheta na El-Rufai butere coronavirus n'ọnwa Maachị.
Na nke yiri ya, Gọvanọ Babajide Sanwo-Olu nke Legọs banyere ịnọdụ iche ụnyaahụ dịka otu onye nọ ya nso butere coronavirus.
Edemede a nwere ihe ndị si na X. Anyị na-achọ ka i nye anyị ikike tupu e tinye ihe ọbụla, dịka akụrụngwa cookies na tekịnụzụ ndị ọzọ nwereike ịdị na ya. I nwereike ịgụ X iwu cookie na iwu nzuzo tupu ị nabata ya. Iji kirie ihe nọ n'ime ya, họrọ 'nabata na gaa n'ihu'.
End of X post
Akụkọ si Katsina state na Naịjirịa apụta na-ekwu na ndi oji egbe wakporo ụlọakwụkwọ Sekọnderị dị na Kankara ma tọrọ ọtụtụ ụmụakwụkwọ.
Ndi uweojii gwara BBC na awakporo obodo ahụ n'ụbọchị Fraịde mana ha sị na ha amaghị maka ọtụtọ ụmụakwụkwọ.
Ọnụ na-ekwuru ndị uweojii na steeti ahụ bụ DSP Gambo Isa gwara BBC na ihere ruru ụmụakwụkwọ 200 gbabara ọhịa oge ndị oji egbe a bịara apụtara.
Ọ sịkwa na ndị uweojii na ndị oji egbe a kwara mgbọ nke mere ka mgbọ tụọ otu onye uweojii ma merụọ ya ahụ.
DSP Isa gara n'ihu kwuo na ezipula ndị uweojii ka ha soro azụmụkwụ ndị oji egbe a ma nwuchie ha.
Ọ sịkwa na a ka na-agụ umụakwụkwọ si ọhịa pụta na ndị nọ n'ime ụlọakwụkwọ ahụ ka ama mmadụ ole ha dị iji mata ma onwere onye a na-achọ achọ.
Mana otu onye ji anya hu ihe a mere gwara BBC na-atọrọ ọtụtụ umụakwụkwo na mwakpo ahụ.
Nwoke ahụ achọghị ka e dee aha ya sị: "N'ihu m ka ndi oji egbe si gafee ma malite ịgba egbe. Ha bara ụlọakwụkwọ ahụ ga kpụrụ ọtụtụ ụmụakwụkwọ nọ n'ime ya. Ọ bu kemgbe mgbede anyị nụrụ na ha ga-abịa. Anyị gwara ndị ọrụ nchekwa mana onweghị ihe ha mere."
Ebe foto si, Mark Robinson
Onye bụ ọkaibe n'ịpịa ọkpọ n'ụwa dum ugbua bụ Anthony Joshua ga-ezute Kubrat Pulev n'ụbọchị Satọde bu ụbọchị 12 nke ọnwa Desemba n'ama egwuregwu Wembly.
Mbande Ukwu IBF, WBA, WBO na IBO nọ Joshua n'aka bụ ihe a ga-erite ma akpịchaa ọkpọ a.
Joshua enwerela mmerị 23 kemgbe ọ malitere ịkpịa ọkpọ. O ji nkurisi merie 21 n'ime asọmpị ndị a. E meriri ya otu.
Pulev enwerela mmeri 28 kemgbe ọ malitere ịkpịa ọkpọ. O ji nkurisi merie 14 n'ime ha. E meriri ya otu kwa.
Joshua meriri Andy Ruiz Jr na Saụdị Arebịya n'ọnwa Desimba nke 2019.
Ọ bụ n'afọ 2017 mana mmerụ ahụ mere ka ọ gbajọọ ya.
Ebe foto si, EPA
Atụmatụ Onyeisiala Amerịka, Steeti Texas and iri na asatọ ndi ọzọ nwere iji gbanwee mpụtara ntuliaka mba ahụ apụọla afọ n’ala
Ụlọikpe Ukwu nke mba ahụ gbajọrọ mkpesa Trump, steeti iri na itoolu nakwa ndị omeiwu otu narị na isii wetere n’ihu ha.
Mkpesa a hụ chọrọ ka akagbuo vootu atụru na steeti Georgia, Michigan, Pennsylvania na Wisconsin.
Joe Biden meriri ntuliaka e mere na steeti ndi ahụ.
Mana Ụlọikpe Ukwu Amerịka kwuru na Texas enweghi ikike iwete ikpe ahụ ma ncha.
Ọ bụ na Monde ka ndị "Electoral College" ga-atụ vootu a ga-eji họpụta onyeisiala site n'onye meriri steeti ha na-anọchite anya.
Trump na-eti mkpe kemgbe na mpụ na nrụrụaka dị na ya bụ ntuliaka nke mere o jiri daa, mana onwebeghị akaebe o gosiri.
Taa bụ Satọde
Anyi na-ewetere unu akuko si ụwa dum apụta.
Ya gazie!
Daalụ nụ maka ịnonyere anyị taa.
Gọvanọ Nyesom Wike bụ aka na-achị Rivas steeti adọọla ndị ọtu ọrụ imeụlọ pati ya bụ Peoples Democratic Party (PDP) aka na ntị ka ha kwụsị ịkụ mkpụrụ ọjọọ n'etiti ndị gọvanọ nọ n'okpuru ha.
Wike kwuru na nke a ga-etinye ọgbatauhie n'ohere pati a nwere iji zọta ọkwa onyeisiala n'afọ 2023.
O kwuru na kama ịgbadosi ụkwụ ike n'elu ọchịchị "na-ezighi ezi nke All Progressives Congress (APC) na-achị kemgbe afọ ise, PDP ejirila aka ha na-adọsasị etiti pati ha".
Wike gara n'ihu kwuo na ịkwesị ntụkwasị ebe Onyeisiala Muhammadu Buhari nọ, ga-enwe 'rịkọm' ma ọ bụrụ na ọ ghara ịza oku ndị ụlọomeiwu nta na-akpọ ya gbasara ọnọdụ nchekwa na Naịjirịa.
Onye na-ekpe ikpe n'ụlọikpe ụwa bụ Fatou Bensouda ekwuola na ha achọpụtala ihe ruru iji nyocha ndị ọrụ nchekwa Naịjirịa maka mmegbu mmadụ.
Nke a pụtara ihe dịka o depụtara akwụkwọ ozi bụ mpụtara nyocha ha mere gbasara agwa ndị ọrụ nchekwa kpara na mpaghara uwgu Naịjirịa.
Ihe ọzọ akwụkwọ mpụtara ahụ gosiri bụ na otu Boko Haram na otu ndị ọzọ yiri ya megidiere ikike ruru mmadụ site na: mwakpo, ogbugbu, ọlụlụ n'ike, ndina n'ike, mmegbu dị ukwu, mmegide ugwu mmadụ na ihe ndị ọzọ.
Ebe foto si, ICC Website (https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=201211-prosecutor-statement)
Ebe foto si, @sanwoolu/Twitter
Gọvanọ Legọs steeti bụ Babajide Sanwo-Olu edopula onwe ya iche dịka otu onye ọrụ ya butere ọrịa coronavirus.
Dịka ọ dị ugbua, amabeghi ma ya na onwe ya ebutere ya bụ ọrịa.
Akụkọ ka na-abịa
Edemede a nwere ihe ndị si na X. Anyị na-achọ ka i nye anyị ikike tupu e tinye ihe ọbụla, dịka akụrụngwa cookies na tekịnụzụ ndị ọzọ nwereike ịdị na ya. I nwereike ịgụ X iwu cookie na iwu nzuzo tupu ị nabata ya. Iji kirie ihe nọ n'ime ya, họrọ 'nabata na gaa n'ihu'.
End of X post
Onyeisi Ohaneze Ndị Igbo n’Ondo steeti bụ Innocent Chukwudum Ezechiefo, agwala BBC na ọ bụghị ọgụ n’etiti ndị Igbo na ndị Yoroba bụ ihe dapụtara n’Akure kemgbe ụbọchị ụka bụ 6 nke Disemba.
Ọ kọwara na ọ bụ nghọtaghie n’etiti nwata Kalaba na nwata Yoroba nke ha na-agba mbọ ikpezi ugbua, butere ya bụ nsogbu.
Ezechiefo kwuru na ya bụ nsogbu selitere isi mgbe otu onye Yoroba na-ese anwụrụ (onye agboro) bịara malite ikposasị ahịa ndị Igbo, ka o kwuru na e nwere ebe a lụrụ ọgụ.
Mana dịka e si chọpụta, ebe a lụrụ ọgụ dị iche n'ebe ndị Igbo na-akpọsa ahịa ha, bụ ebe a bịara kposasịa.
Ha chọpụtakwara na onye lụrụ ọgụ a a na-ekwu okwu ya bụ otu nwa Kalaba a na-akpọ Asuquo, bụ onye na-eche nche n'ebe a na-akpọ Obaile Housing Estate.
Asuquo gara ebe ọ gara ịhụ enyi ya nwaanyị wee zute ndị na-anakọ ndị ọgbatumtum ego ụtụ nọchichara ụzọ. Ka a na-ekwu nke a na-ekwu, a mara nwa Kalaba ahụ karama mere ka ọ jụọ ha ihe o mere ha ji wee mee ya ụdịrị ihe a.
Ndị uweojii kwuru na nghọtaghie ahụ abịala na njedebe ma kọwaa na ọ bụ aghọtaghị iwu ala bu ihe butere ya bụ okwu.
N'agbanyeghi na ụfọdụ ndị kwuru na mmadụ atọ nwụrụ, ndị uweojii steeti ahụ gwara BBC na e nweghi onye nwụrụ.
O kwuru sị "mmadụ abụọ merụrụ ahụ na ya bụ nsogbu mana ihe niile adịla mma ugbua".
Ihe okwu a butere:
Nsogbu a emeela ka gọọmentị Ondo steeti tinye mmachi ngagharị ruru awa iri abụọ na anọ (24) na mpaghara Ode na Isingbo dị na steeti ahụ.
Donald Ojogo bụ kọmishọna Mgbasaozi na steeti ahụ, kwuru na ha agwala ndị nchekwa ka ha gbaa mbọ hụ na ndị mmadụ rubere iwu e tinyere isi ma nọrọ n'ụlọ.
Gọvanọ steeti ahụ bụ Oluwarotimi Akeredolu enyekwuola iwu ka a chọta ma nwụchie ndị mere mkpamkpa a.
Ebe foto si, Getty Images
Onye na-anọchite anya Naijiria na mba Amerịka bụ Jọstịs Sylvanus Adiewere Nsofor alaala mmụọ ka ọ gbachara afọ 85.
Ọ nwụrụ ụbọchị Tọzde n'ụlọọgwụ na ma Maryland na Amerịka.
Onye lara ezumike nka dịka ọkaikpe Ụlọikpe Mkpegharị, Nsofor bụ onye Onyeisiala Muhammadu Buhari họburu ọrụ n'afọ 2017 mana ndị Ụlọomeiwu Ukwu jụburu ịkwado nhọpụta Buhari họpụtara Nsofor dịka ọ jụrụ ịgụ abụ njirimara Naijiria(National Anthem). O kwuru oge ahụ na ihe gbasara internet abụghị maka ndị ọgbọ ya.
Mana Buhari gbara isi akwara họpụtakwa ya ọzọ maka ọkwa ahụ, n'agbanyeghi na ndị omeiwu jụrụ ya.
Garba Shehu bụ ọnụ na-ekwuru onyeisiala Buhari, kwuru sị:
Edemede a nwere ihe ndị si na X. Anyị na-achọ ka i nye anyị ikike tupu e tinye ihe ọbụla, dịka akụrụngwa cookies na tekịnụzụ ndị ọzọ nwereike ịdị na ya. I nwereike ịgụ X iwu cookie na iwu nzuzo tupu ị nabata ya. Iji kirie ihe nọ n'ime ya, họrọ 'nabata na gaa n'ihu'.
End of X post, 1
Edemede a nwere ihe ndị si na X. Anyị na-achọ ka i nye anyị ikike tupu e tinye ihe ọbụla, dịka akụrụngwa cookies na tekịnụzụ ndị ọzọ nwereike ịdị na ya. I nwereike ịgụ X iwu cookie na iwu nzuzo tupu ị nabata ya. Iji kirie ihe nọ n'ime ya, họrọ 'nabata na gaa n'ihu'.
End of X post, 2
Edemede a nwere ihe ndị si na X. Anyị na-achọ ka i nye anyị ikike tupu e tinye ihe ọbụla, dịka akụrụngwa cookies na tekịnụzụ ndị ọzọ nwereike ịdị na ya. I nwereike ịgụ X iwu cookie na iwu nzuzo tupu ị nabata ya. Iji kirie ihe nọ n'ime ya, họrọ 'nabata na gaa n'ihu'.
End of X post, 3
