แถลงการณ์ร่วมการค้า ไทย-สหรัฐฯ ทรัมป์อ้างไทยยกเลิกภาษีสินค้าสหรัฐฯ รัฐบาลชี้แจงอย่างไร

ที่มาของภาพ, Getty Images
"นี่จะเป็นข้อตกลงที่ยอดเยี่ยมสำหรับทั้งสองฝ่าย" ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ กล่าวในช่วงเริ่มต้นของการแถลงข่าวร่วมกับนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีของไทย ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ เมื่อค่ำวานนี้ (17 พ.ย.) หลังทั้งสองฝ่ายร่วมลงนามแถลงการณ์ร่วม (Joint Statement) ความตกลงการค้าต่างตอบแทน (Agreement on Reciprocal Trade - ART)
ก่อนผู้นำทั้งสองจรดปากกาลงนาม ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ แถลงว่า "ประเทศไทยจะยกเลิกการเก็บภาษีศุลกากรทั้งหมดสำหรับสินค้าส่งออกจากสหรัฐฯ" พร้อมบอกว่า "ประเทศไทยจะซื้อผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรของสหรัฐฯ เพิ่มเติมอีกประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ"
ขณะที่นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทย กล่าวว่าเขามีความยินดีที่ทั้งสองประเทศได้บรรลุข้อสรุปสำคัญในการเจรจาข้อตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างกัน และเชื่อว่า "ข้อตกลงดังกล่าวจะเพิ่มพลวัตในความสัมพันธ์ทางการค้าของพวกเรา และเปิดโอกาสใหม่ ๆ ให้กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทุกฝ่าย"
หลังจากคำกล่าวของผู้นำสหรัฐฯ ระหว่างพิธีลงนามระบุถึงการยกเลิกภาษีศุลกากรที่จะเรียกเก็บจากสินค้าของสหรัฐฯ วันนี้ (18 พ.ย.) กระทรวงพาณิชย์ของไทยชี้แจงว่าการเจรจาดังกล่าวมีเป้าหมายสำคัญในการรักษาตลาดส่งออกอันดับหนึ่งของไทย และการได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของข้อตกลง "ยังไม่ใช่ขั้นตอนสุดท้ายของการดำเนินการ"
ความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา หรือที่ย่อสั้น ๆ ว่า ART มีความคืบหน้าไปถึงไหน และแต่ละฝ่ายเปิดเผยอะไรออกมาแล้วบ้างในสิ่งที่อาจจะเป็นข้อสรุปร่วมกันจากการเจรจา
ทรัมป์ – อนุทิน พูดอะไรบ้างในการแถลงข่าวร่วมที่กรุงมะนิลา
ขณะนั่งข้างนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและ รมว.มหาดไทยและรายล้อมไปด้วยผู้สื่อข่าว ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ก่อนการประชุมสุดยอดอาเซียน – สหรัฐฯ สมัยพิเศษ ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ กล่าวช่วงหนึ่งว่า "ประเทศไทยจะยกเลิกการเก็บภาษีศุลกากรทั้งหมดสำหรับสินค้าส่งออกจากสหรัฐฯ"
"ประเทศไทยจะยกเลิกการเก็บภาษีศุลกากรทั้งหมดสำหรับสินค้าส่งออกจากสหรัฐฯ ซึ่งเป็นสิ่งที่เราพยายามผลักดันมาเป็นเวลานาน และจะขจัดอุปสรรคทางการค้าที่ไม่ใช่ภาษีศุลกากร (non-tariff barriers) ในระดับสำคัญ ๆ ในสินค้าของสหรัฐฯ ทั้งยานพาหนะ เครื่องมือทางการแพทย์ ยาและเวชภัณฑ์ เอทานอล และเนื้อสัตว์ปีก" ทรัมป์กล่าว
นอกจากนี้ ประเทศไทยจะเพิ่มการนำเข้าสินค้าผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรจากสหรัฐฯ ด้วย
"ประเทศไทยจะซื้อผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรของสหรัฐฯ เพิ่มเติมอีกประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐด้วย ซึ่งจะทำให้เกษตรกรของเรามีความสุขมาก เรากำลังทำข้อตกลงที่ดีเยี่ยมหลายข้อเพื่อเกษตรกรของเรา นี่คือชัยชนะที่เหลือเชื่อสำหรับทั้งสองประเทศ"
ประธานาธิบดีสหรัฐฯ เรียกการลงนามในแถลงการณ์ร่วมเมื่อวานนี้ (17 พ.ย.) ว่า เป็นการ "สร้างประวัติศาสตร์อีกครั้ง" หลังจากที่ก่อนหน้านี้เขาช่วยยุติความรุนแรงและสร้างสันติภาพระหว่างไทยกับกัมพูชาได้สำเร็จ ซึ่งข้อตกลงครั้งนี้จะเป็น "พื้นฐานของความสัมพันธ์ทางการค้าที่จะเข้มแข็งขึ้นมากซึ่งจะทำให้ไทยและสหรัฐฯ ใกล้ชิดกันยิ่งกว่าที่เคย"
อย่างไรก็ดี เขาบอกว่าเขาตั้งตารอที่ "สรุปรายละเอียดขั้นสุดท้ายของข้อตกลงอย่างเป็นทางการในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า" ซึ่งเจ้าหน้าที่ฝั่งสหรัฐฯ กำลังทำงานกันอย่างละเอียดรอบคอบ
น่าสังเกตที่ว่าคำกล่าวของประธานาธิบดีทรัมป์ระบุรายละเอียดที่ค่อนข้างจำเพาะเจาะจงทั้งตัวเลขและประเภทของสินค้าที่จะได้รับผลจากการเจรจาระหว่างไทย - สหรัฐฯ ทว่าในคำกล่าวของนายอนุทินไม่มีการระบุตัวเลขหรือประเภทสินค้าใด ๆ
"ท่านประธานาธิบดี การนำของคุณที่ทำให้การเจรจาครั้งนี้ได้ข้อสรุปที่ดีเช่นนี้เป็นที่ซาบซึ้งมาก แม้ว่าจะยังมีสิ่งที่ต้องทำอยู่อีกเล็กน้อย แต่ผมเชื่อว่าข้อตกลงนี้จะพร้อมให้เราได้ลงนามในเวลาอันใกล้" นายอนุทินกล่าว
"ประเทศไทยให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ที่มีมาอย่างยาวนานกับสหรัฐฯ ความร่วมมือของเรามีมากไปกว่าการค้าและการลงทุน เรายังคงมุ่งมั่นที่จะเสริมสร้างความร่วมมือในหลายด้านที่เรามีความสนใจร่วมกัน ความสำเร็จในวันนี้แสดงให้เห็นถึงสิ่งที่เราทั้งสองประเทศสามารถบรรลุได้จากการทำงานร่วมกัน ผมเชื่อมั่นว่ามันจะสร้างรากฐานที่แข็งแรงสำหรับความร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดและมีประสิทธิผลมากขึ้นในอีกหลายปีข้างหน้า" เขาระบุ
จากนั้นผู้นำทั้งสองประเทศก็จับมือกัน ก่อนจะจรดปากกาผลัดกันลงนามในเอกสารที่ทรัมป์บอกผู้สื่อข่าวว่าเป็น "แถลงการณ์ร่วมระหว่างสหรัฐอเมริกาและราชอาณาจักรไทยว่าด้วยการค้าต่างตอบแทน" ซึ่งมีสองชุด ก่อนที่ทรัมป์จะชวนผู้นำไทยโชว์เอกสารให้สื่อบันทึกภาพ

ที่มาของภาพ, Getty Images
สิ่งที่ทรัมป์ – อนุทิน ลงนามคืออะไร
เว็บไซต์ทำเนียบขาวเผยแพร่ "แถลงการณ์ร่วมว่าด้วยข้อตกลงระหว่างสหรัฐอเมริกาและราชอาณาจักรไทยเกี่ยวกับการค้าต่างตอบแทน" ระบุว่าเมื่อวันที่ 17 พ.ย. ที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ประธานาธิบดีทรัมป์ และนายกฯ อนุทิน "ยืนยันว่าสหรัฐอเมริกาและราชอาณาจักรไทยได้บรรลุข้อสรุปสำคัญในการเจรจาต่อรองความตกลงการค้าต่างตอบแทนระหว่างไทยกับสหรัฐอเมริกา (Agreement on Reciprocal Trade) หรือ ART
แถลงการณ์ฉบับนี้ระบุว่าข้อตกลง ART จะเสริมสร้างความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจทวิภาคีระหว่างสองประเทศ และจะเป็นการต่อยอดความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจระหว่างกันที่มีมาอย่างยาวนาน ทั้งจากสนธิสัญญาไมตรีและความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจไทย – สหรัฐฯ ที่ลงนามในปี 1966 และกรอบความตกลงว่าด้วยการค้าและการลงทุนสหรัฐฯ – ไทยที่ได้ลงนามในปี 2002
ทั้งนี้ แถลงการณ์ดังกล่าวไม่มีรายละเอียดที่บ่งบอกว่ารายละเอียดของ "ข้อสรุปสำคัญ" ในข้อตกลง ART ที่มีการเจรจากันเป็นอย่างไร รวมถึงในประเด็นที่ประธานาธิบดีทรัมป์กล่าวถึงในการแถลงข่าวร่วมกับนายอนุทิน โดยระบุเพียงว่า "ขณะนี้สหรัฐฯ และไทยจะเริ่มกระบวนการภายในที่จำเป็นของแต่ละฝ่ายเพื่อเตรียมข้อตกลง ART ให้พร้อมสำหรับการลงนามและเริ่มบังคับใช้"
สหรัฐฯ ได้รับยกเว้นภาษี แต่ไทยเสีย 19% จริงไหม
หลังประธานาธิบดีทรัมป์ระบุว่าไทยจะยกเว้นภาษีศุลกากรให้สินค้าสหรัฐฯ ประเด็นที่ถูกพูดถึงอย่างมากคือตัวเลขเปรียบเทียบอัตรา 19% ที่สหรัฐฯ เคยประกาศเรียกเก็บกับสินค้านำเข้าจากไทยเมื่อช่วงปลายเดือน ก.ค. ปีที่แล้ว ซึ่งลดลงมาจากตัวเลขเดิมที่ 36%
กระแสวิจารณ์ในโซเชียลมีเดียและตามสื่อต่าง ๆ ส่วนหนึ่งตั้งคำถามว่าการลงนามครั้งนี้ทำให้สหรัฐฯ ได้ประโยชน์ ในขณะที่ไทยเสียประโยชน์หรือไม่ ไปจนถึงหากยกเว้นภาษีศุลกากรกับสินค้าที่ไทยนำเข้าจากสหรัฐฯ จะส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทยหรือไม่
นายอนุทิน ชาญวีรกูล ให้สัมภาษณ์ผู้สื่อข่าวในวันนี้ (18 พ.ย.) ยืนยันว่าการบรรลุข้อตกลงต่าง ๆ นั้น "คำนึงถึงประโยชน์ของประเทศไทย"
"เราไม่ได้เอาประโยชน์ของทั้งสองประเทศคู่กรณีกับเรามาเทียบกันว่าใครได้ประโยชน์น้อยกว่าหรือใครได้ประโยชน์มากกว่า เราคำนึงอย่างเดียวคือประเทศไทยได้ประโยชน์สูงสุด นี่คือเป้าหมายแล้วก็ความตั้งใจที่เราจะต้องบรรลุ" นายอนุทินกล่าว
เขาเน้นย้ำด้วยว่าการเจรจาข้อตกลงกับสหรัฐฯ นั้น เป็นการ "เปิดโอกาสให้คนไทยมีทางเลือกมากขึ้นกับสินค้าบางอย่างที่มาจากอเมริกา" ในขณะที่สินค้าทางการเกษตรของไทยจะได้ส่งออกไปยังอเมริกาเพิ่มมากขึ้นด้วย ซึ่งนายอนุทินเน้นย้ำโอกาสในการส่งออกสินค้าทางการเกษตรและอาหารของไทยไปยังอเมริกา จากการที่เป็นประเทศที่มีกำลังซื้อสูงและมีจำนวนประชากรเกือบ 400 ล้านคน
"ถ้าเราจบ หาข้อสรุปในสัญญาการค้าต่างตอบแทนได้ มันก็จะทำให้เราไม่ต้องไปพะวงแล้วว่าเดี๋ยววันไหนเขาจะเปลี่ยนกฎเปลี่ยนเกณฑ์ เปลี่ยนระดับภาษีอีก" นายอนุทินกล่าว
ด้านนายเอกภพ เพียรพิเศษ โฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี ชี้แจงว่าสิ่งที่ประธานาธิบดีทรัมป์ระบุเมื่อวานนี้ (17 พ.ย.) มาจากการที่มีการเจรจาตกลงกันในช่วงที่ผ่านมาจนสหรัฐฯ ลดอัตราภาษีศุลกากรที่เก็บกับไทยจาก 36% ลงเป็น 19% แล้ว ซึ่งสาเหตุที่เรียกเก็บภาษีในอัตราดังกล่าวก็มาจากการที่ไทยได้ดุลการค้ากับสหรัฐฯ เยอะมาก
"ทุกคนอย่าลืมนะครับ สหรัฐอเมริกาเป็นตลาดนำเข้าใหญ่ของประเทศไทย สิ่งที่เราต้องทำคือทำอย่างไรให้เรารักษาตลาดนี้ได้" เขาระบุพร้อมเน้นย้ำความสำคัญของการพูดคุยที่จะต้องทำให้คนไทยได้ประโยชน์และทำให้ยังสามารถค้าขายกับสหรัฐฯ ได้
"สิ่งที่ประธานาธิบดีทรัมป์พูดถึง เป็นผลงานที่เขาต้องการจะโชว์ให้ประชาชนเขารับทราบว่าการที่มาเซ็นกับประเทศไทย เขาได้อะไร แต่สิ่งที่เขาพูดนั้นเกิดจากกระบวนการที่ผ่านมาแล้วทำให้เรา [มา] สู่วันนี้" นายเอกภพกล่าวพร้อมยืนยันว่าทั้งสองฝ่ายอยู่ใน 'แพ็กเกจ' ที่กำลังดำเนินการร่วมกัน
"ถ้าไม่เซ็น ภาษีย้อนกลับไป 20 – 30% มันจะหนักกว่านี้" เขากล่าว
ด้านกระทรวงพาณิชย์ชี้แจงในวันนี้ (18 พ.ย.) ว่ากรอบการเจรจา ART มีการดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เดือน ก.ค. 2568 โดยรัฐบาลในขณะนั้นได้เจรจาจนได้ข้อสรุปในระดับกรอบความร่วมมือ (Framework Agreement) ซึ่งเป็นที่มาของอัตราภาษีที่ไทยได้รับในระดับ 19% นี้และมีการประกาศสาระสำคัญผ่านแถลงการณ์ร่วมต่อสาธารณชนไปเมื่อเดือน ต.ค. 2568 ในสมัยรัฐบาล "อนุทิน 1" ก่อนที่การเจรจาจะดำเนินต่อเนื่องมาจนถึงการได้ข้อสรุปในสาระสำคัญเมื่อวานนี้ (17 พ.ย.)
คำชี้แจงของกระทรวงพาณิชย์ยังเป็นการยืนยันในรายละเอียดว่ากรอบความร่วมมือที่ทั้งสองฝ่ายได้เจรจากันมาตั้งแต่เดือน ก.ค. 2568 นั้น "ครอบคลุมการนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ มูลค่าประมาณ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ รวมถึงการซื้อสินค้าและบริการด้านพลังงานและอากาศยาน"
แต่กระทรวงพาณิชย์ก็ยืนยันว่า การเปิดตลาดไม่ได้หมายความว่าสินค้าจากสหรัฐฯ จะเข้ามาแทนที่สินค้าของไทยทั้งหมด แต่เป็นการเพิ่มโอกาสให้สินค้าสามารถแข่งขันกันภายใต้กลไกตลาด โดยผู้บริโภคและผู้ประกอบการเป็นผู้ตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าที่เหมาะสมกับความต้องการและต้นทุนของตนเอง ขณะที่สินค้าเกษตรและสินค้าอ่อนไหวที่อาจส่งผลกระทบต่อเกษตรกรและผู้ผลิตภายในประเทศ ก็จะต้องได้รับการพิจารณาอย่างรอบคอบ โดยมีการกำหนดเงื่อนไขและมาตรการกำกับดูแล
คำชี้แจงบนเว็บไซต์ของกระทรวงยังย้ำว่าการได้ข้อสรุปในสาระสำคัญของ ART ยังไม่ใช่ขั้นตอนสุดท้ายของการดำเนินการ โดยประเทศไทยยังต้องผ่านกระบวนการภายในประเทศที่เกี่ยวข้อง ทั้งการตรวจสอบรายละเอียดทางกฎหมาย รับฟังความเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ทั้งยังต้องผ่านกระบวนการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี คณะกรรมาธิการ และรัฐสภาตามขั้นตอนและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ไปจนถึงปรับปรุงกฎระเบียบที่จำเป็นก่อนความตกลงจะมีผลใช้บังคับ

ที่มาของภาพ, Suphajee Suthumpun/Facebook
ขณะที่นางศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ ระบุผ่านเฟซบุ๊ก ยืนยันว่าการเจรจากรอบความตกลง ART ที่ผ่านมา "พิจารณาทุกเรื่องโดยยึดผลประโยชน์ของประเทศและประชาชนเป็นสำคัญ" โดย "หากจะเปิดตลาดให้นำเข้าสินค้าประเภทใดเพิ่มขึ้น ก็ต้องพิจารณาว่าสินค้านั้นจะเป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภคและผู้ประกอบการไทยอย่างไร"
รองนายกรัฐมนตรี และ รมว.พาณิชย์ ระบุต่อไปว่าสิ่งที่ประธานาธิบดีทรัมป์ประกาศว่าไทยจะนำเข้าสินค้าเกษตรจากสหรัฐฯ 2,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นเรื่องที่อยู่ในกรอบเจรจามาตั้งแต่รัฐบาลก่อนแล้ว และกรอบการเจรจานี้ก็มีผลทำให้ไทยได้รับการปรับลดอัตราภาษีจาก 36% ลงมาเป็น 19%
นางศุภจีกล่าวว่าที่ผ่านมา ไทยเป็นประเทศที่ได้ดุลการค้ากับสหรัฐฯ มาอย่างต่อเนื่อง โดยช่วงสิ้นปี 2568 อยู่ในอันดับ 7 ของโลก และขยับมาเป็นอันดับ 5 ในช่วงครึ่งแรกของปี 2569 ซึ่ง "แม้ไทยจะมีการเกินดุลการค้ากับสหรัฐฯ สูงขึ้น แต่เราก็สามารถเจรจาเพื่อให้ได้รับอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขันในระดับใกล้เคียงกับประเทศคู่แข่งในภูมิภาคได้"
"การลงนามแถลงการณ์ร่วมครั้งนี้จึงเป็นอีกขั้นหนึ่งของการเจรจาที่บรรลุความตกลงการร่วมมือของทั้งสองประเทศ เพื่อให้ความมั่นใจว่า ไทยจะได้รับอัตราภาษีที่เป็นอัตราภาษีที่เอื้อต่อการแข่งขัน (Favorable Rate) และทัดเทียมหรือดีกว่าประเทศอื่น ๆ ที่ได้เซ็น ART ไปแล้ว ทั้งนี้เพื่อรักษาศักยภาพของการแข่งขัน แต่ยังไม่ได้หมายความว่ามาตรการทั้งหมดจะมีผลทันที" นางศุภจีชี้แจง
"สิ่งที่เราให้ความสำคัญคือการรักษาตลาดส่งออกที่ใหญ่ที่สุดของไทย ซึ่งเชื่อมโยงกับงานและรายได้ของคนไทยจำนวนมาก ควบคู่กับการดูแลผู้ผลิตและผู้ประกอบการในประเทศให้สามารถแข่งขันได้ ภายใต้สถานการณ์การค้าโลกที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา" เธอระบุ































