ትራምፕ ምቍራጽ ተዅሲ ኢራንን እስራኤልን ግብራዊ ምዃኑ ኣፍሊጡ
ዶናልድ ትራምፕ ኣቐዲሙ ኣብ ትሩዝ ሶሻል ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ "እቲ ተኹሲ ደው ምባል ሕጂ ተግባራዊ ኰይኑ ኣሎ። በጃኹም ኣይትጥሓሱዎ!” ኢሉ።
ጽማቝ ሓበሬታ
- ምኒስተር ምክልኻል እስራኤል፡ ኢራን ነቲ ብመንጐኝነት ትራምፕን ቐጠርን ዝተበጽሐ ውዕል ምቍራጽ ተዅሲ ከምዝጠሓሰት ትኸስስ።
- እቲ ምኒስተር፡ ኣብ ልዕሊ ሕምብርቲ ቴህራን ተሪር ግብረመልሲ ክወሃብ ምዃኑ ገሊጹ።
- ኢራን ንክሲ እስራኤል ነጺጋቶ ኣላ።
- ኢራን ኣቐዲማ፡ኢራን በቲ ስምምዕ ትቕየድ እንተዀይና ንሳ'ውን ከም እተኽብሮ ገሊጻ ነይራ።
- ዝሓለፈ ለይቲ፡ እዚ ግጭት ካብ ዝጅምር ኢራን እቲ ዝኸበደ ዝበሃል ደብዳብ ከምዘሕለፈት ክግለጽ እንከሎ፤ ኣብ እስራኤል ድማ 4 ሰባት ብደብዳብ ኢራን ከምዝተቐትሉ ተገሊጹ።
- ኢራን ብሰኑይ ምሸት ኣብ ቐጠር ንዝርከብ ወተሃደራዊ መደበር ኣመሪካ ብሚሳይላት ከምዝደብደበት ይዝከር።
ቀጥታዊ ሸፈነ
ትራምፕ ንካናዳ ብታሪፍ የፈራርሓ ኣሎ፡ ‘ረሳሕ ኣየር ናብ ሃገርና ይሰዱ ኣለዉ’
ምንጪ ስእሊ, Selcuk Acar/Anadolu via Getty Images
ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ብሰንኪ እቲ ካብ ሰሜናዊ ሸነኽ ካናዳ ብምብጋስ ንኸተማታት ኣመሪካ ሸፊኑ ዘሎ ጽዑቕ ትኪ ባርዕ ጫካ፡ ኣብ ልዕሊ ካናዳ ሓድሽ ናይ ንግዲ ታሪፍ ክጽዕን ምዃኑ ኣጠንቂቑ።
ትራምፕ ነቲ ናብ ኣመሪካ ዝኣቱ ዘሎ ኣየር "ረሳሕን ንጥዕና ዘይጥዑይን ወራር" ክብል ድሕሪ ምግላጽ፡ ካናዳ ንጫካታታ ብግቡእ ብዘይምሓዛ "ኰነ ኢልካ ንዝተገብረ ሸለልትነት" ክትሕተት ከም ዘለዋ ገሊጹ።
እዚ ሓድሽ ጸቕጢ፡ ገለ ኣባላት ሰልፊ ሪፓብሊካን "ካናዳ መበል 51 ክፍለ-ሃገር ኣመሪካ ትዅን" ዝብል ጻውዒት ዳግማይ ንኸልዕሉዎ መበገሲ ኰይኑ ኣሎ።
ኣብዚ እዋን ኣብ ካናዳ ልዕሊ 888 ናይ ባርዕ ጫካ ሓደጋታት ኣጋጢሞም ይርከቡ። እዚ ድማ ኣብ ከም ዲትሮይት፡ ቺካጎን ዋሽንግተን ዲሲን ዝበላ ከተማታት ኣመሪካ ዝተበከለ ኣየር ንኽፍጠር ምኽንያት ኰይኑ ይርከብ።
ቀዳማይ ምኒስተር ካናዳ ማርክ ካርኒ፡ ለውጢ ኵነታት-ኣየር ናይ ኵለን ሃገራት ሓባራዊ ሓላፍነት ምዃኑ ብምግላጽ መልሲ ሂቡ።
ፕሪምየር ኦንታርዮ ዶግ ፎርድ ብወገኑ፡ ኣመሪካ ኣብ ክንዲ ምምራርን ምፍርራሕን ነቲ ባርዕ ንምክልኻል ሓገዝ ክትሰድድ ጸዊዑ። ካናዳ ንምክልኻል ባርዕ ጫካ 12 ቢልዮን ዶላር ካናዳ ወፍሪ ከም ዝገበረት እውን ተሓቢሩ።
ኣብ መንጎ ኣመሪካን ካናዳን ዘሎ ርክብ ድሮ እውን ብሰንኪ ምስሕሓባት ንግዲ ተሓላሊኹ ዝጸንሐ ኰይኑ፡ እዚ ሓድሽ ናይ ትራምፕ ሓሳብ ነቲ ኵነታት ዝያዳ ከጋድዶ ከም ዝኽእል ይግመት።
ኢትዮጵያ፡ ፈተና ዛዚሞም ዝምለሱ ዝነበሩ ተመሃሮ 12 ክፍሊ ግዳይ መጥቃዕቲ ተዅሲ ኰይኖም
ኣብ ገማግም የመን ዳግም ዝተቐልቀለ ጭውያ መራኽብን ስግኣት ጸጥታን
ስእሊ ያማል ቅድሚ 19 ዓመት፡ ካብ ኢድ ሜሲ ናብ ኣሰር ሜሲ
ኣስመራ፡ መራሒ ሱዳን ጀነራል ኣልቡርሃን ኤርትራ ኣትዩ
ኢራን፡ ኣብ ዖማን፣ ኩዌት፣ ባሕሬንን ሶርያን ዝርከቡ መደብራት ሰራዊት ኣመሪካ ከም ዝሃረመት ኣፍሊጣ
ምንጪ ስእሊ, Getty Images
እስላማዊ ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ኣብ ዖማን ንዝርከብ ናይ ሓይሊ ባሕሪ ምክትታል ራዳር ከምኡ’ውን ኣብ ኩዌትን ባሕሬንን ንዝርከቡ ዒላማታት ኣመሪካ ከም ዝሃረመ ገሊጹ።
ብተወሳኺ ኣብ ሶርያ ንዝርከብ ማእከል እዚ ፍሉይ ስርሒታት ኣመሪካ ከም ዝሃረመ ገሊጹ።
እቲ ሓለዋ ሰውራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ እቲ ኣብ ዖማን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ “ንምክትታል ራዳር ሓይሊ ባሕሪን ራዳር ቁጽጽር ሓይሊ ኣየርን ኣመሪካ፡" ከም ዝሃረመ ሓቢሩ።
"ብሓይሊ ዝፍጸም ሕነ ምፍዳይ ክቕጽል እዩ። መጻብቦ ሆርሙዝ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሓይሊ ባሕሪ ሓለዋ ሰውራ ኢራን ይቕጽል ኣሎ፡" ኢሉ።
ኣብ ሶርያ ኣብ ልዕሊ ማእከል እዚ ፍሉይ ስርሒታት ኣመሪካ ተፈጺሙ ዝተባህለ መጥቃዕቲ “ስርዓት ራዳር፡ ሓያሎ ፍሉያት ስርሒታት ሄሊኮፕተራትን ንብዙሓት ሓይልታት ኣመሪካን” ዒላማ ከም ዝገበረ ይግለጽ።
ብመሰረት እቲ ጸብጻብ፡ እቲ ኣብ ከባቢ ዶብ ዮርዳኖስ ኣብ ዝርከብ ኣል-ታንፍ ዝተፈጸመ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ፡ እቶም መጥቃዕቲታት ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ንዝተፈጸመ ቅትለት ወተሃደራት ኢራን ሕነ ምፍዳይ ዝዓለሙ'ዮም።
ሶርያ ይኹን ኣመሪካ ብዛዕባ እቲ ዝተባህለ መጥቃዕቲ ርእይቶ ኣይሃባን።
ሰራዊት ዮርዳኖስ ኣብታ ሃገር ዝተተኰሱ ሰለስተ ሚሳይላት ኢራን ዝዀነ ጉድኣት ይኹን ዕንወት ከየብጽሑ ከም ዝዓገቶም ገሊጹ።
ሓለዋ ሰውራ ኢራን፡ ኣመሪካ ቅድሚ’ቲ ሓድሽ መጥቃዕቲ “ብዙሕ ወተሃደራዊ ዒላማታት ኢራን” ከም ዝሃረመት ገሊጹ።
ኢራን ብወገና ድልድላት፣ መደበር ባቡርን መዓርፎ ነፈርትን ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ሲቪላዊ መሰረተ ልምዓት ከም ዝተሃረሙ ገሊጻ።
ክልቲአን ሃገራት ተጻብኦአን እናወሰኸ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ኢራን ነቲ ኣገዳሲ ዝዀነ መጻብቦ ሆርሙዝ ዓጽያቶ ኣላ።
ኣመሪካ ሓድሽ ማዕበላዊ መጥቃዕቲ ፈፂማ፤ ኢራን ሲቪላዊ መሰረተ ልምዓት ዒላማ ኰይኑ ኢላ
ምንጪ ስእሊ, Reuters
ኣመሪካ ንሻድሻይ ተኸታታሊ ለይቲ ኣብ ልዕሊ ኢራን ሓድሽ ማዕበላዊ መጥቃዕቲ ከም ዝፈፀመት ሰራዊት እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ዋሽንግተንን ቴህራንን ንመፃብቦ ሆርሙዝ ንምቁፅፃር ኣብ ዝዋግኣሉ ዘለዋ እዋን እዩ፡ ሴንቲኮም ነዚ ወግዓዊ ገይሩ ዘሎ።
ማእኸላይ እዝ ኣመሪካ (ሴንቲኮም)፡ እቶም መጥቃዕቲታት ንወተሃደራዊ ዓቕሚ ኢራን ዝያዳ ንምድኻም” ዝዓለሙ ከም ዝኾኑ ገሊፁ።
መራኸብቲ ሓፋሽ ኢራን፡ ኣመሪካ ንድልድላት፣ ጣቢያታት ባቡርን መዕርፎ ነፈርትን ሓዊሱ፡ ኣብ ሲቪላዊ መሰረተ ልምዓት መጠቃዕቲ ከም ዝፈፀመት ፀብፂበን።
ቢቢሲ፡ ኣብ ዞባ ሆርሞዝጋን ካብ ባንደር ዓባስ ንኣንፈት ምዕራብ ኣብ ዝርከብ ድልድል መጥቃዕቲ ከም ዝተፈፀመ ኣረጋጊፁ።
ብተወሳኺ ሚሳይላት ኣመሪካ፡ ኣብ ጥቓ ቀሽም፣ ባንደር ዓባስን ቡሸርን ዒላማ ገይሮም’ዮም።
ሴንቲኮም ከም ዝገለፆ፡ ጀታት፣ ድሮናትን መራኽብን፡ ኣብ ልዕሊ ጣብያታት ክትትል ገማግም ባሕሪን ኣየርን፣ መሰረተ ልምዓት ወተሃደራዊ ሎጂስቲክን ናይ ባሕሪ ዓቕሚታትን ኢራን መጥቃዕቲ ፈፂመን።
ኣብ መፈለምታ እዚ ሰሙን ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን ናብ ዘተ እንተድኣ ዘይተመሊሳ፡ ንድልድላትን መመንጨዊ ፀዓትን ከም ዝድብድብ ተሓንዩ ነይሩ።
ኢራን፡ ዋሽንግተን ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ፣ ጣብያ ባቡር፣ ሓሙሽተ ድልድላት መጥቃዕቲታት ከም ዝፈፀመት ብምኽሳስ፡ ኣብ ኩዌትን ባሕሬንን ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ወተሃደራዊ መሰረተ ልምዓት ኣመሪካ መጥቃዕቲ ከም ዝፈፀመት ገሊፃ።
መንግስታዊ ማዕኸን ዜና ኢራን፡ ሸውዓተ ሰባት ብመጥቃዕቲ ኣመሪካ ከም ዝተቀትሉ ፀብፂቡ።
ሴንቲኮም፡ ነቲ ኣብ መፃብቦ ሆርሙዝ ንዝተነበረ ሓድሽ ዕፅዋ ኣብ ዘፈፅምሉ፡ ወተሃደራት ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካ ናብ ሓንቲ መርከብ ፅዕነት ነዳዲ ብምድያብ፡ ሰለስተ መራኽብ ንግዲ ኣንፈተን ክቕይራ ኣዚዞም።
ዋይትሃውስ፡ ትራምፕ ሕዚ’ውን ምስ ኢራን ንዝግበሩ ዘተታት ድሉው ምዃኑ ገሊፁ ኣሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ትራምፕ፡ ኢራን ንኣመሪካዊት ዴና ካራሪ ከም ዝፈትሐት ገሊፁ።
ሰብመዚ ፍትሒ ኢራን ግና፡ ዝኾነ ዝተፈትሐ ኰነ ዝተለወጠ ኣመሪካዊ እሱር ከም ዘየለ ሓቢሮም።
ምምሕዳር ትራምፕ ንወጻእተኛታት ተመሃሮ ዝወሃብ ሕጊ ቪዛ ክተርር ገይሩ
ምንጪ ስእሊ, Getty Images
ምምሕዳር ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ንወጻእተኛታት ተመሃሮ ዝያዳ ጽኑዕ ሕጊ ቪዛ ንምትግባር ኣብ ናይ መወዳእታ ውሳነ ከም ዝበጽሐ ኣፍሊጡ።
እቲ ውሳነ፡ ተመሃሮ ብዘይ ፍቓድ ፌደራል ንልዕሊ ኣርባዕተ ዓመት ኣብ ኣመሪካ ከይጸንሑ እገዳ ዝገብርን ካልኦት ጽኑዕ ስጉምትታትን ዘጠቓልል እዩ።
ዩኒቨርስቲታት ኣብ ምቅይያር ወይ ናይ ትምህርቲ ኮርስ ንምቕያር እገዳታት ከም ዝገብር እውን ይንገር።
በዚ ሕዚ ዘሎ ስርዓት ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ቪዛ ናይ ምንዋሕ ስልጣን ኣለወን።
እቲ ፖሊሲ ዝመጽእ ወርሒ መስከረም ተግባራዊ ክኸውን እዩ።
ክፍሊ ድሕነት ሃገር ኣመሪካ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ “ንምዝመዛ ቪዛ ዝብድህን መርመራ ድሕረ ባይታ ብምግባርን ሃገራዊ ድሕነት ክሕይል'ዩ፡” ኢሉ።
ኣህጉራዊ ፈደረሽን መምህራን ግና፡ ነቲ ውሳነ “ዝተዛበዐን ዘየድልን” ኢሉዎ።
በዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት፡ F-1ን J-1ን ወጻእተኛታት ተመሃሮ፡ ክሳብ ብቪዛኦም ትምህርቶም ዝውድኡ ኣብ ኣመሪካ ክጸንሑ ይፍቀደሎም።
ይኹን እምበር ተመሃሮ ኣብ ኣመሪካ ክጸንሑ ዝኽእሉሉ ግዜ ገደብ ክህሉ እዩ።
"ንዓሰርተታት ዓመታት ካብ ሃገራት ወጻኢ ዝመጹ ተመሃሮ ብዘይ ዝዂነ ናይ ግዜ ገደብ ናብ ኣመሪካ ክመጹ ጸኒሖም'ዮም። ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ትምህርቶም እናቐጸሉ ኣብ ኣመሪካ ብምጽናሕ ነቲ ስርዓተ ኢሚግሬሽን ክምዝምዙ ጸኒሖም'ዮም፡" ክብል ጸሓፊ ድሕነት ሃገር ማርክ ዌይን ሙለን ገሊጹ።
ጀነራል ታደሰ ወረደ ኣብ ምንታይ ኵነታት ይርከብ?
ኣርጀንቲናን እንግሊዝን ናብ ናይ ቃላት ኲናት፡ ፊፋ ምርመራ ይጅምር
ኤርትራ፡ 'ግዓት' ኣብ ዝርዝር ባህላዊ ቅርሲ ዓለም ንምምዝጋብ ትዳሎ
ኢራን ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ንዝርከብ ወተሃደራዊ ዒላማታት ኣመሪካ ኣጥቂዓ።
ምንጪ ስእሊ, Reuters
ኢራን ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ንዝርከብ ወተሃደራዊ ዒላማታት ኣመሪካ ኣጥቂዓ።
ናብ ሎሚ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታት ኢራን ደብዳብ ድሕሪ ምክያዱ'ያ ቴህራን ነቲ ግብረመልሲ ሂባ ዘላ።
ኣብ ዮርዳኖስ፡ ኩዌትን ባሕሬንን ዝርከቡ መዓስከራት ኣመሪካ ዒላማ ናይቲ ሓድሽ መጥቃዕቲ ከምዝኾኑ ሓይልታት ኢራን ኣፍሊጦም።
ዋሽንግተን ብወገና፡ ንወተሃደራዊ ዓቕሚ ኢራን ንምድሃኽ ንሽዱሽተ ሰዓታት ዝቐጸለ ማዕበላዊ መጥቃዕቲ ከምዘካየደት ሓቢራ'ላ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ብሰሉስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ትሕተ-ቅርጺ ጸዓት እታ ሃገር ዒላማ መጥቃዕቲ ኣመሪካ ከምዝኸውን ኣጠንቂቁ ነይሩ'ዩ።
ቴህራን ናብ ዘተ ክትምለስ ድልውቲ እንተዘይኮይና'ውን ተወሳኺ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ከምዝወስድ ትራምፕ ኣሚቱ'ሎ።
መራሒ ልኡኽ ኢራን ኣብቲ ዝርርባት መሓማድ ባገር ጋሊባፍ ንመግስታዊ ማዕከን ዜና ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ ነቲ ንሃገሩ ዘየርብሕ ስምምዕ ክኽብሩ ቅሩባት ከምዘይኮኑ ተዛሪቡ።
ሃገራዊ ድሕነት ኢራን፡ ኣብቲ ኣብ መጻብቦ ሆርሙዝ ዝህልዎም ወሳኒ ተራ ዝምርኮስ ምዃኑ'ዩ ጋሊባፍ ዝምጉት።
ኣብቲ ዞባ ተዋፊሩ ዝርከብ ማእከላይ እዚ ሰራዊት ኣመሪካ ከምዝበሎ፡ መጥቃዕቲ ሓይልታት ኣመሪካ ንማእከላት እዚ፡ መደበራት ጸረ-ሚሳይላት፡ ከምኡ'ውን ኣብ መላእ እታ ሃገር ዝርከብ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ዒላማ ዝገበረ እዩ ነይሩ
ብሓሙስ'ውን ኣብ ወሽመጥ፡ ናብቲ ዝዓበ መደበር ነዳዲ ኢራን ተምርሕ ዝነበረት መርከብ ነዳዲ ከምዝወቕዑ እቲ እዚ ሓቢሩ።
እታ 'በልማ' ዝተባህለት መርከብ ንዝተዋህባ "ተደጋጋሚ መጠንቀቕታታት ዕሽሽ" ብምባል ናብ ደሴት ካርግ እናኸደት እንከላ ብሚሳይላት ኣመሪካ ተሃሪማ ዓዲ-ውዒል ከምዝኾነት ጠቒሱ።
ኣመሪካ፡ ብሰሉስ ካብን ናብን ወደባት ኢራን ዝንቀሳቐሳ መራኽብ ንግዲ ከምዝኣገደት ትራምፕ ኣፍሊጡ ነይሩ'ዩ።
ኣዲስ ኣበባ፡ መንግስቲ ፌደራል ኣብ ትግራይ 'ግቡኡ ክዋጻእ' ዝጽውዕ ሰልፊ ክካየድ'ዩ
ጠንቂ መቕፃዕቲ ጋንታ ኣርጀንቲና ክኸውን ዝኽእል ባነር ደሴታት
ኣብይ ኣሕመድ፡ ኢትዮጵያ ንቀይሕ ባሕሪ ዝስኣነትሉ መገዲ ኣመልኪቱ እንታይ ኢሉ?
ትግራይ፡ ፈተነ ቅትለት ዝተፈጸሞም መራሕቲ ሃይማኖት ኣብ ገዛ ማእሰርቲ ከምዝርከቡ ተሓቢሩ
"መዓልቲ ፈተና ተቐዪሩ ምስተብሃለ፡ ናብ ገዝኦም ዘይተመለሱ ደቂ ክፍለይ ኣለዉ"
ዶናልድ ትራምፕ ኢራን ናብ ዘተ እንተ ዘይተመሊሳ ጸዓት ዘፍርዩ ትካላትን ድልድላትን ክወቅዕ ምዃኑ ኣጠንቂቑ
ምንጪ ስእሊ, EPA
ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኢራን ናብ መኣዲ ዘተ እንተ ዘይተመሊሳ፡ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ድልድላትን ጸዓት ዘፍርዩ ትካላትን ክወቅዕ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።
ትራምፕ እዚ መጠንቀቕታ ዘመሓላለፈ፡ ክልተአን ሃገራት ንራብዓይ መዓልቲ ተኸታታሊ ተዅሲ ኣብ ዝለዋወጣሉ ዘለዋ እዋን እዩ።
ትራምፕ፡ "ዘተ እንተ ዘይጀሚሮም፡ ዝመጽእ ሰሙን ንዅሉ ጸዓት ዘፍርዩ ትካላቶምን ድልድላቶምን ከነዕኑ ኢና፡" ኢሉ።
እዚ መጠንቀቕታ ንስቪላዊ ትካላት ዝዓለመ ብምዃኑ፡ ላዕለዋይ ኮምሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት መንግስታት ዓለም ቮልከር ቱርክ፡ ንስቪላዊ ትካላት ኰነ ኢልካ ምጥቃዕ "ገበን ኲናት" ምዃኑ ገሊጹ ኣሎ።
ኣመሪካ ኣብቲ ስትራተጅያዊ መስመር ማይ ሆርሙዝ ዝርከቡ ዓሰርተታት ናይ ኢራን ወተሃደራዊ ዒላማታት ወቒዓ ኣላ።
ብተወሳኺ ትራምፕ ኣብ ወደባት ኢራን ዳግማይ ናይ ባሕሪ ዕጽዋ ኣዊጁ። በቲ ካልእ ወገን፡ ኢራን’ውን ኣብ ዮርዳኖስ፡ ኩዌትን ባህሬንን ኣብ ዝርከቡ ናይ ኣመሪካ ዒላማታት መጥቃዕቲ ሚሳይልን ድሮንን ፈጺማ።
እዚ ወተሃደራዊ ምስሕሓብ፡ ዋጋ ነዳዲ ኣብ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ ብርኡይ ክውስኽ ገይሩ ኣሎ። ምኽትል ምኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢራን ካዘም ጋሪባባዲ ብወገኑ፡ ጸቕጥታት ኣመሪካ ንኢራን ናብ ዘተ ከም ዘየምጽኣ ገሊጹ።
ቻይና ንዩክለሳዊ ፈተነታት ዝምርምር ኣመሪካዊ ተመራማሪ ብስለያ ከሲሳቶ
ምንጪ ስእሊ, Reuters
ቻይና ንኣመሪካዊ ተመራማሪ ንዩክለሳዊ ምርመራታት ቼን ዩሊን ብስለያ ከሲሳ ንልዕሊ ክልተ ዓመት ዓጊታቶ ከም ዘላ ስድራቤቱ ገሊጾም።
ቼን ኣብ ሕዳር 2024 ናብ ቤጂንግ ኣብ ዝገበሮ ጕዕዞ እዩ ተታሒዙ።
ዕማም ቼን ብቐንዱ ኣብ ምርመራ ንዩክለሳዊ ፈተነታት ሰሜን ኮርያ ዘተኰረ ኰይኑ፡ ኣመሪካ ግን ቻይና ነቲ ኣመሪካ ንዩክለሳዊ መጥቃዕቲ ንምልላይ እትጥቀመሉ ሜላታት ንምስላጥ ክትጥቀመሉ ከም ዝደለየት ስክፍታ ኣለዋ።
ጕጅለ ተጣባቒ 'ግሎባል ሪች' ከም ዝገለጾ፡ ማእሰርቲ ቼን ምስቲ ቻይና ንውዕል ኵሉ-መዳያዊ እገዳ ንዩክለሳዊ ፈተነታት ብምጥሓስ እትገብሮ ዘላ ስቱር ንጥፈታት ዝተኣሳሰር ክኸውን ከም ዝኽእል ኣመሪካ ጥርጣረ ፈጢሩላ እዩ።
ብተወሳኺ፡ ቻይና ካብ ተመኵሮ ቼን ተበጊሳ ኣመሪካ ንዩክለሳዊ ፈተነታት ንምልላይ እትጥቀመሉ ስትራተጅያዊ ሜላታት ንምፍላጥን ነቲ ውዕል ንምጥሓስ ምኽንያት ክትረክብን ዕድል ክፈጥረላ ከም ዝኽእል ተጠቒሱ ኣሎ።
እዚ ናይ ቼን ማእሰርቲ፡ ቻይና ንኻልእ ሚን ዚን ዝተባህለ ኣመሪካዊ ምሁር ብስለያ ከሲሳ ድሕሪ ምእሳራ ሓደ ወርሒ ጸኒሑ ዝተሰምዐ እዩ።
ሴነተር ኤድዋርድ ማርኪ፡ እዚ በይጂንግ እትወስዶ ዘላ ስጕምቲ ነቲ ኣብ መንጎ ክልተአን ሃገራት ዘሎ ሞያዊ ምሕዝነት ከም ዘላሕልሖን ካልኦት ምሁራት ምስ ቻይናውያን መሳርሕቶም ንኸይተሓባበሩ ዕንቅፋት ከም ዝኸውንን ገሊጹ።
ብዓልቲ ቤቱ ሮንግ ዩፋንግ፡ ቼን ንልዕሊ 600 መዓልታት ተዓጽዩ ልዕሊ 100 ግዜ ከም ዝተመርመረን ብሕማም ሽኰርን ደም ብዝሕን ይሳቐ ስለ ዘሎ ጥዕናኡ ኣብ ስግኣት ከም ዘሎን ትገልጽ።
ምኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቻይና ብወገኑ እቲ ማእሰርቲ ሕጋዊ ምዃኑ ክገልጽ ከሎ፡ "ጌጋ ዝተፈጸመሉ ማእሰርቲ የሎን" ክብል መሊሱ ኣሎ።