Lissu akosoa hukumu asema ni ya kisiasa

Mwenyekiti wa chama cha upinzani cha CHADEMA nchini Tanzania Tundu Lissu, amekuwa akikabiliwa na kesi hiyo tangu Oktoba mwaka 2025, akituhumiwa kuchochea uasi na kudhoofisha mamlaka ya serikali.

Muhtasari

Moja kwa moja

Na Waandishi wa BBC Swahili

  1. Lissu: Ushahidi uliobaki mahakamani una jibu moja tu

    .

    Lissu: Hoja yangu ni kwamba, kwa sababu migongano hiyo inahusu jambo kubwa linalohusu ushahidi wa kwamba mshtakiwa aliwaalika au hakuwalika waandishi wa habari, inaonesha kwamba ushahidi huo hauna thamani yoyote.

    Vipi kuhusu ushahidi wa utetezi kwenye hoja hii? Unasemaje?

    Ushahidi wa utetezi umefuta shaka yoyote kuhusu mshtakiwa kuwaalika waandishi wa habari kwenye mkutano wa tarehe 3 Aprili 2025.

    Kama kulikuwa na shaka kwamba mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari, imeondolewa yote na ushahidi wa utetezi.

    Sisi tunasema kwamba waandishi wa habari waliohudhuria mkutano wa tarehe 3 Aprili 2025 walialikwa na Mkurugenzi wa Habari na Uenezi wa CHADEMA, Brenda Rupia, bila shaka yoyote. Wote wamesema hivyo.

    Ushahidi huu upo katika ukurasa wa 592. Ushahidi wa DW2 upo katika ukurasa wa 621 hadi 622. Ushahidi wa DW3 upo katika ukurasa wa 693. Ushahidi wa DW4 upo katika ukurasa wa 800.

    Mashahidi hao wote wanne wamesema kwamba aliyewaalika waandishi wa habari ni DW4, Brenda Rupia.

    Waheshimiwa majaji, ushahidi huo haukuhojiwa hata mara moja.

    Sasa, nini maana ya kutokuhojiwa kwa ushahidi huu?

    Lissu: Kwa sababu hizi, jibu la swali la pili, je, mshtakiwa aliwaalika waandishi wa habari kwenye mkutano wa tarehe 3 Aprili 2025, jibu lake ni hapana.

    Hiyo ni kusema kwamba mshtakiwa hakuwalika waandishi wa habari kwenye mkutano wa tarehe 3 Aprili 2025.

    Swali la tatu ni hili: Je, mshtakiwa alitengeneza nia ya kuchochea mtu yeyote au kikundi cha watu kuzuia Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025 kwa lengo la kuitishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania?

    Kwa kesi hii, hili ni suala la kufa au kupona, kwa sababu ni moja ya mambo muhimu zaidi katika kesi nzima dhidi yangu.

    Taarifa iliyopo mahakamani inayonishtaki inanituhumu kwamba nilitengeneza nia ya kuhamasisha umma na kuchochea umma kuzuia Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025 kwa lengo la kuitishia Serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

    Hiyo ndiyo tuhuma.

    Unaweza kusoma;

  2. Lissu aibua migongano mikubwa kwenye ushahidi wa mashtaka

    ,

    Lissu: PW16, mnakumbuka, ndiye aliyekuwa mpelelezi mkuu wa kesi. PW16 alisema yafuatayo kuhusu nani aliyewaalika waandishi wa habari. Anasema hivi wakati anaongozwa:

    "P na P1 wamesema kuwa walipewa maelekezo na mkurugenzi wao, John Marwa, kwenda kurekodi na kurusha mtandaoni taarifa inayodaiwa... John Marwa alialikwa na Mkurugenzi wa Habari na Mawasiliano wa CHADEMA."

    Nilimuuliza: Je, mimi ni Mkurugenzi wa Mawasiliano wa CHADEMA?

    Kwenye ukurasa huo huo mmeandika:

    "Hapana, Tundu Lissu si Mkurugenzi wa Mawasiliano wa CHADEMA."

    Lissu: Ni shahidi gani wa upande wa mashtaka ambaye ushahidi wake uaminiwe na mahakama hii kwenye suala muhimu ambalo upande wa mashtaka umeleta?

    Majibu yapo kwenye msimamo wa Mahakama ya Rufani ya Tanzania katika kesi ya Khamis Said Hassan. Nilishatoa mfano wake. Mahakama ikisema:

    "Imeamuliwa sasa kwamba migongano na mikwaruzano kwenye ushahidi ni msingi wa kujua ukosefu wa uaminifu."

    Hii mikanganyiko kwenye ushahidi si midogo. Inahusu jambo muhimu. Kwa hiyo, mkanganyiko kuhusu jambo lililotolewa ushahidi, kwamba mshtakiwa ndiye aliyewaalika waandishi wa habari, si mkanganyiko mdogo.

    Unaweza kusoma;

  3. Lissu ahoji ushahidi wa mashtaka kuhusu waandishi wa habari

    .

    Lissu: Ushahidi wa DW2 umeungwa mkono na DW3, Naibu Katibu Mkuu wa CHADEMA, na DW4, Mkurugenzi wa Mawasiliano na Habari wa CHADEMA. Maafisa wa chama ndio waliandaa huo mkutano.

    Hii tuhuma kwamba ni mimi ndiye niliyeandaa mkutano ni tuhuma ya uongo. Ninachoweza kusema kwa upole kabisa ni kwamba haijathibitishwa kabisa. Nikisema hivyo, nasema kwa upole.

    Upande wa mashtaka haujathibitisha kuwa mshtakiwa ndiye aliyeitisha mkutano wa tarehe 3 Aprili 2025.

    Kwa ruhusa yenu, naomba niende kwenye suala la pili. Je, ni mtuhumiwa ndiye aliyewaalika waandishi wa habari kwenye huo mkutano wa tarehe 3 Aprili 2025?

    Swali hilo ni muhimu. Kama lengo la mkutano lilikuwa la kihaini, kuwaalika waandishi wa habari ni kitendo cha wazi, na waandishi wa habari waliokuja kwa mwaliko wangu wanakuwa washirika wa kosa hilo. Kosa la uhaini litakuwa linawahusu pia.

    Kwa hiyo, tuhuma hii si ya bahati mbaya wala haijaletwa bure. Ina lengo la kuthibitisha kitendo cha wazi. Wakithibitisha hilo, wanathibitisha uhaini.

    Lissu: Kwenye maelezo ya ziada ya tarehe 22 Septemba 2025 hawakusema waziwazi. Walisema tu kwamba waandishi wa habari walialikwa, lakini hawakusema walialikwa na nani.

    Kwangu mimi, kutokumtaja aliyewaalika waandishi wa habari hakukuwa bahati mbaya. Kulikuwa na nia mbaya kwa sababu, kwenye ushahidi, walileta mashahidi waliosema mimi ndiye niliyewaalika waandishi wa habari.

    PW1, ACP George Bagyemu, alisema hivi wakati anaongozwa kutoa ushahidi wake kuhusu suala hili. PW1 alisema:

    "Ni mtuhumiwa aliwaalika waandishi wa habari ili hotuba yake iweze kusikilizwa na Watanzania, na wasio Watanzania waweze kuiona kupitia Jambo TV."

    Ushahidi wa PW1 uliungwa mkono na PW2, Inspekta John. Ushahidi wake kuhusu hoja hii upo kwenye kurasa za 210 na 221 za kumbukumbu za mahakama.

    Mtakumbuka nilimhoji sana PW1 kuhusu suala hilo. Baada ya maswali, PW1 alisema hivi, katika ukurasa wa 161:

    "Ni kweli kwamba ni wewe ndiye uliyewaalika waandishi wa habari. Sijui ni njia gani ulitumia kuwaalika, lakini ninachojua ni kwamba uliwaalika."

    Na ushahidi huu, kama nilivyoeleza majaji, uliungwa mkono na PW2.

    Sasa, ushahidi huu ulipingwa moja kwa moja na PW16 na PW17.

    Unaweza kusoma;

  4. Lissu: Sikuitisha mkutano, nilikuwa mwalikwa tu

    .

    Lissu: Umeitisha mkutano, umezungumza maneno ya uhaini, tumethibitisha matendo ya wazi. Kwa mujibu wa Khatibu Ghadi, kwenye mashtaka ya uhaini lazima uthibitishe bila wasi wasi. Kwa hiyo, jambo hili limeletwa kwa lengo la kuthibitisha hilo.

    Kama mkutano ulikuwa wa kihaini, walioshiriki kuandaa pamoja na mimi wanakuwa washirika katika kosa hilo la uhaini. Kwa hiyo, kama kweli niliandaa mimi, wale wote waliokuja hapa na wakasema wamefanya hivi au vile, hao ni washirika. Na kama wao ni washirika, basi tayari inakuwa kitendo.

    Na kumbukeni, bila matendo hakuna uhaini. Kama mkutano uliitishwa kwa lengo la uhaini, basi walishirikiana na mimi. Na waliorusha matangazo hayo nao wameshirikiana kuhamasisha uhaini.

    Lissu: Kwa hiyo hoja yangu ni kwamba suala la kama niliitisha mkutano au la ni suala muhimu kweli kweli.

    Sasa ushahidi uliopo mahakamani unasemaje kuhusiana na suala hili?

    Kuhusu tuhuma kwamba mimi ndiye niliyeitisha mkutano huo, katika mashahidi wote 17 wa upande wa mashtaka hakuna shahidi hata mmoja aliyetoa ushahidi wa namna mkutano huo ulivyoitishwa.

    Upande wa mashtaka waliiambia mahakama hii kwamba wangeleta vielelezo vya kuthibitisha mashtaka yao. Hakuna ushahidi wa maneno, hakuna ushahidi wa nyaraka.

    Ushahidi pekee uliopo kwenye kumbukumbu za mahakama ni ushahidi wa utetezi.

    Na ushahidi wa utetezi unasema hivi: katika ukurasa wa 660, DW2, John Mnyika, ameiambia mahakama kwamba mkutano ule uliitishwa na kuandaliwa na Sekretarieti ya CHADEMA Makao Makuu. Amewaambia kwamba ilikuwa ni wazo lake mwenyewe.

    DW2 ameiambia mahakama kwamba yeye ndiye aliyewaelekeza wasaidizi wa DW3 na DW4 kuandaa mkutano huo.

    Pia DW2 ameiambia mahakama hii kwamba mimi na DW5, John Heche, tulikuwa waalikwa tu.

    Unaweza kusoma;

  5. Lissu: Maneno pekee hayatoshi kuthibitisha uhaini

    .

    Lissu: Kanuni kuu tatu ninazoziongoza ni za uhaini. Ya kwanza inahusu uchapishaji, na inasema uchapishaji chini ya kifungu cha 39(2)(d) una maana ya kitendo cha kutuma au kubadilishana maandishi yaliyochapishwa na watu wengi. Picha au video hiyo si uchapishaji. Hii ipo kwenye kesi ya Grey Likungu, ukurasa wa 509 mpaka 510. Kuchapisha maana yake ni kubadilishana makaratasi, si kitu kingine.

    Kanuni ya pili inayohusu uhaini inasema hivi: hatia ya uhaini inahitaji uthibitisho wa kitendo cha wazi, si maneno. Lazima kuwe na uthibitisho wa wazi wa matendo. Hiyo ipo kwenye kesi ya Khatibu Ghadi na wenzake ya mwaka 1996.

    Kanuni kuu ya tatu, na ya mwisho, inayohusu uhaini inahusu maneno. Inasema maneno matupu hayatengenezi matendo ya wazi katika kesi ya uhaini isipokuwa tu hayo maneno yanaelezea matendo ya uhaini.

    Na ya nne, ya mwisho, inahusu maneno vilevile. Inasema msimamo wa kuwa maneno hayatengenezi matendo ya wazi ya uhaini unahusu tu uhaini unaodaiwa kufanywa na mtu mmoja mmoja.

    Lissu: Hizo ndizo kanuni kuu za sheria ambazo nawaalikeni majaji ziwaongoze mtakapokuwa mnatafakari ushahidi pamoja na sheria kwenye kesi hii.

    Kwa ruhusa yenu, sasa naomba nijielekeze kwenye yale niliyosema. Kwa kanuni hizi nilizozisema, nifanye tathmini: je, mshtakiwa ndiye aliyeitisha huo mkutano anapodaiwa kutamka hayo maneno ya kiahaini?

    Suala la nani aliyeitisha huo mkutano, kwenye ukurasa wa 131 wa kumbukumbu za mahakama, limedaiwa na upande wa mashtaka kwamba mnamo tarehe 3 Aprili 2025, kwa nafasi yangu kama Mwenyekiti wa CHADEMA, niliitisha mkutano na kuzungumza na wanachama walioonesha nia zao za kugombea uchaguzi mkuu wa 2025 katika makao makuu ya chama, Mikocheni.

    Kwanza, kwa nini jambo hili ni muhimu kwenye kesi hii? Kifungu cha 49 cha Kanuni ya Adhabu kinasema kila kitendo kinachofanyika ili kuwezesha lengo la kufanya kosa kinahesabika kuwa ni tendo la wazi linalothibitisha hiyo nia. Kwa hiyo, ukiitisha mkutano maana yake ni kwamba watakuja kusema ni tendo la wazi la kuthibitisha nia yake ya kutenda uhaini.

    Unaweza kusoma;

  6. Lissu atoa mapendekezo ya kanuni ambazo zinatakiwa kufuatwa kwenye kutoa hukumu

    .

    Lissu: Hii sheria ya uhaini ikoje na inataka nini kama nilivyosema shtaka lilipo mbele yenu limeletwa chini ya kifungu cha 39 2 D ya kanuni za adhabu, kifungi cha 39 2 D kinasema hivi;

    “Mtu yoyote ambaye akiwa chini ya utii wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ndani ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na kwingineko anayetengeneza nia ya kuwezesha au nia ya kuchochea, kushawishi mtu yoyote au kikundi cha watu wakifanikiwa kuwezeshwa kwa matendo au malengo yafuatayo yaani kutishia serikali ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Bunge au Mahakama na anahamasisha nia hiyo kwa kuchapisha atakuwa ametenda kosa la uhaini na akipatikana na hatia anaweza kuhukumiwa adhabu ya kifo sasa ni mambo gani muhimu yanayotakiwa kwenye hicho kifungu cha 39 2 D ni mambo gani ambayo yasipothibithishwa yana uhaini na jambo la kwanza ni utiifu kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

    Jambo la pili ambalo ni lazima lithibitishwe ni kuwa limefanywa ndani ya nchi au kwingineko.

    Jambo la tatu ambalo lazima lithibitishwe ni kutengenezwa kwa nia ya kutenda kosa la uhaini haiwezi kuwa nia ya kufanya kitu kingine lazima iwe nia ya kufanya kosa la uhaini na kama ni la kuchochea lazima huo uchochezi uwe wa kufanya kosa la uhaini lazima iwe nia ya kuchochea watu wafanye kosa la uhaini,

    Nne kama ni kosa la kuchochea au kuhamasiha watu kufanya kosa la uhaini lazima wanaochochewa awe mtu mmoja au kikundi cha watu.

    Lissu: Mtu mmoja au kikundi cha watu ndiyo wanaochochewa. Sharti la tano ni kwamba hiyo nia ya kutenda kosa la uhaini lazima idhihirishwe kwa kuchapisha maandishi au machapisho au kwa njia yoyote ile.

    Sharti la 6 halipo kwenye cha 39 2 D bali lipo kwenye kifungu cha 10 D kwenye kanuni ya adhabu, hilo sharti ni kwamba lazima matokeo yaliyotakiwa kutoka kwenye hiyo nia lazima kuwe na matokeo yaliyolengwa kutokana na hicho kitendo.

    Lissu: Maana yake ni kwamba kama nia ni kuchochea kosa la uhaini lazima matokeo ya nia yaonekane section 10: 2 ni jambo la lazima upande wa mashataka uoneshe matokeo ya nia hiyo.

    Hili ambalo nimelisema sasa hivi hayakuzungumzwa kabisa katika kesi nyingine mbili za uhaini, kesi hii kwa mara ya kwanza inabidi ilitolee hili uamuzi ndiyo maana nilisema chochote mtakchoamua mnaweka msingi na vilevile mtaona kwamba kesi mbili za uhaini zilizopita, mahakama haikujadili inakuwaje watu wengine wanapochochewa kwa vyovyote baada ya hiki kivumbi kutulia tutakuwa tunatengeneza sheria mpya au muongozo ambao haukuwahi kutolewa, ndiyo maana nasema uzito wake sio hatma ya mtu mmoja bali mnaweka msingi baada ya kuwa nimeweka hayo kutoka kifungu cha 39 2 D nipendekeze kwenye masuala ambayo yataamuliwa na mahakama hii na yote hayo yanatokana na haya niliyoyasema.

    Unaweza kusoma;

  7. Lissu: Maneno ya kuzuia Uchaguzi Mkuu 2025 yanatengeneza kosa la uhaini?

    Lissu

    Lissu: Sijawahi kuficha wala kukana kwamba nilisema maneno haya, ukiangalia ukurasa wa 97 wa rekodi ya mahakama ya Kisutu tarehe 18-8-2025 niliambia mahakama yakabidhi maneno yafuatayo yapo ukurasa wa 97 kwa kumbukumbu nilisema:

    “Ni kweli nilisema maneno hayo kwenye vyombo vya habari wazi suala ni je hayo maneno yanatengeneza kosa la uhaini?”

    Kuna kitu kingine muhimu nilikisema kipo ukirasa wa 97 wa kumbukumbu za mahakama yanasema “sikusema maneo hayo mara moja nilisema mara nyingi, Mbeya, Songwe, Iringa, Songea, Njombe, Lindi na Mtwara.

    Haya maneno ya kuzuia uchaguzi mkuu 2025 hayajawahi kuwa siri, swali ni maneno haya yanatengeneza kosa uhaini au kosa lingine lolote la jinai?”

    Mashahidi wangu wote ambao wametoa ushahidi mahakamni hapa pamoja na mimi mwenyewe vilevile wamesema kwa kiapo mbele yenu kwamba maneno haya yametolewa kwa nyakati mbalimbali, maeneo mbalimbli ndani ya Tanzania haijawahi kuwa siri, kauli yangu ya pili ya awali ni kwamba utetezi wangu haujawahi kuwa ninaona aibu kwa nilichokisema, huo haujawahi kuwa utetezi wangu, utetezi wangu umekuwa siku zote kwamba nilichokisema sio uhaini na sio kosa lolote la jinai kwa mujibu wa sheria za Tanzania huo ndiyo umekuwa utetezi wangu.

    Kauli yangu ya Tatu ni kwamba baada ya kusikiliza mashahidi 17 wa upande wa mashtaka baada ya kuangalia vielelezo 16 vya utetezi na hakuna kielelezo hata kimoja cha mashataka, kesi ya upande wa mashtaka leo ni dhaifu kuliko walivyoileta mahakama kuu, kauli yangu ya nne ya awali iko hivi hii ni kesi ya 3 ya uhaini, katika hii ambayo tunaipenda angalu mimi naipenda nimeitolea damu hii ni kesi ya 3 ya uhaini kufunguliwa chini ya kifungu cha 89 (2) cha kanuni ya adhabu.

    Lissu: Katika Kesi mbili za kwanza za uhaini mwaka 1970 na 1983 zilifunguliwa chini ya kifungu cha 39 2 a, b, na c cha sheria ya kosa kanuni za adhabu zote zilihusu jaribio la kupindua serikali na kumuua Rais tofauti na nyingine, kesi hii imefunguliwa chini ya kufungu cha 89 b hakuna habari ya kupindua serikali wala kumuua Rais.

    Uhaini unaodaiwa hapa ni wa kutishia serikali na hii ni kesi ya kwanza katika historia ya nchi ambayo inahusu uhaini lakini haihusu kutaka kuipindua serikali wala kumuua Rais kwa sababu hiyo waheshimiwa majaji uamuzi wowote mtakaoufanya mnakwenda kuweka msingi wa kisheria kuhusu uhaini wa kuitishia serikali.

    Vyovyote mtakavyoamua, mtaweka msingi ambao utaongoza mahakama zetu kwa miaka mingi ijayo kama alivyofanya Grey Likungu mwaka 1971, hivyo vyovyote mtakvyofanya mnatengeza msingi, hivyo hamtahukumu mtu mmoja mtaweka utaratibu wa sheria utakaofuatwa kwa miaka mingi ijayo,sihitaji kuwakumbusha uzito wa jukumu hilo mlilopewa, sio tu kuamua juu ya mtu mmoja bali mzigo wa kuongoza nchi hii kwa miaka ijayo.

    Tumaini langu kwenu ni kwamba mtabeba huo mzigo wa kihistoria bila upendeleo na kwa ujasiri kwa hesima mliyopewa na viapo vyenu.

    Unaweza kusoma;

  8. Lissu anaendelea kutoa utetezi wake

    .

    Lissu; Haya maneno ninayodaiwa kusema ya kile tuki kwa kiingereza elpsis (:) zipo nne kuna elpsis kabla ya maneno wanasema na kuna elpsis baada ya neno la mwisho na katikati ya maneno hayo kuna elpsis kwenye maneo mawili, hizo elpsis maana yake kuna maneno yameondolewa na hilo ni jambo la muhimu sana kama tutakavyoona kwenye hoja zangu za mahitimisho na proof kwamba kuna maneno yameondolewa ni hizo elpsis sasa mashataka dhidi yangu yanasema nilifanya kosa hilo katika wilaya ya Kinondoni ya mkoa wa Dar es salaam.

    Tarehe 3, April 2025, wakati wa usikilizwaji wa awali wa kesi hii mnamo September 22, 2025 upande wa mashtaka ulitoa maelezo ya ziada in support of the charge kwenye maelezo ya ziada yaliyotolewa wakati wa uwasilishwaji wa awali upande wa mashataka ulidai kwamba mimi ndiye niliyeitisha mkutano wa watia nia wa chama changu mnano tarehe 3 April ambako nilisema hayo maneo hivyo huo mkutano wa April 3 kwa madai ya mashtaka uliitishwa na mimi.

    Maelezo haya yapo ukurasa wa 131 wa rekodi ya mahakama , upande wa mashatka pia ulidai mimi ndiye niliyealika waandishi wa habari waliohudhuria kwenye mkutano huo na waandishi wa habari ninaodaiwa kuwaalika walidaiwa kutokea katika vyombo vya habari vifuatavyo; Mwananchi communication limited, Jambo TV na Clouds Media hayo vilevile yapo ukurasa wa 131 wa rekodi za mahakama.

    Lissu: Inadaiwa vilevile kwenye hayo maelezo ya ziada inadaiwa kwamba hiyo kauli niliyoitoa kwenye mkutano huo ukiwachochea baadhi ya watu kwenye huo umma ambao walianza kuhamasishana katika maeneo mbalimbali yaliyotajwa kama vile Arusha, Kilimanjaro, Ruvuma, Dar ea salaam na Mbeya na walianza kuhamasishana ili kuzuia uchgauzi mkuu wa Oktoba 2025 kwa kutumia nguvu na baadhi yao inadaiwa walikamatwa askari polisi wakati wakitekeleza maelekezo yangu, maneno hayo yapo ukurasa 132 wa rekodi za mahakama, maelezo ya ziada ya mwisho yanasema hiyo kauli niliyotoa kwenye mkutano April 3 ilikuwa ni kitendo cha uhalifu na hayo maneno yaliripotiwa kwa afisa mkuu wa upelelezi wa kanda maalum ya Dar es salaam.

    Lissu: Kuna kitu nimekisahau kwenye hayo maelezo ya ziada inadaiwa pia hayo maneno niliyosema kwenye mkutano niliyachapisha mwenyewe kwenye chombo cha habari kinachoitwa Jambo TV na yalirushwa moja kwa moja kwa umma, nilichapisha mwenyewe, taarifa iliyowasilishwa mahakamani pamoja na maelezo ya ziada ya mashtaka niliyoyasema ndiyo kiini cha kesi hii..hayo madai ya kwenye taarifa na madai ya taarifa katika usikilizwaji wa kesi hii ndiyo kiini cha kesi hii, kwa vile yapo katikati ya huu mgogoro hoja zangu za leo na pengine kesho zinahusu hayo.

    Unaweza kusoma;

  9. Lissu anajinasua na kifo mahakamani

    Lissu

    Baada ya upande wa jamhuri kukuri kuendelea na shauri, Lissu anasimama na kusema.

    Lissu: Waheshimiwa majaji mnamo tarehe 8 Septemba mwaka jana 2025 ,niliambiwa na mahakama hii kwamba kesi hii itaamua kama kwa sheria za nchi hii inawezekana kwa kiongozi wa kisiasa au kwa mtu mwingine yoyote kuhumumiwa kifo kwa kuzungumza maneno ya kisiasa kwenye mkutano wa kisiasa, waheshimiwa majaji leo takribani mwaka mmoja baadaye, nimesimama mbele yenu majaji kuwaambia kwamba kwa sheria za Tanzania na kwa ushahidi uliotolewa mahakamani hapa jambo hilo haliwezekani.

    Ninaomba nirudie nimesimama mbele yenu majaji kuwaambia kwamba kwa sheria za Tanzania na kwa ushahidi uliotolewa mahakamani niko hapa kuwaonesha kwamba hilo jambo haliwezekani.

    Nilikamatwa katika mji wa Mbinga mkoa wa Ruvuma jioni ya siku ya tarehe 9 April ya mwaka jana 2025, na nilikamatwa nikizungumza kwenye mkutano halali wa hadhara wa chama cha demokrasia na maendeleo CHADEMA, Chama ambacho nimekiongoza tangu tarehe 22 January 2025… baada ya kukamatwa huko nilisafirishwa usiku huo huo hadi hapa Dar es salaam ambapo waheshimiwa majaji mchana wa kesho yake 10, April 2025 nilisomewa mashtaka kwenye kesi mbili zilizofunguliwa dhidi yangu katika Mahakama ya Hakimu Mkazi Kisutu.

    Lissu:Waheshimwa majaji katika kesi ya kwanza nilisomewa shtaka la uhaini kinyume na kifungu cha sheria ya kanuni ya adhabu kifungu 82 b, katika kesi ya pili nilisomewa shtaka la kutoa taarifa za uongo kinyume na kifungu cha 16 ya sheria ya makosa ya mtandao, kesi ambayo imenileta mbele yenu leo.

    Hii inatokana na kesi ya kwanza niliyosomewa mahakama ya Kisutu yaani Uhaini, baada ya takribani miezi 4 na nusu ya mashauri katika mahamaka ya hakimu mkazi Kisutu, Mkurugenzi wa Mashtaka DDP aliwasilisha taarifa kwenye mahakama hii kuhusiana na hilo shtaka la uhaini, taarifa yenyewe ni ya tarehe 12, Agosti 2025.

    Taarifa hii inanituhumu kwa mambo yafuatayo;

    Kwamba nikiwa chini ya utiifu kwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, nilitengeneza nia ya kuhamasisha Umma kuwezesha kuzuia uchaguzi mkuu wa 2025 kwa lengo la kuitishia serikali ya Jamhuri ya Muungani wa Tanzania, na nilidhihirisha nia hiyo kwa kitendo changu cha kutamka au kusema na kuchapisha maneno yafuatayo;

    “Wanasema kitu kimoja sahihi hapa wanasema hivi msimamo huu unaashiria uasi, ni kweli kwa sababu tunasema tutazuia uchaguzi, tutahamasisha uasi, hii ndiyo namna ya kupata mabadiliko kwa hiyo tunaenda kukinukisha sana sana huu uchaguzi tutauvuruga, tutauvuruga huu uchaguzi kwa sababu tunaenda kukinukisha vibaya sana.”

    Unaweza kusoma;

  10. Habari za asubuhi, karibu tena leo Septemba 23, kesi ya Lissu inaendelea

  11. Kesi ya Lissu yaahirishwa, kusubiri Kingai

    .

    Lissu: Baada ya maelekezo ya mahakama, msajili amekuja kuniona na kuniarifu kuhusu utekelezaji wa amri ya mahakama ya wito kwa mashahidi.

    Msajili amenieleza kuwa mashahidi wote watatu walipelekewa wito Dodoma, lakini haikuwezekana kuwaserve kwa sababu inadaiwa wote watatu wako nje ya nchi.

    Msajili amesema kuwa kati ya hao watatu, mmoja ambaye ni Kamishna wa Polisi Ramadhani Kingai, Mkurugenzi wa Upelelezi nchini Tanzania, anatarajiwa kurejea nchini leo. Kwa hiyo, siku ya Ijumaa anatarajiwa kuwapo mahakamani ili kutekeleza wito wa mahakama.

    Kuhusu mashahidi wengine wawili, waheshimiwa majaji, haijulikani watarudi nchini lini.

    Katika mazingira hayo, napendekeza mahakama iahirishe shauri hadi siku ya Ijumaa saa nane na nusu mchana, ili kipindi cha asubuhi niweze kukitumia kushauriana na shahidi huyo niliyeelezwa atafika, ikiwa ni pamoja na kuchukua maelezo yake.

    Kuhusu waliobaki, tutamalizana na shahidi atakayekuwapo, kisha mahakama itafanya maamuzi kuhusu hao wengine.

    La mwisho, waheshimiwa majaji, ninafahamu jinsi ratiba ya shauri hili ilivyo. Ninaomba na mimi twende kwenye final submissions vyovyote itakavyokuwa. Kama mashahidi hao watakuja, naamini hatutachukua muda mrefu. Na kama tutamalizana na shahidi atakayekuwapo, nitaeleza kama tusubiri wengine au la. Wasipokuja kabisa, suala hilo litakuwa mikononi mwenu kwa sababu nyinyi ndio mmetoa amri ya wito.

    Katuga: Kwa masikitiko, hatuna pingamizi. Nakumbuka mahakama ilipoongeza muda ilisema wazi kuhusu suala hilo. Hata hivyo, namwomba mshitakiwa ahakikishe mashahidi wake wanafika mahakamani.

    Pia, wasipofika mahakamani, asiseme kwamba atalizia suala hilo mahakama. Ni yeye ndiye atakayeieleza mahakama anaomba nini katika mazingira hayo.

    Jaji: Shauri limeahirishwa mpaka Ijumaa saa nane kamili mchana.

  12. Lissu aomba kukutana na mashahidi kabla ya kuwaita kizimbani

    .

    Lissu: Niliomba jana kuongea na wale mashahidi wengine. Sitakuwa tayari kuleta shahidi kizimbani bila kuonana na kuzungumza naye. Ninaleta ombi hili hapa kwa sababu haya ndiyo mazingira pekee ninayoweza kukutana nao. Waheshimiwa majaji, naomba mwongozo wenu.

    Jaji: Tumesikia. Kimsingi, tulitegemea utuambie una mashahidi, lakini kwa sababu huna mawasiliano nao, na kwa kuwa tulishatoa amri ya wito kwa mashahidi hao, tutalifanyia kazi suala hilo.

  13. Heche afafanua ushahidi wake kuhusu uchaguzi, utekaji na Tume ya Chande

    .

    Lissu: Uliulizwa kuhusu ripoti za waangalizi wa uchaguzi kama SADC kuhusu utekaji. Waeleze majaji ulichosema.

    Heche: Ukurasa wa 6 ulizungumzia masuala ya utekaji.

    (Akasimama Wakili Mkuu wa Serikali akasema hiki ni kipengele cha re-examination, siyo in-chief, akipinga Heche kuanza kusema mambo mapya ambayo hakuyasema mwanzo. Alisema swali aliloulizwa linahitaji jibu la kufafanua alichosema, siyo kueleza ripoti inasemaje, na kwamba wao wataiomba mahakama wapate nafasi ya kumuuliza maswali hayo. Lissu akasema kitu pekee anachokubaliana na Wakili Mkuu wa Serikali ni kutajwa kwa ukurasa wa 6, lakini mengine yote yalikuwa sahihi.)

    Lissu: Uliulizwa uonyeshe kwenye ripoti ya SADC kuhusu utekaji, ukaonesha uliposoma. Fafanua.

    Heche: Ni kweli, kwenye ripoti ya majaji kuna suala la utekaji.

    Lissu: Uliulizwa kuhusu nilichozungumza wakati wa mikutano na wadau, kwamba ueleze kama katika mikutano hiyo nilitumia maneno ya kuhamasisha uasi au kuvuruga uchaguzi. Ukajibu kwamba hakutumia maneno hayo, ila aliyasema kwa tofauti. Fafanua.

    Heche: Nilimaanisha maudhui yalikuwa yale yale ya kuzungumzia mfumo wa uchaguzi. Uchaguzi wa maneno ulibadilika, lakini ulikuwa unahusu mfumo wa uchaguzi.

    Lissu: Uliulizwa kuhusu ulivyokuwa Mbunge wa Tarime. Ukasema uchaguzi haukuwa huru na wa haki, na ukasema mlilazimisha kutangazwa kuwa mshindi. Pia ukasema hukuwa na mamlaka ya kutangaza kuwa uchaguzi haukuwa huru na wa haki. Ulikuwa na maana gani?

    (Akasimama Wakili Mkuu wa Serikali, Nassor Katuga, akapinga swali hilo akisema Heche hakuulizwa hivyo. Lissu akakubali kupata mwongozo wa mahakama kama alivyoomba Wakili Katuga. Jaji Ndunguru akarejea alichosema Heche katika ushahidi wake kwa kusoma kumbukumbu, kisha Lissu akamtaka afafanue.)

    Lissu: Uliulizwa kuhusu Mbunge wa Butiama. Ukasema mbunge wa sasa wa Butiama alikuwa Mkurugenzi wa Uchaguzi miaka ya nyuma. Ukaulizwa kama ni makosa kwa mtumishi wa zamani wa serikali kugombea na kujiunga na chama cha siasa. Ukasema katika suala la Mbunge wa Butiama haikuwa sahihi kwake kugombea na kuwa mwanasiasa katika uchaguzi wa 2025. Fafanua.

    Heche: Nilisema kwamba kanuni za CCM zinataka mtu anayegombea awe amejiunga na chama kwa takribani miaka mitano. Kwa hiyo ninaamini bado alikuwa ni mkurugenzi.

    Lissu: Ulisikilizishwa audio clip iliyodaiwa kutoka kituo cha redio cha East Africa. Elezea ulichokisikia kwenye audio hiyo na ukifafanue.

    (Akasimama Wakili Mkuu wa Serikali, Nassor Katuga, akapinga tena Lissu kuuliza swali hilo, akisema halijalenga kufafanua. Lissu akaiomba mahakama sauti hiyo ichezwe tena ili aweze kuuliza swali la ufafanuzi au apewe maelezo ya kilichokuwemo kwenye sauti hiyo. Lissu akawauliza majaji rekodi ya mahakama inasema nini kuhusiana na sauti hiyo, akiwaomba wampe kumbukumbu husika. Majaji wakarejea kusoma alichosema Heche kuhusu suala hilo.)

    Lissu: Uliulizwa kuhusu kwenda kwenye Tume ya Chande. Uliulizwa kama tume hiyo ilikualika wewe na chama chako, ukasema tume hiyo haikukuita na hukumbuki kama ilikialika chama. Ukaulizwa kama ulijua tume hiyo ilitangaza kwamba kuna watu walikuwa wanawazuia wengine kwenda kutoa ushuhuda kwenye tume, ukasema hujui. Kisha ukaulizwa maswali mengine mengi, mpaka ukaoneshwa barua ya tume ya tarehe 22 Desemba mwaka jana ikikutaka kwenda kutoa maoni kwenye tume, ukaoneshwa barua nyingine ya tarehe 2 Januari na ya tatu ya tarehe 21 Januari, zote zikiwa zimeelekezwa kwako. Ukasema tume haikukushirikisha wala haikushirikisha chama. Naomba ufafanue majibu yako.

    Heche: Waheshimiwa majaji, chama chetu kilifungiwa kufanya kazi...

    (Akasimama Wakili Mkuu wa Serikali, Nassor Katuga, kupinga majibu ambayo Heche ameanza kuyatoa. Lissu akasema ni vyema shahidi akajibu swali kwani yeye si mwanasheria.)

    Heche: Sijawahi kupata mwaliko kwenye tume kwani chama chetu kilikuwa kimefungiwa.

    (Akasimama tena Wakili Nassor Katuga akapinga hilo na kuiomba mahakama wapewe tena muda wa kumuhoji shahidi huyo, akisema analeta mambo mapya kwani awali hakusema masuala ya kufungiwa kwa chama.)

    Lissu: Kuhusu chama?

    Heche: Hakikupokea mwaliko pia.

    (Wakili Katuga akasimama tena akisema Heche hakusema hivyo, kwani awali alijibu kuhusu kuitwa kwa chama kuwa "hakumbuki". Majaji wakarudia kusoma kumbukumbu ya majibu ya John Heche.)

    Lissu: Shahidi, umesikia ulichojibu? Ulisema barua siyo ya chama. Ulikuwa na maana gani? Fafanua.

    Heche: Ilikuwa addressed kwa chama.

    Lissu: Uliulizwa kuhusiana na chama kualikwa bungeni Dodoma kwenda kutoa maoni kuhusu mabadiliko ya sheria ya uchaguzi wa rais, wabunge na madiwani. Pia ukaulizwa kuhusu kifungu cha 6 cha sheria hiyo na kama kimewaweka wakurugenzi kusimamia uchaguzi. Ulikuwa na maana gani katika majibu yako?

    Heche: Waheshimiwa majaji, bado watumishi wa umma ndio wanasimamia uchaguzi. Mapendekezo yetu yalikuwa tume iwe na watumishi wake kuanzia ngazi ya juu hadi chini, siyo watumishi kutoka serikalini.

    Lissu: Uliulizwa kuhusu Thabo Mbeki Foundation. Ulisema ni taasisi ya kimataifa, ukasema ndiyo. Wafafanulie majaji hii habari ya Thabo Mbeki Foundation kuwa taasisi ya kimataifa.

    Heche: Kwa sababu inafanya kazi katika nchi zaidi ya moja, kwa hiyo ni taasisi ya kimataifa.

    Lissu: Waheshimiwa majaji, nimemaliza.

  14. Hujambo na karibu katika matangazo yetu mubashara kuhusu kesi ya uhaini inayomkabili kiongozi wa Chadema, Tundu Lissu.

  15. Lissu ataka kuteta na IGP, DCI na CDF kabla ya ushahidi

    Mashahidi

    Lissu: Jana uliulizwa na wakili ignas Mwinuka kama matukio ya fomu na kuenguliwa wewe ukasema haukuenguliwa, ukasema ujazajibwa fomu ni moja ya vigezo vyenye shida kwenye uchaguzi, fafanua.

    Heche: Hili suala la ujazaji fomu, ni sehemu inayotumika kuengua wagombea hasa wa upinzani.

    Lissu: Uliulizwa kuhusu masuala ya ujazaji fomu na kuenguliwa kwa wagombea.

    Heche: Uchaguzi niliochaguliwa haukuwa huru na wa haki sababu ulikuwa na mauaji pia kuenguliwa kwa wagombea wengine.

    Vilevile kubugudhiwa na polisi kama kawaida mawakala wetu walienguliwa.

    Lissu: Usiende mbali kaka.

    Heche: Sawa

    Lissu: Unakumbuka uliulizwa swali la mimi kushambuliwa na kupelekwa Nairobi kwa matibabu na kama unakumbuka makamu wa rais wakati huo aliwenda kuniona Nairobi ukasema aliwenda kwenye mkutano kisha hospitali fafanua.

    Heche: Ni kweli alikwenda kwenye mkutano na kisha kwenda hospitali kumuona mheshimiwa Lissu.

    Lissu: Uliulizwa suala la mafao yangu nikiwa hospitalini swali likawa kama nilikupa jukumu la kufuatilia mafao yangu na jibu lilikuwa ulikuwa kwenye kamati ya kufuatilia jambo hilo fafanua.

    Heche: Wakati mh Lissu anatibiwa nje waheshimiwa kulikuwa na kamati ya kufuatilia matibabu yake tuliongea na spika na katibu wa bunge wakati huo hawakuwahi kulipia matibabu yake.

    Lissu: Uliulizwa maswali juu ya Tume ya Chande na kama chadema tulikuwa na imani na Tume hiyo na ukasema hapana hatukuiamini ukasema mliamini italinda mauaji na wauaji.

    Heche: Hatukuwa na imani nayo sababu tuliamini itaficha ukweli na kusafisha watu waliohusika.

    Lissu: Katuga alikuuliza sana juu ya michango ya chama tone tone na michango mingine uliyopokea ya tone tone umepeleka wapi ukasema suala la michango kwa chama sio suala makamu mwenyekiti ulikuwa na maana gani?

    Heche: Suala michango ya aina yoyote ya kichama inapita kwenye account rasmi za chama kwa hiyo haiwezekani makamu mwenyekiti akahusika na masuala ya fedha za chama.

    Lissuk: Kwenye masuala hayohayo ya chama ya pesa za michango uliulizwa juu ya mtu anaitwa Salman na mwingine anaitwa Nilesh ukaambiwa kwenye account yako umewekewa milioni 30 na hao watu hebu fafanua.

    Katuga: Sasa hapo si alishajibu siwajui anafafanua nini hauhitajiki ufafanuzi wa jibu sifahamu.

    Lissu: Waheshimiwa majaji wakili wa serikali mkuu hawezi kutabiri jibu la shahdi kabla shahidi hajajibu hiyo objection ni ya wakili anayeanza kazi jana na sio wakili wa serikali mkuu.

    Heche: Waheshimiwa majaji nilipewa karatasi imeandikwa miamala kwenye akaunti yangu mwaka 2024 hata sijawa makamu ni karatasi fabricated ya AI.

    Katuga: Alichoulizwa na yeye anachojibu kitu kingine.

    Jaji: Fafanua.

    Heche: Siwajui hao watu sijui na hizo pesa.

    Lissu: Ulionesha video fulani.

    Heche: Sahihi

    Lissu: Na ulipoulizwa kama inakuonesha wewe na yanayosikika ulisema sauti inaelekea kama ya kwako lakini hukumbuki kutoa hotuba ya hivyo.

    Heche: Nilikuwa na maana kwamba hotuba kama hizo zinaweza kutengenezwa kwa kutumia akili mnemba nafikiri ndio AI.

    Lissu: Unakumbuka uliulizwa juu ya magari yako ya bei mbaya ukasema una magari mawili baadaye zikatolewa karatasi una magari matano uliposema mawili ulifafanua.

    Heche: Nilimaanisha nina magari mawili Prado na Hilux ndizo ninazo tumia maana alimaanisha ndio ya bei mbaya.

    Lissu: Uliulzwa kuhusu kukamatwa kwako nje ya mahakama hii ukaambiwa unasafirishwa kwenda Tarime sababu tulitoka nje ya nchi bila utaratibu na badala yake ukapelekwa Mtumba Dodoma na hukushtakiwa na passport yako ukarudishiwa.

    Heche: Ndio.

    Lissu: Walikuuliza mawakili hapa ulikwenda Kenya ukasema hapana hebu fafanua nini kilitokea.

    Heche: Nilipokamatwa hapo nilikamtwa kwa kuvuka mpaka bila utaratibu ndicho nilichoambiwa central police baadaye nikapelekwa polisi Mtumba.

    Jaji: Umemuelewa mshtakiwa?

    Heche: Nilizuiliwa na uhamiaji mpakani waheshimiwa majaji.

    Lissu: Uliulizwa kwamba unajua asilimia sabini ya watu waliokamatwa kwa sababu ya vurugu za Oktoba walikutaja wewe kuhusu kuratibu ukasema hujui fafanua ulimaanisha nini.

    Heche: Nilikuwa ndani tangu tarehe 22/10 kwa vyovyote siwezi kuwa nimehusika.

    Lissu: Uliulizwa maswali mengi juu ya kuhusika kwenye matibabu yangu ukaulizwa kabla serikali ilipe si lazima ipate referal na ijiridhishe kabla ya kulipia matibabu kasema uko sahihi na hauko sahihi.

    Heche: Kuna mazingira yanaweza kusababisha mtu akatibiwa bila kufuata utaratibu wa kawaida.

    Lissu ukaulizwa mbunge lazima apate referal ndio atibiwe nje ukasema sio lazima.

    Heche: Mbunge yuko mahututi sio lazima apate referal.

    Kabla kesi kuahirishwa Lissu ameiomba mahakama kuzungumza na mashahidi wake, Mkuu wa Jeshi la Polisi Tanzania (IGP) Camilius Wambura, Mkurugenzi wa Makosa ya Jinai (DCI) Ramadhan Kingai, pamoja na Mkuu wa Majeshi ya Ulinzi (CDF) Jenerall Jacob John Mkunda.

    "Naomba wale mashahidi wangu kesho waje niongeeee nao tupange wanakuja kuongea nini maana ni lazima tuongee". Alisema

  16. Katuga v Heche: Kuchoma vituo vya kupigia kura ni njia ya kuzuia uchaguzi?

    Lissu

    Katuga: Waambie majaji kama kuchoma vituo vya kupigia kura ni njia ya kuzuia uchaguzi.

    Heche: Sio njia

    Katuga: Kwa hiyo kuchoma vituo hakuwezi kuzuia uchaguzi

    Heche: Sijui

    Katuga: Je kuchoma vituo kuchoma mwendokasi na kuharibu majengo kunaweza kuvunja amani

    Heche: Sijui

    Katuga: Waambie majaji siku ya kupiga kura kama kuna fujo inaweza kuzuia uchaguzi au la

    Heche: Unataka maoni yangu

    Jaji: Rudia Swali

    Katuga: Waambie majaji kama fujo siku ya uchaguzi inaweza kuzuia upigaji kura

    Heche: Sijui

    Katuga: Waambie majaji kama kukata watu vidole kunaweza kuwatisha watu wasiende kupiga kura

    Heche: Sijui

    Katuga: Katika ushahidi wako ulieleza hapa mahakamani umeeleza mlipanga nini kifanyike

    Heche: Nilieleza tulitembelea viongozi wa dini na Jaji Warioba

    Katuga: Waambie majaji tulipanga kuzuia uchaguzi kwa kumtembelea Jaji warioba.

    Heche: Sahihi

    Katuga: Waambie majaji mlipanga kuzuia uchaguzi kwa kumetembelea sheeihk Ponda

    Heche:Sahihi

    Katuga: Je ni kweli au sio kweli ni uasi sio uasi juu ya tume ya uchaguzi

    Heche: Sio kweli

    Katuga: Vituo vya kupigia kura vina zimamiwa na nani

    Heche: Sijui

    Katuga: Kwa hiyo ukichoma kituo cha kura unakuwa umefanya kisa dhidi ya nani

    Heche: Sijui

    Katuga: Ulisema tume ya jaji chande haikuwahi kukuita hata kidogo

    Heche: Nilisema Jana

    Katuga: Ulisema pia kwamba tume haijawHi kuita chama chenu Chadema

    Heche: Sina taarifa

    Katuga: Hujajua taarifa inaweza kutoka kupitia gazeti la serikali

    Heche: Sijui

    Katuga: Waambie majaji kwamba tume ya jaji chande ilitangaza kwenye gazeti la serikali kuna watu wanazuia wengine kutoa maoni mbele ya tume hiyo

    Heche:Sijui

    Katuga: Waambie majaji kwamba uliwahi kuitwa na uka kaidi

    Heche: Sijawahi kuitwa

    Katuga: Waambie majaji kama unajua au hujui tume ilitangaza kupitia mbao mbalimbali za matangazo kuhusiana na machafuko ya october 29

    Heche: Sijui

    Katuga: Unaishi kenya au Tanzania

    Heche: Tanzania

    Katuga: Kwa ridhaa ya mahakama naomba nikupe nyaraka hizi ambazo ni barua toka tume ya uchunguzi ya jaji chande kuelekea kwa bwana John Heche

    Jaji: Mmmmh

    Lissu: Huu sio utaratibu shahidi aoneshwe nyaraka inazodaiwa aliandikiwa utaratibu wa kuonesha shahidi nyaraka uko kwenye kifungu cha 165 cha sheria ya ushahidi naondoa waheshimiwa maji nimechaganya.

    Katuga: Angalia nakala hiyo ni nyaraka ya nini

    Heche: Ni Barua

    Katuga: Kwenda kwa nani?

    Heche: Imeandikwa John Heche

    Katuga: Waambie kichwa cha habari cha barua hiyo kinahusu nini

    Heche: Anasoma..,yahusu kuwasilisha taarifa kwenye tume ya uchunguzi mwa matukio ya october 29

    Katuga: Imeandikwa kwa nani.

    Heche: Sijui , Mimi Naitwa John Wegesa Heche

    Katuga: Waambie majaji kama sanduku hilo la posta ni la Chadema.

    Heche: Ni la Chadema.

    Katuga: Ni ya tarehe ngapi?

    Heche: Desemba 20/2025

    Katuga: Waambie majaji hiyo barua imesainiwa na nani?

    Heche: Anasoma inaonesha imesainiwa na mtu anaitwa honorious Njoya.

    Katuga: Ni kweli sio kweli ilikutaka kwenda kuwasilisha taarifa kwa tume?

    Heche: Ndivyo ilivyoandikwa.

    Katuga: Kwa ridhaa ya mahakama nikuoneshe hii barua ya pili, samahani waheshimiwa naomba nimuoneshe barua nyingine.

    Heche: Hii ni Barua.

    Katuga: Inatoka wapi?

    Heche: Kwenye tume ya kuchunguza matukio ya kabla na baada ya uchaguzi.

    Katuga: Hiyo Barua ilikuwa inaenda kwa nani

    Heche:John Wegesa Heche Makamo mwenyekiti Chadema

    Katuga: Hiyo barua ilimtaja Heche kufanya nini?

    Heche: Kukutana na Tume

    Katuga: Na yenyewe imesainiwa na nani?

    Heche: Honorious Katibu wa Tume

    Katuga: Naomba nimuoneshe shahidi barua nyingine, iangalie hii barua shahidi na uwaambie majajai inatoka wapi?

    Heche: Ya kuchunguza matukio ya baada ya uchaguzi.

    Katuga: Waambie majaji nani alikuwa anapokea hizi barua?

    Heche: Ulikuwa ni wito

    Katuga: Hizo barua mbili ungependa zitolewe hapa mahakamani sababu ndio wewe mshitakiwa

    Heche: hapana siko tayari.

    Katuga: Unajua kwamba kwa alikuwa anakabidhiwa nani hizo barua

    Heche: Katibu Mkuu

    Katuga:Waheshimiwa majaji naomba nimuoneshe barua ya mwisho,

    waambie majaji inahusu nini.

    Heche: Taarifa kwa umma tume ya uchunguzi.

  17. Heche anaendelea kujibu maswali ya dodoso

    Heche

    Katuga: Waambie majaji kama moja ya malalamiko yenu, kwamba tume ya uchaguzi ndiyo ina mamlaka ya kupanga majimbo.

    Heche: Tume huru siyo hiyo unayoitaja wewe.

    Katuga: Waambie majaji, unajua au hujui ni nani anayepanga majimbo ya uchaguzi?

    Heche: Ni waziri.

    Katuga: Kwa ridhaa ya mahakama hii tukufu tusomee ibara ya 75 (3) ya Katiba.

    Heche akasoma ibara hiyo ambayo inahusiana na ugawaji wa majimbo ya uchaguzi

    Katuga: Wasomee hiyohiyo 75 (4)

    Heche akasoma tena.

    Katuga: Ni kweli kwamba kwa mujibu wa ulichosoma tume inaangalia idadi ya watu ikitaka kugawa jimbo?

    Heche: Ibara ya 74

    Katuga: Tuambie, ni wewe au siyo wewe uliyeiambia mahakama tukufu kwamba hotuba ya mwenyekiti hakutoa njia ya kuzuia uchaguzi.

    Heche: sijui

    Katuga: Ni haki au si haki kwa aliyehamasika na hotuba hiyo kutumia njia yoyote kuuvurga uchaguzi?

    Heche: Sijui

    Katuga: Ni haki kwa yoyote kufanya lolote ili kuweza kukinukisha?

    Heche: Sijui

    Katuga: Waambie majaji kama kuchoma vituo vya kupigia kura ni njia mojawapo ya kuzuia uchaguzi au siyo njia moja wapo?

    Heche: Sijui

    Katuga: Waambie majaji, kama kuanzisha fujo, kuchoma vituo, majengo, mwendokasi, mafuta kunaweza kuvunja amani?

    Heche: Sijui.

    Katuga: Waambie majaji kama kuna fujo ambayo haiwezekani kuwa contained inaweza au haiwezi kuzuia kupiga kura?

    Heche: Sijui.

    Katuga: Waambie majaji kama kukata watu vidole waliopiga kura, kunaweza kuwatisha watu wengine wasiende kupiga kura.

    Heche: Sijui.

    Katuga: Waambie waheshimiwa majaji, kama katika ushahidi wako, ulieleza hapa mahakamani kwamba hii nia ya kuzuia uchaguzi tulikuwa tunafanya hivi...

    Heche: Nilieleza vizuri sana.

    Katuga: Kwamba mipango kufanya uchaguzi kwa kumtembelea jaji Warioba?

    Heche: Ni sahihi.

    Katuga: Mlipanga kuzuia uchaguzi kwa kumtembelea sheikh ponda?

    Heche: Ni sahihi.

    Katuga: ni kweli au si kweli, kuchoma vituo vya kupigia kura ni uasi dhidi ya tume ya uchaguzi?

    Heche: Siyo kweli.

    Katuga: Tupe tafsiri ya uasi

    Heche: Kukataa mfumo mbovu, kukataa wizi wa kura.

    Katuga: Vituo vya kupigia kura vinasimamiwa na nani?

    Heche: Sijui.

    Katuga: Vinasimamiwa na nani?

    Heche: Na tume.

    Katuga: Ukichoma kituo cha kupigia kura, unakuwa umefanya kosa dhidi ya nani?

    Heche: Dhidi ya Tume.

    Katuga: Ulisema kwenye ushahidi wa msingi kwamba tume ya chande haikuwahi kukuota hata kidogo?

    Heche: Nilisema jana.

    Katuga: Ulisema tume hiyo haijawahi kabisa kuita chama chenu?

    Heche: Sikusema hivyo, nilisema sina kumbukumbu ya kuitwa kwa chama chetu.

    Katuga: Unajua au hujui kama moja ya njia ya serikali kutangaza taarifa ni kupitia gazeti la aserikali

    Heche: Sijui.

    Katuga: Unajua au hujui kama tume ya jaji chande ilisema kwenye gazeti la serikali kwamba kuna watu wanawazuia wengine kwenda kutoa maoni kwenye tume hiyo?

    Heche: Sijui.

    Katuga: Unajua au hujui kama uliitwa na tume ya jaji chande ukafafanue baadhi ya kauli zako?

    Heche: Sikuwahi kuitwa?

    Katuga: Waambie majaji kama unajua au hujui kama tume ilitangaza kupitia platforms mbalimbali kwa watanzania wote kwenda kutoa maoni kuhusu matukio ya oktoba 29.

    Heche: Sijui.

    Katuga: na wewe unasema unaishi wapi?, Tanzania au Kenya?

  18. Wewe uliendeleza nia ya kuzuia uchaguzi mkuu, Wakili Katuga ambana Heche

    Heche

    Katuga: Ni kweli au si kweli, baada ya mshtakiwa kukamatwa kwa kesi hii, wewe uliendeleza nia ya kuzuia uchaguzi mkuu, ni kweli au siyo kweli?

    Heche: Niliendeleza msimamo wa no Reforms No Election

    Katuga: Ni kweli au si kweli wewe uliendeleza nia ya kuzuia uchaguzi

    Heche: Hicho unachouliza siyo kweli.

    Wakili Katuga: Unakumbuka au hukumbuki kupitia vyombo vya habari uliwahi kutangaza uchaguzi wa 2025 hautofanyika?

    Heche: Sikumbuki .

    Katuga: Unakumbuka au hukumbuki kwamba ulieleza katika kuzuia uchaguzi mlionana na watu mbali mbali wa dini?

    Heche:Sikumbuki

    Katuga: Sema kama ulieleza kwamba mliwatembelea viongozi wa dini.Nilieleza waeleze majaji kama kuna ufanano je ushahidi wa kuwatembelea viongozi wa dini na huu uliotoa hapa mahakamani unafanana au haufanani

    Heche: Mimi sikumbuki.

    Katuga:Unakumbuka au hukumbuki, uliutangazia umma wa watanzania kupitia EA radio kwamba siyo tu chadema hawatashiriki bali uchaguzi hautafanyika.

    Heche: Nilishakwenda pale maranyingi, sikumbuki.

    Katuga: Upo tayari kukumbushwa?

    Heche: Sipo tayari. (Wakili katuga akaomba mahakama imkumbushe Heche kwa ushahidi huo wa sauti akiwa East Africa Radio (EA radio)

    Lissu akasimama na kutaka wakili wa serikali asiruhusiwe kufanya anachotaka kufanya yaani kuthibitisha maneno yake kwa njia ya sauti. Huku Lissu akirejea kifungu husika cha 177 (1) na 2 cha sheria ya ushahidi) akisema jambo hilo haliwezekani.

    Majaji wakasema kwamba akumbushwe na asikilizishwe sauti hiyo.

    Katuga: Waambie majaji hiyo nyara, hicho ukichosikia, je kina ushahidi wowote unaofanana na ushahidi wa msingi ulioutoa?

    Heche: Sahihi.

    Katuga: Ni kweli hiyo nyaraka inastahili na kwamba mtaonana na watu waliowahi kuwa viongozi?

    Heche: Ni sahihi

    Katuga: Ni sahihi jana ulisema mlionana na Mzee Warioba?

    Heche: Nilisema.

    Katuga: Ni kweli au sio kweli kwamba uliwahi kuzungumza na EAradio?

    Heche: Sikumbuki.

    Katuga: Pamoja na kukumbushwa bado hukumbuki?

    Heche: Sijui sikumbuki.

    Katuga: Waambie majaji ni wewe ulieeleza kwamba ulisikiliza hotuba ya jaji chande yote.

    Heche: Nilieleza jana.

    Katuga: Ulieleza kwamba fujo za Oktoba 29 zililenga kuzuia uchaguzi?

    Heche: Eneo hilo sikumbuki.

    Katuga: Unakumbuka au hukumbuki kwamba hotuba ya jaji chande ilisema fujo zile zilisababishwa na viongozi wa vyama vya siasa waliokuwa na madai mengi ya mabadiliko ya mfumo wa uchaguzi?

    Heche: Sikumbuki

    Katuga: Unakumbuka ulisema jaji chande alisema askari 16 waliuawa

    Heche: Sina kumbukumbu hiyo.

    Katuga: Unakumbuka jaji chande kama anasema matukio yale yalipangwa na kuratibiwa?

    Heche: Hiyo nakumbuka.

    Katuga: Waambie majaji kama unakumbuka ulisema mpo determined kupitia ushindi uliopewa?

    Heche: Maneno hayo yapo.

    Katuga: Ulisema hakuna makosa ya kuzuia uchaguzi?

    Heche: Nilisema

    Katuga: Kwa uelewa wako mdogo wa sheria, ni sheria ipi inasema hayakuwa makosa kuzuia uchaguzi?

    Heche: Kwa ufahamu wangu.

  19. Heche: Lissu hakutoa maelekezo ya kuhamasisha Uasi

    .

    Wakili Katuga: Waambie majaji, mbali na mwaliko, kama unafahamu au hufahamu kulikuwa na hotuba rasmi aliyoandaliwa mwenyekiti.

    Heche: Sifahamu.

    Wakili Katuga: Mikutano ya CHADEMA huwa inahifadhi kumbukumbu?

    Heche: Siyo yote.

    Wakili Katuga: Nani alikuwa mzungumzaji mkuu?

    Heche: Mwenyekiti wa Chama Taifa.

    Wakili Katuga: Waambie majaji wewe kama wewe ukiongea kwenye huo mkutano?

    Heche: Niliongea.

    Wakili Katuga: Muda gani?

    Heche: Nadhani kama nusu saa, sikumbuki.

    Wakili Katuga: Waambie majaji kama umeiambia Mahakama siku hiyo ya mkutano uliongea nini.

    Heche: Sikumbuki.

    Wakili Katuga: Ulimsikia mwenyekiti akisema tutazuia uchaguzi?

    Heche: Ndiyo.

    Wakili Katuga: Waambie majaji kama mwenyekiti alisema tutahamasisha uasi.

    Heche: Sijasikia.

    Wakili Katuga: Waambie kama alisema mahakamani hakuendeki?

    Heche: Alisema.

    Wakili Katuga: Waambie Waheshimiwa Majaji kama mwenyekiti alisema polisi wanaingiza kura feki.

    Heche: Alisema.

    Wakili Katuga: Unajua au hujui kwamba pamoja na kesi hii, Tundu Lissu anashtakiwa kwa kutoa taarifa za uongo mtandaoni?

    Heche: Sijui.

    Wakili Katuga: Waambie majaji unajua au hujui kwamba mshtakiwa kwenye kesi ya Kisutu, katika hoja ya awali, alisema majaji ni ma-CCM?

    Heche: Sijui.

    Wakili Katuga: Unajua au hujui, ushahidi wako huu ulioutoa hapa unaweza kutumika kwenye hiyo kesi?

    Heche: Sijui.

    Wakili Katuga: Waambie majaji kama mwenyekiti aliwaambia au hakakuwaambia njia za kuchukua kuvuruga uchaguzi.

    Heche: Yes, hakutuambia.

    Wakili Katuga: Waambie majaji kama Lissu aliwaambia au hakukuwaambia njia za kuzuia uchaguzi.

    Heche: Hakutuambia.

    Wakili Katuga: Sema kama aliwaambia au hakuwaambia njia za kuhamasisha uasi.

    Heche: Hakutuambia.

    Wakili Katuga: Njia ya kukinukisha je?

    Heche: Hakusema.

    Wakili Katuga: Katika ushahidi wako, waambie majaji kama ulisema mwenyekiti alisema muhamasishe uasi dhidi ya nani?

    Heche: Nilieleza.

    Wakili Katuga: Ni ushahidi wako kwamba uasi ulikuwa uanzishwe dhidi ya Tume ya Uchaguzi?

    Unaweza Kusoma;

  20. Kesi ya Lissu: Heche atetea msimamo wa CHADEMA

    .

    Wakili Katuga: Waambie majaji, ni sheria ipi inayokulazimisha kwamba ukitangazwa mshindi huna uwezo wa kukataa?

    Heche: Wananchi, Waheshimiwa Majaji, siyo sheria. Siijui.

    Wakili Katuga: Wewe ukitangazwa kuwa mshindi, huo uchaguzi hauwi batili?

    Heche: Siyo kweli.

    Wakili Katuga: Ni kweli au siyo kweli uliingia bungeni kwa uchaguzi uliokuwa batili?

    John Heche: Ni sahihi.

    Wakili Katuga: Waambie majaji kama ni kosa au siyo kosa kama huyu mkurugenzi uliyesema alistaafu ukurugenzi wa Tume ya Uchaguzi akaenda kugombea kupitia CCM, je angekuja CHADEMA ingekuwa kosa au siyo kosa?

    Wakili Katuga: Mtu yoyote aliyekuwa mtumishi wa umma, nitakuwa sahihi nikisema ana haki ya kujiunga na chama cha CHADEMA?

    Heche: Ni sahihi.

    Wakili Katuga: The same pia, mtu yoyote aliyemaliza utumishi wake, anaweza kujiunga na chama kingine chochote?

    Heche: Hayo ni maneno yako.

    Wakili Katuga: Umetaja sheria yoyote inayomkataza mtumishi wa umma kutojiunga na CCM baada ya kustaafu?

    Heche: Sijataja.

    Wakili Katuga: Ulisema CHADEMA mlikuwa tayari uchaguzi usogezwe mbele.

    Heche: Sahihi.

    Wakili Katuga: Ulisema ni sheria gani inayoruhusu uchaguzi usogezwe mbele ili kupisha mabadiliko?

    Heche: Sikueleza.

    Wakili Katuga: Ulisema mlienda Nairobi kumuona Raila Odinga. Waambie majaji kama kule pia mlimwambia Raila Odinga mnaenda kuzuia uchaguzi, mnaenda kukinukisha, mnaenda kuzuia uchaguzi, waambie Waheshimiwa Majaji.

    Heche: Tulimwambia matatizo ya uchaguzi. Waheshimiwa Majaji, mambo tuliyoyazungumza ni yaleyale.

    Wakili Katuga: Taarifa zinazotolewa na Brenda Rupia zinakuwa ni maelekezo ya chama au utashi wake binafsi?

    Heche: Katibu Mkuu na ofisi yake ndiyo inamwelekeza kutoa taarifa.

    Wakili Katuga: Mpaka unakuja kutoa ushahidi hapa, ulifanikiwa kusoma mashtaka au hukusoma?

    Heche: Nilisoma.

    Wakili Katuga: Waambie Waheshimiwa Majaji kama kuna sehemu yoyote mshtakiwa anashtakiwa kwa kuandaa mkutano?

    Heche: Sijui.

    Wakili Katuga: Ulisema tuhuma za mshtakiwa za kuwaalika waandishi wa habari siyo za kweli.

    Heche: Sahihi.

    Wakili Katuga: Kuna sehemu mshtakiwa anashtakiwa kwa kuwaalika waandishi wa habari?

    Wakili Katuga: Waambie majaji kama mwenyekiti alitaka au hakutaka hotuba yake iwafikie umma?

    Heche: Siwezi kukumbuka.

    Wakili Katuga: Ni kweli au siyo kweli kwamba tarehe 3 Aprili 2025 kulikuwa na mkutano uliofanyika ndani huku waandishi wa habari wakiwepo?

    Heche: Sikumbuki.

    Wakili Katuga: Mwenyekiti alikuwa na uwezo au hakuwa na huo uwezo wa kuwaondoa au kutoongea mbele ya waandishi wa habari?

    Heche: Mkutano uliandaliwa na sekretarieti. Kwa hiyo sijui.

    Wakili Katuga: Ulimwona au ulimshuhudia akilazimishwa kuongea mbele ya waandishi wa habari?

    Heche: Nimesema sijui.

    Unaweza kusoma;