ศาลฎีการับบันทึกถ้อยคำ ส. ศิวรักษ์-เข็มทอง แทนการมาเบิกความต่อศาลใน "คดี 44 สส." เบญจายืนยันร่างแก้ ม. 112 "ไม่มีอะไรเกินเลย"

สุลักษณ์ ศิวรักษ์ นักคิด นักเขียน วัย 93 ปี ได้รับการขนานนามว่า "ปัญญาชนสยาม"
คำบรรยายภาพ, สุลักษณ์ ศิวรักษ์ นักคิด นักเขียน วัย 93 ปี ได้รับการขนานนามว่า "ปัญญาชนสยาม" ไม่ได้ขึ้นเบิกความที่ศาลฎีกาในวันนี้ (17 พ.ย.)
    • Author, หทัยกาญจน์ ตรีสุวรรณ
    • Role, ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย
  • Published
  • เวลาอ่าน: 7 นาที

ศาลฎีกาไม่อนุญาตให้ 2 นักวิชาการคือ นายสุลักษณ์ ศิวรักษ์ หรือที่รู้จักในชื่อ "ส. ศิวรักษ์" และ ผศ.ดร.เข็มทอง ต้นสกุลรุ่งเรือง ขึ้นเบิกความในฐานะพยานฝ่ายผู้คัดค้าน "คดี 44 สส." พรรคก้าวไกล (ก.ก.) ฝ่าฝืนมาตรฐานจริยธรรมอย่างร้ายแรง ในการไต่สวนนัดที่ 6

อย่างไรก็ตาม ศาลได้รับบันทึกถ้อยคำยืนยันข้อเท็จจริงและความเห็นของทั้งนายสุลักษณ์ นักเขียนและนักวิชาการอิสระผู้เชี่ยวชาญด้านประวัติศาสตร์และโบราณราชประเพณี วัย 93 ปี และ ผศ.ดร.เข็มทอง อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ที่เสนอมาประกอบไว้ในสำนวน

ระเบียบที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาว่าด้วยการพิจารณาพิพากษาคดีเกี่ยวกับการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานจริยธรรมอย่างร้ายแรง พ.ศ. 2561 ข้อ 24 ระบุว่า ในกรณีที่ศาลเห็นสมควร ศาลอาจกำหนดให้พยานบุคคลเสนอบันทึกถ้อยคำยืนยันข้อเท็จจริงหรือความเห็นต่อศาลตามประเด็นที่ศาลกำหนดแทนการมาเบิกความ โดยพยานไม่ต้องมาศาลก็ได้ โดยให้คู่ความที่อ้างพยานนั้นส่งบันทึกถ้อยคำพร้อมสำเนาแก่คู่ความอื่นภายใน 7 วันนับแต่วันทราบคำสั่งศาล และหากคู่ความติดใจคัดค้านข้อเท็จจริงในบันทึกถ้อยคำ ให้ทำคำคัดค้านเป็นหนังสือยื่นต่อศาลภายใน 3 วันนับแต่วันได้รับสำเนาบันทึกถ้อยคำดังกล่าว ศาลอาจนัดให้พยานมาศาลเพื่อตอบข้อซักถามเพิ่มเติมของคู่ความ

ก่อนหน้านี้ ศาลฎีกาได้แจ้งทนายฝ่ายผู้คัดค้านอย่างน้อย 2 ครั้ง ทั้งในนัดไต่สวนเมื่อ 27 ต.ค. และ 3 พ.ย. ว่า ให้พยานที่เป็นนักวิชาการ 13 คนจัดทำบันทึกถ้อยคำยืนยันข้อเท็จจริงและความเห็นยื่นต่อศาล แทนการมาเบิกความด้วยตนเอง โดยย้ำว่าศาลไม่ได้ตัดพยานปากใดออกเลย แต่ในกระบวนการไต่สวน ศาลไต่สวนเพื่อแสวงหาข้อเท็จจริง ไม่ได้หาความเห็น บางประเด็นศาลเห็นเองได้ แต่ก็ให้โอกาสต่อสู้อย่างเต็มที่เพื่อให้พิสูจน์จนสิ้นสงสัย

ศาลฎีกานัดไต่สวนพยานฝ่ายผู้คัดค้านทั้งหมด 13 นัด (พ.ย. 2569 - มี.ค. 2570)  โดยวันนี้เป็นนัดที่ 2
คำบรรยายภาพ, ศาลฎีกานัดไต่สวนพยานฝ่ายผู้คัดค้านทั้งหมด 13 นัด (พ.ย. 2569 - มี.ค. 2570) โดยวันนี้เป็นนัดที่ 2 มีพยานขึ้นเบิกความเพียงปากเดียว

นายนิธิ ละเอียดดี ทนายความผู้รับมอบอำนาจจากผู้คัดค้าน ให้สัมภาษณ์เพิ่มเติมว่า ศาลได้ปรับเปลี่ยนวิธีการให้ข้อเท็จจริงของพยานที่เป็นนักวิชาการ โดยให้เสนอเป็นบันทึกหรือความเห็นเข้ามาล่วงหน้า จากนั้นให้แต่ละฝ่ายส่งคำคัดค้านหรือคำถามเข้ามา ถ้าศาลพิจารณาแล้วเห็นว่ามีความเหมาะสมหรือจำเป็นต้องตอบคำถามเหล่านั้น ศาลจึงจะอนุญาตให้นำพยานเข้าเบิกความ

ทนายความพรรคสีส้มไม่ได้ตอบคำถามชัดเจนว่าจะต้องปรับแผนต่อสู้คดีหรือไม่อย่างไร หลังศาลมีแนวโน้มไม่ให้นำนักวิชาการซึ่งเป็นพยานความเห็นขึ้นเบิกความ

"ยืนยันว่าเราก็ปฏิบัติตามแผนเดิม เพราะว่าเป็นคำสั่งของศาลที่ให้ส่งบันทึกถ้อยคำ เราก็พร้อมที่จะปฏิบัติตามคำสั่งศาลเพื่อการไต่สวนที่ราบรื่น... ส่วนเรื่องการนำคนเข้ามาไต่สวน อันนี้มันเป็นเรื่องการบริหารจัดการของทางฝั่งผู้คัดค้าน ยังไงเรื่องการปรับแผนมันเกิดขึ้นเสมออยู่แล้ว" นายนิธิกล่าว

ไม่ว่านักวิชาการจะได้ขึ้นเบิกความด้วยตนเองหรือไม่ นายนิธิประเมินว่า "อาจจะไม่ได้แตกต่าง" ทั้งในเรื่องกระบวนการและข้อเท็จจริง ตราบที่ศาลมีคำสั่งรับบันทึกถ้อยคำและความเห็นไป มันก็จะถูกส่งเข้าสำนวน แม้โดยส่วนตัวอยากให้นักวิชาการได้มาอธิบายกับศาลแบบเจอหน้ามากกว่าก็ตาม

สำหรับนายสุลักษณ์เคยจัดทำบันทึกความเห็นประกอบการพิจารณาตั้งแต่ในชั้นคณะกรรมการไต่สวนของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) แล้ว โดยเจ้าตัวได้ยืนยันความเห็นตามบันทึกเดิม และทำบันทึกถ้อยคำเพิ่มเติมเพื่อเสนอต่อศาล

สรุปสาระสำคัญจากคำเบิกความของเบญจา

ศาลฎีกาเปิดไต่สวนนัดที่ 6 ในคดีที่ ป.ป.ช. ยื่นคำร้องขอให้พิจารณาวินิจฉัยว่าอดีต 44 สส. พรรค ก.ก. กระทำการฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง จากกรณีร่วมกันเสนอร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) แก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (แก้ไขเกี่ยวกับความผิดฐานหมิ่นประมาทพระมหากษัตริย์ มาตรา 112) เข้าสู่การพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรเมื่อปี 2564

คำร้องของ ป.ป.ช. กล่าวหาว่า นักการเมืองทั้ง 44 คน "มีเจตนามุ่งประสงค์จะลดทอนการคุ้มครองสถาบันพระมหากษัตริย์ โดยอาศัยกระบวนการทางนิติบัญญัติในการเสนอร่าง พ.ร.บ. แก้ไขมาตรา 112"

พยานบุคคลที่ขึ้นเบิกความในวันนี้ (13 พ.ย.) มีเพียงปากเดียวคือ น.ส.เบญจา แสงจันทร์ อดีต สส.บัญชีรายชื่อ และกรรมการบริหารพรรค ก.ก. ในฐานะผู้คัดค้านที่ 39 ใช้เวลาเพียง 20 นาที โดยไม่มีคำถามจากทนายความฝ่ายผู้คัดค้าน

เบญจา แสงจันทร์ เข้าร่วมกิจกรรม "ยืนหยุดขัง" บริเวณหน้าหอศิลปกรุงเทพฯ เมื่อ 23 ม.ค. 2566 หลัง "ตะวัน-แบม" 2 นักกิจกรรมทางการเมืองอดอาหารและอดน้ำจากเรือนจำ เรียกร้องต่อศาลให้ปล่อยตัวผู้ต้องหาทางการเมือง
คำบรรยายภาพ, เบญจา แสงจันทร์ เข้าร่วมกิจกรรม "ยืนหยุดขัง" บริเวณหน้าหอศิลปกรุงเทพฯ เมื่อ 23 ม.ค. 2566 หลัง "ตะวัน-แบม" 2 นักกิจกรรมทางการเมือง ซึ่งเป็นผู้ต้องหาคดีมาตรา 112 อดอาหารและอดน้ำจากเรือนจำ เรียกร้องต่อศาลให้ปล่อยตัวผู้ต้องหาทางการเมือง

สาระสำคัญที่ได้จากการเบิกความของ น.ส.เบญจามี 2 ประเด็นคือ

ประเด็นแรก มุ่งซักถามถึงการรับรู้ข้อทักท้วงจากสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎรที่มีต่อร่างแก้ไขมาตรา 112 ของพรรค ก.ก. ซึ่ง น.ส.เบญจาบอกว่า ได้รับแจ้งด้วยวาจาในที่ประชุม สส. ของพรรคว่ามี "ข้อบกพร่องทางธุรการ" แต่ไม่ได้รับแจ้งหรือไม่ทราบมาก่อนว่ามีการแจ้งเรื่อง "ข้อบกพร่องทางเนื้อหา" ที่อาจขัดต่อรัฐธรรมนูญ มาตรา 6

อย่างไรก็ตาม ในบันทึกถ้อยคำ 60 หน้าที่เธอยื่นต่อศาลก่อนหน้านี้มีเนื้อหาตอนหนึ่งระบุว่า นายพิธา ลิ้มเจริญรัตน์ สส.บัญชีรายชื่อ และหัวหน้าพรรค ก.ก. แจ้งว่า สำนักงานเลขาธิการสภาแจ้งว่าร่างแก้ไขมาตรา 112 อาจขัดหรือแย้งต่อรัฐธรรมนูญ ทำให้ทั้งองค์คณะและผู้ว่าคดีของ ป.ป.ช. นำเนื้อหาในส่วนนี้มาสอบทานจากพยาน

อดีต สส. 2 สมัยยังเบิกความด้วยว่า ขณะร่วมลงลายมือชื่อเสนอร่างกฎหมายนี้ ยังไม่มีคำวินิจฉัยจากศาลรัฐธรรมนูญหรือองค์กรใดว่าการเสนอแก้ไขมาตรา 112 เป็นความผิด และยืนยันว่าเนื้อหาของร่าง "ไม่มีอะไรเกินเลยหรือเป็นตามที่ผู้ร้องกล่าวหา" อีกทั้งเธอก็เคารพและทำตามมติพรรค แม้เห็นไม่สอดคล้องกับเนื้อหาบางส่วนในร่างกฎหมายของพรรคก็ตาม

แต่ยืนยันว่าเนื้อหาของร่าง "ไม่มีอะไรเกินเลยหรือเป็นตามที่ผู้ร้องกล่าวหา"

อีกประเด็นคือ การเข้าร่วมชุมนุมทางการเมืองที่มีข้อเสนอให้ยกเลิกมาตรา 112 ซึ่งอดีต สส. หญิงพรรคสีส้มปฏิเสธว่า ไม่ได้ไปร่วมชุมนุม แต่เป็นการไปสังเกตการณ์เพื่อรับรองสิทธิในการชุมนุมของประชาชน และป้องปรามไม่ให้มีการใช้ความรุนแรงกับผู้ชุมนุมเท่านั้น และไม่ได้ไปรับฟังข้อเรียกร้องเกี่ยวกับร่างกฎหมายใด

ขณะนี้ น.ส.เบญจาอยู่ระหว่าง "ติดโทษแบนการเมือง" เป็นเวลา 10 ปี ตามคำสั่งศาลรัฐธรรมนูญเมื่อ 7 ส.ค. 2567 ให้ยุบพรรค ก.ก. และเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้งของ กก.บห. ซึ่งเป็นผลพวงที่ตามมาจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญเมื่อ 31 ม.ค. 2567 ใน "คดีล้มล้างการปกครอง" โดยมีต้นตอจากการเสนอร่างแก้ไขมาตรา 112 เข้าสภา และใช้เป็นนโยบายหาเสียงเลือกตั้งนั่นเอง

นิธิ ละเอียดดี ทนายความ ไม่ได้ซักถามคำถามใด ๆ ในระหว่าง เบญจา แสงจันทร์ ผู้คัดค้านที่ 39 ขึ้นเบิกความ
คำบรรยายภาพ, นิธิ ละเอียดดี ทนายความ ไม่ได้ซักถามคำถามใด ๆ ในระหว่าง เบญจา แสงจันทร์ ผู้คัดค้านที่ 39 ขึ้นเบิกความ โดยอดีต สส. หญิงเปิดเผยความรู้สึกว่า "เป็นการมาแสดงเจตนาของเราว่าไม่ได้มีเจตนาตามที่ถูกกล่าวหา"

ภายหลังเสร็จสิ้นการไต่สวน น.ส.เบญจาให้สัมภาษณ์ว่า การเบิกความวันนี้ถือเป็นบรรยากาศที่ไม่ตึงเครียด เป็นบรรยากาศที่สบาย และค่อนข้างชัดเจนมากขึ้น ทางศาลได้ให้โอกาสตนตอบคำถามและคัดค้านในบางเรื่องที่เราอาจจะไม่เห็นด้วย และ "เป็นการมาแสดงเจตนาของเราว่าไม่ได้มีเจตนาตามที่ถูกกล่าวหา"

น.ส. เบญจาถือเป็นอดีต สส. คนที่ 2 ที่ขึ้นเบิกความในคดีนี้ ต่อจากนายวิโรจน์ ลักขณาอดิศร ซึ่งมาเบิกความในนัดก่อนหน้า (3 พ.ย.)

ส่วนการไต่สวนในนัดต่อไป 1 ธ.ค. ทนายนิธิเปิดเผยว่า ได้เตรียมพยานบุคคลไว้ 3 ปาก ได้แก่ น.ส.สุทธวรรณ สุบรรณ ณ อยุธยา อดีต สส.นครปฐม พรรคอนาคตใหม่/ก้าวไกล และ กก.บห. พรรคประชาชน (ปชน.) ผู้คัดค้านที่ 40, รศ.สาวตรี สุขศรี อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และนายชำนาญ จันทร์เรือง อดีต สส.บัญชีรายชื่อ พรรคอนาคตใหม่ ในฐานะนักวิชาการด้านรัฐศาสตร์และนิติศาสตร์ ขึ้นเบิกความ

อย่างไรก็ตามนายนิธิยอมรับว่า "มีความเป็นไปได้" ที่อดีต สส. ของพรรคจะได้ขึ้นเบิกความเพียงปากเดียวเหมือนกับวันนี้ ซึ่งต้องรอติดตามคำสั่งของศาลเป็นหลัก

ทนายความผู้คัดค้านได้ยื่นบัญชีพยานบุคคลที่จะนำขึ้นเบิกความต่อศาลทั้งสิ้น 60 ปาก รวม 13 นัด (พ.ย. 2569-มี.ค. 2570) ในจำนวนนี้เป็นพยานที่เป็นนักวิชาการ 13 คน โดยมีเพียง ผศ.ดร.รณกรณ์ บุญมี อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่ศาลให้ขึ้นเบิกความในนัดก่อน (3 พ.ย.) ส่วนที่เหลือเป็นผู้คัดค้าน 25 คน และประจักษ์พยานผู้รู้เห็นเหตุการณ์

สรุปประเด็นสำคัญจากการไต่สวนพยานฝ่าย ป.ป.ช. ในฐานะผู้ร้อง "คดี 44 สส."