ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ብኣጋኡ ዘጋጥም ንጽፈ-ጻግነ እንታይ’ዩ? እዚ ዘጋጠማ ጓል ኣንስተይቲ ክትወልድ ትኽእል ድያ?

ምቍራጽ ጽግያት ኣብ ንእስነት የጋጥም ድዩ?

እቲ መድሃኒት ኣብዚ እዋን ኣብ ጥቕሚ ዝውዕሉ መድሃኒታት ተኖፎቪር ዲሶፕሮክሲልን ኢምትራይሲታባይንን ዝሓዘ ኰይኑ፡ ኤችኣይቪ ኣብ ሰብነትና ኣትዩ ንባዕሉ ከየራብሕን እቲ ሰብ ብኤችኣይቪ ከይትሓዝን ይከላኸለሉ ማለት እዩ።

ኤችኣይቪ ኣብ ምክልኻል ውጽኢታዊ ዝዀነ መድሃኒት ፒ-ኣር-ኢ-ፒ እንታይ'ዩ?

ኣይ-ቪ-ኤፍ 6 ኣገደስቲ ምዕራፋት ዘጠቓለለ ኰይኑ፡ ብዙሓት ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ክጠንሳ ዘይክኣላ ደቂ ኣንስትዮን መጻምድትን ዝጥቀምሉ ኣገባብ ወሊድ'ዩ።

ጓል 70 ዓመት ኣደ ማንታ ከም ዝወለደት ሓካይም ኣፍሊጦም

ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ነቲ መድሓኒት ኣብ ዝወሰዱ 24 ሽሕ ሰባት ዝተገበረ መጽናዕቲ፡ ውጽኢቱ “ዘተኣማምን” ተባሂሉ ኣሎ።

ኤች-ኣይ-ቪ፡ ውጽኢታዊ ዝተባህለ መድሃኒት ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ

እዚ ከኒና ነፍሱ ዝኽኣለ ጎድናዊ ሳዕቤት ዘለዎ ኮይኑ ሕማም ርእሲ፡ ቀትሪ ትኽስ ምባል፡ ምስልቻው ከምኡ ከኣ ተምላስን ዕግርግርን ከስዕብ ዝኽእል ኮይኑ፡ ብዛዕባ ኣብ ነዊሕ ግዜ ዝህልዎ ሳዕቤናት ግን ብዙሕ ዝተፈለጠ ነገር የለን።
ኣመሪካን ኣካዳሚ፡ እዚ ከኒና ከም ኩሉ ከኒናታት ህጻናት ክረኽብዎ ካብ ዝኽእሉ ቦታ ርሒቐ ክቅመጥ ብምምዓድ “ናይ ድቃስ ጸገማት ኣብ ክንዲ ሜላቶኒን ብምውሳድ መደባት ብምስራዕን ባህሪ ብምትዕርራይን ክስተኻኸል ይኽእል’ዩ” ኢሉ።

ስለምንታይ’ዮም ኣስታት 20 ሚእታዊት ህጻናት ኣመሪካ ብመደቀሲ ከኒና ዝድቅሱ ዘለዉ?

ጭንቀት ክሊማ ብፍላይ ምስ ግንዛበ ለውጢ ክሊማ ዝተኣሳሰር ጭንቀት ኰይኑ፡ ‘Eco-anxiety’ ብቐንዱ ብኽለትን ምጥፋእ ብዝሃ-ህይወትን ሓዊሱ ምስ ግንዛበ ክሊማዊ ለውጢ ኣብ ጥዕና ከባቢ ክህልዎ ዝኽእል ሓደጋታት ዝተኣሳሰር ጭንቀት እዩ።

ክሊማዊ ለውጢ፡ መን'ዩ ዝያዳ ዝሻቐል ዘሎ፡ ደቂኣንስትዮዶ ደቂተባዕትዮ?

ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንብዙሓት ሰባት ዘጥቅዕ ዘሎ ሰዓል ቫይረስ ኢንፍሉዌንዛ፡ ኮቪድ ወይ ድማ ስርዓተ ምስትንፋስ ዘጥቅዕ ሕማም ክኸውን ልዑል ተኽእሎ ከም ዘሎ ተገሊጹ።

ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንብዙሓት ዘጥቅዕ ዘሎ እንታይነቱ ዘይተፈልጠ 'ሰዓል'

ኣብ ዝሓለፉ መዓልትታት ኣብ ከባቢ እቲ ዝዓበየ ሆስፒታል ቓዛ ኲናት ጻዕጺዑ ቀጺሉ ኣሎ። ኣብቲ ሆስፒታል ዘሎ ከቢድ ሕጽረት ነዳዲ ኣብ ኣገልግሎት እቲ ሆስፒታል ጽልዋኡ ቀሊል ኣይክኸውንን እዩ። ጋዜጠኛ ቢቢሲ ቋንቋ ዓረብ ኤታር ሻላቢ ብዛዕባ እቲ ሆስፒታል ንዝለዓሉ ኣገደስቲ ሕቶታት መለሲ ንምርካብ ንሓላፊ እቲ ሆስፒታልን ካልኦት ላዕለዎት ሓካይምን ኣዘራሪባ ኣላ።  

ኣብ ሆስፒታል ቓዛ እንታይ'ዩ ኣጋጢሙ?

እቲ ሕማም ሰብነትና ኣብ ዝውውር ደም ዘሎ መጠን ሽኮር (ግሉኮዝ) ኣብ ረብሓ ከውዕሎ እንተዘይክኢሉ ዘጋጥም ኮይኑ፡ እቶም ዝፈጥሮም ጸገማት ሕማም ልቢ፣ ወቕዒ (ስትሮክ)፣ ዑረት፣ ጸገም ኩላሊትን ምቑራጽ እግርን ከስዕቡ ይኽእሉ።

ሕማም ሽኮር እንታይ እዩ? ብኸመይ ምክልኻል ይከኣል?

ካብ ሰራሕተኛታት እቲ ሆስፒታል ዝወጹ ጸብጻባት፡ እቲ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ፍልስጤማውያን ዘዕቁብ መሳለጥያ፡ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ከም ዝወድአ ይሕብሩ።

"መጥቃዕቲ ሆስፒታል ጋዛ ብሓማስ ዝተፈጸመ’ዩ "፡ ፕረዚደንት እስራኤል 

ድዋሜና ኣብዚ ዓመተ ስፖርት ኣብ ሊግ ኣልባንያ 9 ሸቶታት ብምምዝጋብ ዝለዓለ ኣመዝጋቢ ሸቶ ኮይኑ ይመርሕ ነይሩ። ምስ ሃገራዊ ጋንትኡ ጋና ተሰሊፉ ድማ ዓወታት ረኺቡን ክልተ ሸቶታት ኣመዝጊቡን።

ኣብ ማእኸል ሜዳ ወዲቑ ህይወቱ ዝሓለፈት ተጻወታይ ኩዕሶ እግሪ 

እዚ ጽሑፍ ኣብ መንጎ ብቕዓትን ጥዕና ኣእምሮን ዘሎ ምትእስሳር ይድህስስ። እቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ሳይንስ እንታይ እዩ?

ምውስዋስ ኣካላት ኣብ ጥዕና ኣእምሮ ዘስዕቦ ጸገም ኣሎ ድዩ?

ንብዙሕ ጥዕናዊ ጸገማትን ማሕበራዊ ጉዳያትን ናብ ባህላውያን ፈወስቲ ወይ ጠንቋሎ ምኻድ ኣብታ ሃገር ልሙድ ባህሊ'ዩ።

ማሪታዊ 'ፈውሲ ጥይት' ዝተዋህቦ ሰብ ንፈተነ ብዝተተኰሰሉ ጥይት ተቐቲሉ

ትራያትሎን ምሕንባስ፡ ብሽክለታን ጉያን ዘጠቓልል ውድድር እዩ፤ ኣብዚ ውድድር ዝሳተፉ ሰባት ድማ ትራያትለት ይበሃሉ። ሓደ ካብዚኦም ወዲ 30 ዓመት ሳም ሆልነስ እዩ። ሳም ግን ካብ ካልኦት ኣትለታት ዝፈልዮ ነገር ኣሎ፤ ንሱ ኦቲዝም ዝበሃል ኵነታት ኣለዎ።

ብኦቲዝምን ጸሊም ሕብሪ ቆርበቱን ከይተደረተ ታሪኽ ዝሰርሕ ዘሎ ኣትለት 

ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ብሰንኪ ወቕዒ ልቢ ህይወቱ ዝስኣነ ቻይናዊ ፖለቲከኛ ሊ ኪክያን ብሞያ ስነ ቁጠባ ዝተምሃረን ኣብ ቻይና ካብቶም ውሑዳት ጽልዋ ፈጠርቲ መራሕቲ ሓደ’ዩ ነይሩ። 

ኣብ 68 ዓመት ዕድመኡ ዝሞተ ቻይናዊ ሊ ኪክያን መን’ዩ?

ጁማና ኤማድ ኣብ ከተማ ቓዛ ጋዜጠኛ ኮይና፡ እዚ ግጭት ክውላዕ ከሎ፡ ናይ ትሽዓተ ኣዋርሕ ጥንስቲ እያ ኔራ። ንጋዜጠኛ ቢቢሲ ቋንቋ ዓረብ ዳልያ ሃይዳር ዘካፈለቶ፡ ንዝነበረ ምዕባለታት ዘርኢ ሰነድ ቪድዮ፡ ኣብቲ ብመጥቃዕቲ ኣየርን ምፍንቓላትን ዝተከበበ ኩነታት ጥንሳ ብሰላም ንምግልጋል ትገብሮ ዝነበረ ናይ ቀቢጸ ተስፋ ፈተነታት የዘንቱ። 

እስራኤል-ቓዛ፡ ኣብ ትሕቲ ጽንኩር ኩነታት ዝሓረሰት ኣደ

ኦላሌየ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወርሒ  ሕዳር፡ እታ ግዳይ ምስኦም ክትነብር ካብ እትኸይድ ንድሓር ብኽልተ ገበናት ዓመጽ (ካብ ታሕሳስ 2019 ክሳብ ሓምለ 2022) ተኸሲሱ።

ጓል ሓፍቲ በዓልቲ ቤቱ ዝዓመጸ ዶክተር ማእሰርቲ ዕድመ ልክዕ ተፈሪዱ

መንሽሮ ጡብ እቲ ኣዝዩ ልሙድ ዝዀነ ዓይነት መንሽሮ እዩ። ኣብ 2020 ጥራይ 2.3 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝሓመማን 685,000 ብሰንኪ’ቲ ሕማም ህይወተን ከም ዝሰኣናን ውድብ ጥዕና ዓለም ይሕብር።
ሞት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ዘስዕቡ ጠንቂታት ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይስራዕ። መንሽሮ ጡብ ብኣጋኡ እንተተፈሊጡ ወይ ከይተዘርገሐ እንከሎ እንተተሓኪሙ፡ 99 ሚእታዊት ናይ ምድሓን ተኽእሎ ከም ዘሎ ማሕበር መንሽሮ ኣሜሪካ ይሕብር።

‘ጡበይ ዝቝረጸሉ መዓልቲ ንገረኒ’ 

ሓኪም መባእታዊ ሆስፒታል ሾኔ ዝዀነ ዶክተር መሓመድ ኣሕመድ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተቘራረጸ ደሞዝ ይኽፈሎም ከም ዝነበረ ብምዝኽኻር ሕጂ ስሩዕ ደሞዝ ምሉእ ብምሉእ ካብ ዝቋረጽ ኣዋርሕ ከም ዝሓለፎ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።

ኢትዮጵያ፡ ኣዋርሕ ደሞዝ ዘይተኸፍሎም ሓካይም እንታይ ይብሉ?

ዝተፈላለዩ ዓይነታት ምውስዋስ ኣካላት ኣለዉ፤ እንተዀነ ግን ኩሎም ርክብ ወይ ሓዳር ደቂ ሰባት ንምምሕያሽ ዝሕግዙ ኣይኰኑን።

ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ ዓቕሚ ዝፈጥር ኣካላዊ ምውስዋስ ከምዘሎ ትፈልጡ'ዶ?

ኣብ ደቡባዊ ሞዛምቢክ ምስፍሕፋሕ ጉንፋዕ ኣዕዋፍ ንምክልኻል ተባሂሉ ልዕሊ 45 ሽሕ ደራሁ ተቓጺለን ከምዝተቐበራ፡ ሰበስልጣን እታ ሃገር ገሊጾም።


ለበዳ ሕማም ንምክልኻል 45 ሽሕ ደርሁ ኣቃጺላ ዝቐበረት ሃገር

እዚ መሳርሒ'ዚ ኣብ መንጐ ሽዱሽተ ወርሕን ኣብ ዓመት ሓደ ግዜን ዝግበር ማሞግራም መርመራ ዘይተሓስበ ነገር ከየጋጥም ብቕልጡፍን ብእዋኑን ንምፍላጥ ዝሕግዝ እዩ።
መንሽሮ ጡብ እቲ ኣዝዩ ልሙድ ዝዀነ ዓይነት መንሽሮ እዩ። ኣብ 2020 ጥራይ 2.3 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝሓመማን 685,000 ብሰንኪ’ቲ ሕማም ህይወተን ከም ዝሰኣናን ውድብ ጥዕና ዓለም ይሕብር።

መንሽሮ ጡብ፡ ኣብ መትሓዝ ጡብክን ዝቕመጥ መመርመሪ እንተዝህሉኸ?

ሰበስልጣን ዓለምለኸ  መዓርፎ ነፈርቲ ሆንግ ኮንግ ብኤሌክትሪክ ኣብ እትንቀሳቐስ ዓረብያ ስንኩላን ተሓቢኡ ዝነበረ 11 ኪሎ ዝምዘን ኮኬይን ረኺቦም።


11 ኪሎ ግራም ሓሽሽ ኣብ ዓረብያ ስንኩላን ተሰፍዩ ተረኺቡ

ቢራ ኣብ ኣውሮጳ ኣዝዩ ዝውቱር ዓይነት መስተ ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ጥራይ 8.5 ቢልዮን ‘ፓይንት’ (ፍርቂ ሊትሮ ዝዕቀን ቢራ እትሕዝ ብርጭቆ) ከምዝሽየጥ ማሕበር ቢራን ኣብያተ-መስተን ብሪጣንያ ይሕብር።