ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ቅድሚ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣቢሉ ከተማ ኣኽሱም ብርእሰን ተጣቢቐን ዝተወለዳ መናቱ ከዘራርባ ቀኒየን ኣለዋ። ቅድሚ ሒደት መዓልታት ብመሰረት ሃይማኖታዊ ስርዓት እምነት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኣብ ኣክሱም ቤተክርስትያን ጽዮን ማርያም ዝተጠመቓ ኮይነን 'ውህብቶን ህያብን' ዝብል ስም ተዋሂበን ኣሎ። ኩነታተን እንታይ ይመስል- ኢልና ሓቲትና ኣለና።

ትግራይ፡ ተላጊበን ዝተወልዳ 'ህያብን ውህብቶን' ድሕሪ 80 መዓልታት ከመይ ኣለዋ? 

ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት፡ ብሰንኪ ዝተፈላለየ ምኽንያታት ጸባ ጡብ ኣደኦም ክረኽቡ ዘይከኣሉ ዕሸላት ንምምጋብ ሃገራትን ትካላት ጥዕናን ዝተፈላለየ ብልሓት ይጥቀማ። እዚ ድማ ስነፍልጠታዊ፡ ባህላዊን ሃይማኖታውን ሕቶታት ከልዕል ይርአ እዩ። ነዚ መሰረታዊ ስክፍታት ብምግባር፡ ኣብ ፓኪስታን ምስ ሃይማኖት ተኣሳሲሩ ኣብዚ ጉዳይ ዝተላዕለ ሕቶታት ተዳህሲሱ'ሎ።

ባንክ ጸባ ጡብ ኣደ - ሓላል ዶ ሓራም?

ኣዋልድ ናይ መጀመርታ ወርሓዊ ጽግያት ካብ ዘጋጥመን ክሳብ ምጅማር ዕብየት ጡብ ዘለዉ ለውጥታት፡ ምትእትታው ግዜ ጕርዝውና በብቑሩብ ይጅምር ከምዘሎ ዘመልክቱ እዮም።
ኣብዚ እዋን ዘለዋ ኣዋልድ ኣመሪካ ምስተን ቅድሚ ሓደ ክፍለ ዘመን ዝነበራ ኣዋልድ ክነጻጸራ እንከለዋ፡ ክሳብ ኣርባዕተ ዓመት ኣቐዲመን ወርሓዊ ጽግያት ከም ዝጅምራ ይግመት።


ብከላ ኣየር ብኸመይ እዩ ወርሓዊ ጽግያት ኣዋልድ ዝጸሉ ዘሎ?

ሰበስልጣን ምምሕዳር ባይደን ብዛዕባ እቲ ሓድሽ ዳህሳስ ምስ ተሓተቱ፡ ፊት ንፊት ዝግበር ጐስጓስ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ፡ ባይደን ብነጥቢ ከም ዝመርሕ ወይ ምስ ትራምፕ ከም ዝተመዓራረየ ዘርኢ ምዃኑን ይምጕቱ።

ጆ ባይደን፡ ንዲሞክራት ሻቕሎት ፈጢሩሎም፡ ምክልኻል ግን ኣይገደፉን

ምስዕዓም ፍልቀታዊ ዕላማ እውን ክህልዎ ይኽእል እዩ። ኣካል ንኣካል ክንጸጋጋዕ ከለና ሓደ ነቲ ካልእ ዘለና ስምዒት ዝሕብር ምልክታት ክንረክብ ንኽእል ኢና። እዚ ድማ እቲ ከንፈር ንከንፈር ዝግበር ፍቕራዊ ምስዓም ንበይኑ ፍሉይ ዝውቱር ባህሪ ደቂ ሰባት ከምዘይኮነ ከረድእ ይኽእል።

ሰባት ግን ስለምንታይ እዮም ዝሰዓዓሙ?

እቲ ብዩኒቨርሲቲ ሎውቦሮ ምስ ማሕበር ፕሮፌሽናል ተጻወትቲ ብምትሕብባር ዝተኻየደ መጽናዕቲ ከም ዘመልክቶ፡ ካብ ሓሙሽተ ተጻወትቲ እቶም ክልተ እንተወሓደ ሓደ ግዜ ነቲ ንጥረ ነገር ፈቲኖምዎ እዮም።
"ሓቀኛ ቁጽሪ" ናይቶም ስኑስ ዝጥቀሙ ተጻወትቲ ኣዝዩ ዝለዓለ ክኸውን ከም ዝኽእል ዘመልክት እቲ ጸብጻብ፡ ብዙሓት ተጻወትቲ ወልፊ ከምዘለዎም ንምዝራብ ፍቓደኛታት ኣይኮኑን ይብል።

ተጻወትቲ ኩዕሶ እግሪ ትሕቲ ከንፈሮም ዝቐብርዎ ጥቕላል እንታይ እዩ? ሕጋዊ ድዩኸ?

ሓደስቲ ኣቦታት ጥዕና ኣእምሮኦም ንምቁጽጻርን ሚዛኖም ንምሕላውን ዝሕግዙ ለበዋታት ኣለዉ። 

ንጥዕና ሓደስቲ ኣቦታት ዝሕግዙ 7 ቀንዲ ለበዋታት

ብወለንታኦም ናይ መወዳእታ ትንፋሶም ከይተወሰደት ቅድሚ ሰለስተ መዓልቲ ኣቢሉ ጃንን ኤልስን ኣብ ሰሜን ሆላንድ ኣብ ጥቓ እታ ከም ገዛ ዝጥቀሙላ ንኢሽተይ ኣውቶብስ እትመስል መኪና ኮይኖም ጸሓይ ይጽለዉ ነበሩ። ካብ ቦታ ናብ ቦታ እናተንቀሳቐስካ ምንባር ዝፈትዉ መጻምድቲ’ዮም። 

ፍቕሪ ክሳብ መቓብር፡ እዞም መጻምድቲ ስለምንታይ ብሓገዝ ሕክምና ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ክሞቱ ወሲኖም?

ደቂ ኣንስትዮ ካብ ተባዕትዮ ዝጠልብኦም ባህርያት፡ ብዛዕባ እቲ ዝደልይኦ ዓይነት ርክብ ዘመልክት እዩ። 

ደቂ ኣንስትዮ ንዕርክነት ዝምነይኦ ወዲ ተባዕታይ ከመይ ዝበለ'ዩ?

መንሽሮ መትሎ ሳሕቲ ዝረአ ኰይኑ፡ ኣብ መላእ ዓለም ግን ተርእዮታትን መጠን ሞትን እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ብራዚል፡ ካብተን ዝለዓለ መጠን ተርእዮ መንሽሮ መትሎ ዘለወን ሃገራት ኰይና፡ እዚ ካብ 100 ሽሕ ደቂ ተባዕትዮ 2.1 ከም ዝዀነ መጽናዕቲታት የመልክቱ።

ስለ ምንታይ'ዩ መንሽሮ መትሎ ዝውስኽ ዘሎ?

ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ኵነታት ድቃስኩም እንታይ ይመስል ነይሩ - ኣስከ ሕሰቡ! እኹል ድቃስ ዝረኸብኩም ዶ ይመስለኩም? ብዘይ ዝዀነ ጸቕጢ ካብ ድቃስኩም ተንሲእኩም፡ ሰብነትኩም እኹል ዕረፍቲ ረኺቡ ዝተሰምዓኩም መዓልቲ’ኸ ትዝክሩዎ’ዶ?

ስለ ምንታይ’ዩ ንጥዕናና ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ድቃስ ንእስን? መፍትሒኸ ኣለዎ’ዶ?

ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ሰባት ብብዝሒ ክብደት ሰብነት ንምጕዳል ዝጥቀምሉ ዘለው ስኑዕ ‘ኦዘምፒክ’ ዝተባህለ መድሃኒት ዝምልከት ዓለምለኻዊ ጥንቃቐ ክግበር ኣተሓሳሲቡ። እዚ መድሃኒት፡ ቀንዲ ዕላምኡ ንዓይነት 2 ሕማም ሽኮር ንምፍዋስ እኳ እንተዀነ፡ ሓሓሊፉ ግን “ስኪኒ ጃብ” ተባሂሉ ይፍለጥ።


ክብደት ሰብነት ንምጕዳል ኣብ ዝውሰዱ ስኑዓት መድሃኒታት መጠንቀቕታ ተዋሂቡ

ዓሌትነት፡ ጽልኢ ወጻእተኛታትን፡ ምስዚ ዝተኣሳሰር ኣድልዎን ዘይተጻዋርነትን ኣብ ኵሎም ሕብረተሰባት ዝርአ እዩ።

ንደቅና ብዛዕባ ዓሌትነት ብኸመይ ንምህሮም?

‘ተኣምራዊ ተኽሊ’ ብዝብል ዝፍለጥ ሞሪንጋ፡ ንጥዕና ዘደንቕ ረብሓታት ከምዝህብ ንዘመናት ናእዳታት ክረክብ ጸኒሑ’ዩ። እዚ ቖጽሊ ዝህቦም ረብሓታት ግን ብሳይንስ ዝተደገፉ ድዮም? እዚ ዛንታ እንታይነት እዚ መሳጢ ተኽሊ ዝምርምር’ዩ።

ሞሪንጋ፡ ‘ተኣምራዊ ተኽሊ’ ዝበሃል ሓቂ ድዩ?

ሓይሊ ዕማም ህጹጽ ምላሽ ንትግራይ፡ ኣብ ሓደጋ ጥምየት ንዝርከቡ ማሕበረሰብ እቲ ክልል ብዓይነት ከቕርቦ ሓሲቡ ዝነበረ ሰብኣዊ ሓገዝ ብጥረ ገንዘብ ከከፋፍል ምዃኑ ኣፍሊጡ። እቲ ሓይሊ ዕማም ናብ 26 ወረዳታት ትግራይ ኣብ ምጉዕዓዝ ዝፀንሐ 2ይ ዙር ሓገዝ እኽሊ ዝተበላሸወን ንጥዕና ዘስግእን ብምዃኑ ንህዝቢ ከይዕደል ከምዝገበረ'ውን ገሊጹ ኣሎ።

‘ሓገዝ ብጥረ ገንዘብ ክወሃብ ወሲንና’፡ ሓይሊ ዕማም ህጹጽ ምላሽ ንትግራይ

ፓስታ ብመጠኑ ምስ ዝብላዕ፡ ኣካል ናይቲ ሚዛናዊን ጥዕና ዘለዎን ኣመጋግባ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ይኹን’ምበር ካብ ዝተጻረየ ሓርጭ ዝስራሕ ጻዕዳ ፓስታ ኣብ ጥዕናና ኣሉታዊ ጽልዋ ክህልዎ ስለዝኽእል ዝተፈላለዩ መንገድታት ተጠቒምና ሳዕቤኑ እንተነከይና ዝሓሸ ይኸውን። 

ፓስታ ምምጋብ ጥዕናዊ ጸገም የስዕብ ድዩ?

ደቂ ኣንስትዮ ስፖርተኛታት ኣብ እዋን ወርሓዊ ጽግያት ብዙሕ ጌጋታት ከምዘይሰርሓን ዝቐልጠፈ ግብረ መልሲ ከም ዝህባን ሓደ መጽናዕቲ ይሕብር።

ደቂ ኣንስትዮ ኣብ እዋን ጽግያት ልዑል  ስፖርታዊ ብቕዓት ከምዘርእያ ትፈልጡዶ?

ብብዝሒ ኣብ ቡን እንረኽቦ 'ካፌይን' እንተወሲድና እንታይ ንኸውን?

ኢትዮጵያ ኣብ ግብጺ ንዝካየድ ዓለምለኻዊ ውድድር 'ቅርጺ ሰብነት' ከመይ ተዳልያ ኣላ?

‘ዲሶሲያሽን’፡ ካብ ሓሳባትካ፡ ስምዒታትካ፡ ዝኽርታትካ ወይ መንነትካ ናይ ምፍልላይ ኣእምሮኣዊ መስርሕ ኰይኑ ንበሰላ ወይ ማህሰይቲ ዝወሃብ ንቡር ግብረ መልሲ እዩ።

‘ኣቦይ ብተደጋጋሚ ምስ ዓመጸኒ 2,500 ስብእናታት ኣማዕቢለ’

መስርሕ ዝውውር ቀልቀል ካብ ሓደ ጥዑይ ለጋሲ ቀልቀል ተወሲዱ ናብ ስርዓተ ከስዐ ናይ ሓደ ዝሓመመሰ ሰብ ከም ዝኣቱ ዝግበር ኣገባብ’ዩ።

‘ቀልቀል በዓል ቤተይ ካብ ሕማመይ ፈዊሱኒ’

ሴፕሲስ ሳሕቲ ዝረአ ግን ከኣ ከቢድ ኵነታት እዩ። ስርዓተ ምክልኻል ኣካላትና ንሓደ ዝዀነ ረኽሲ ካብ መጠን ንላዕሊ ምላሽ ብምሃብ፡ ንናይ ገዛእ ርእሱ ቲሹታትን ኣካላትን ከጥቅዕ ምስ ዝጅምር ይፍጠር።


‘ምሉእ ኣካለይ ሰማያዊ ኰይኑ ሓዲሩ’ - እዚ ሕማም እንታይ’ዩ?

ኣብ ንቡር ተፈጥሮ ወዲሰብ ወጻኢ ልቡ ብኣንጻር ሸነኽ - ካብ ሰጋም ንየማን - ንዝርከብ ወዲ ትሽዓተ ዓመት ህጻን፡ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝተሓላለኸን ዕዉትን መጥባሕቲ ልቢ ተገይርሉ፤ ኣብ ጽቡቕ ኵነታት ጥዕና ከም ዝርከብ ድማ ወላዲኡን ሓኻይምን ይገልጹ።

ኢትዮጵያ፡ ልቡ ብየማን ንዝርከብ ህጻን ዝተገበረ ዕዉት ዝተሓላለኸ መጥባሕቲ

ቤት ጽሕፈት ሕክምናዊ መርማሪ ሌስ ኣንጅለስ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ኣብቲ መርመራ “ኣብ ደሙ ልዑል መጠን ኬታሚን ከም ዝተረኽበ” ገሊጹ ነይሩ።