"ปราจีนบุรีตายแล้ว" ฟังเสียงชาวบ้านที่ต้องทนใช้ชีวิตอยู่กับกองขยะอุตสาหกรรมยักษ์ และความกังวลว่าดิน-น้ำ อาจปนเปื้อน

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
บ้านของ สุนทร คูณวัฒน์ ชาวบ้าน ต.หัวหว้า อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี ตั้งอยู่ห่างจากบ่อฝังกลบขยะอุตสาหกรรมที่อยู่ในพื้นที่ของบริษัท กรีน เอ็นไวรอนเม้นท์ เทคโนโลยี่ จำกัด เพียงไม่ถึง 2 กิโลเมตร จากหน้าบ้านของเขา เราสามารถมองเห็นกองขยะที่ดูคล้ายกับเนินภูเขาได้ และเขาบอกด้วยว่ามีกลิ่นขยะฉุนลอยมาแทบทุกวัน
"ตั้งแต่อยู่ที่นี่มาประมาณสักสามปีก็คือได้กลิ่นเกือบทุกวัน… ในหนึ่งอาทิตย์ก็จะได้กลิ่นประมาณสี่วัน พอลมมันพัดมาจากทางภูเขาขยะมันก็จะได้กลิ่น โดยเฉพาะช่วงเย็นหรือกลางคืนจะได้กลิ่นมาก"
ห่างออกไปรั้วแทบติดกันคือบ้านของ สมยงค์ เดชสอน ที่บอกกับบีบีซีไทยเช่นกันว่าตนเลือกปลูกบ้านบริเวณนี้เมื่อปี 2566 เพราะอากาศดีและวิวสวย แต่สองสามปีต่อมา เธอบอกว่าสถานการณ์ได้เปลี่ยนไป
"ตอนแรกมันอากาศดี ใครเพื่อนมาก็บอกทำไมบ้านอากาศดีจัง เพราะช่วงนั้น[อุตสาหกรรมขยะ]มันยังไม่เติบโต แต่พออีกสักปีสองปี มีคนมาทักเพราะขับรถผ่านว่าตรงหน้าบ้านมีภูเขาอะไร ทำไมมีภูเขาด้วยกลางทุ่ง"
ก่อนที่ภายหลังเธอจะมาทราบว่า "ภูเขากลางทุ่ง" นั้นคือเนินขยะอุตสาหกรรมยักษ์
เนินขยะอุตสาหกรรมยักษ์นี้อยู่ในพื้นที่ของบริษัท กรีน เอ็นไวรอนเม้นท์ เทคโนโลยี่ จำกัด ซึ่งมีใบอนุญาตประกอบกิจการ 2 ประเภท ได้แก่ ใบอนุญาตประกอบกิจการ 105 คัดแยกและฝังกลบสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วที่ไม่เป็นของเสียอันตราย และใบอนุญาตประกอบกิจการ 106 นำผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ไม่ใช้แล้วหรือของเสียจากโรงงานมาผลิตเป็นวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ใหม่
ภายหลังเกิดน้ำท่วมเมื่อเดือน ก.ย. มีรายงานการเกิดคราบน้ำสีรุ้งขึ้นบริเวณไร่นาใกล้กับกองขยะยักษ์แห่งนี้ด้วย นั่นทำให้บริษัท กรีน เอ็นไวรอนเม้นท์ฯ ออกมาชี้แจงเมื่อ 2 ต.ค. ว่าบริษัทฯ "ไม่ได้รับวัสดุหรือของเสียประเภทที่จะก่อให้เกิดน้ำเสียในลักษณะที่มีการกล่าวหา... และบริษัทฯ มีการรวบรวม จัดเก็บ และบำบัดอย่างเหมาะสมตามกฎหมายและระเบียบข้อบังคับของกรมโรงงานอุตสาหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม อย่างเคร่งครัด" พร้อมทั้งโต้แย้งข้อมูลที่ว่าบริษัทฯ เป็นต้นเหตุที่ทำให้เกิดมลพิษทางน้ำด้วย เพราะ "ยังไม่มีข้อสรุปจากการตรวจสอบที่ยืนยันว่าบริษัทฯ เป็นแหล่งกำเนิดน้ำเสียหรือการปนเปื้อนดังกล่าว"
ด้าน กรมควบคุมมลพิษ ที่ลงพื้นที่ช่วงต้นเดือน ต.ค. เก็บตัวอย่างน้ำบริเวณที่พบการกระจายตัวของคราบสีรุ้งจากพื้นที่ติดกับบ่อฝังกลบกากอุตสาหกรรมที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นแหล่งกำเนิดมลพิษดังกล่าว และเผยผลตรวจสอบเมื่อ 13 ต.ค. พบว่ามีการปนเปื้อนสารเคมีกลุ่มปิโตรเลียมไฮโดรคาร์บอนบริเวณพื้นที่ท้ายน้ำบ่อฝังกลบกากอุตสาหกรรมในปริมาณที่สูง
ต่อมาในวันที่ 15 ต.ค. กรมโรงงานอุตสาหกรรมได้ออกคำสั่งให้บริษัท กรีน เอ็นไวรอนเม้นท์ เทคโนโลยี่ จำกัด หยุดประกอบกิจการชั่วคราว หลังตรวจสอบเบื้องต้นพบร่องรอยที่คาดว่ามาจากน้ำชะกากอุตสาหกรรมและสารปนเปื้อนจากบ่อฝังกลบของบริษัทฯ
ทั้งนี้ บีบีซีไทยได้ติดต่อ บริษัท กรีน เอ็นไวรอนเม้นท์ฯ โดยตรงเพื่อขอความคิดเห็นเกี่ยวกับข้อกล่าวหาเรื่องมลพิษทางอากาศและการปนเปื้อนของน้ำใกล้โรงงาน แต่บริษัทฯ ยังไม่ได้ตอบกลับจนถึงเวลาที่บทความนี้เผยแพร่

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
"ลองเอาลูกไปตรวจเลือดหน่อยไหม"

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี เป็นหนึ่งในหลายพื้นที่ที่เกิดเหตุอุทกภัยเมื่อปลายเดือน ก.ย. หลังมีฝนตกหนักและน้ำล้นตลิ่ง แต่สิ่งหนึ่งที่ทำให้น้ำที่ท่วมในพื้นที่นี้ต่างจากที่อื่นคือมีรายงานการเกิดคราบ "น้ำสีรุ้ง"
เนื่องจากน้ำที่ท่วมมีสีแปลกและส่งกลิ่นฉุนรุนแรง สุนทรจึงพยายามไปอุดปากท่อน้ำที่มีกลิ่นเหม็น ซึ่งลอดมาใต้ถนนและมีปากท่อที่หน้าซอยบ้านของพวกเขา
"กลิ่นวันนั้นตอนที่เขาบอกว่าน้ำสีรุ้งมันมา กลิ่นมันจะแรงกว่าทุกวัน และเราก็เห็น[คราบสีรุ้ง] เราก็เลยพยายามไปปิดท่อ เอากระสอบทรายสี่สิบกว่าลูกกับอาและน้าไปช่วยกัน" เขาบอก
ที่ต้องทำเช่นนี้ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะเขาเคยตรวจพบสารหนูในร่างกายตนเอง นอกจากนั้นบ้านของเขายังมีลูกชายวัยสามขวบที่มักจะมีอาการป่วยเมื่อมีกลิ่นฉุนจากกองขยะลอยมาด้วย
"ลูกป่วยบ่อยมาก จนตั้งข้อสังเกตว่าป่วยบ่อยเพราะอะไร ปีหนึ่งผมลางานเยอะมากเพื่อพาลูกไปหาหมอ จนที่ทำงานกับพี่ ๆ ถามว่า เฮ้ย ลูกเป็นอะไร ลองเอาลูกไปตรวจเลือดหน่อยไหม... พอสามวันที่แล้วได้กลิ่นหนัก ๆ วันนี้ลูกผมน้ำมูกไหลอีกแล้ว เริ่มมีอาการเป็นไข้อีกแล้ว" เขาเล่าให้บีบีซีไทยฟังเมื่อวันที่ 13 พ.ย.
"ผมคิดในหัวเลยนะ ถ้ามัน[สารเคมี]อยู่มานาน แล้วลูกผมรับสารหนูไปเนี่ย จะทำยังไง ไม่ได้คิดถึงตัวเอง คิดถึงแต่ลูกเลยว่าถ้ามันอยู่ในตัวเด็กแล้วเขาโตมาเขาจะเป็นยังไง"

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
แม้เด็กชายคนนี้จะไม่ได้ตั้งคำถามกับยาจำนวนมากที่เขาต้องทานเป็นประจำ แต่คนเป็นพ่อก็บอกว่าการเห็นลูกตัวเองเข้าออกโรงพยาบาลเป็นว่าเล่นก็บั่นทอนจิตใจ
"เขาไม่มีคำถาม แต่ก็จะบอกว่าไม่อยากไปโรงพยาบาล ไม่อยากไปหาหมอ เพราะไปหาหมอทีมันเจ็บ เขาก็จะโดนฉีดยา โดนเจาะน้ำเกลือ เราเห็นลูกเราก็ปวดใจนะ เพราะว่าการที่เด็กเล็ก ๆ โดนเจาะสายน้ำเกลือคือเขามัดลูกเรานะ ไม่ให้เด็กดิ้น"
แม้ปัจจุบันแพทย์ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าอาการป่วยของเด็กชายมาจากกลิ่นหรือสารเคมีจากกองขยะหรือไม่ แต่นั่นก็ไม่ได้ทำให้คนเป็นพ่อคลายความกังวล
"กังวลเพราะเขาเล็กมาก ภูมิคุ้มกันเขาไม่เหมือนคนโต คือเราก็ยังทนได้ แต่เด็กเล็กมันจะทนได้สักแค่ไหน คือเราไม่รู้เลย แล้วก็วันนี้กองขยะเท่านี้มันยังส่งผลกระทบขนาดนี้ แล้วถ้ามันเยอะขึ้นเรื่อย ๆ มีมากขึ้นเรื่อย ๆ มันคงไม่ใช่มีแค่ลูกผมคนเดียวแน่ ๆ ที่เป็น" เขาเสริม
เมื่อสอบถามคุณพ่อท่านนี้ว่ากลิ่นเหม็นของกองขยะรุนแรงขนาดไหน เขาได้เอาเสื้อผ้าที่เขาเคยสวมเมื่อตอนน้ำท่วมเดือน ก.ย. และได้สัมผัสกับน้ำที่ไหลมาให้บีบีซีไทยดู เราได้กลิ่นสารเคมีออกมาจากเสื้อตัวนั้นทันที แม้เขาจะซักเสื้อตัวนั้นมาเกือบหนึ่งเดือนแล้ว
สุนทรยังพาเราไปดูจุดที่เขาเก็บตัวอย่างน้ำเสียเหล่านั้นไว้ในขวดแก้วและพลาสติก โดยเพียงเขาเปิดผ้าที่คลุมขวดเหล่านั้นไว้ กลิ่นฉุนเคมีรุนแรงก็ตีขึ้นมาทันที คุณพ่อรายนี้อธิบายว่ามันคือ "กลิ่นเหม็นเหมือนสารเคมีอะไรสักอย่าง เหม็นจนปวดหัว"

ขณะที่ สมยงค์ บอกเช่นกันว่ากลิ่นที่รุนแรงขึ้นเมื่อช่วงปี 2568 เป็นกลิ่นเคมีที่แปลก ทำให้ในตอนแรกเธอไม่มั่นใจว่ามันลอยมาจากไหน
"ตอนแรกเลยเราถามว่าใครฉีดยาฆ่าหญ้าแล้วทำไมมันฉุนแบบนี้ แฟนก็บอกว่าไม่ได้ฉีด เราก็ถามว่ากลิ่นนี้มายังไง เริ่มเอะใจกันแล้ว"
เธอเล่าต่อไปว่าเมื่อเกิดน้ำท่วมช่วงปลายเดือน ก.ย. แฟนของเธอได้ลงไปลุยน้ำที่มีคราบสีรุ้งเพื่อพยายามปิดท่อน้ำที่ไหลมา โดยหลังเขากลับมาบ้านก็พบว่ามี "ผื่นแดงขึ้นเต็มหลัง"
สมยงค์บอกด้วยว่าหลานของเธอซึ่งอายุราวสามขวบและอาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงมักป่วยบ่อยด้วยอาการภูมิแพ้ และมักเกิดขึ้นพร้อม ๆ กับตอนที่กลิ่นจากขยะอุตสาหกรรมลอยมา
"[หลาน]นอนโรงพยาบาลทีเป็นอาทิตย์ เป็นภูมิแพ้ อยู่ดี ๆ พอได้กลิ่นปั๊บ หลานน้ำมูกไหลอีกแล้ว ไปโรงเรียนไม่ได้อีกแล้ว คือพอได้กลิ่นเขาจะจาม เขาจะน้ำมูกไหล" เธอบอก
"มันปนเปื้อนไปแล้วหรือเปล่ายังไม่รู้เลย"

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
อีกความกังวลนอกจากมลภาวะทางกลิ่น คือการปนเปื้อนของสารพิษในชั้นดินและแหล่งน้ำ
สมยงค์ บอกว่าน้ำที่เธอใช้อุปโภคอยู่ทุกวันมาจากน้ำบาดาลที่เธอขุดบ่อเล็ก ๆ เอง แต่มันก็ถูกน้ำท่วมเมื่อช่วงปลายเดือน ก.ย. เช่นกัน และน้ำสีรุ้งที่ไหลมาก็ท่วมบ่อน้ำบาดาลของเธอด้วย ทำให้เธอกังวลว่าน้ำที่ครอบครัวใช้อยู่ตอนนี้ปลอดภัยหรือไม่
"ไม่เชื่อใจเลย ยังถามแฟนอยู่ทุกวันว่าเราใช้น้ำจากบ่อไหน แล้วผลกระทบขนาดนี้คนที่รับผิดชอบเขาได้เอาน้ำไปตรวจบ้างไหม ลูกสาวมาเยี่ยมเขายังไม่ใช้น้ำเลย ต้องซื้อน้ำดื่มขวดใหญ่ให้เขาล้างหน้าแปรงฟัน"
ด้านสุนทรที่ปลูกข้าวเป็นอาชีพเสริมด้วย ก็กังวลว่าดินในพื้นที่การเกษตรของเขาอาจมีการปนเปื้อน
"ทุ่งตรงนี้คือพื้นที่ที่เป็นทุ่งนาและทำนามาโดยตลอด เป็นพื้นที่รับน้ำ เป็นพื้นที่แบบว่าสีเขียว เขียวทแยงขาว (ที่ดินประเภทอนุรักษ์ชนบทและเกษตรกรรม) ด้วยซ้ำ แต่ว่ามีกองขยะอุตสาหกรรมมาตั้งอยู่ได้ มันก็ไม่เหมาะสมตั้งแต่พื้นที่แล้ว แล้วน้ำที่ใช้อยู่ในพื้นที่นี้ส่วนใหญ่เป็นน้ำใต้ดิน" เขาบอก
"เรากลัวว่าน้ำที่มันท่วมหรือมันหลาก น้ำสีรุ้งถ้ามันซึมลงใต้ดินแล้วมันไหลมากับชั้นน้ำใต้ดิน พวกเรา[เกษตรกร] น้ำตรงนี้ที่เป็นน้ำบ่อของพวกเรามันจะใช้ได้อยู่ไหมในการทำเกษตร... ถ้าอาหารไม่ปลอดภัยก็จะพาให้ชีวิตเสียหายไปมากกว่าเดิม" สุนทรกล่าวเสริม
เขาแสดงทัศนะว่า ปราจีนบุรีทุกวันนี้แตกต่างจากในอดีตตามความทรงจำของเขาที่แม่น้ำมักใสสะอาดและอุดมสมบูรณ์มาก
"เราได้กินกุ้งแม่น้ำตั้งแต่เด็ก คือไม่ต้องซื้อนะ กินปลาแม่น้ำตั้งแต่เด็ก แม่กับยายก็จะไปตก กินทีเป็นกิโล ๆ แต่วันนี้ความอุดมสมบูรณ์แบบนี้มันไม่มีแล้ว แค่จะหากุ้งแม่น้ำแท้ ๆ กิน ยังหาไม่ได้เลย แล้ววันนี้มันปนเปื้อนไปแล้วหรือเปล่ายังไม่รู้เลย"

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
หลังจากน้ำท่วมเมื่อเดือน ก.ย. และมีรายงานว่าพบคราบน้ำสีรุ้ง รวมถึงภายหลังเกิดกรณีปลาตายในแม่น้ำปราจีนบุรี กรมควบคุมมลพิษจึงตรวจสอบคุณภาพน้ำแม่น้ำปราจีนบุรีเพื่อประเมินสถานการณ์คุณภาพน้ำ โดยเก็บตัวอย่างน้ำตั้งแต่พื้นที่ อ.กบินทร์บุรี อ.ศรีมหาโพธิ อ.เมืองปราจีนบุรี จนถึง อ.บ้านสร้าง รวม 5 จุด
โดยเมื่อ 28 ต.ค. นายสุรินทร์ วรกิจธำรง อธิบดีกรมควบคุมมลพิษ (คพ.) เปิดเผยว่าผลการตรวจสอบคุณภาพน้ำแม่น้ำปราจีนบุรีพบภาพรวมค่ากรด-ด่าง (pH) มากกว่า 7 มก./ลิตร หรือเป็นด่างอ่อน ๆ ขณะที่ใน อ.ศรีมหาโพธิ พบค่าอะลูมิเนียม 0.559 มก./ลิตร
นอกจากนี้ ยังมีการตรวจวิเคราะห์โลหะหนัก ทองแดง สังกะสี แคดเมียม ตะกั่ว นิกเกิล สารหนู และปรอท ซึ่งตรวจไม่พบ และการพบค่าของอะลูมิเนียม ซึ่งไม่ได้กำหนดค่าไว้ในมาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินของประเทศไทย แต่เมื่อพิจารณาเทียบกับเกณฑ์อ้างอิงเพื่อคุ้มครองสิ่งมีชีวิตในน้ำของสำนักงานพิทักษ์สิ่งแวดล้อมสหรัฐอเมริกา (US EPA) ก็ถือว่ายังคงต้องเฝ้าระวัง
ด้านนายวราวุธ ศิลปอาชา รมว.อุตสาหกรรม กล่าวภายหลังลงพื้นที่ติดตามแก้ไขปัญหาคราบน้ำมันรั่วไหลที่ อ.ศรีมหาโพธิ จ.ปราจีนบุรี เมื่อ 19 ต.ค. ว่าคราบน้ำมันที่เกิดขึ้นเป็นหลักฐานความเสียหายในเชิงประจักษ์ และได้กำชับโรงงานให้เร่งกำจัดคราบน้ำมันดังกล่าวโดยเร็ว และให้ติดตามผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นกับนาข้าว
"ความเสียหายและความเดือดร้อนของประชาชน ทางบริษัทจะต้องเยียวยาและค่ากำจัดคราบน้ำมันด้วย ได้หารือกับนายก อบจ.ปราจีนบุรี ผู้ว่าราชการจังหวัด และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่า จะต้องวางมาตรการที่เข้มงวดสำหรับโรงงานไม่ให้เกิดเหตุแบบนี้ในกรณีฝนตกหนักอีก" นายวราวุธ กล่าว
อย่างไรก็ดี แม้จะผ่านมาเป็นเวลาเกินหนึ่งเดือนแล้ว แต่ในวันที่บีบีซีไทยลงพื้นที่ จ.ปราจีนบุรี เรายังสังเกตเห็นคราบดำอยู่ในบางพื้นที่ของ อ.ศรีมหาโพธิ และ คราบสีรุ้งใน ต.ลาดตะเคียน อ.กบินทร์บุรี

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
"ปราจีนบุรีตาย... ไม่เหลืออะไรแล้ว"

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
ขณะที่ห่างออกไปราว 40 กม. นิด (นามสมมติ) ชาวบ้านอีกรายใน ต.ลาดตะเคียน อ.กบินทร์บุรี ก็บอกไปในทิศทางเดียวกันว่าได้รับผลกระทบเรื่องกลิ่นจากโรงงานขยะที่ตั้งอยู่เหนือบ้านเธอไปราวไม่ถึง 600 เมตร
"พอนานวันเข้าสักสองปีมันเหม็น แล้วทีนี้เราก็เลยว่าทำไมมันถึงเหม็นเพราะขยะทั่วไปมันไม่น่าเหม็นขนาดนี้… ถ้าเราผ่านไปที่อื่นขยะก็[กลิ่น]ธรรมดา แต่พอมาบริเวณนี้มันเป็นเหม็นประเภทเหม็นแสบจมูก มันจะบอกได้ด้วยตัวเองว่ามันไม่ธรรมดา"
บีบีซีไทยสงวนชื่อ-นามสกุลจริงของเธอด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย
เธออาศัยอยู่กับหลาน 3 คนวัยสามเดือน, ห้าขวบ, และสิบเอ็ดขวบ และบอกว่าเด็ก ๆ ในบ้านของเธอยังไม่ได้มีอาการป่วยใด ๆ แม้มีกลิ่นเหม็นจากโรงงานขยะและฟาร์มเพาะพันธุ์หมูที่ตั้งอยู่ไม่ไกล
บ้านของเธอถูกน้ำท่วมเมื่อเดือน ก.ย. และเธอก็กังวลว่าน้ำที่ท่วมส่วนหนึ่งอาจปนเปื้อนสารพิษจากโรงงานขยะอุตสาหกรรมและโรงเพาะพันธุ์สุกรซึ่งตั้งอยู่เหนือทางน้ำบ้านเธอ
"น้ำมันต้องเยอะขนาดไหนมันถึงจะข้ามบล็อกหนึ่งเมตรของเราได้ น้ำมันต้องเยอะ เราก็เลยมั่นใจแน่นอนว่าไม่ใช่น้ำธรรมชาติ เพราะฝนตกแช่มันก็จะตกและไหลไปตามทางน้ำธรรมชาติ แต่ถ้ามันข้ามคันของเราได้ แปลว่ามัน[บ่อฝังกลบขยะ]ต้องขาดมาแน่นอน"
"ก่อนหน้านี้แปลงนาของทางน้ำที่ไหลไปเขาก็ทำนาไม่ได้อยู่แล้ว แต่ทีนี้ก็มีทั้งบ่อขยะทั้งฟาร์มหมูที่มา ถามว่า[ชะล้าง]อะไรมาบ้างเราก็ไม่รู้ แต่มันก็มาสะสมที่ดินเราแล้ว มันไปแต่น้ำ คิดว่าสารต่าง ๆ ที่มากับน้ำคงไม่ไป" เธอเสริม

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
ขณะที่ นราธิป ทองถนอม เจ้าหน้าที่สื่อและเผยแพร่ มูลนิธิบูรณะนิเวศ บอกกับบีบีซีไทยว่าเส้นทางของปัญหาโรงงานเหล่านี้ย้อนไปได้ถึงปี 2559 เมื่อ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา ในฐานะหัวหน้า คสช. ใช้อำนาจตามมาตรา 44 ของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว ออกคำสั่งที่ 4/2559 ยกเว้นการบังคับใช้กฎกระทรวงผังเมืองรวมให้กับกิจการบางประเภท เปิดทางให้สามารถจัดตั้งโรงงานกำจัดและรีไซเคิลขยะ รวมถึงโรงไฟฟ้าบางประเภท ในพื้นที่สีเขียวหรือพื้นที่เกษตรกรรมและชุมชนได้
โรงงานที่ได้รับอนุญาตคือโรงงานอุตสาหกรรมประเภท 101 โรงงานปรับคุณภาพของเสียรวม, 105 โรงงานประกอบกิจการเกี่ยวกับการคัดแยกหรือฝังกลบสิ่งปฎิกูล, และ 106 การนำผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่ไม่ใช้แล้ว หรือของเสีย มาผลิตเป็นวัตถุดิบ
โดย ณ ปี 2569 ปราจีนบุรีมีโรงงานทั้งสามประเภทรวมกันถึง 140 แห่ง แบ่งออกเป็นโรงงานประเภท 101 รวม 20 แห่ง, ประเภท 105 รวม 74 แห่ง, และประเภท 106 รวม 46 แห่ง ตามการรวบรวมของสำนักงานอุตสาหกรรม จ.ปราจีนบุรี
ตัวแทนจากมูลนิธิบูรณะนิเวศบอกด้วยว่า ปราจีนบุรีได้กลายมาเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญของโรงงานขยะอุตสาหกรรม ส่วนหนึ่งเนื่องจากความสะดวกเรื่องการขนส่ง
"มันมีงานวิจัยของอาจารย์สมนึก จงมีวศิน เขาจะใช้คำว่า[ปราจีนบุรี]เป็นเมืองหลังบ้านอีอีซี (EEC - Eastern Economic Corridor) นั่นหมายความว่าพอมันมีขยะที่มาจากท่าเรือแหลมฉบังเข้ามา มันสามารถเชื่อมโยงมาตามถนนมาปราจีนบุรีได้ง่าย... พวกโรงงานประเภทนี้จะขนานไปตามถนนที่มันเชื่อมโยงตั้งแต่อีอีซีเข้าปราจีนบุรี แล้วก็ออกไปทางสระแก้ว" เขาอธิบาย
เขาเสริมด้วยว่าโรงงานประเภทนี้ในจังหวัดปราจีนบุรีมักมีกลุ่มทุนต่างประเทศเป็นผู้ลงทุน และมีกลุ่มผู้ประกอบการชาวไทยขายหรือให้เช่าใบอนุญาตเปิดโรงงาน
"ปัจจุบันคนจำนวนมากไม่ทำโรงงานเหล่านี้เพราะสายป่านไม่พอ เลยกลายมาเป็นนายหน้ามากกว่า เป็นนายหน้าให้กับทุนจีนในการที่จะหาโกดังพร้อมใบอนุญาต"
นราธิป ระบุต่อไปว่าจากการรวบรวมของกลุ่มปราจีนเข้มแข็ง ซึ่งเป็นเครือข่ายเฝ้าระวังในพื้นที่ พบว่าที่ผ่านมามีปัญหาการลักลอบทิ้งกากอุตสาหกรรมบ่อยครั้ง ดังนั้นจึงมีความกังวลเพิ่มขึ้นว่านอกจากปัญหาจากกลิ่นแล้ว จะมีการปนเปื้อนอื่นเพิ่มเติมหรือไม่หลังเกิดน้ำท่วมเมื่อปลายเดือน ก.ย.

ที่มาของภาพ, BBC/ Thai News Pix
ขณะที่ สมยงค์ บอกว่าเธอรู้สึกจนหนทาง แต่ก็ไม่รู้จะย้ายไปที่ไหนเพื่อหนีกลิ่นและสารพิษที่อาจปนเปื้อน เพราะตั้งใจปลูกบ้านบริเวณนี้เพื่อใช้ชีวิตในยามเกษียณ
"ไม่รู้จะย้ายไปไหน ลงหลักปักฐานเราก็อยากอยู่สบาย ๆ ยามแก่เฒ่า ยามเกษียณ พอมาเจออย่างนี้... มันทั้งน้ำ ทั้งกลิ่น ทุกอย่างเลย สิ่งแวดล้อม ข้าวปลาทุกอย่างที่ทำไว้ก็เสียหาย พืชผลเสียหายหมด ตรงนั้นเราไม่ว่าเพราะตายเราปลูกใหม่ได้ แต่สุขภาพเราล่ะ อายุขนาดนี้แล้ว สูดดมทุกวันจะเป็นอย่างไร"
ส่วน สุนทร ก็บอกว่ารู้สึกเสียใจที่ลูกชายคนเดียวของตนต้องคอยเล่นแต่ในบ้านเลี่ยงกลิ่นเหม็น และไม่ได้เห็นปราจีนบุรีแบบเดียวกับที่ตนเติบโตมา
"จริง ๆ ก็อยากจะบอกลูกว่าพ่อก็สู้เต็มที่ที่สุดแล้วตอนนี้ เพราะตอนนี้เราก็เรียกร้อง ที่ผมเรียกร้องทั้งหมดเลยคือผมทำเพื่อลูก อยากให้ลูกโตมาในสภาพแวดล้อมที่ดี และมีชีวิตที่ดีมากกว่านี้ ไม่อยากให้เขาเจอแบบนี้หรอก" สุนทรกล่าว
ด้าน นิด บอกเช่นกันว่าสำหรับเธอพื้นที่นี้ไม่ใช่ปราจีนบุรีอีกต่อไป เสมือนกับว่าปราจีนบุรีได้ตายไปแล้วจากพิษของขยะอุตสาหกรรม
"ตอนนี้สำหรับใจเรานะ เราบอกว่าปราจีนบุรีตาย ไม่เหลืออะไรแล้ว สมุนไพร เกษตรอินทรีย์ ตาย ใช้คำว่าตาย ไม่ใช้คำว่ารอด ไม่ใช่เมืองปราจีนบุรีแล้ว"































