అమెరికా దాడి చేసే ప్రమాదముందని కెనడా భావిస్తోందా, ముందస్తు యుద్ధ వ్యూహాలు దేనికోసం?

కెనడాపై అమెరికా దాడి చేసే అవకాశాన్ని ఒకప్పుడు ఊహాతీతంగా భావించినా, ఇప్పుడు అలాంటి పరిస్థితికి సిద్ధమవుతున్నామని కెనడా ప్రధానమంత్రి మార్క్ కార్నీ గతవారం అంగీకరించారు.

ఈ ప్రమాదం చాలా తక్కువగా ఉందని, అది జరిగే అవకాశం అత్యంత స్వల్పమని చెబుతూనే, అమెరికా,కెనడా సంబంధాలు డొనల్డ్‌ ట్రంప్‌ అధ్యక్షతన కొత్త రూపు దాల్చుతున్న నేపథ్యంలో అన్ని అవకాశాలను పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సిన బాధ్యత తనపై ఉందని ఆయన న్యూయార్క్‌ టైమ్స్‌కు తెలిపారు.

"ఇదంతా ప్రమాదాలను నివారించడంలో భాగమే" అని ఆయన అన్నారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా ట్రంప్ విధించిన సుంకాలు, కెనడాను అమెరికాలో 51వ రాష్ట్రంగా మార్చాలని ఆయన పదేపదే వ్యక్తం చేసిన ఆకాంక్ష కెనడాను యుద్దవ్యూహాలు రచించే దిశగా నడిపాయి.

కెనడాపై అమెరికా అకస్మాత్తుగా బలప్రయోగం చేసే అవకాశం చాలా తక్కువని 2025లో ట్రంప్ చెప్పారు. దీనికి బదులుగా రాజకీయ లక్ష్యాల సాధనకు ఆర్థిక ఒత్తిడిని కొనసాగిస్తానని ఆయన అన్నారు. "కెనడా ప్రజలను రక్షించడానికి అధ్యక్షుడు ట్రంప్ చేసినంతగా మరెవరూ చేయలేదు" అని వైట్‌హౌస్ ఈ వారం బీబీసీకి ఇచ్చిన ప్రకటనలో తెలిపింది.

అమెరికా దాడి చేసే అవకాశం చాలా తక్కువేనని సైనిక నిపుణులు కూడా భావిస్తున్నారు. రక్షణ రంగంలో ఇరు దేశాలు వివిధ మార్గాలలో పరస్పరం కలిసి పనిచేస్తున్న వైఖరిని ఇందుకు కారణంగా చూపుతున్నారు.

కానీ ఈ అంశం కెనడియన్లను ఆందోళనకు గురిచేస్తున్నట్లు స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.

జనవరిలో వెనెజ్వెలా అధ్యక్షుడు నికోలస్ మదురోను అమెరికా బంధించిన తర్వాత నిర్వహించిన లెజర్ సంస్థ సర్వేలో 30 శాతానికి పైగా కెనడియన్లు అమెరికా తమ దేశంపై కూడా దాడి చేసే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నట్లు తేలింది.

ఆ ‘అవకాశం’ ఎందుకు తక్కువ?

అమెరికా, కెనడా మధ్య యుద్ధం సంక్లిష్టమైనదని, దాన్ని ఊహించడమే దాదాపు కష్టమని కెనడా రాయల్ కెనడియన్ ఎయిర్ ఫోర్స్‌లో 34 ఏళ్లపాటు పనిచేసి వివిధ ఉన్నత పదవులు నిర్వహించిన మాజీ లెఫ్టినెంట్ జనరల్ క్రిస్టోఫర్ కోట్స్ అన్నారు.

"నా మొత్తం సైనిక జీవితంలో ఎన్నో సైనిక కార్యకలాపాల్లో పాల్గొన్నా. కానీ అమెరికా భూభాగం నుంచి కెనడాపై సైనిక దాడి జరిగే అవకాశాన్ని మేమెప్పుడూ పరిగణనలోకి తీసుకోలేదు" అని ఆయన బీబీసీతో చెప్పారు.

సైనిక రక్షణకు సంబంధించిన అనేక అంశాల్లో కెనడా, అమెరికా కలిసి పనిచేస్తున్నాయని నేటో మిషన్లలో కూడా పనిచేసిన కోట్స్ గుర్తు చేశారు.

రెండు దేశాలు నేటో సభ్యదేశాలే. ఒక సభ్యదేశంపై దాడి జరిగితే మిగతా సభ్యదేశాలు దాని రక్షణకు నిలబడాల్సిన బాధ్యత ఈ కూటమి నిబంధనల్లో ఉంది.

అదే సమయంలో, ఉత్తర అమెరికా ఏరోస్పేస్ డిఫెన్స్ కమాండ్, (నోరాడ్) ఆధ్వర్యంలో రెండు దేశాలు ఆర్కిటిక్ ప్రాంతంలో సంయుక్త రక్షణ కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. తరచుగా నిఘా సమాచారాన్ని కూడా పరస్పరం పంచుకుంటాయి.

అందువల్ల అమెరికా కెనడాపై దాడి చేస్తే అది నేరుగా సాయుధ దాడితో ప్రారంభం కాకపోవచ్చని, సైబర్‌ యుద్ధం వంటి పరోక్ష మార్గాలను మొదట ఉపయోగించే అవకాశం ఉందని కోట్స్‌ చెప్పారు.

‘అమెరికా భయమే’ కెనడాకు పునాది

రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత 20వ శతాబ్దం చివరి దశలో అమెరికా, కెనడా సహజ మిత్రదేశాలుగా మారాయి. ఆర్థిక, సైనిక, సాంస్కృతిక రంగాల్లో రెండు దేశాలు పెద్ద ఎత్తున పరస్పరం అనుసంధానమయ్యాయి.

అయితే పరిస్థితి ఎప్పుడూ ఇలాగే లేదు. 18వ, 19వ శతాబ్దాల్లో అమెరికా విస్తరణవాదాన్ని కెనడా వ్యతిరేకించడం ఆ దేశ గుర్తింపులోనే కీలకమైన అంశమని కెనడియన్ వార్ మ్యూజియం పరిశోధకులు టిమ్ ఫోరన్ చెప్పారు.

‘‘కెనడా అనే రాజకీయ వ్యవస్థ ఏర్పడటానికి అమెరికా అనేభయం పునాదిగా ఉంది’’ అని ఆయన చెప్పారు.

ఆధునిక అమెరికాలోని కాలనీలు బ్రిటిష్‌ పాలనకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు చేసినప్పుడు, బ్రిటిష్‌ సింహాసనానికి విధేయంగా ఉన్న బ్రిటిష్‌ ఉత్తర అమెరికా కాలనీల సమూహంగా కెనడా ఏర్పడింది.

కెనడా ఏర్పడక ముందే, బ్రిటిష్ ఉత్తర అమెరికా కాలనీలపై అమెరికా దాడి చేసేందుకు ప్రయత్నించింది. 1775లో మాంట్రియల్‌ను స్వాధీనం చేసుకున్న అమెరికా బలగాలు క్యూబెక్ సిటీని కూడా దాదాపుగా జయించాయి.

అప్పట్లో అప్పర్ కెనడా, లోయర్ కెనడా, సముద్రతీర కాలనీలుగా పిలిచిన ప్రాంతాలపై 1812 యుద్ధంలో అమెరికా పలుమార్లు దాడి చేసింది. చివరకు యుద్ధం ప్రతిష్ఠంభనతో ముగిసింది. ఈ యుద్ధానికి ప్రతీకారంగా బ్రిటిష్ సైనికులు అమెరికా అధ్యక్ష భవనం వైట్‌హౌస్‌కు నిప్పుపెట్టారు.

ఆ సమయంలో కెనడాగా మారబోయే కాలనీలు తమ రక్షణ కోసం బ్రిటన్, దాని రాయల్ నేవీపై ఆధారపడ్డాయని ఫోరన్ చెప్పారు. కీలక యుద్ధాల్లో సైన్యానికి నాయకత్వం వహించిన స్థానిక ప్రజలపై కూడా ఆధారపడ్డాయని ఫోరన్‌ తెలిపారు.

మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత కూడా అమెరికా శక్తి, ప్రభావం పెరుగుతుండటంతో కెనడా మరోసారి ఆ దేశంతో యుద్ధం జరిగే అవకాశాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంది.

దీంతోె కెనడా సైనిక జనరల్స్ రహస్యంగా సరిహద్దు నగరాలకు వెళ్లి పర్యటకుల్లా నటిస్తూ వంతెనలు, రహదారుల ఫొటోలు తీసి నిఘా సమాచారాన్ని సేకరించారు. తమ ప్రత్యర్థిని మరింత బాగా అర్థం చేసుకోవడానికి స్థానిక ప్రజలతో మాట్లాడారు.

అప్పుడు కూడా యుద్ధం జరిగే అవకాశం తక్కువగానే ఉన్నప్పటికీ, కెనడా సిద్ధంగా ఉండాలని భావించిందని కెనడియన్ వార్ మ్యూజియం పరిశోధకుడు, 20వ శతాబ్దంలో కెనడా చరిత్రపై నిపుణుడైన ఆండ్రూ బర్ట్ష్ చెప్పారు.

"వివిధ రకాల పరిస్థితులను ఊహించి సిద్ధపడటమే సైన్యాల పని" అని ఆయన అన్నారు.

ఒకవేళ అమెరికా దాడి చేస్తే..

అమెరికా దాడి జరిగే అవకాశం అత్యంత తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, కెనడా అందుకు సిద్ధమవుతుండటం అంతర్జాతీయ క్రమం ఎంతగా మారిపోయిందో చూపుతోందని కనెక్టికట్‌లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ న్యూ హెవెన్‌లో జాతీయ భద్రతా విభాగం అసోసియేట్ ప్రొఫెసర్ మాథ్యూ ష్మిట్ అన్నారు.

అమెరికా సైన్యంతో ఎంత సన్నిహితంగా కలిసి పనిచేయాలనుకుంటున్నారనే విషయంలో కెనడా నేతలు కొన్ని కఠినమైన ప్రశ్నలను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుందని ఆయన చెప్పారు. అమెరికాతో రక్షణ భాగస్వామ్యం వల్ల కెనడాకు విలువైన సమాచారం లభిస్తుంది. అయితే అదే భాగస్వామ్యం భవిష్యత్తులో అమెరికా కెనడాకు హాని చేయాలనుకుంటే ఉపయోగపడే అవకాశమూ ఉందని ఆయన అన్నారు.

"ఇది అమెరికాతో సంబంధాలకు నిజంగా నష్టం కలిగిస్తోంది. ఇందులో కొంత న్యాయమైన భయం కూడా ఉంది" అని ఆయన చెప్పారు.

కెనడాను 51వ రాష్ట్రంగా మార్చాలన్న ట్రంప్ వ్యాఖ్యలను అమెరికన్లు పెద్దగా పట్టించుకోకపోవచ్చు. కానీ కెనడియన్లు వాటిని తీవ్రంగా పరిగణిస్తున్నారని, అవసరమైతే తమను తాము రక్షించుకునేందుకు సిద్ధమవుతున్నారని ష్మిట్ చెప్పారు.

కెనడా ఎంతకాలం పోరాడగలదు?

అమెరికా దాడి జరిగితే యుద్ధం తొలి దశ చాలా తక్కువ కాలమే కొనసాగవచ్చని కెనడియన్ సైన్యం రూపొందించిన నమూనా సూచిస్తోంది. ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో గ్లోబ్ అండ్ మెయిల్ వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, అమెరికా దాడి చేస్తే కెనడాలో కీలక ప్రాంతాలు వారం రోజుల్లోనే దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది.

కెనడా సైన్యం సంఖ్యాపరంగా త్వరగా వెనుకబడిపోవడంతో, ప్రత్యర్థిని అడ్డుకునేందుకు గెరిల్లా తరహా పోరాటాన్ని చేపట్టాల్సి రావచ్చని ఆ ప్రణాళిక పేర్కొంది.

అలాంటి పరిస్థితిలో ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్ వంటి మిత్రదేశాలను కెనడా సైనిక సహాయం, రక్షణ కోసం కోరుతుందని జనవరిలో సీనియర్ ప్రభుత్వ అధికారులను ఉటంకిస్తూ గ్లోబ్ అండ్ మెయిల్ తెలిపింది.

అమెరికా దాడికి సంబంధించిన ఈ ప్రణాళిక దాదాపు శతాబ్దం తర్వాత కెనడా తొలిసారి రూపొందించినదిగా భావిస్తున్నారు.

అయితే ఇది సైనిక పోరాటానికి సంబంధించి రూపొందించిన చిన్న స్థాయి నమూనా మాత్రమేనని కోట్స్ అన్నారు. భూభాగంపై దాడి జరిగితే ఎలా స్పందించాలన్న ప్రణాళికను రూపొందించడంలో కెనడా ఇతర నేటో మిత్రదేశాల కంటే వెనుకబడి ఉందని, మారుతున్న భౌగోళిక రాజకీయ పరిస్థితుల్లో ఇప్పుడు ఆ లోటును పూడ్చుకునే ప్రయత్నం చేస్తోందని చెప్పారు.

కెనడా రక్షణ దళాల పరిమాణాన్ని గణనీయంగా పెంచాలని ఆ దేశ రక్షణ శాఖ అధిపతి ఇటీవల చేసిన పిలుపు కూడా ఇదే విషయాన్ని సూచిస్తోందన్నారు. ఇందులో 3 లక్షల మంది పౌర సైనికులను చేర్చే ప్రతిపాదన కూడా ఉంది.

అమెరికా కోణంలో చూసినా కెనడాపై దాడి చేయడం అంత సులభమైన విషయం కాకపోవచ్చు.

అమెరికాకు భారీ సైనిక బలం ఉన్నప్పటికీ, కెనడాతో యుద్ధానికి అమెరికా సైనికులు, ప్రజల మద్దతు పొందడం కష్టమవుతుందని ష్మిట్‌ అన్నారు.

"కెనడాపై దాడి చేయాలని ఆదేశిస్తే పెద్ద సంఖ్యలో అమెరికా సైనిక అధికారులు రాజీనామా చేస్తారని భావిస్తున్నా. అలాంటి ఆదేశాన్ని వారు చట్టవిరుద్ధమైనదిగా, అనైతికమైనదిగా భావిస్తారు" అని ఆయన అన్నారు.

కెనడా, అమెరికా సైనికులు తరచూ కలిసి శిక్షణ పొందుతారని, వారి మధ్య పరస్పర గౌరవం ఉందని ష్మిట్ చెప్పారు.

అయితే సంబంధాలు యుద్ధానికి దారితీసేంతగా దిగజారితే, కెనడాలోని చమురు, ఖనిజాలు వంటి విలువైన వనరులను స్వాధీనం చేసుకోవడం, రాజకీయ నాయకత్వాన్ని నిర్వీర్యం చేయడంపై అమెరికా దృష్టి పెట్టే అవకాశం ఉందని ఆయన అన్నారు.

"వెనిజ్వెలాలో మీరు చూసిన దాన్నే ఇక్కడా చూడచ్చు" అని ష్మిట్ చెప్పారు. ఈ ఏడాది ప్రారంభంలో మాజీ వెనెజ్వెలా అధ్యక్షుడు మదురోను బంధించడానికి అమెరికా జరిపిన సైనిక చర్యను ఆయన ప్రస్తావించారు.

అమెరికాకు సైనిక సామర్థ్యం ఎక్కువగా ఉందని అంగీకరించినప్పటికీ, "సైనికుడి స్థాయిలో ఒక్కొక్కరినీ పోల్చి చూస్తే" కెనడా సైనికులు కూడా గట్టిగా పోరాడగలరని ఆయన చెప్పారు.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)