Co stało się podczas nieudanej egzekucji Christy Pike – i co dalej?

Christa Pike, skazana w USA za morderstwo, jest w szpitalu w stanie krytycznym po nieudanej egzekucji przez śmiertelny zastrzyk w stanie Tennessee, poinformował jej prawnik.

Sprawa Pike - której środową egzekucję poprzedzała głośna batalia sądowa - wywołała szereg pytań. Co poszło nie tak, i co ma stać się dalej?

Gubernator stanu Bill Lee zlecił przeprowadzenie niezależnej kontroli i wstrzymał wykonywanie egzekucji w Tennessee do końca roku.

Co poszło nie tak?

Pike, która ma dziś 50 lat, została skazana na śmierć w 1996 roku za popełnione rok wcześniej morderstwo 19-letniej Colleen Slemmer.

Miała zostać stracona w środę wieczorem czasu lokalnego. Sąd Najwyższy USA w ostatniej chwili zezwolił na egzekucję przez śmiertelny zastrzyk.

Choć Pike podano dwie dawki pentobarbitalu, jej zespół prawny stwierdził, że nie zatrzymały one akcji serca. Według prawników skazana wyraźnie chrapała.

Departament Więziennictwa stanu Tennessee bronił zastosowanej metody, twierdząc, że „protokół nie pozwala na przeprowadzanie dodatkowych procedur”.

Według agencji AP stanowy protokół nie określa jasno, co powinno się stać, jeśli więzień przeżyje dwie dawki trucizny.

Władze nie poinformowały jeszcze, czy będą próbowały ponownie stracić Pike. Nie wyjaśniły też, dlaczego podana jej dawka pentobarbitalu nie okazała się śmiertelna.

Według przeciwników kary śmierci trudno stwierdzić, co poszło nie tak, ponieważ część egzekucji Pike odbyła się za zasłoną.

Maya Foa, szefowa sprzeciwiającej się egzekucjom międzynarodowej organizacji Reprieve, powiedziała: „Śmiertelne zastrzyki na każdym etapie opierają się na tajemnicy - by ukryć przemoc państwa, które pozbawia człowieka życia”.

Co będzie dalej?

Stanowy departament więziennictwa poinformował, że Pike trafiła do szpitala. Jeden z jej prawników powiedział w środę, że otrzymywała tam „środki ratujące życie”.

Prawnik Randy Spivey powiedział w czwartek reporterom: „Obecnie nie mamy żadnych prognoz ani zbyt wielu informacji o jej stanie zdrowia”.

Dr Joel Zivot, profesor z Emory University School of Medicine, napisał w e-mailu do BBC: „Bardzo prawdopodobne, że wskutek opóźnionego rozpoczęcia resuscytacji u Pike dojdzie do urazu mózgu”.

Jak mówi John Mills, prawnik pracujący z więźniami skazanymi na śmierć, Sąd Najwyższy USA nie wstrzymywał do tej pory powtórnych prób egzekucji.

W 2024 roku zezwolił stanowi Alabama na drugą egzekucję Kennetha Eugene'a Smitha, z wykorzystaniem eksperymentalnej metody pozbawienia tlenu. Dwa lata wcześniej nie powiodła się próba stracenia Smitha przy użyciu śmiertelnego zastrzyku.

Wyrok Sądu Najwyższego z 1947 r. dopuścił z kolei ponowną próbę egzekucji nastolatka Willie Francisa na krześle elektrycznym. Pierwsza, nieudana próba odbyła się, gdy chłopak miał 17 lat.

Sąd uznał, że druga egzekucja nie naruszy prawnego zakazu podwójnego karania za to samo przestępstwo lub stosowania okrutnych i niezwykłych kar. Francis został stracony w wieku 18 lat.

„Jeśli pytanie brzmi: czy jest prawdopodobne, że sądy federalne podejmą interwencję przy drugiej próbie? - obawiam się, że odpowiedź brzmi: zdecydowanie nie," powiedział Mills o sprawie Pike.

Czym jest pentobarbital?

Pentobarbital to silny środek uspokajający: spowalnia pracę organizmu, w tym układu nerwowego. Bywa stosowany w leczeniu niektórych schorzeń, ale w dużych dawkach może być też używany w śmiertelnych zastrzykach.

Tę metodę egzekucji poddano ponownej kontroli w zeszłym roku. Przegląd procedur przez rząd federalny wynikał z obaw administracji Bidena, że zastrzyki z pentobarbitalem mogą powodować „niepotrzebny ból i cierpienie”.

Administracja zakazała stosowania pentobarbitalu w egzekucjach federalnych. Nie oznacza to jednak, że nie mogą używać go poszczególne stany, w tym Tennessee.

Władze stanowe miały ostatnio trudności z dostępem do niektórych środków używanych w śmiertelnych zastrzykach: firmy farmaceutyczne sprzeciwiają się stosowaniu w nich swoich produktów.

Departament Więziennictwa stanu Tennessee nie odniósł się do zarzutów prawników Pike, którzy twierdzili, że pentobarbital użyty podczas nieudanej egzekucji był „zdegradowany”.

Departament oświadczył jednak, że śmiercionośny środek „zawsze był skuteczny”.

Jak często zdarzają się nieudane egzekucje?

Środowa egzekucja Pike nie była pierwszą w tym roku nieudaną próbą wykonania kary śmierci w stanie Tennessee.

W maju przełożono egzekucję Tony'ego Carruthersa, skazanego za porwanie i zabójstwo trzech osób w 1994 roku, ponieważ personel więzienny nie mógł znaleźć odpowiedniej żyły do podania śmiertelnego zastrzyku. Stanowy gubernator zarządził roczne odroczenie wykonania kary.

Według amerykańskiego Centrum Informacji o Karze Śmierci ponad jedna trzecia egzekucji wykonanych w USA w 2022 roku była nieudana lub „wysoce problematyczna".

Kim była ofiara Pike, Colleen Slemmer?

Zabójcy Colleen Slemmer poznali się w obozie szkoleniowym dla trudnej młodzieży.

Nastolatkę znaleziono z wyrytym na piersi odwróconym pentagramem – symbolem kojarzonym z satanizmem.

Pike twierdziła, że Colleen obraziła ją i próbowała odbić jej chłopaka - 17-letniego wówczas Tadaryla Shippa.

Dwójka innych uczestników obozu zeznała później, że Pike chwaliła się morderstwem i pokazywała im kawałek czaszki Colleen.

Matka Colleen, May Martinez, powiedziała czasopismu People, że wraz z mężem Raulem jechała 11 godzin z Florydy, by obserwować egzekucję.

„Chciałam, by [Pike] pamiętała, kim była Colleen i co jej zrobili, i żeby nigdy o tym nie zapomniała - bez względu na to, dokąd pójdzie [po śmierci]," powiedziała.

Shipp dostał wyrok dożywocia z możliwością zwolnienia warunkowego. Nadal przebywa w więzieniu. Uniknął kary śmierci, gdyż w chwili popełnienia morderstwa nie był pełnoletni.

Tekst został napisany i sprawdzony przez dziennikarzy BBC. Przy tłumaczeniu użyto narzędzi AI, w ramach projektu pilotażowego.

Opracowanie: Joanna Kozłowska