โรคชอบเก็บสะสมสิ่งของ: "ฉันละอายใจกับการสะสมข้าวของ และไม่สามารถก้าวเดินต่อไปในชีวิตได้"

ที่มาของภาพ, The Good Sort
- Author, เรเชล แคนดลิน
- Role, ผู้สื่อข่าวบีบีซีประจำภาคตะวันตกของอังกฤษ
- Published
- เวลาอ่าน: 7 นาที
หลายคนคงยอมรับว่าเรามีสิ่งของมากมายเกินความจำเป็นและรายล้อมไปด้วยข้าวของที่รกรุงรัง แต่จะเกิดอะไรขึ้นหากพฤติกรรมของเราเริ่มเปลี่ยนไปจนกลายเป็นภาวะชอบเก็บสะสมสิ่งของอย่างผิดปกติ
คนที่มีปัญหาเกี่ยวกับการจัดระเบียบสิ่งของมักรายงานว่าตัวเองมีปัญหาสุขภาพจิตและรู้สึกว่าไม่สามารถควบคุมอะไรได้เลย
ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดระเบียบและสุขภาพจิตระบุว่าความไร้ระเบียบนี้อาจนำไปสู่ความรู้สึกอับอายและความละอายใจได้
เอ็มมา บีกลีย์ จากเมืองบริสตอล ในสหราชอาณาจักร เริ่มมีปัญหาการมีข้าวของรกรุงรังหลังจากเธอป่วยเป็นโรคหลอดเลือดสมองหรือสโตรก ซึ่งทำให้เธอเป็นอัมพาตซีกซ้ายอย่างถาวร
เธอเล่าว่านักจิตวิทยาของเธอสังเกตเห็นว่า เธอกำลังอยู่ในภาวะที่เกือบจะเข้าข่ายเป็นผู้ที่มีพฤติกรรมชอบสะสมสิ่งของ และเธอจำเป็นต้องหาทางแก้ไขปัญหานี้ให้ได้ ก่อนที่จะสามารถเดินหน้าต่อไปในชีวิตได้
รากสาเหตุ
องค์การอนามัยโลก (WHO) จัดให้โรคชอบเก็บสะสมสิ่งของ (hoarding disorder) เป็นโรคทางจิตชนิดหนึ่งตั้งแต่ปี 2018 โดยประมาณการว่ามีผู้ที่เป็นโรคนี้ในสหราชอาณาจักรมากถึง 4 ล้านคน
แอนนา เดวีส์ ผู้ร่วมก่อตั้ง เดอะ กูด ซอร์ท (The Good Sort) ซึ่งให้บริการจัดระเบียบและจัดการสิ่งของในบ้าน ซึ่งตั้งอยู่ในเมืองบริสตอล กล่าวว่าบ่อยครั้งที่การยึดติดอยู่กับสิ่งของนั้นมีเหตุผลลึก ๆ อยู่เบื้องหลัง และพวกเขา "จะเริ่มตั้งคำถามกับตัวเองได้ก็ต่อเมื่อได้รับการสนับสนุนช่วยเหลือเท่านั้น"
ผู้ประกอบวิชาชีพด้านสุขภาพจิตเห็นด้วยว่ามีเหตุผลมากมายที่ทำให้คนเก็บสะสมสิ่งของ เจมมา เมสัน นักจิตบำบัดจากมณฑลวิลต์เชียร์ กล่าวว่ามันเป็นเรื่องสำคัญมากที่จะต้องระบุสาเหตุที่แท้จริงให้ได้
"เราต้องไม่ทำเพียงการแก้ปัญหาระดับผิว ๆ เท่านั้น และไม่ได้จัดการกับความต้องการทางจิตใจที่อยู่เบื้องหลัง ซึ่งเรื่องนี้จะแก้ไม่ได้เพียงแค่การเอาสิ่งของรก ๆ ทิ้งไป"

ที่มาของภาพ, The Good Sort
บีกลีย์ซึ่งอยู่ในวัย 40 ปีกว่า กล่าวว่าความสามารถทางจิตในการประมวลผลสิ่งต่าง ๆ ของเธอเสื่อมถอยลงหลังจากเกิดภาวะเส้นเลือดในสมองตีบเมื่อปี 2018 และเป็นเรื่องยากมากที่เธอต้องปรับตัวให้เข้ากับการต้องมีผู้ดูแล "บ้านของฉันอัดแน่นไปด้วยกล่องเต็มไปหมด และสิ่งต่าง ๆ ที่ไม่ได้มีประโยชน์อะไรต่อชีวิตประจำวันของฉันเลย"
"ฉันประสบปัญหาในการตอบคำถามผู้ดูแลว่าจะจัดเก็บของพวกนี้ไว้ที่ไหน ดังนั้นมันจึงเริ่มกองพะเนินและฉันรู้สึกละอายใจกับเรื่องนี้"
บีกลีย์ติดต่อไปหาเดวีส์ และ ซาราห์ แซมป์สัน ซึ่งก่อตั้งธุรกิจจัดระเบียบบ้าน เดอะ กูด ซอร์ท ด้วยกันเมื่อ 4 ปีที่แล้ว เพื่อมอบความช่วยเหลือทั้งในทางปฏิบัติและทางจิตใจแก่ผู้ที่กำลังประสบความยากลำบากจนตั้งหลักไม่ได้
"พวกเขาต้องการความเห็นจากฉัน เพื่อที่พวกเขาจะได้ช่วยฉันจัดพื้นที่อยู่อาศัยใหม่ได้ และเพื่อที่ฉันจะได้ไม่เสียพลังและเวลามากจนเกินไปในการอธิบายสิ่งต่าง ๆ กับผู้ดูแล" บีกลีย์กล่าว

ที่มาของภาพ, Gemma Nicoll
เดวีส์กล่าวว่าลูกค้ามักจะติดต่อเธอเข้ามาเพราะว่าพวกเขารู้สึกทนไม่ไหวกับสิ่งที่แวดล้อมรอบตัวและไม่รู้จะเริ่มต้นตรงไหนดี
"การจัดระเบียบสิ่งของเป็นเรื่องของการถามตัวเองว่า ทำไมคุณถึงติดยึดกับสิ่งต่าง ๆ เหล่านี้ที่คุณถือมันเอาไว้" เธอกล่าว
"เป็นเรื่องที่เข้าใจได้ว่ามันน่าดึงดูดใจที่จะเก็บทุกสิ่งทุกอย่างจากอดีตไว้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้ามันเป็นของที่คุณเสียเงินซื้อมา อะไรที่เป็นของของเรามักเชื่อมโยงเรากับตัวตนเก่า ๆ ความสามารถที่สูญเสียไปแล้ว ความรู้สึกผิดจากการใช้เงิน และความยากลำบากในการยอมรับความเปลี่ยนแปลง"
"แต่ความคิดว่า 'แล้วถ้าเกิดว่า' กลับเป็นตัวฉุดรั้งให้คุณจมอยู่กับอดีต ไม่สามารถก้าวเดินต่อไปข้างหน้าได้" เธอกล่าว

ที่มาของภาพ, Chloe Wright
โคลอี ไรต์ เจ้าของธุรกิจจัดระเบียบบ้าน กอดเดส ออแกไนซิง (Goddess Organising) ในมณฑลซัมเมอร์เซต สหราชอาณาจักร กล่าวว่าเธอเคยพบลูกค้าจำนวนมากที่ถูกการตลาด "หลอกล่อ" ให้ซื้อสิ่งของมากกว่าที่พวกเขาจำเป็นต้องใช้จริง ๆ
"มันอาจเป็นใครสักคนที่ใช้จ่ายเงินไปมากมายกับเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์เสริมความงาม และถึงแม้ว่าพวกเขาจะไม่ได้ใช้สิ่งของเหล่านั้นอีกต่อไป หรือสิ่งของเหล่านั้นจะไม่เหมาะกับพวกเขาแล้วก็ตาม พวกเขาก็ยังไม่สามารถตัดใจทิ้งได้ เพราะรู้สึกผิดและไม่อยากให้สิ่งของเหล่านั้นกลายเป็นขยะที่ต้องนำไปฝังกลบ ซึ่งจะยิ่งเพิ่มปริมาณขยะให้กับสิ่งแวดล้อม"
'กระบวนการที่กระทบกระเทือนใจและเป็นไปอย่างช้า ๆ'
ไรต์กล่าวว่า ผู้คนมักรู้สึก "อับอายและละอายใจ" เมื่อได้พบเธอในครั้งแรก แต่ความรู้สึกเหล่านั้นมักเปลี่ยนไปในไม่ช้า เมื่อพวกเขาเริ่มกระบวนการจัดระเบียบและกำจัดสิ่งของที่ไม่จำเป็นออกจากบ้าน
"การตัดสินใจแต่ละครั้งอาจเป็นเรื่องที่ต้องใช้เวลานานและสร้างความกระทบกระเทือนทางจิตใจอย่างมาก กระบวนการนี้ต้องอาศัยการให้คำปรึกษา การพูดคุย และเจรจาต่อรองเป็นอย่างมาก แต่เมื่อถึงตอนสิ้นวัน พวกเขาก็จะคิดได้ว่า โลกไม่ได้พังทลายลงเพียงเพราะพวกเขาตัดสินใจทิ้งสิ่งของชิ้นนั้นไป และหลังจากนั้นการตัดสินใจของพวกเขาก็จะง่ายขึ้น"
เมสันซึ่งเป็นนักจิตบำบัดมาเป็นเวลา 26 ปี กล่าวว่า บ่อยครั้งคนที่มีแนวโน้มจะมีพฤติกรรมสะสมสิ่งของ มักเคยเจอกับเหตุการณ์ที่กระทบจิตใจในวัยเด็ก
"พวกเขาอาจโตมาในสภาพแวดล้อมที่ยากจน หรืออาจสูญเสียใครบางคนไปตั้งแต่อายุยังน้อย ดังนั้น สิ่งของที่สะสมไว้จึงกลายเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงความรู้สึกหรือบาดแผลทางจิตใจบางอย่างที่พวกเขายังไม่สามารถทำใจให้ผ่านไปได้"
เธอกล่าวว่า สิ่งสำคัญคือการทำความเข้าใจว่าสิ่งของแต่ละชิ้นมีความหมายเชิงสัญลักษณ์อย่างไรต่อผู้รับการบำบัด เพราะบ่อยครั้งสิ่งของที่กองสะสมอยู่เหล่านั้น "เป็นตัวแทนของบางสิ่งบางอย่างในชีวิตที่พวกเขาไม่สามารถปล่อยวางได้"
"หนึ่งในรูปแบบที่พบเห็นได้บ่อยคือ ผู้คนรู้สึกอับอายอย่างมากกับสภาพบ้านของตัวเอง จนไม่กล้าเชิญใครเข้ามาในบ้าน และในที่สุดเรื่องนี้ก็กลายเป็นความลับที่พวกเขาเก็บซ่อนไว้"

ที่มาของภาพ, Gemma Mason
เจมมา นิโคลล์ ก่อตั้งบริษัท เดอะ โฮม อีดิท บริสตอล (The Home Edit Bristol) ขึ้นในปี 2022 บริษัทแห่งนี้เชี่ยวชาญในการช่วยเหลือลูกค้าที่มีภาวะโรคสมาธิสั้น (ADHD) และมีความหลากหลายทางระบบประสาท (Neurodivergence)
เธอกล่าวว่าปัจจุบันผู้คนให้ความสนใจกับบริการจัดระเบียบและกำจัดสิ่งของที่ไม่จำเป็นมากขึ้น เนื่องจากผู้คนเริ่มตระหนักมากขึ้นว่าสภาพแวดล้อมภายในบ้านส่งผลต่อความรู้สึกและสภาพจิตใจของพวกเขาเองมากเพียงใด
"ปัญหาเฉพาะอย่างหนึ่งที่คนที่มีความหลากหลายทางระบบประสาทมักเผชิญ คือการเริ่มต้นลงมือทำงานบางอย่าง พวกเขาอาจนั่งอยู่ที่บ้านและรู้ดีว่าต้องการจัดข้าวของให้เป็นระเบียบ แต่กลับไม่สามารถลงมือทำจนสำเร็จได้จริง"
"การที่ฉันเข้าไปทำงานร่วมกับพวกเขานั้นช่วยได้มาก เพราะทำให้พวกเขามีใครสักคนคอยอยู่เคียงข้างและช่วยกระตุ้นให้พวกเขามีกำลังใจและแรงจูงใจต่อไป" นิโคลล์กล่าว
หนึ่งในลูกค้าของเธอคือ เอลลีส์ ไบน์ดิง ซึ่งเป็นผู้ที่มีความหลากหลายทางระบบประสาท และกล่าวว่าการตัดสินใจเป็นส่วนที่ยากที่สุดของกระบวนการจัดระเบียบและกำจัดสิ่งของที่ไม่จำเป็น
"ฉันมักจะรู้สึกเหมือนตัวเองตัวแข็งทื่อ ทำอะไรต่อไม่ได้ และมันอาจทำให้รู้สึกหนักใจอย่างมากเมื่อมองไปยังพื้นที่ที่เต็มไปด้วยข้าวของวางระเกะระกะและดูยุ่งเหยิงไปหมด" เธอกล่าว และเสริมว่า "พื้นที่เก็บของภายในบ้านของฉันถือว่ามีขนาดใหญ่มากทีเดียว เพราะฉันมีตู้เก็บของที่ใหญ่มาก
"แต่สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือ พื้นที่เหล่านั้นมีข้าวของที่ไม่จำเป็นสำหรับฉันเต็มไปหมด และทั้งหมดที่ฉันใช้ในชีวิตประจำวันกลับเป็นของที่วางไว้บนพื้นผิวที่ฉันหยิบใช้ได้ง่าย ๆ"
เธอเล่าว่าภาวะนี้หนักถึงขั้นที่ว่าไม่ว่าจะมองไปทางไหนภายในบ้าน ก็พบแต่ "ความยุ่งเหยิงอย่างสิ้นเชิงอยู่เสมอ"
"การที่มีคนอย่างเจมมาเข้ามาช่วย และบอกว่า 'ครั้งนี้เราจะเน้นจัดการกับพื้นที่ตรงนี้กัน' พร้อมกับลงมือทำไปด้วยกันกับฉัน เป็นสิ่งที่ช่วยได้มากจริง ๆ เพราะทำให้ฉันสามารถจดจ่อกับสิ่งที่กำลังทำอยู่ได้"































