เหตุใดกระแสความนิยม 'ลาบูบู้' กำลังซาลง

Labubu mega-fan Ensito smiling for a selfie with a lime green Labubu. Ensito is wearing custom-made spiky teeth to mimic a Labubu's smile.
คำบรรยายภาพ, เอนซิโตโพสท่าคู่กับตุ๊กตาตัวใหม่ในชุดสะสมของเขาโดยสวมฟันลาบูบู้ที่สั่งทำพิเศษ
    • Author, ออสมอนด์ เจีย
    • Role, ผู้สื่อข่าวธุรกิจ
  • Published
  • เวลาอ่าน: 7 นาที

หลายปีที่ผ่านมา ตุ๊กตาลาบูบู้ (Labubu) ดูเหมือนจะเป็นปรากฏการณ์ที่หยุดไม่อยู่ นักสะสมทั้งเด็กและผู้ใหญ่ต่างแห่ซื้อ "กล่องสุ่ม" (blind box) ซึ่งเป็นบรรจุภัณฑ์ปิดผนึกที่ไม่รู้ล่วงหน้าว่าข้างในเป็นตัวละครสัตว์ประหลาดหน้าตาแปลกประหลาดตัวใดอย่างคึกคัก โดยมักจ่ายเงินตั้งแต่ 15 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 480 บาท) ขึ้นไป

ผู้ที่ไม่ได้ตัวลาบูบู้ที่ต้องการ มักยอมจ่ายเงินมากยิ่งไปกว่านั้นอีกในตลาดซื้อขายต่อ

กระแสความนิยมของเหล่าสัตว์ประหลาดเหล่านี้ทำให้แฟนพันธุ์แท้รายหนึ่งจากรัฐนอร์ทแคโรไลนา ซึ่งใช้ชื่อว่า เอนซิโต ตัดสินใจลาออกจากงานด้านเทคโนโลยีในปี 2024 เพื่อสร้างเนื้อหาเกี่ยวกับลาบูบู้แบบเต็มเวลา โดยเดินทางไกลถึงอิตาลีและสเปนเพื่อตามหาสินค้ารุ่นใหม่ล่าสุด

เอนซิโตใช้เงินไปแล้วมากกว่า 50,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ราว 1.6 ล้านบาท) เพื่อสร้างคอลเลกชันหรือชุดสะสมลาบูบู้ของเขาที่มีมากกว่า 400 ตัว ซึ่งเป็นตัวเลขที่เขาบอกกับบีบีซีว่า "ผมอายที่จะพูดออกมา"

เขาถึงขั้นให้ทันตแพทย์ทำฟันปลอมซี่แหลมคล้ายลาบูบู้ขึ้นมาเป็นพิเศษ เพื่อสวมใส่ในงานอีเวนต์ต่าง ๆ แต่ในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา โพสต์เกี่ยวกับสัตว์ประหลาดขนฟูที่เคยเป็นไวรัลของเอนซิโต กลับทำผลงานได้ไม่ดีนัก

"เมื่อก่อนวิดีโอพวกนั้นมียอดเข้าชมถึง 10,000 ครั้งได้อย่างรวดเร็วมาก แต่ตอนนี้ผมทำแบบนั้นได้ยากแล้ว" เขากล่าว

ปัจจุบัน เอนซิโตหันไปให้ความสนใจกับกระแสอื่น ๆ เช่น เฮลโล คิตตี (Hello Kitty) และสกุชชี่

นี่เป็นสัญญาณว่าความคลั่งไคล้ที่ทำให้ ป็อปมาร์ท (Pop Mart) บริษัทแม่ของลาบูบู้ มีมูลค่ามากกว่ายักษ์ใหญ่ของเล่นสหรัฐอเมริกาอย่างฮาสโบร (Hasbro) และ แมทเทล (Mattel) รวมกัน อาจกำลังเริ่มหมดแรงส่ง นักวิเคราะห์เชื่อว่าแบรนด์จากกรุงปักกิ่งนี้กำลังเผชิญความยากลำบากที่จะสร้างความตื่นเต้นให้ต่อเนื่องหลังจากผ่านช่วงเวลาที่โด่งดังเป็นกระแสไวรัลมาแล้ว

เมื่อไม่นานมานี้ ป็อปมาร์ทรายงานว่ายอดขายทั่วโลกในช่วง 3 เดือนจนถึงสิ้นเดือน ก.ย. ที่ผ่านมา ลดลงมากถึง 50% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

ภายนอกจีนแผ่นดินใหญ่ตัวเลขเดียวกันลดลงรุนแรงเป็นพิเศษ โดยรายได้ในสหรัฐฯ ลดลงอย่างน้อย 70%

A display case filled with colourful Labubu plush collectibles arranged in rows. In the foreground are five fuzzy figures in grey, orange, blue, pink and pale yellow, each with rabbit-like ears, large round eyes and wide toothy grins. Behind them are additional figures in purple, brown, pink and yellow, with a third row of slightly out-of-focus dolls in beige, grey, green, pink and black.

ขาขึ้นและขาลง

ป็อปมาร์ทไม่ได้เป็นผู้คิดค้นกล่องสุ่ม แต่ตุ๊กตาของบริษัทก็มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการทำให้กล่องสุ่มได้รับความนิยมไปทั่วโลก

เคทลินน์ คาร์ลสัน ผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาด ซึ่งรู้จักลาบูบู้ผ่านทางสื่อสังคมออนไลน์และปัจจุบันสะสมลาบูบู้ไว้ 36 ตัว กล่าวว่า กลยุทธ์การขายดังกล่าวทำให้การสะสมของเล่นให้ความรู้สึก "ชวนหวนรำลึกถึงอดีต" โดยปลุกเร้าความรู้สึกเหมือนตอนเปิดของขวัญในวัยเด็ก

เธอเสริมว่า ลาบูบู้ตัวแรก ๆ ที่เธอได้มาเป็นตุ๊กตาหายาก ซึ่งทำให้ประสบการณ์นั้น "น่าตื่นเต้นยิ่งขึ้น"

ลาบูบู้เปิดตัวในปี 2019 และกลายเป็นสินค้าของเล่นที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดของป๊อปมาร์ท เหล่ามอนสเตอร์เหล่านี้กลายเป็นไอเท็มแฟชั่น และมีคนดังอย่าง คิม คาร์ดาเชียน และ ลิซ่า สมาชิกวงแบล็กพิงก์ นำไปใช้เป็นเครื่องประดับ

ลาบูบู้ดึงดูดให้เกิดคิวยาวหน้าร้านอยู่เป็นประจำ และได้รับความนิยมมากจนป็อปมาร์ทต้องระงับการจำหน่ายของเล่นดังกล่าวในร้านสาขาที่สหราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว หลังมีรายงานว่าลูกค้าทะเลาะกันเพื่อแย่งซื้อสินค้า หนึ่งในแฟนคลับยอมจ่ายเงินมากกว่า 150,000 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 4.8 ล้านบาท) เพื่อซื้อลาบูบู้ขนาดเท่ามนุษย์

ซาเมอร์ เอล ฮัจญาร์ อาจารย์ด้านการตลาดจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ กล่าวว่า ส่วนสำคัญที่ทำให้ลาบูบู้มีเสน่ห์ดึงดูดใจ คือการที่ตุ๊กตาบางรุ่นหาได้ยาก ส่งผลให้แฟน ๆ ซื้อกล่องสุ่มซ้ำแล้วซ้ำเล่าเพื่อให้ได้แบบที่ต้องการ

Katelynn Carlson smiles for the camera holding two Labubu dolls, pink and white, close to her face.
คำบรรยายภาพ, เคทลินน์ คาร์ลสัน เชื่อว่ากล่องสุ่มเป็นองค์ประกอบที่น่าตื่นเต้นของกระแสคลั่งไคล้ลาบูบู้

ปัจจุบัน บริษัทป็อปมาร์ทมีร้านค้ากว่า 500 แห่งในมากกว่า 30 ประเทศ และมีตู้จำหน่ายสินค้าอัตโนมัติกว่า 2,000 ตู้ทั่วโลก บริษัทยังเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกงเมื่อปี 2020 โดยมีมูลค่าเกือบ 24,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ราว 76,800 ล้านบาท) และยังคงเป็นหนึ่งในผู้ผลิตของเล่นที่มีมูลค่าสูงที่สุดในโลก แม้ว่าราคาหุ้นจะลดลงมากกว่า 50% จากจุดสูงสุดของปีที่แล้ว

เอล ฮัจญาร์ กล่าวว่า นักลงทุนกังวลว่าความสำเร็จระดับโลกของบริษัทนี้อาจเป็นเพียงกระแสไวรัลชั่วคราว มากกว่าจะเป็นการเติบโตอย่างยั่งยืนที่ขับเคลื่อนด้วยความภักดีของลูกค้าในระยะยาว

สำหรับเอนซิโต เขามองว่าความหายากของตุ๊กตาเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยผลักดันกระแสความนิยม

"ตอนนี้มันไม่ให้ความรู้สึกแบบนั้นแล้ว ผมเดินเข้าไปในร้านป๊อปมาร์ท แล้วก็เห็นลาบูบู้ทั้งชุดวางอยู่เต็มไปหมด" เขากล่าว

แอชลีย์ ดูดาเรนอค จากโชซาน (ChoZan) บริษัทวิจัยในจีน บอกว่าการที่ป็อปมาร์ทเพิ่มกำลังการผลิตเพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดทำให้ความรู้สึกถึงความพิเศษและความหายากดังกล่าวเริ่มจางหายไป

ทั้งนี้ ป็อปมาร์ทปฏิเสธที่จะแสดงความคิดเห็นถึงความเคลื่อนไหวของราคาหุ้น และไม่ได้ตอบคำถามเกี่ยวกับยอดขายที่ลดลง

คู่แข่งเข้ายึดครอง

ขณะที่กระแสคลั่งไคล้ลาบูบู้เริ่มซาลง คู่แข่งบางรายของมันกลับได้รับความนิยมมากขึ้น

ของสะสมแบบกล่องสุ่มอย่างซอนนี แองเจิล (Sonny Angels) ตุ๊กตาตัวเล็กคล้ายกามเทพที่ไม่สวมเสื้อผ้า และฟิกเกอร์สมิสกี (Smiski) ขนาดจิ๋วที่เรืองแสงในที่มืด กำลังขายดีเป็นเทน้ำเทท่า นอกจากนี้ ปัจจุบันยังสามารถพบมายลิตเติลโพนี (My Little Pony) และเคป็อป เดมอน ฮันเตอร์ส (KPop Demon Hunters) ในรูปแบบกล่องสุ่มได้เช่นกัน

มินิโซ (Miniso) ซึ่งก่อตั้งขึ้นในเมืองกว่างโจว ทางตอนใต้ของจีน จำหน่ายตัวละครจากดิสนีย์ (Disney) และมาร์เวล (Marvel) ในรูปแบบกล่องสุ่มหลากหลายประเภท ผ่านร้านค้ามากกว่า 8,000 สาขาทั่วโลก

วินเซนต์ หวง ผู้บริหารของมินิโซ กล่าวเมื่อต้นปีนี้ว่า "ผู้บริโภคไม่ได้ให้ความสำคัญเป็นพิเศษว่าสินค้าแบรนด์นั้นมาจากที่ใด พวกเขาให้ความสำคัญกับประสบการณ์การเลือกซื้อมากกว่า ทั้งด้านการออกแบบ ความคุ้มค่า และความเพลิดเพลิน"

A woman inspects toys and other products at a Miniso shop.
คำบรรยายภาพ, ป็อปมาร์ทเผชิญการแข่งขันจากผู้ค้าปลีกอย่างร้านมินิโซ

ผู้เชี่ยวชาญระบุว่า หนึ่งในความท้าทายสำคัญที่สุดของป็อปมาร์ทคือการสร้างตัวละครที่สามารถครองความนิยมได้อย่างยั่งยืน

นักวิเคราะห์จากบูสตานี (Boustani) ชี้ว่า นั่นเป็นด้านที่ซานริโอ (Sanrio) เจ้าของแบรนด์เฮลโลคิตตี ซึ่งทำกำไรสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในปีงบประมาณที่สิ้นสุดเมื่อเดือน มี.ค. ที่ผ่านมานั้น มีความได้เปรียบอย่างชัดเจน

ป็อปมาร์ทลงทุนอย่างมากในการขยายแบรนด์ของตน ไม่ว่าจะเป็นการเปิดสวนสนุกในกรุงปักกิ่ง และการประกาศสร้างภาพยนตร์ลาบูบู้ ซึ่งผู้เชี่ยวชาญบางรายมองว่าเป็นการเดินตามรอยยักษ์ใหญ่ด้านการสร้างแฟรนไชส์อย่างดิสนีย์หรือเลโก้ (Lego)

อย่างไรก็ตาม ดูดาเรนอค กล่าวว่า ต่างจากดิสนีย์ที่ขายเรื่องราวก่อนขายของเล่น ป็อปมาร์ทกำลังทำในทางกลับกัน "บททดสอบที่แท้จริงในปีหน้าคือ ป็อปมาร์ทจะสามารถทำให้ผู้คนรักตัวละครตัวหนึ่งได้หรือไม่ โดยไม่ต้องอาศัยให้คนดังถือมันอยู่"

A collection of pale green, glow-in-the-dark Smiski figurines displayed on a wooden shelf. Several figures are posed in different positions, including sitting, kneeling, carrying objects, and raising their arms.
คำบรรยายภาพ, สมิสกีที่เรืองแสงในที่มืดกำลังกลายเป็นคู่แข่งของลาบูบู้

'ซื้อเฉพาะสิ่งที่ตัวเองรู้สึกชอบ'

หลังจากใช้เงินจำนวนมากไปกับเจ้ามอนสเตอร์เหล่านี้ เอ็นซิโต นักสะสมรายหนึ่ง กล่าวว่า ขณะนี้เขาเริ่มตั้งคำถามว่าผู้คนทุ่มเทเวลาและเงินให้กับการสะสมมากเพียงใดทุกครั้งที่กระแสความนิยมใหม่เกิดขึ้น

"ทุกปีจะมีกระแสอะไรสักอย่างเกิดขึ้นเสมอ และจะมีสิ่งที่ได้รับความนิยมอย่างมากอยู่เสมอ" เขากล่าว

ลอว์เรนซ์ ยู ผู้สร้างสรรค์เนื้อหาจากเมืองเมลเบิร์น กล่าวว่า หลังจากตามหาลาบูบู้มาเป็นเวลาสองปี เขาน่าจะ "เลือกสรรมากขึ้น" ก่อนจะเพิ่มตุ๊กตาเข้าไปในชุดสะสมที่มีอยู่ราว 50 ตัว

คลิปวิดีโอการซื้อลาบูบู้และการแกะกล่องของเขาเคยมียอดรับชมสูงถึง 1 ล้านครั้ง แต่กระแสความคลั่งไคล้ได้จางหายไปแล้ว และปัจจุบันยูแทบไม่ได้ทำวิดีโอเกี่ยวกับลาบูบู้อีก

"ผมมั่นใจว่ากระแสนี้ชะลอตัวลงแล้ว... ผู้คนเคยคลั่งไคล้มัน แล้วสุดท้ายกระแสก็ค่อย ๆ ซาลง"

คลารา บาร์เบโร จากแคนาดา มองว่าลาบูบู้เป็น "กระแสที่ตายแล้ว" แต่เธอยังคงจับตาดูสินค้าออกใหม่ที่น่าสนใจ

"ตอนนี้ฉันคัดสรรชุดสะสมของตัวเองมากขึ้น และจะซื้อเฉพาะสิ่งที่คิดว่าตัวเองยังชอบอยู่ในอีกหลายปีข้างหน้า ไม่ใช่ซื้อเพียงเพราะเป็นคอลเลกชันใหม่ล่าสุดที่เพิ่งออกมา"

Lawrence Yu posing for a picture with his Labubu collection.
คำบรรยายภาพ, ลอว์เรนซ์ ยู กล่าวว่า เขาใช้เงินไปกับตุ๊กตาลาบูบู้ราว 1,400 ดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 44,800 บาท)

อย่างไรก็ดี เหล่าสัตว์ประหลาดขนฟูเหล่านี้ก็ยังมีแฟนพันธุ์แท้ที่ทุ่มเทอย่างแท้จริง

เฮดี คาลิด จากเมืองลิเวอร์พูล กล่าวว่า แม้กระแสความนิยมของตุ๊กตาเหล่านี้จะเริ่มซาลง แต่เธอก็ยังผูกพันกับคอลเลกชันฟิกเกอร์ของป็อปมาร์ทจำนวน 70 ตัวของเธอไม่เปลี่ยนแปลง

เธอมองว่ามีความแตกต่างระหว่างผู้ที่ไล่ตามกระแสนิยมกับ "แฟนตัวจริง" ดังนั้นยอดขายที่ลดลงจึงไม่ได้หมายความว่าลาบูบู้สูญเสียเสน่ห์ไปแล้วเสมอไป

สำหรับคาร์ลสัน สิ่งที่ทำให้เธอยังคงสะสมตุ๊กตาเหล่านี้ต่อไปคือความสุขที่พวกมันมอบให้ ไม่ใช่เพราะกระแสไวรัล เธอยังคงรู้สึกตื่นเต้นกับการเปิดตัวสินค้าใหม่ของป็อปมาร์ท เช่น ลาบูบู้ซีรีส์ธีมแมวที่เพิ่งออกมาไม่นานนี้ ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในชุดสะสมโปรดของเธอ

"ฉันคิดว่ามีบางอย่างที่พิเศษเกี่ยวกับการโอบรับความเป็นเด็กที่อยู่ภายในตัวเรา และมีความสุขกับสิ่งต่าง ๆ เพียงเพราะสิ่งเหล่านั้นทำให้เรามีความสุข"