เหตุใดบางคนนอนหลับเพียง 4 ชั่วโมงก็ตื่นมาสดชื่นได้โดยไม่มีผลต่อสุขภาพ

ภาพประกอบแสดงมุมมองสามแบบของบุคคลหนึ่งที่นั่งอยู่บนขอบเตียงโดยวางศีรษะไว้บนมือข้างหนึ่ง มุมมองที่สองคือบุคคลนั้นกำลังเหยียดแขนทั้งสองข้างขึ้นเหนือศีรษะ และมุมมองที่สามคือบุคคลนั้นกำลังเดินผ่านประตูสีเหลืองสดใส
คำบรรยายภาพ, บางคนสามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติแม้จะนอนน้อยมาก แต่ก็อาจเป็นเรื่องยากที่จะบอกได้ว่าคุณเป็นหนึ่งในคนเหล่านั้นหรือไม่
    • Author, อะแมนดา รักเกรี
  • Published
  • เวลาอ่าน: 7 นาที

เท่าที่จำได้ เอมี พิวจ์ เบอร์นาร์ด ไม่จำเป็นต้องนอนหลับมากนัก วันนี้เธอมักจะเข้านอนประมาณ 22.00 น. และตื่นประมาณ 04.30 น. เธอบอกว่า "ฉันตื่นเต็มตาเลยค่ะ อยู่บนเตียงต่อไม่ได้แล้ว"

บางครั้ง เบอร์นาร์ด ซึ่งเป็นศาสตราจารย์ด้านภูมิคุ้มกันวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยโคโลราโด ไม่สามารถนอนหลับในทันที ซึ่งในกรณีเช่นนั้นเธอก็จะได้นอนเพียงแค่ 5 ชั่วโมงเท่านั้น

สิ่งที่น่าประหลาดใจที่สุดก็คือ เบอร์นาร์ดมักจะยังรู้สึกมีพลังในวันรุ่งขึ้น เธอจะพาสุนัขไปเดินเล่น ออกกำลังกายในยิมนานหนึ่งชั่วโมง และทำงานอีก 1 ชั่วโมงครึ่งก่อน 8 โมงเช้า เพื่อน ๆ ต่างประหลาดใจกับความสามารถของเบอร์นาร์ดที่ทำอะไรได้มากมายขนาดนี้ทั้ง ๆ ที่นอนน้อย แต่ในครอบครัวของเธอ มันเป็นเรื่องปกติ เพราะพ่อและพี่ชายของเธอก็เป็นแบบเดียวกัน

ตามการทบทวนข้อมูลหลักฐานล่าสุดของมูลนิธิการนอนหลับแห่งชาติสหรัฐอเมริกาพบว่า คนส่วนใหญ่ต้องการนอนหลับมากกว่านั้น โดยเฉลี่ยแล้วผู้ใหญ่ที่มีอายุ 26-64 ปีต้องการนอนหลับประมาณ 7-9 ชั่วโมงในทุก ๆ 24 ชั่วโมง

สาเหตุที่แต่ละคนต้องการเวลานอนหลับแตกต่างกันอย่างมากนั้นเป็นปริศนามานานแล้ว อย่างไรก็ตาม ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมานักวิทยาศาสตร์ได้ระบุถึงปัจจัยทางพันธุกรรมมากมายที่มีบทบาทต่อเรื่องนี้

จากความผิดปกติทางพันธุกรรมที่หายากในผู้ป่วยอย่างเบอร์นาร์ด ไปจนถึงความผิดปกติที่พบได้ทั่วไปอีกหลายร้อยแบบ นี่คือเหตุผลว่าทำไมบางคนถึงนอนหลับน้อยมาก ในอนาคต ผลการค้นพบเหล่านี้อาจนำไปใช้เพื่อช่วยปกป้องผู้ที่ไม่สามารถนอนหลับได้อย่างเพียงพอ

เบาะแสแรก

ในปี 2019 เบอร์นาร์ดได้เรียนรู้ถึงสาเหตุที่เป็นไปได้ของพลังพิเศษในการนอนหลับของเธอเอง

ทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย นครซานฟรานซิสโก ค้นพบการกลายพันธุ์ทางพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับระยะเวลาการนอนหลับในมนุษย์ แม้ว่าผู้ที่มีการกลายพันธุ์นี้จะเข้านอนในเวลาปกติ แต่พวกเขากลับตื่นนอนเร็วมาก โดยมักนอนหลับเพียง 4-6 ชั่วโมงครึ่งต่อคืน หลังจากส่งตัวอย่างเลือดให้ทีมวิจัย เบอร์นาร์ดก็พบว่าเธอเป็นหนึ่งในนั้น

ภาวะผิดปกติทางพันธุกรรมที่หายากนี้เรียกว่า "ภาวะนอนน้อยโดยธรรมชาติแบบถ่ายทอดทางพันธุกรรม" (Familial Natural Short Sleep หรือ FNSS) ซึ่งในช่วงหลายปีที่ผ่านมามีการค้นพบการกลายพันธุ์อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับ FNSS อีกหลายชนิด

หยิง-ฮุย ฟู นักชีววิทยาโมเลกุล หัวหน้าทีมวิจัยกล่าวว่าหนึ่งในปริศนาที่ใหญ่ที่สุดเกี่ยวกับภาวะ FNSS คือ ผู้ที่มีภาวะนี้ดูเหมือนจะ "สบายดี" แม้จะนอนหลับน้อยมาก และสาเหตุที่แท้จริงนั้นยังคงอยู่ระหว่างการศึกษาค้นคว้า

มีหลักฐานที่น่าสนใจว่าความแปรผันทางพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับภาวะ FNSS อาจไม่เพียงแต่ทำให้นอนหลับได้น้อยเท่านั้น แต่ยังอาจช่วยปกป้องผู้ที่เป็นโรคนี้จากผลกระทบต่าง ๆ เช่น ความบกพร่องทางความจำ เป็นต้น

การทดลองในปี 2019 ที่นำโดยนักวิจัยฟู นักวิจัยได้นำยีนกลายพันธุ์ที่เชื่อมโยงกับภาวะ FNSS เข้าไปฝังในตัวหนูทดลอง ทีมวิจัยพบว่าหนูที่มียีนกลายพันธุ์ไม่เพียงแต่จะนอนหลับน้อยลงเท่านั้น แต่ดูเหมือนว่าหนูทดลองจะได้รับการปกป้องจากภาวะความบกพร่องทางความจำด้วย การทดสอบอีกครั้งหนึ่งพบว่าหนูที่มีการกลายพันธุ์บางลักษณะเหล่านี้มีโอกาสน้อยที่จะเป็นโรคอัลไซเมอร์ในหนู

ในปี 2014 ทีมวิจัยนานาชาติได้ศึกษาฝาแฝดเทียมชายหญิงคู่หนึ่ง โดยฝาแฝดคนหนึ่งมีภาวะกลายพันธุ์ที่ทำให้นอนหลับน้อย ส่วนอีกคนหนึ่งไม่มี พวกเขาพบว่าฝาแฝดที่เป็นพาหะมักนอนหลับน้อยกว่าฝาแฝดอีกคนประมาณหนึ่งชั่วโมง นอกจากนี้พวกเขายังพบว่าเมื่อฝาแฝดทั้งสองถูกทำปลุกตื่นต่อเนื่องเป็นเวลา 38 ชั่วโมง ฝาแฝดที่เป็นพาหะจะมีข้อผิดพลาดในการทำงานน้อยกว่าฝาแฝดอีกคนประมาณ 40%

นักวิจัยยังพบความแตกต่างที่น่าสนใจบางประการเกี่ยวกับการนอนหลับของฝาแฝดทั้งสองคน แม้ว่าฝาแฝดที่เป็นพาหะจะนอนหลับน้อยกว่า แต่กลับมีช่วงการนอนหลับแบบไม่หลับลึก (non-REM sleep) เกือบเท่ากับพี่ชายของเขา ซึ่งรวมถึงการนอนหลับลึก หรือที่เรียกว่านอนหลับแบบคลื่นช้า (slow-wave) ซึ่งอาจหมายความว่าในบางแง่มุมเขาอาจได้รับประโยชน์จากชั่วโมงการนอนที่เพียงพอแล้ว

ความฝันด้านเภสัชกรรม

หัวหน้าทีมวิจัยฟูบอกว่าถึงกระนั้นแล้วการวิจัยในด้านนี้ยังคงดำเนินต่อไป และมีความสำคัญอย่างยิ่ง

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ความสนใจในวิธีการนำความเข้าใจเกี่ยวกับความแปรผันทางพันธุกรรมเหล่านี้มาใช้เพื่อช่วยเหลือผู้คนนั้นเพิ่มมากขึ้น ในอุตสาหกรรมยา มีความหวังว่าสักวันหนึ่งการค้นพบเกี่ยวกับผู้ที่นอนหลับน้อยอาจนำไปสู่ยาสำหรับรักษาโรคเกี่ยวกับการนอนหลับ หรือช่วยให้บุคลากรทางการทหารสามารถใช้ชีวิตได้โดยใช้เวลาหลับน้อยลง เป็นต้น

ด้วยเหตุนี้นักวิทยาศาสตร์จึงไม่เพียงแต่ต้องการทราบให้ชัดเจนว่าตัวแปรทางพันธุกรรมเหล่านั้นช่วยปกป้องผู้ที่นอนหลับน้อยจากผลเสียหรือไม่ แต่ยังต้องการทราบให้แน่ชัดด้วยว่าตัวแปรเหล่านั้นทำงานอย่างไร หากไม่มีข้อมูลนี้ คุณอาจผลิตยาที่มีผลข้างเคียงที่ไม่คาดคิดออกมาได้

"คุณต้องเข้าใจว่ามันทำงานอย่างไร" ฟูกล่าว "คุณคงไม่อยากนอนน้อยเกินไป แล้วเป็นโรคอัลไซเมอร์ โรคพาร์กินสัน หรือโรคมะเร็งในอีก 10 ปี 5 ปี หรือ 20 ปีข้างหน้า"

ภาพขาวดำของโทมัส เอดิสัน สวมชุดสูทสีเข้มและผูกเนคไทหูกระต่าย เขานั่งอยู่ข้างเครื่องเล่นแผ่นเสียงรุ่นแรก โดยจับที่ด้ามจับของเครื่อง
คำบรรยายภาพ, โทมัส เอดิสัน หนึ่งในผู้ประดิษฐ์หลอดไฟ กล่าวว่าเขาไม่เคยนอนหลับเกิน 4 ชั่วโมง

โดยรวมแล้ว ระยะเวลาการนอนหลับของเรานั้นอาจสามารถถ่ายทอดได้ทางพันธุกรรมอยู่ที่ประมาณ 30-65% ซึ่งหมายความว่าความแตกต่างของระยะเวลาการนอนหลับระหว่างเราแต่ละคนสามารถอธิบายได้ด้วยปัจจัยทางพันธุกรรมมากถึง 65% จนถึงปัจจุบันมีการระบุส่วนต่าง ๆ ของจีโนมหรือข้อมูลทางพันธุกรรมหลายร้อยส่วนที่มีอิทธิพลต่อระยะเวลาการนอนหลับแล้ว

อิซาเบลล์ ออสติน-ซิมเมอร์แมน นักพันธุศาสตร์และทีมงานของเธอจากคิงส์คอลเลจลอนดอน กล่าวว่า สำหรับคนทั่วไป ความแตกต่างทางพันธุกรรมอาจเป็นสาเหตุของระยะเวลาการนอนหลับที่ต่างกันประมาณ 20 นาที

แต่ยังไม่มีการวิจัยมากนักว่ารูปแบบการนอนหลับที่พบได้ทั่วไปเหล่านี้ รูปแบบใดสามารถช่วยปกป้องผู้คนจากผลกระทบของการนอนหลับไม่เพียงพอได้

อย่างไรก็ตาม การศึกษาล่าสุดที่นำโดยเคียรา เปโตรเซลลินี สูตินรีแพทย์และแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านคลินิกจากมหาวิทยาลัยยูนิเวอร์ซิตีคอลเลจลอนดอน พบหลักฐานของความเป็นไปได้หนึ่งอย่าง จากการที่ทีมวิจัยได้ตรวจสอบพันธุกรรมของผู้หญิง 343 คนที่เป็นโรคไบโพลาร์และเคยคลอดบุตร

มีการประเมินพันธุกรรมของพวกเธอเพื่อประเมินโอกาสของการนอนหลับน้อย โดยพิจารณาจากยีนกลายพันธุ์ที่คาดว่าเกี่ยวข้อง ผู้ที่มีคะแนนว่ามีโอกาสนอนหลับน้อยมากที่สุด มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคจิตหลังคลอดลดลงครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับผู้หญิงที่มีคะแนนว่ามีโอกาสน้อยที่สุดที่จะนอนหลับน้อย ขณะที่ในกรณีของโรคนอนไม่หลับก็พบแนวโน้มในลักษณะนี้เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้จำเป็นต้องมีการศึกษาเพิ่มเติม แต่ผู้วิจัยชี้ว่าเป็นไปได้ที่บุคคลเหล่านี้อาจพัฒนาความทนทานต่อการนอนหลับไม่ต่อเนื่องได้ดีขึ้นตั้งแต่ช่วงต้นของชีวิต ซึ่งอาจช่วยลดผลกระทบของการนอนหลับไม่ต่อเนื่องในช่วงหลังคลอดต่ออารมณ์ของพวกเขาได้

แต่น่าเสียดายที่การมีพันธุกรรมที่ทำให้มีแนวโน้มที่จะนอนหลับน้อยนั้น ไม่ได้เป็นผลดีเสมอไป ที่จริงแล้ว งานวิจัยของออสติน-ซิมเมอร์แมนและทีมงานของเธอในกลุ่มประชากรขนาดใหญ่ (ไม่ใช่เฉพาะคุณแม่ที่มีโรคไบโพลาร์) พบว่าโดยทั่วไปแล้ว พันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับน้อยนั้นเชื่อมโยงกับความเสี่ยงที่สูงขึ้นของการนอนไม่หลับและรู้สึกเหนื่อยล้า

นอกจากนี้ยังมีความเชื่อมโยงกับปัญหาสุขภาพจิตและสุขภาพกายหลายประการ ซึ่งรวมถึงโรคสมาธิสั้น หรือ ADHD, อาการซึมเศร้า และโรคเบาหวานชนิดที่ 2

นี่ไม่ได้หมายความว่าการนอนหลับน้อยหรือการมีแนวโน้มทางพันธุกรรมที่จะนอนหลับน้อยเป็นสาเหตุของภาวะเหล่านี้เสมอไป แต่หมายความว่าแนวโน้มทางพันธุกรรมที่จะนอนหลับน้อยไม่ได้ช่วยป้องกันความเสี่ยงเหล่านี้ได้เสมอไป

ภาพลวงตาของการนอนหลับน้อย แล้วไม่มีผลอะไรต่อร่างกาย

หญิงสาวผมยาวประบ่านั่งอยู่หน้าแล็ปท็อป หลับตาพลางดื่มเครื่องดื่มจากแก้ว เธอทำท่า "โอเค" ด้วยมืออีกข้าง
คำบรรยายภาพ, การรู้สึกสบายดีหลังจากนอนหลับพักผ่อนน้อยไม่ได้หมายความว่าความคิดและประสิทธิภาพการทำงานจะไม่ได้รับผลกระทบเสมอไป

สิ่งที่ทำให้เรื่องซับซ้อนยิ่งขึ้นก็คือ แม้แต่พวกเราที่คิดว่าตัวเองทำงานได้ดีแม้จะนอนหลับน้อยก็ตาม ไม่ใช่ตัวบ่งชี้ที่ดีที่สุดเสมอไป

ตัวอย่างเช่น การศึกษาชิ้นหนึ่งพบว่าเมื่อผู้ใหญ่ที่มีสุขภาพดีนอนหลับเพียง 4-6 ชั่วโมงต่อคืน ประสิทธิภาพในการทดสอบความรู้ความเข้าใจต่าง ๆ ของพวกเขาก็แย่ลงเรื่อย ๆ

อย่างไรก็ตาม หลังจากผ่านไปสองสัปดาห์ ผู้เข้าร่วมการวิจัยให้คะแนนตัวเองว่ารู้สึกง่วงนอนเพียง "เล็กน้อย" เท่านั้น

ฮานส์ แวน ดองเกน นักวิทยาศาสตร์ด้านการนอนหลับจากศูนย์วิจัยการนอนหลับและประสิทธิภาพของมหาวิทยาลัยวอชิงตันสเตท ซึ่งเป็นผู้ร่วมเขียนงานวิจัยฉบับนี้กล่าวว่าคุณจะเริ่มมีอาการบกพร่องมากขึ้นเรื่อย ๆ แต่ในขณะเดียวกันก็จะเริ่มไม่รู้ตัวถึงอาการบกพร่องนั้นมากขึ้นด้วย

ยังคงเป็นความจริงที่ว่าหลายคนต้องการนอนหลับน้อยกว่าคนอื่น งานวิจัยอื่น ๆ ของแวน ดองเกนเองก็พบว่าบางคนมีความทนทานต่อการอดนอนมากกว่าคนอื่น แต่การทำความเข้าใจความแตกต่างเหล่านี้ซับซ้อนกว่าการถามว่าใครนอนหลับกี่ชั่วโมง หรือพวกเขารู้สึกอย่างไรในวันรุ่งขึ้น

ในระยะยาว การค้นพบทางพันธุกรรม เช่น งานวิจัยของออสติน-ซิมเมอร์แมนและฟูอาจช่วยระบุได้ว่าใครบ้างที่สามารถนอนน้อยได้โดยไม่ส่งผลเสียต่อร่างกายอย่างแท้จริง นอกจากนี้ยังอาจช่วยคัดแยกกลุ่มคนที่รู้สึกว่าตัวเองปกติดี แต่แท้จริงแล้วกลับมีความเสี่ยงสูงกว่าที่จะเกิดความบกพร่องทางร่างกายหรือจิตใจ ทั้งยังคาดหวังกันว่าในอนาคตองค์ความรู้เหล่านี้อาจนำไปสู่การพัฒนายาที่ช่วยเสริมสร้างความสามารถในการรับมือกับการนอนน้อยให้กับผู้ที่จำเป็นต้องพักผ่อนในระยะเวลาจำกัดได้

แต่ในระหว่างนี้ผลการวิจัยเหล่านี้สามารถช่วยให้ผู้คนเข้าใจว่าทำไมพวกเขาถึงนอนหลับในแบบที่เป็นอยู่

สำหรับเบอร์นาร์ด เธอบอกว่าการที่ได้รู้ว่าเธอมีพันธุกรรมแบบหนึ่งที่แตกต่างกันของกลุ่มอาการ FNSS ช่วยลดความกดดันลงไปได้บ้าง ในฐานะนักวิทยาศาสตร์ เธอรู้มาอยู่แล้วว่ามีความแตกต่างตามธรรมชาติระหว่างมนุษย์ รวมถึงเรื่องการนอนหลับด้วย เธอยังชื่นชมเวลาพิเศษที่ได้รับจากพันธุกรรมนี้ ซึ่งทำให้เธอสามารถเตรียมตัวล่วงหน้าสำหรับการทำงานในแต่ละวันได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในขณะที่สามีและลูก ๆ ยังหลับสนิทอยู่

ถึงกระนั้นเบอร์นาร์ดก็ยังสงสัยว่าเธอเป็นคนที่ไม่ค่อยเก่งเรื่องการพักผ่อน หรือว่าการที่เธอไม่สามารถนอนหลับได้เพียงพอเป็นสัญญาณว่าเธอกำลังรับมือกับหลายสิ่งหลายอย่างมากเกินไป

"ตอนนี้ฉันได้คำตอบแล้ว" เบอร์นาร์ดกล่าว "ฉันรู้ว่าในทางพันธุกรรมแล้ว มันเป็นอย่างที่ฉันเป็น และฉันเองก็ต้องยอมรับมัน"