ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

የማናዊ ስነ-ሓሳባዊ ምንቅስቓስ ዝዀነ ኪውኣኖን፡ ምስ ፕረዚደንታዊ መረጻ እታ ሃገር ብዝተኣሳሰር ሓደስቲ ስግኣታት ንኽፍጠሩ ምኽንያት ክኸውን ተኽእሎ ከምዘሎ ድማ ይንገር ኣሎ።

ኣሜሪካ፡ ብሓቂ ብኣመንቲ ሰይጣንን ገሃስቲ ህጻናትን ድያ ትምራሕ?

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሰንኪ ሕማም ኵሊት ንብረቶም ሸይጦም ኣብ ኢድ ሰብ ዝወደቝ ብዙሓት እዮም። እቲ ሕማም እናኸበደ እንተኸይዱ ዝሓመሙ ብህይወት ንኽጸንሑ፡ እንተወሓደ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ዳያሊሲስ ክገብሩ ይግደዱ።

ጥዕና ኵሊት ንምሕላው ዝሕግዙ 6 ቀለልቲ ነገራት

ፈላሚ ናይ 'ቺፕ' ሓንጎል ዘለዎ ተሓካማይ ብኦንላይን ቸዝ ተጻዊቱ

ጥዕና፡ኩሊት ሓሰማ ዝተተካኣሉ ሰብ ኣብ ድሓን ኩነታት ከምዘሎ ተገሊጹ

ኣብ ሞዛምቢክ ሓደ ብኮንጁንክቲቪቲስ (ነድሪ ኣዒንቲ) ዝተጠቕዐ ሰብኣይ፡ ሕማሙ ንምፍዋስ ባህላዊ መድሃኒትን ሽንትን ድሕሪ ምጥቃሙ ከምዝዓወረ ተገሊጹ።    

ንሕማም ዓይኒ ብሽንቲ ክፍውስ ዝፈተነ ሰብኣይ ዓዊሩ

ተመራመርቲ ብኤችኣይቪ ካብ ዝተለኽፈ ዋህዮ፡ ነቲ ቫይረስ ከኣልዩ ምኽኣሎም ገሊጾም። እቲ መስርሕ ሽልማቶ ኖቤል ብዝተዓወተ ቴክኖሎጂ ‘ጂን-ኤዲቲን’ ከምዝተኻየደ እቶም ተመራመርቲ ይሕብሩ።

ተመራመርቲ ንኤችኣይቪ ካብ ዋህዮታት ቈሪጾም ክኣልዩ ምኽኣሎም ገሊጾም

ንናይ ምውላድ ጸገም ፍታሕ ዝህብ ኣዶ ማእከል ሕክምና ኣዴታት፣ ህጻናትን ነቅኣ ህይወትን ካብ ለገስቲ ዝርከብ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይን እንቋቁሖ ጓል ኣንስተይትን ንምእካብ ዘኽእል ፍቓድ ቅድሚ ሰለስተ ወርሒ፡ 24 ታሕሳስ 2016 ኣግ እዩ ካብ በዓል መዚ ቁጽጽር ምግቢ፣ መድሓኒትን ጥዕናን ክልል ትግራይ ረኺቡ።

ኣብ መቐለ ዝተጀመረ ልግሲ ዘርኢ ተባዕታይን እንቋቍሖን፡ መኻንነት ይፈትሕ ዶ ይኸውን?

ኣመና-ዝተመስርሑ (ultra-processed) መግብታት ምስ ሕማም ልቢ፡ ካንሰርን ጭንቀትን ዝርከብዎም ልዕሊ 30 ዝኾኑ ጥዕናዊ ጸገማት ክጥቀሱ ጸኒሖም ኣለው። ኣመና-ዝተመስርሑ ዝበሃሉ መግቢታት ኣየኖት እዮም?

ኣመና-ዝተመስርሐ መግቢ እንታይ’ዩ ንጥዕናኸ ተጓዳኢ ድዩ?

ገለ ሰባት ድራር ኣዝዩ ባህ ዝብሎም ልዕሊ ዓቐን ኢልካ ክግለጽ ዝከኣል ድራር በሊዖም ክንሶም ንገሆ ብብርቱዕ ጥምየት ከምዝበራበሩ ይዛረቡ።
እዚ ናይ ጥሜት ስምዒት ካብቲ ንቡር ዝብሃል ዓይነት ጥምየት ዝተፈለየ ምዃኑ’ዩ እቲ ዝያዳ ኣዛራቢ ዝገብሮ።
እንተኾነ እቲ ስምዒት ካብ ሰብ ናብ ሰብ ስለ ዝፈላለ፡ ከምኡ ተሰሚዕዎም ዘይፈልጥ ብዙሓት ሰባት ኣለዉ።


ድራር ፍጊዕ ክሳብ ዝብለና በሊዕና ንምንታይ ኢና ንግሆ ኣዚና ንጠሚ?

እቶም ካብ ውድድር ዝተሰረዙ ኣመልከቲ፡ ከም ኣኽበርቲ ምእካብ ግብሪ ንዝጻወትዎ ተራ ንምድላው፡ ንኡስ ወተሃደራዊ ስልጠና ክወስዱ ተዳልዮም ነይሮም።

ጥኑሳትን ኤችኣይቪ ዘለዎምን ኣመልከትቲ ከይቁጸሩ ዝገበረ ትካል ቊጠዐ ፈጢሩ

ዓው ዝበለ ምሕርናኽ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ‘obstructive sleep apnoea (OSA)’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ምዝባዕ ድቃስ ዝተሓሓዝ ኰይኑ፡ ኣብዚ ግዜ ምስትንፋስ ጠጠው ከም ዝብልን እዚ ድማ ኣብ እዋን ድቃስ ከም ዘጋጥምን ሰብ ሞያ ይገልጹ።

ምሕርናኽ፡ ስሒቕካ ዘይትሓልፎ ጥዕናዊ ጸገም ድዩ? 

ንልዕሊ 70 ዓመታት 'ብሓጺናዊ ሳንቡእ' ከስተንፍስ ዝጸንሐ ፖል ኣሌክሳንደር ሞይቱ

ኣብ ግዜ ቁልዕነቱ፡ ስድራ ቤቱ ኮነ መማህራኑ፡ ‘ምስዓበኻ እንታይ ክትከውን ኢኻ?’ ተባሂሉ ዝሕተት ዝነበረ ዶ/ር ዳዊት፡ ዶክተር ወይ መሃንዲስ ክኸውን ከምዝደሊ ይነግሮም ምንባሩ ይዝክር። 
ይኹን እምበር፡ ሓደ መዓልቲ ነታ ሕጂ ሓኪም ኮይኑ ዝሰርሓላ ዘሎ ሞያ፡ ስኑ ነኺሱ ንኸጽንዕ ዝገበረቶ ተጓንፎ ሎሚ’ውን ልክዕ ከም ትማሊ እዩ ዝዝክራ። 

ሕማም እነሓጎኡ ንኽመራመር ሕክምና ኣጽኒዑ ትካላት ጥዕና ዝወነነ ዶ/ር ዳዊት

ኤንኤችኤስ ክታበት ኮቪድ ብንቡር ዝወሃብ ኰይኑ ኣዝዩ ዝደኸመ ስርዓተ ምክልኻል ሕማም ዘለዎም ሰባት ገለ ሰባት ግን ኣብ ካልእ እዋን ተወሳኺ መከላኸሊ ከድልዮም ይኽእል እዩ ይብል።

217 ግዜ ክታበት ኮቪድ ዝወሰደ ሰብኣይ

ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ቁጥዐ ምግቢ ብዙሕ ዝተለምደ ስለዘይኰነ ብዛዕባኡ ዘለና ንቕሓት እውን ድሩት እዩ። ስለዚ ድማ ወለዲ ከየፍቀድና ንቘልዑ ዝዀነ ዝብላዕ ነገር ምሃብ ከም ነውሪ ኣይንርእዮን። ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል እውን ኣይንሓስብን።ይዅን’ምበር ኣብዚ እዋን ህጻናት ቁጥዐ ከማዕብሉ ብተደጋጋሚ ይርኣይ ኣሎ።

ቁጥዐ መግቢ ስለምንታይ እዩ ኣብ ህጻናት ዘጋጥም ዘሎ?

ሕጂ ድሕሪ ትሽዓተ ዓመት፡ ኣሌክስን ኣዲኡ ጁሊን፡ ብሓባር ናብቲ ኣዝዮም ዝፈትዉዎ ምንሽርታት በረድ- ስኪንግ - ብምኻድ ነቲ ኣብ ሞንጐኦም ዘሎ ፍሉይ ምትእስሳር ክጽንብሉ’ዮም። 

ኵሊታ ለጊሳ ንወዳ ናብ ውድድራት ዓለም ዘብቀዐት ኣደ

ጉያ፡ ንገሊኡ ተፈጥሮኣዊ፤ ንገሊኡ ክኣ ኣይኰነን’ዶ ጉያ ቁሩብ ናይ ፍጥነት ምውሳኽ’ውን ዓቐብ’ዩ ዝዀኖም። ግን፡ “ብተፈጥሮይስ ጎያያይ ወይ ጎያይት’ዶ ይኸውን?” ኢልኩም ሓሲብኩም ትፈልጡ’ዶ? እቲ መልሲ ኣብ ጅንኩም እዩ ዘሎ።

ገለ ሰባት ብኸመይ’ዮም ጎየይቲ ዝዀኑ? ‘ጂን’ ብዛዕባ እዚ እንታይ ይነግረና?

ብመሰረት እቲ ኣብ 2022 ዝተኣከበ መረዳእታ፡ ኣስታት 800 ሚሊዮን ኣባጽሕን 159 ሚሊዮን ህጻናትን ዝርከቡዎም ምዃኑ ኣብ መጽሄት ጥዕና ላንሴት ዝተሓትመ ሓበሬታ የመልክት።

ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ካብ ህዝቢ ዓለም ከሳዓት’ዮም፤ ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግን ብኣንጻሩ’ዩ

ቀዳማይ ሕታም ጋዜጣ ላ ቡዢ ዱ ሳፐር ብ1980 ክወጽእ እንከሎ፡ ኣብቲ ግዜ 12 ጋዜጣታት ጥራይ ተሓቲመን ነይረን።

ሰባት ንምስሓቕ ኣብ 4 ዓመት ሓደ ግዜ እትሕተም ፍልይቲ ጋዜጣ

ጽማቚ ቀይሕ ሱር ምስታይ ዘለዎ ጥዕናዊ ረብሓታት ሕሹኽ ክንብለኩም

ኣብ ትግራይ ኣብ ስርሓት ኢደ ጥበብ ዝተዋፈሩ ሰባት ‘ሰብ ዝቐትሉ ቡዳታት እዮም’ ብዝብል ባህላዊ እምነት ኣደዳ ግፍዕን ሞትን ምክልባትን ከም ዝዀኑ ይገልጹ። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝበጽሕ በደላት እናሓመቐን እናወሰኸን ምኻዱ ዝገልጽ ማሕበር ኢደ ጥበበኛታት ትግራይ፡ ካብ ምዝንባል፣ ጸለመን ምፍርራሕን ብዝሰገረ ክሳብ ቅትለት ዝበጽሕ ምዃኑ የረድእ።  

ብውሕልነቶም፡ ‘ቡዳ’ እናተባህሉ ዝጥቅዑ ዘለው ኢደ ጥበበኛታት

ተጣቢቐን ዝተወለዳ ሰኔጋላውያን መናቱ፡ ምስተወለዳ ኣብ ዝነበረ ሒደት መዓልቲ ክሞታ ይኽእላ’የን ተባሂሉ’ኳ ብሓካይም መጠንቀቕታ ተዋሂቡ እንተነበረ፡ መበል 7ይ ዓመት ልደተን ኣኽቢረን።

ሒደት መዓልቲ ክነብራ’የን ተባሂሉ ዝተነገረለን መናቱ 7ይ ዓመተን ኣኽቢረን

ስለምንታይ እዮም ሰባት ‘መናፍስቲ ምዉታን’ ዝረአዩዎም?

ስእልታት ዘመነ እምኒ ከምዘመልክትዎ ካብ ቅድሚ ኣስታት 8000 ዓመት ጀሚሩ ሰባት ከም መግብን መድሃኒትን ክጥቀመሉ ጸኒሖም እዮም።