Faransiiska oo wajahaya hubanti la'aan siyaasadeed kadib markii doorashadii baarlamaanka aaney cidna helin aqlabiyad
Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay tiro badan oo ah miliiishiyaadkii iska soo horjeeday
Tebin toos ah
Qadar oo war ka soo saartay wadahadallada Maraykanka iyo Iiraan
Qatar oo door ka qaadanaysa dadaallada dhexdhexaadinta ee u dhexeeya Iran iyo Mareykanka ayaa Talaadadii sheegtay in wadahadallada labada dal ee lagu soo afjarayo dagaalka Bariga Dhexe ay weli socdaan, inkastoo toddobo bilood kaddib markii dagaalku billowday, wadahadalladu ay u muuqdaan inay gaareen meel aan wax horumar ah laga samayn karin.
Ibrahim Al-Hashimi, oo ah mas’uul ka tirsan wasaaradda arrimaha dibadda Qatar, ayaa shir jaraa’id oo toddobaadle ah kuy sheegay in wadahadallada aan tooska ahayn ay tixgelinayaan “walaacyada dhinacyada kala duwan.”
“Waxaan xaqiijin karaa in wada-xaajoodyadu ay socdaan, isla markaana is-dhaafsiga farriimaha ee u dhexeeya dhinacyada kala duwan, iyadoo loo marayo Qatar iyo saaxiibbadeeda gobolka, uu weli socdo,” ayuu yiri.
Mas’uulka Qatar ayaa intaas ku daray in baaxadda dagaalka iyo khasaaraha culus ee dunidu ka bixinayso ay u baahan yihiin in dhammaan dadaallada la isugu geeyo sidii si degdeg ah loogu soo afjari lahaa dagaalka, iyadoo loo marayo xal wadahadal lagu gaaro.
Sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay Qatar, Amiirka dalka, Sheikh Tamim bin Hamad Al Thani, ayaa sidoo kale Talaadadii magaalada Doha kula kulmay wasiirka arrimaha gudaha Iran, Eskandar Momeni.
Inkasta oo xabbad-joojin la gaaray bishii Abriil, is-afgarad la saxiixay bishii Juun, iyo wadahadallo bishii hore ka dhacay kulamada Golaha Guud ee Qaramada Midoobay, haddana Washington iyo Tehran waxay weli isku khilaafsan yihiin arrinta istiraatiijiga ah ee Marin-biyoodka Hormuz.
Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:
Sacuudiga oo war dunida farxad u noqoya shaaciyey
Xigashada Sawirka, Anadolu via Getty
Qoraalka sawirka, Amiir Abdulaziz bin Salman Al Saud Wasiirka warshadaha iyo macdanta ee Sacuudi Carabiya, Amiir Abdulaziz bin Salman Al Saud, ayaa Talaadadii ku dhawaaqay in dalku dib u soo celiyay awoodda hawlgalka ee dhuumaha Bariga–galbeed, kuwaas oo qaadi kara 8.5 milyan oo foosto oo saliid ah maalintii.
Sida uu qoray wargeyska Asharq Al-Awsat, Amiir bin Salman ayaa sheegay in laga bilaabo saaka, awoodda dhuumahan ee lagu daabulo saliidda ay gaartay heerkeedii ugu sarreeyay.
Dhuumaha Bariga-galbeed, waxay door muhiim ah ka ciyaaraan gaadiidka saliidda ceyriinka ah ee Sacuudi Carabiya, iyagoo isku xira goobaha saliidda laga soo saaro ee bariga dalka iyo goobaha dhoofinta ee ku yaalla Badda Cas.
Kadib hakad ku yimid qulqulka saliidda ee mara Marin-biyoodka Hormuz, Sacuudi Carabiya waxay dhuumahan u adeegsatay in saliidda loo weeciyo dekedda Yanbu.
Wasiirka warshadaha iyo macdanta Sacuudiga ayaa warkan ku dhawaaqay intii uu socday Shirka Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC), oo lagu qabtay Manama, caasimadda Baxrayn.
11-kii Sebtembar, warbaahintu waxay soo tabisay in la weeraray dhuumahan istiraatiijiga ah, hase yeeshee ilo Sacuudiyaan ah ayaan markiiba xaqiijin warkaas.
Wax yar kadib, waxaa la sheegay in weerarka dhuumaha lagu qaaday diyaarad aan duuliye lahayn oo laga ganay dhulka Ciraaq. Warkan ayaa sababay in saraakiisha ammaanka Ciraaq ay si ku-meel-gaar ah u xiraan xadka dhulka ee Ciraaq iyo Iran.
Maxkamadda dambiyada ee caalmiga ah oo saartay faahfaahinta amaro lagu xirayo ragga ugu sarreeya Taliban
Maraykanka iyo Iraan oo warar kala duwan ka soo saaray xaaladda marinka Hormuz.
Xigashada Sawirka, Reuters
Qoraalka sawirka, Marin-biyoodka Hormuz Sarkaal sare oo ka tirsan saldhigga difaaca cirka ee Khatam al-Anbiya ayaa mar kale sheegay in “Marin-biyoodka Hormuz uu si buuxda gacanta ugu jiro ciidamada qalabka sida ee Iran.” Isla markaana, Taliska Dhexe ee Maraykanka (CENTCOM) ayaa sheegay in ay sii socoto hirgelinta go’doominta badda ee dekedaha Iran.
Brigadier General Shamkhal Jafari ayaa wareysi uu siiyay telefishinka Iran ku yiri: “Waxaan ku qasbannay cadowga inuu maraakiibtiisa iyo qalabkiisa badda geeyo meel aad uga fog xuduudaha Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran.”
Dhanka kale, CENTCOM, warbixinteedii ugu dambeysay, waxay sheegtay in ciidamada Maraykanku ay leexiyeen markabkii ganacsi oo dhan 130-aad intii lagu guda jiray hirgelinta go’doominta badda ee Iran.
Sida ay sheegtay CENTCOM, go’doominta ayaa dib loo soo celiyay 14-kii Luulyo, iyadoo uu amray madaxweynaha Maraykanka, waxaana bartilmaameed u ah maraakiibta isku dayaysa inay galaan ama ka baxaan dekedaha Iran.
Taliska ayaa sidoo kale sheegay inuu hawl-gab ka dhigay saddex markab oo aan u hoggaansamin amarada ciidamada Maraykanka, isla markaana uu 13 markab oo ganacsi burburiyay 12-kii toddobaad ee la soo dhaafay. CENTCOM waxay ku andacoonaysaa in maraakiibtaasi ay jebiyeen go’doominta ama ay qayb ka ahaayeen shabakad qarsoodi ah oo ay maamusho Ilaalada Kacaanka Iran, taas oo ku kacaysa balaayiin doollar.
Brad Cooper, oo ah taliyaha CENTCOM, ayaa sheegay in ciidamada Maraykanku ay weli diiradda saarayaan fulinta hawlgalkan, isla markaana ay si degdeg ah tallaabo uga qaadi doonaan maraakiibta isku dayda inay hareer maraan go’doominta.
Admiral Habibollah Sayyari, oo ah isku-duwe ku-xigeenka ciidamada militariga Iran, ayaa sidoo kale toddobaadkii hore sheegay in Maraykanku uu dib ugu laabtay koonfurta Badweynta Hindiya, isla markaana uu halkaas ka fulinayo go’doominta badda isagoo jooga meel ka baxsan gaarista hubka Iran.
Sheegashada Iran ee ah inay si buuxda gacanta ugu hayso Marin-biyoodka Hormuz iyo tirooyinka hawlgallada ee ay CENTCOM shaacisay si madax-bannaan looma xaqiijin.
Wakiilada dalalka Iiran iyo Baxrayn ee Qaramada Midoobay oo hadalo kulul is waydaarsaday
Wakiilka Baxrayn u jooga Golaha Guud ee Qaramada Midoobay, Guddiga Saddexaad, ayaa cambaareeyay weerarradii Iran ay ku qaaday dalkiisa intii lagu jiray dagaalkii dhowaa, iyo saameynta ay weerarradaasi ku yeesheen shacabka, kaabayaasha dhaqaalaha iyo adeegyada muhiimka ah.
Dhanka kale, wakiilka Iran ayaa ku eedeeyay Baxrayn inay oggolaatay in dhulkeeda iyo hawadeeda loo adeegsado weerarrada Maraykanka, wuxuuna ka digay in weerarro noocaas ah mar kale la qaado.
Sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka Tasnim, Ali Karimi Moqam, oo ah xoghayaha labaad ee Ergada Iran ee Qaramada Midoobay, ayaa sheegay in Baxrayn ay “dhulkeeda, saldhigyadeeda iyo hawadeeda u oggolaatay Maraykanka in loo adeegsado in dagaal sharci-darro ah lagula galo Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran.”
Wuxuu sheegay in Baxrayn “aysan hadda la yaabi karin cawaaqibka ka dhashay arrintaas”, wuxuuna uga digay Baxrayn iyo dalalka kale ee gobolka inaysan oggolaan in dhulkooda ama hawadooda loo adeegsado weerarro ka dhan ah Iran.
Guddiga Saddexaad ee Golaha Guud ee Qaramada Midoobay wuxuu ka shaqeeyaa arrimaha xuquuqda aadanaha, arrimaha bani’aadantinimada iyo arrimaha bulshada.
Maxay Maraykanku si lama filaan ah ugula baxeen diyaaradahooda dalka Ingiriiska?
Jarmalka oo xiray madaxii hore ee sirdoonka dalkaas iyo waxyaabaha loo haysto
Xigashada Sawirka, AP
Qoraalka sawirka, August Hanning, Madaxii hore ee sirdoonka Jarmalka, August Hanning, ayaa la xiray iyadoo looga shakisan yahay basaasnimo iyo inuu isku dayay inuu sirta dowladda u gudbiyo quwadaha shisheeye.
Baarayaasha ayaa sheegay in Mr. Hanning, oo muddo toddobo sano ah ilaa 2005 madax ka ahaa hay’adda sirdoonka dibadda ee Jarmalka, BND, uu xog sir ah ka iibsaday kaaliyihiisii hore, kadibna uu xogtaas u adeegsaday diyaarinta falanqaynno uu u gudbinayay hay’ad sirdoon oo shisheeye.
Kaaliyihii hore ayaa isaguna la xiray.
Mas’uuliyiintu ma aysan sheegin quwadaha shisheeye ee arrintan ku lug lahaa, balse warbaahinta Jarmalka ayaa sheegtay in xogtaasi ay ku jireen qiimaynno xasaasi ah oo ku saabsan barnaamijka nukliyeerka Iran iyo ciidamada milatariga Ruushka.
Qareennada Mr. Hanning ayaa diiday eedeymaha loo jeediyay.
Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:
Ogow dalka Afrikanka ah ee haysta gantaalka ugu halista badan ee yaalla Qaarada
Xigashada Sawirka, MWM
Qoraalka sawirka, Iskander Ciidanka Aljeeriya ayaa markii ugu horreysay xaqiijiyay inay haystaan gantaalada Iskander ee hypersonic, iyagoo sii daayay muuqaallo muujinaya gantaalka oo la ridayo intii lagu jiray tababar.
Gantaalkan waxaa la rumeysan yahay inay haysteen militariga dalka sannado badan, inkastoo xaqiijin la'aanta hore ay muujinayso u janjeersiga militariga Aljeeriya ee ah inaysan ku dhawaaqin iibsashada hub cusub.
Iskander waxaa loo arkaa gantaalka ballistic-ga ugu awoodda badan adduunka waxaana la ogyahay in loo dhoofiyay Armenia iyo Aljeeriya oo keliya iyaga oo ka helay Ruushka, halka Kuuriyada Waqooyi iyo Koonfurta Kuuriya ay soo rideen gantaallo la mid ah iyada oo loo maleynayo inay ka faa'iideysanayaan tignoolajiyada Ruushka.
Gantaalkan wuxuu gaaraa masaafo dhan 500 oo kiiloomitir iyo isaga oo leh bartilmaameedyo saxnaan sare leh iyo dhaqdhaqaaqa awooddiisa ee uu ku safri karo xawaare sare, taa oo adkeyneysaa in la qabto.
Soo bandhigidda Iskander waxay ka dambeysay markii uu qarxay dagaal heer hoose ah oo u dhexeeya Ciidanka Morocco iyo kooxaha fallaagada ah ee kala duwan.
Siyaasi Iiraani ah oo caan ah oo codsiga xil-ka-qaadista la diiwaangeliyey Baarlamaanka
Laba xubnood oo ka tirsan hoggaanka Baarlamaanka Iran ayaa sheegay in codsiga xil-ka-qaadista Wasiirka Arrimaha Dibadda, Abbas Araqchi, lagu diiwaangeliyey nidaamka Baarlamaanka, balse aan weli loo gudbin hoggaanka Baarlamaanka, isla markaana aan lagu darin ajendaha fadhiga guud.
Mohammad Rashidi ayaa wareysi uu siiyay wakaaladda wararka Tasnim ku sheegay in sida muuqata mid ka mid ah xildhibaannadu uu diiwaangeliyey codsigan, balse ilaa hadda aan loo gudbin hoggaanka Baarlamaanka.
Alireza Salimi ayaa isna u sheegay wakaaladda wararka Mehr in qaar ka mid ah xildhibaannadu ay dalbadeen in xilka laga qaado Wasiirka Arrimaha Dibadda, ayna codsigooda ku diiwaangeliyeen nidaamka Baarlamaanka. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in diiwaangelinta codsiga ee nidaamka aysan khasab ahaan ka dhignayn in loo gudbin doono hoggaanka Baarlamaanka ama lagu dari doono ajendaha fadhiga guud.
Rashidi ayaa sidoo kale sheegay in kulanka codka kalsoonida ee Mehrdad Akhlaqi, oo ay dowladdu u soo jeedisay inuu noqdo Wasiirka Difaaca, ay u badan tahay in la qabto 16-ka Oktoobar.
32 qof oo ku dhintay diyaarad ku burburtay Nigeria
Xigashada Sawirka, Reuters
Qoraalka sawirka, Nigeria Diyaarad milateri oo Nigeria leedahay oo ka duushay magaalada Benin City kuna sii jeedday Lagos ayaa Isniintii ku burburtay gobolka Ondo ee koonfur-galbeed dalka, waxaana ku dhintay 25 rakaab ah iyo toddoba xubnood oo shaqaalihii diyaaradda ah.
Madaxweynaha Nigeria, Bola Tinubu, ayaa xaqiijiyay warkan, wuxuuna tacsi u diray qoysaska dadkii ku dhintay shilka.
Wasiirka Duulista Hawada ee dalka, Festus Kiamu, ayaa sheegay in diyaaradda ciidamada cirka oo ahayd nooca ATR-42 ay ku jirtay hawlgal caadi ah oo ay uga soo duushay Benin City kuna sii jeedday Lagos, markii munaaradda hagista duulimaadyadu ay xiriirka weyday diyaaradda 07:13 subaxnimo xilliga maxalliga ah ee maanta Isniintii.
Dhacdadan ayaa loo arkaa mid ka mid ah shilalkii diyaaradeed ee ugu dhimashada badnaa ee Nigeria ka dhacay sannadihii u dambeeyay.
Haraaga diyaaradda ayaa markii dambe laga helay meel u dhow magaalada xeebta ku taalla ee Igbokoda, waxaana goobta loo diray kooxaha gurmadka iyo samatabbixinta.
Abiy Axmed: Waxa keliya ee ay cadowgeenna ku mashquulsan yihiin waa sidii loo xaddidi lahaa awoodda Itoobiya ee Badda Cas
War deg deg ah, Sacuudiga oo sheegay in weerar Xuutiyiintu ku qaadeen dalkaas khasaare ka dhashay
Xigashada Sawirka, EPA
Hay’adda Duulista Rayidka Sacuudiga ayaa sheegtay in ugu yaraan saddex qof ay ku dhaawacmeen weerarro xalay lagu qaaday garoomada diyaaradaha Jizan iyo Najran.
Hay’addu waxay sidoo kale sheegtay in dhismayaasha iyo xarumaha garoomada ay soo gaareen “waxyeello kooban”.
Xuutiyiinta Yemen ayaa hore u sheegtay inay weerarro ku qaadeen garoomada diyaaradaha Sacuudiga.
Weerarradan ayaa dhacay xilli ciidamada dowladda Yemen ee Sacuudigu taageero ay sheegeen inay si buuxda ula wareegeen gacan ku haynta marinka Bab al-Mandab.
Ciidamada dowladda Yemen ayaa shalay ku dhawaaqay inay bilaabeen hawlgal ballaaran oo loogu magac daray “Yemen Sunrise ama howlgal qorrax sii baxa”, kaas oo ay ku doonayaan inay Xuutiyiinta kaga saaraan deegaannada ay maamulaan.
Isbahaysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo ayaa sheegay inuu taageerayo ciidamadaas, isagoo hawlgalka ku taageeraya 100 diyaaradood oo dagaal iyo daboolka cirka.
Caasha-badhi: Muxuu yahay maxaase lagu arkay xayawaankan laga dhoofinayo Somaliland?
War deg deg ah, Diyaarad burburtay iyo dadkii saarnaa oo la baadi-goobayo
Xigashada Sawirka, Ondo SEMA
Dowlad-goboleedka Ondo ee Nigeria ayaa bilaabay howlgal lagu baadi-goobayo dadkii saarnaa diyaarad ay leeyihiin Ciidanka Cirka Nigeria oo ku burburtay deegaanka Igbokoda.
Mas’uuliyiin ka socda dowladda Ondo iyo hay’adaha gurmadka degdegga ah ayaa gaaray goobta shilka si ay u qiimeeyaan xaaladda una taageeraan howlaha samatabixinta.
Diyaaradda oo nooca ATR-42 ah, lambarkeeduna yahay NAF 970, ayaa la sheegay inay siday 32 qof, oo 25 rakaab ah iyo toddobo shaqaale ah, xilli ay ku socotay hawlgal ka jira inta u dhaxaysa Benin iyo Lagos.
Dowladda Ondo ayaa sheegtay inay sii wadi doonto taageerada howlaha baadi-goobka, waxayna shacabka ugu baaqday inay is dejiyaan oo ay ku tiirsanaadaan xogta rasmiga ah ee mas’uuliyiinta inta baaritaanku socdo.
War deg deg ah, Degdeg: Kenya oo laga helay cudurka Ebola iyo dowladda oo xaqiijisay
Dowladda Kenya ayaa xaqiijisay kiiskii ugu horreeyay ee cudurka Ebola. Wasiirka Caafimaadka Kenya ayaa xaqiijiyay kiiskan xilli uu qabanayay shir jaraa’id, isagoo sheegay in bukaankii uu geeriyooday.
Cudurkaan ayaa si xooggan uga jira dalka Congo, waxaa sidoo kale laga arkay dalalka deriska la ah dalkaasi Rwanda iyo Uganda.
War deg deg ah, Xiriirka Ingiriiska iyo Israa'iil oo u muuqda in uu gaaray meel xasaasi ah iyo digniino la is dhaafsaday
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Britain ayaa Israel uga digtay inay tallaabo ka qaadi doonto 27 diblomaasiyiin Israa’iiliyiin ah haddii Israa’iil ay xirto qunsuliyadda Britain ee Bariga Qudus.
Dowladda Israel ayaa hore u sheegtay inay xirayso qunsuliyadda laga bilaabo 8-da Oktoobar, taas oo ay ku tilmaantay jawaab ay ka bixinayso go’aanka Britain ee cunaqabateynta badeecadaha laga soo saaro deegaannada Israa’iil ay ka dhistay Daanta Galbeed ee la haysto.
Tallaabadan ayaa sii xumeyn karta xiriirka siyaasadeed ee Britain iyo Israel, kaas oo gaari kara heerkii ugu hooseeyay tan iyo markii la aas-aasay Israel.
Wasiirkii hore ee Caddaaladda Britain, Dominic Grieve, ayaa sheegay in xiritaanka qunsuliyadda ay noqon karto tallaabo sharci-darro ah, maadaama Bariga Qudus ay Qaramada Midoobay iyo inta badan dalalka xubnaha ka ah, oo ay ku jirto Britain, u aqoonsan yihiin dhul Falastiin ay leedahay oo la haysto.
Dhanka kale, Wasiirka Arrimaha Dibadda Israel, Gideon Saar, ayaa go’aanka Britain ku tilmaamay “anshax-darro”, isagoo ku eedeeyay xisbiga Labour-ka Britain inuu mowqif colaadeed ka aaminsanyahay Israel.
Waa kuma Axmed Shide, Soomaaligii ugu horreeyay ee loo doorto xilka guddoomiyaha baarlamaanka Itoobiya?
War deg deg ah, Ra'iisul Wasaare Abiy: "Itoobiya kama tanaasulayso helitaanka marin badeed"
Xigashada Sawirka, EBC
Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya, Abiy Axmed, ayaa sheegay in dalkiisu sii xoojin doono dadaallada uu ku doonayo inuu helo marin badeed.
Wuxuu sheegay in Itoobiya ay diyaar u tahay inay si kasta u difaacdo xuquuqdeeda iyo danaha qarankeeda.
“Waxaan si adag uga shaqayn doonnaa sidii Itoobiya u heli lahayd meel ay ka gasho ugana baxdo badda,” ayuu yiri.
Hadallada Abiy ayaa yimid xilli dalalka deriska la ah Itoobiya ee Eritrea, Soomaaliya, Suudaan iyo Masar ay soo saareen bayaan wadajir ah oo ku saabsan arrimaha Badda Cas iyo webiga Nile.
Abiy ayaa sidoo kale sheegay in Itoobiya ay awood u leedahay inay dhisato ciidan iyo ciidan cirka oo xooggan, si ay isaga difaacdo cadowgeeda.
Wuxuu sheegay in Itoobiya ay sannadihii u dambeeyay wajahday caqabado badan, balse ay ka gudubtay, isla markaana aysan mar kale dhici doonin.
Isagoo ka hadlayay dagaallada ka socda waqooyiga dalka, Abiy wuxuu sheegay in Itoobiyaanku ay isku aragti ka yihiin arrimaha danaha qaranka, inkastoo ay ku kala duwan yihiin arrimaha siyaasadda.
Wuxuu sidoo kale ugu baaqay kooxaha hubaysan inay wadahadal iyo dib-u-heshiisiin ku soo laabtaan, isagoo yiri: “Idinka Itoobiyaanka ah ee kaymaha ku jira, ku soo laabta jidka nabadda.”
War deg deg ah, Maxaa ka socda Qadar oo ku saabsan Iran?
Wasiirka Arrimaha Gudaha Iran, Eskandar Momeni, ayaa u safray magaalada Doha ee caasimadda Qatar, halkaas oo uu kula kulmi doono dhiggiisa Qadar, Khalifa bin Hamad bin Khalifa Al Thani, iyo mas’uuliyiin kale.
Momeni waxaa safarka ku weheliya ku-xigeenno ka tirsan wasaaraddiisa iyo guddoomiyeyaasha gobollada Tehran, Hormozgan iyo Bushehr.
Qadar ayaa door dhexdhexaadin ah ka qaadanaysa xiriirka u dhexeeya Iran iyo Mareykanka, iyadoo labada dal ay xiisad ka dhex taagan tahay.
Inkasta oo Qadar ay xiriir dhow la leedahay Iran, haddana Doha ayaa cambaareysay weerarro Iran ay dhowaan ku qaaday dalka Qadar, kuwaas oo Tehran sheegtay inay ku bartilmaameedsatay danaha Mareykanka.