รู้จัก "ซอยตาเอียด" ถนนแห่งฟิตเนส-มวยไทยในภูเก็ต ที่โตได้ด้วยตัวเอง แต่โตเร็วจนรัฐตามไม่ทัน ?

ที่มาของภาพ, Tiger Muay Thai
- Author, ปณิศา เอมโอชา
- Role, ผู้สื่อข่าวบีบีซีไทย
- Published
- เวลาอ่าน: 13 นาที
เหล่ายูทิวเบอร์ชาวต่างชาติล้วนพากันเรียกซอยที่มีขนาดไม่เล็กไม่ใหญ่ ที่มีระยะทางราว 1.5 กิโลเมตร ว่า "the fitness street" อาจแปลเป็นภาษาไทยว่า "ถนนแห่งฟิตเนส"
สำหรับชาวต่างชาติที่ใช้ชีวิตอยู่ในพื้นที่นี้มาเป็นเวลานานเช่นเดียวกัน พวกเขาเรียกสถานที่แห่งนี้ติดปากว่า "เดอะซอย" อีกด้วย
ซอยเส้นนี้ที่ผู้เขียนกำลังพูดถึงคือ "ซอยตาเอียด" ใน ต.ฉลอง อ.เมือง จ.ภูเก็ต
หากเราย้อนเวลากลับไปดูบรรยากาศสองข้างทางของซอยนี้เมื่อ 15 ปีก่อน ผ่านกูเกิลแมป จะพบกับซอยธรรมดา ๆ ที่มีบ้านเรือน ร้านค้า รายล้อมไปด้วยต้นไม้ใหญ่และป่ายาง
ทว่าเมื่อเวลาผ่านไป ความคึกคักของซอยแห่งนี้ยิ่งเพิ่มมากขึ้น พร้อม ๆ กับการเติบโตของธุรกิจที่เกี่ยวกับสุขภาพ ไม่ว่าจะเป็นยิมซ้อมมวย ฟิตเนส โยคะ รันคลับ ไอซ์บาธ คลินิกสุขภาพ ร้านเสริมสวย-ทำเล็บ ไปจนถึงโรงแรมและห้องพัก
ปัจจัยใดบ้างที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของซอยเล็ก ๆ แห่งนี้ ที่สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวและเม็ดเงินการลงทุน และทิศทางการพัฒนาสถานที่แห่งนี้เป็นเป้าหมายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพจะเป็นอย่างไร
บีบีซีพูดคุยกับ วิวัฒน์ สกุลรัตน์ กรรมการผู้จัดการและหนึ่งในผู้ถือหุ้นหลักของบริษัท ไทเกอร์ มวยไทย(ไทยแลนด์) จำกัด ซึ่งบริหารจัดการ ยิม 'Tiger Muay Thai' และแฮร์รี แมคคาร์เนส ทหารผ่านศึกกองทัพบกอังกฤษ ที่ผันตัวหันมาใช้ชีวิตหลังปลดเกษียณไปกับฟิตเนสและภูเก็ต และ รศ.ดร. กุลดา เพ็ชรวรุณ หัวหน้าสาขาวิชาการจัดการการท่องเที่ยว คณะการบริการและการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต (ม.อ.ภูเก็ต) เพื่อหาคำตอบ
จุดเริ่มต้นจากความบังเอิญ
วิวัฒน์ สกุลรัตน์ เล่าให้บีบีซีไทยฟังถึงจุดเริ่มต้นของการเข้ามาบริหารสถานออกกำลังกาย ในซอยตาเอียดว่า ทุกอย่างดูเหมือนจะเริ่มต้นขึ้นด้วยความบังเอิญ
ที่จริงแล้วนักธุรกิจผู้นี้เกิดและเติบโตขึ้นมาที่ จ.กำแพงเพชร แต่ดูเหมือนชะตาชีวิตจะนำพาเขามุ่งหน้าไปยังภาคใต้นับตั้งแต่เรียนจบระดับวิทยาลัยการอาชีพ โดยเดินทางมายังภูเก็ตเพื่อหางานทำ และต่อมาได้งานทำเป็นมัคคุเทศก์ หรือ ไกด์นำเที่ยวบนเกาะพีพี เป็นเวลา 4-5 ปี ก่อนจะตัดสินใจไปใช้ชีวิตที่นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ในปี 2534
หลังใช้ชีวิตที่สหรัฐฯ กว่า 20 ปี วันหนึ่งเขาตัดสินใจกลับมาเที่ยวเมืองไทย และได้เจอกับเพื่อนที่มีธุรกิจโรงแรมอยู่บริเวณหาดป่าตอง
"เพื่อนบอกว่าอย่ากลับไปเลย ช่วยฉันบริหารโรงแรมดีกว่า ช่วงนั้นก็เบื่อนิวยอร์กด้วยเหมือนกัน" วิวัฒน์เล่า
เมื่อเข้าสู่ช่วงปลายปี 2556 พอเขาตัดสินใจกลับมาอยู่ที่ภูเก็ตและช่วยบริหารงานโรงแรมแห่งนั้นไปได้ราว 5 เดือน ก็มีบริษัทให้คำปรึกษาแห่งหนึ่งติดต่อให้เขาเข้ามาช่วยบริหารงาน ยิมไทเกอร์มวยไทย เนื่องจากมีปัญหาภายใน โดยเขาได้รับแต่งตั้งเป็นรักษาการกรรมการผู้จัดการ

ที่มาของภาพ, Viwat Sakulrat
วิวัฒน์บอกว่า แท้จริงแล้วจุดเริ่มต้นของยิมไทเกอร์มวยไทยนั้น มีเจ้าของเดิมเป็นชาวอเมริกัน ที่เข้ามาตั้งค่ายมวยเล็ก ๆ ตอนที่บริเวณรอบข้างยังไม่มีอะไรเลย
หลังเข้ามาบริหารยิมแห่งนี้ต่อได้อีกสัก 4-5 เดือน วิวัฒน์บอกว่า เจ้าของเดิมก็เข้ามาถามเขาว่า "อยากซื้อไทเกอร์ไหม"
ตอนแรกเขาลังเลเนื่องจากราคาซื้อขายนั้น "สูง เงินมันเยอะ" แม้เขาจะไม่ได้เปิดเผยตัวเลขดังกล่าวกับบีบีซีไทย อย่างไรก็ดี เขาตัดสินใจไปปรึกษาเพื่อนที่เป็นนักธุรกิจในภูเก็ต และสุดท้ายก็สามารถลงนามบันทึกความเข้าใจ (Memorandum of Understanding: MOU) ได้ภายในเวลาเพียงสองวัน
โดยหลักการแล้ว บันทึกความเข้าใจ (MOU) สำหรับธุรกรรมทางการค้า หรือที่เรียกอีกชื่อว่า หนังสือแสดงเจตจำนง (Letter of Intent: LOI) ทำหน้าที่เป็นข้อตกลงเบื้องต้นที่กำหนดเงื่อนไขหลักของธุรกรรมที่เสนอ เพื่อช่วยให้คู่สัญญาเจรจาสัญญาฉบับสมบูรณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
สำหรับกรณีการซื้อขายยิมไทเกอร์มวยไทยก็เป็นเช่นเดียวกัน คือหลังมีการตกลงเบื้องต้นที่รับทราบกันทั้งสองฝ่ายแล้ว กระบวนการต่าง ๆ ก็ดำเนินไป พร้อมกับเงินรีโนเวตยิมยุคแรกให้เข้าสู่ยุคใหม่อีกกว่าร้อยล้านบาท
ตามข้อมูลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า บริษัท ไทเกอร์ มวยไทย (ไทยแลนด์) จำกัด มีผู้ถือหุ้น 5 ราย เป็นสัญชาติไทย 3 ราย ถือหุ้นรวม 80% และสัญชาติเวียดนาม 2 ราย ถือหุ้นรวม 20% โดยวิวัฒน์ถือหุ้นอยู่ 15% ซึ่งเป็นโครงสร้างที่สอดคล้องกับเงื่อนไขของกฎหมายว่าด้วยการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว
เมื่อลงไปดูในรายละเอียด อ้างอิงข้อมูลจากเว็บไซต์เครเดน ดาต้า (Creden Data) พบว่าผู้ที่ถือหุ้นอันดับที่หนึ่งคือ วัชร จารุอริยานนท์ ในสัดส่วน 35% โดยเขาเป็นนักธุรกิจรับเหมาก่อสร้างรายใหญ่และเจ้าของธุรกิจด้านโรงแรม สปา ร้านอาหารในภูเก็ต ส่วนผู้ถือหุ้นอันดับที่สองคือ สุชาต ปลื้มอารมย์ นักธุรกิจ ในสัดส่วน 30% ส่วนวิวัฒน์ ถือหุ้นเป็นอันดับที่สาม
ยิมเติบโต ซอยขยายตาม

ที่มาของภาพ, Tiger Muay Thai
ในช่วงแรกที่เข้ามาบริหารยิมเต็มตัว วิวัฒน์บอกกับบีบีซีไทยว่า ชื่อเสียงของไทเกอร์นั้นมีอยู่แล้ว แต่สถานที่และการรองรับแขกยังมีไม่เพียงพอ จากพื้นที่ 2-3 ไร่ กลุ่มผู้ถือหุ้นจึงต่อเติมกันเป็น 8 ไร่
"เรามีกิจกรรมทุกอย่างที่นี่ ประมาณ 11-12 ประเภทกิจกรรม แขกก็เลยเข้ามาเยอะ เรามีมวยไทย มี MMA มีฟิตเนส โยคะ กระบอง มวยสากล Kickboxing เรามีทุกอย่าง" กรรมการผู้จัดการผู้นี้กล่าว
เขาบอกกับเราว่าปัจจุบันยิมแห่งนี้มีพนักงานกว่า 150 คน ซึ่งคอยสนับสนุนทุกมิติของยิมตั้งแต่การเรียนการสอนกับโค้ชที่มีความรู้จริง ครูมวยแชมป์โลก ไปจนถึงทีมงานทำความสะอาดซึ่งมีประจำไว้สำหรับทุกคลาสเรียน
"เงินเดือนพนักงานเดือนละ 6 ล้าน หน้าโลว์[ซีซัน] แขกประมาณ 300 คน/วัน หน้าไฮ[ซีซัน]แขก 600-800 คน/วัน บางทีถึงพันคน เราเลยต้องมีบุคลากรเยอะ… แขกที่เข้ามาของเราเยอะที่สุดในซอย เพราะเราโฟกัสเรื่องนี้ พอจบคลาสทุกคลาส เราทำความสะอาดหลังทุกคลาส ทำไมเรามีพนักงานเยอะ เพราะเราต้องทำงานเยอะ ทุกอย่างต้องสะอาด ต้องเป็นระเบียบ" วิวัฒน์กล่าว

ที่มาของภาพ, Tiger Muay Thai
ตามข้อมูลงบการเงินและการเปรียบเทียบรายได้กับธุรกิจประเภทเดียวกันอ้างอิงข้อมูลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า บริษัทไทเกอร์ฯ มีรายได้รวมราว 103.8 ล้านบาท ในปี 2568 ขณะที่ตัวเลขต้นทุนขายอยู่ที่ราว 72.3 ล้านบาท หรือคิดเป็นต้นทุนขายราว 6 ล้านบาท/เดือน
เมื่อหักต้นทุนการดำเนินการ ค่าใช้จ่าย รวมไปถึงดอกเบี้ยและภาษีแล้ว บริษัทมีกำไรสุทธิอยู่ที่ราว 3.1 ล้านบาท
อย่างไรก็ดี เมื่อเปรียบเทียบรายได้ของบริษัทกับนิติบุคคลในประเภทธุรกิจ 85410 (การศึกษาด้านกีฬาและนันทนาการ) ไทเกอร์ รั้งอันดับที่ 1 ด้านรายได้รวม จากทั้งหมด 1,067 บริษัททั่วประเทศ ทั้งนี้อัตราการเติบโตของรายได้กลับอยู่ที่อันดับ 869 ขณะที่กำไร(ขาดทุน)สุทธิ อยู่ที่อันดับ 17
ด้วยลักษณะของกลุ่มลูกค้าที่เข้ามาใช้บริการยิมไทเกอร์ รวมถึงธุรกิจฟิตเนสอื่น ๆ ที่ค่อย ๆ ขยายตัวขึ้นเรื่อย ๆ มีความเฉพาะเจาะจง และมีลักษณะการพักอาศัยที่นานกว่านักท่องเที่ยวทั่วไป ธุรกิจแวดล้อมทั้งโรงแรม ห้องพัก ไปจนถึงร้านอาหารต่าง ๆ ในซอยตาเอียดแห่งนี้จึงเติบโตตามไปด้วย
"ทุกวันนี้ซอยนี้ไม่มีที่ว่างแล้ว สร้างกันเต็มหมด" วิวัฒน์บอก

ที่มาของภาพ, Tiger Muay Thai
ตลาดท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของไทย
รศ.ดร.กุลดา เพ็ชรวรุณ จาก ม.อ.ภูเก็ต บอกกับบีบีซีไทยว่า การเติบโตของซอยตาเอียดน่าสนใจเป็นพิเศษตรงที่เป็น "Organic Tourism Cluster" หรือกลุ่มธุรกิจท่องเที่ยวที่ก่อตัวขึ้นเองตามธรรมชาติ โดยเริ่มจากค่ายมวยไทยและนักท่องเที่ยวต่างชาติ ก่อนที่ธุรกิจอื่น ๆ จะตามมา
ความบังเอิญนี้ยังไปสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาภูเก็ตให้เป็นจุดหมายการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์และสุขภาพที่จังหวัดวางไว้อยู่แล้ว
"การเติบโตของยิมในยุคเริ่มต้นนำไปสู่การเกิดร้านอาหาร ที่พัก บริการ ที่เกิดขึ้นต่อเนื่องตลอดพื้นที่... นักท่องเที่ยวไม่ได้มาเพื่อยิมอย่างเดียว แต่มาเพื่อบริการหลากหลายที่เชื่อมโยงตลอดช่วงที่อยู่ในพื้นที่ ทำให้เกิดการใช้จ่ายหมุนเวียน ทำให้พื้นที่มีลักษณะเป็น Fitness Lifestyle Destination มากกว่าการเป็นแหล่งออกกำลังกายอย่างเดียว" รศ.ดร.กุลดา กล่าว
รายงานสถิติจังหวัดภูเก็ต พ.ศ. 2568 ของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ระบุว่า ในปี 2567 ภูเก็ตมีนักท่องเที่ยวทั้งสิ้น 13.14 ล้านคน เป็นชาวไทยราว 3.26 ล้านคน และชาวต่างชาติ 9.88 ล้านคน สร้างรายได้จากนักท่องเที่ยวรวม 4.98 แสนล้านบาท โดยกว่า 90% มาจากชาวต่างชาติ
ตัวเลขนี้สูงเป็นอันดับสองของประเทศ รองจากกรุงเทพมหานครที่มีรายได้จากนักท่องเที่ยวราว 9.40 แสนล้านบาท
ข้อมูลล่าสุดของสถาบันเวลเนสโลก (Global Wellness Institute หรือ GWI) ซึ่งจัดทำร่วมกับบีดีเอ็มเอส เวลเนส คลินิก และเผยแพร่เมื่อเดือน ก.พ. 2569 ระบุว่า เศรษฐกิจเวลเนสของไทยมีมูลค่า 4.27 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (1.43 ล้านล้านบาท) ในปี 2567 ส่งให้ไทยมีเศรษฐกิจเวลเนสใหญ่เป็นอันดับ 24 ของโลก และอันดับ 9 ของเอเชีย-แปซิฟิก
ส่วนที่น่าจับตาคือการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ ซึ่งนักท่องเที่ยวกลุ่มนี้ใช้จ่ายในไทยเพิ่มขึ้น 36.4% ระหว่างปี 2566-2567 เป็นหนึ่งในอัตราการเติบโตที่เร็วที่สุดในโลก คิดเป็นมูลค่าราว 1.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (4.72 แสนล้านบาท)
ขณะที่รายงานข่าวซึ่งอ้างอิงข้อมูลจากกองเศรษฐกิจการท่องเที่ยวและกีฬา สำนักงานปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ระบุว่า ในปี 2568 ไทยมีผู้ประกอบการธุรกิจท่องเที่ยวเชิงสุขภาพรวม 92,813 ราย ประมาณการรายได้กว่า 6.7 แสนล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นธุรกิจที่ให้บริการสุขภาพโดยตรง 28,203 ราย มูลค่าตลาดราว 2.2 แสนล้านบาท ที่เหลือเป็นธุรกิจที่เกี่ยวข้องทางอ้อม
รศ.ดร.กุลดา มองว่าตัวเลขเหล่านี้สะท้อนการเปลี่ยนโจทย์ของภูเก็ต จากเกาะที่เคยวัดความสำเร็จด้วยจำนวนหัวนักท่องเที่ยว มาสู่คุณภาพและการใช้จ่าย
"ที่ผ่านมาเราวัดความสำเร็จจากจำนวนนักท่องเที่ยว แต่พอภูเก็ตเติบโตมาถึงตรงนี้ การที่มีนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นอย่างเดียวอาจจะไม่ใช่คำตอบ ต้องมองว่าเรารองรับไหวหรือเปล่า ไม่ว่าทั้งเรื่องการจราจร ขยะ น้ำเสีย โครงสร้างพื้นฐาน แล้วก็คุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่" เธอกล่าว
กลุ่มเป้าหมายใหม่จึงเป็นนักท่องเที่ยวที่ "มาแล้วอยู่นาน ใช้จ่ายเยอะ" และใช้จ่ายกับธุรกิจท้องถิ่น ซึ่ง รศ.ดร.กุลดา เห็นว่าภูเก็ตมีความได้เปรียบอยู่แล้ว ทั้งโรงแรมทุกระดับราคา โรงพยาบาลที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน กิจกรรมกีฬา และเทศกาลตลอดทั้งปี
"เราไม่ได้ทิ้ง Beach Destination (เป้าหมายการท่องเที่ยวที่ชูเรื่องหาดทรายชายทะเล) นะ เพราะ Beach (หาดทรายชายทะเล) ก็เป็น Magnet (แม่เหล็ก) หนึ่ง" เธอระบุ โดยมองว่าเมื่อรวมกับโรงพยาบาล ผู้เชี่ยวชาญ และกิจกรรมต่าง ๆ ภูเก็ตจะกลายเป็นแม่เหล็กดึงนักท่องเที่ยวคุณภาพที่ใช้จ่ายสูงขึ้น และ "ไม่ได้มาแบบ Mass"
ซอยตาเอียดในมุมมอง "ชาวต่างชาติ"

ที่มาของภาพ, Harry Mackarness
ภูเก็ตและซอยตาเอียดไม่ได้เป็นแค่เรื่องบังเอิญของวิวัฒน์ ในมิติที่คล้ายคลึงกันกับกรณีของแฮร์รี แมคคาร์เนส ทหารผ่านศึกชาวอังกฤษ ก็ให้บังเอิญหลงมาที่นี่เช่นเดียวกัน
หลังออกจากกองทัพ และเข้าไปทำงานในกรุงลอนดอนอยู่สักพัก เขาก็รู้สึกว่าเขาต้องออกไปท่องโลกกว้างบ้างแล้ว และเขาก็บังเอิญไปพบกับเจ้าของยิมแห่งหนึ่งในซอยตาเอียด
"ผมจองตั๋วบินไป กะว่าไปสักสองสามอาทิตย์ ผมจำได้ว่าเย็นแรกที่เดินออกไป หลังเที่ยวบินที่แย่มาก ผมโผล่ไปที่ซอยตาเอียดตอนพระอาทิตย์กำลังตก เห็นพระใหญ่เป็นฉากหลัง แล้วตกหลุมรักที่นี่ทันที" เขาเริ่มเล่าถึงความประทับใจครั้งแรก
"ตอนแรกกะอยู่สองอาทิตย์ สุดท้ายอยู่สองเดือน แล้วต่อวีซ่าอยู่อีกจนเป็นสามเดือน พอกลับบ้านนี่เศร้ามาก มันเป็นที่ที่เน้นฟิตเนสสุด ๆ อยู่กลางย่านที่พักอาศัยในภูเก็ต มันฟังดูไม่มีเหตุผลเลย แต่มันวิเศษมาก" แมคคาร์เนสบอกกับบีบีซีไทย

ที่มาของภาพ, Harry Mackarness
ในฐานะทหารผ่านศึก เขาบอกกับเราว่าตัวเองเคยมีปัญหาสุขภาพจิตหนักมาก นั่นจึงเป็นเหตุผลให้เขาตัดสินใจออกจากอังกฤษเพื่อเดินทางไปเที่ยวคนเดียว ระหว่างทาง หลายคนบอกกับเขาว่า 'ภูเก็ตอาจไม่ใช่ที่ที่ดีที่สุดสำหรับสุขภาพจิตนะ' แต่เขาเห็นต่าง
เขายอมรับว่าครั้งแรกที่มาภูเก็ต เขาก็มีภาพจำเรื่องการปาร์ตี้เช่นเดียวกัน ซึ่งเขาก็ไม่ได้มองว่าเป็นเรื่องผิดอะไรที่เกาะแห่งนี้จะมีชื่อเสียงในด้านนั้นด้วย ทว่าในฝั่งของฟิตเนสและโดยเฉพาะกับกลุ่มสังคมในซอยตาเอียด เขาบรรยายว่ามันคือ "คอมมูนิตี้สายสุขภาพ-ฟิตเนสที่น่าเหลือเชื่อ คนทุกชาติที่ไม่ตัดสินกัน มาช่วยกัน ผลักดันกันไปข้างหน้า ทั้งคนท้องถิ่นและฝรั่งที่มาปักหลัก ต้อนรับผมเข้าไป ผมมีความสุขที่สุดที่ได้อยู่เมืองไทย"
แม้จะไม่สามารถพูดแทนความรู้สึกของชาวต่างชาติทุกคนที่เดินทางมาเยือนซอยแห่งนี้ แต่แมคคาร์เนส บอกว่า "เราภาคภูมิใจมากกับซอยตาเอียด เพราะที่นี่เต็มไปด้วยยิมแบบเปิดโล่ง ไม่ได้หรูหราอลังการอะไร เป็นสไตล์เรียบง่าย ดิบ ๆ สมบุกสมบันนิด ๆ คุณแค่มาถึง ฝึกซ้อมอย่างหนัก แล้วหลังจากนั้นก็ไปกินข้าวกับเพื่อน ๆ มันไม่ได้ตั้งใจให้เป็นสถานที่หรูหรา แต่ตั้งใจให้เป็นสถานที่สำหรับการฝึกซ้อมอย่างแท้จริง"
อย่างไรก็ดี แม้แต่ตัวเขาเองที่เป็นชาวต่างชาติ และเพิ่งเริ่มเข้ามารู้จักซอยแห่งนี้ได้เพียงไม่กี่ปี มองว่า ยิ่งมีชื่อเสียงมากขึ้นเท่าไหร่ ซอยแห่งนี้ก็มีความเสี่ยงมากขึ้นเช่นเดียวกัน

ที่มาของภาพ, Harry Mackarness
"การพัฒนาตอนนี้มันไปเร็วมาก สิ่งที่ดึงดูดพวกเราทุกคนมาซอยตาเอียด คือมันยังรู้สึกเป็นเมืองไทยจริง ๆ ความกลัวของผมเหมือนกับทุกที่ในโลก คือพอมันดังขึ้นและทำเงินมากขึ้น คุณจะเริ่มสูญเสียสิ่งที่ทำให้มันดังตั้งแต่แรก... ผมรู้ว่าคนคงไม่ชอบที่ผมพูดแบบนี้ แต่บาหลีคือตัวอย่างที่ชัดเจนของสิ่งที่เราไม่อยากให้เกิดขึ้นที่นี่"
เขาบรรยายต่อไปว่า "มันจะเป็นโศกนาฏกรรม" หากสถานการณ์ในภูเก็ตเป็นเหมือนบาหลี ที่มีนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติเข้าไปอาศัยอยู่แล้วแยกกลุ่มชุมชนตัวเองออกจากชุมชนคนท้องถิ่น
แมคคาร์เนสชี้ว่า ตอนนี้ในซอยตาเอียดหรือภูเก็ตเองก็เน้นนักท่องเที่ยวและมีชาวต่างชาติเยอะอยู่แล้ว แต่วิธีหนึ่งที่เขามองว่ามันผสมกลมกลืนกันได้อย่างลงตัวคือ ความต้องการตรงนี้ก่อให้เกิดการสร้างงาน และมีคนเดินทางเข้ามาใช้เงิน ทำให้เกิดธุรกิจต่อเนื่อง
"พนักงานที่คุณเจอตามยิม แล้วก็เหล่าโค้ช มีโค้ชคนไทยเยอะมาก ไม่ว่าจะเป็นมวยไทยหรืออาหารไทย ผมว่าสิ่งเหล่านี้ช่วยตอกย้ำความรู้สึกว่าพวกเราเป็นส่วนหนึ่งของประเทศไทย แต่สิ่งที่ผมอยากพูดคือ ฝรั่งไม่ได้มีภาพลักษณ์ที่ดีเสมอไปในเมืองไทย โดยเฉพาะในภูเก็ต ในบางพื้นที่ก็ยิ่งชัด ผมเลยคิดว่ามันเป็นหน้าที่ของพวกเราในฐานะแขกของเมืองไทย ที่จะต้องประพฤติตัวให้ดีและพยายามกลมกลืนให้มากที่สุด ต่อให้คุณมาแค่สองอาทิตย์ก็ไม่มีข้อแก้ตัว"
"ผมโมโหมากเวลาเห็นคนทำตัวแย่ ๆ หยาบคายกับคนอื่น ไม่ว่าจะเป็นนักท่องเที่ยวด้วยกันหรือคนไทยที่อาศัยอยู่ที่นั่น สุดท้ายแล้วเราคือแขกในเมืองไทย มันเป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องประพฤติตัวให้เหมาะสม และพยายามใช้เวลาที่นี่ให้คุ้มค่าที่สุด" เขาอธิบาย
เสียงสะท้อนต่อประเด็น "ความต้องการเติบโตเร็วกว่าระบบบริหารจัดการ"
สำหรับวิวัฒน์ วันคืนที่ผันผ่านและการแข่งขันที่เพิ่มขึ้นอย่างดุเดือดในซอยแห่งนี้ไม่เคยทำให้เขาหวั่นใจ ทว่าความสัมพันธ์กับทางการต่างหากที่ทำให้เขารู้สึก "หงุดหงิด" มาตลอดหลายปี
"ผมทะเลาะกับทางการมา [เป็นสิบปี] แล้ว… ซอยนี้ทำเงินให้ประเทศปีนึงสามสี่พันล้าน แค่ซอยเล็ก ๆ ยาว 1.5 กิโลฯ ทางรัฐเข้ามาดู เขาก็สัญญาว่าจะช่วยนู่นนี่ ที่ผมขอไป ไม่ได้ขออะไรมาสนับสนุนมาก ขอแค่การจราจรดีขึ้น ความปลอดภัย ไฟฟ้า กล้องวงจรปิด ทางเท้า ส่วนที่ภาครัฐต้องทำ แต่เขาไม่ทำ" วิวัฒน์เล่า
เขาชี้ว่าปัญหาสำคัญของซอยนี้เมื่อธุรกิจต่าง ๆ เติบโตขึ้นคือการจราจรที่ไร้ซึ่งการบริหารจัดการที่เหมาะสม เขาชี้ว่าสมัยก่อนนั้น ถนนของซอยนี้จะมีความกว้างประมาณ 8 เมตร แต่ตอนนี้เหลือหน้าถนนใช้งานได้จริงเพียง 4 เมตร เท่านั้น ซึ่งก็มีต้นเหตุมาจากการสร้างสิ่งปลูกสร้างล้ำเข้ามา ทว่าก็ไม่มีหน่วยงานใดเข้ามาจัดการ
นอกจากมิติเรื่องโครงสร้างพื้นฐาน ต่อประเด็นด้านการโปรโมตและโฆษณาธุรกิจตรงนี้ วิวัฒน์ก็ชี้ว่าไม่เคยมีงบทั้งจากท้องถิ่นหรือรัฐบาลส่วนกลางลงมาช่วยเหลืออุดหนุน
"เคยมีหน่วยราชการรัฐบาลเข้ามาดูหลายหน่วย ในภาพในหัวเขาก็คิดว่าเป็นเหมือนค่ายมวยเล็ก ๆ เวลาเขาเข้ามาเขาก็ตกใจ อันนี้มันอันดับหนึ่งของโลกนะ มันใหญ่ที่สุดในโลก คุณภาพก็ดี ชาวต่างชาติเข้ามาปี ๆ นึง… ก็ไม่เห็นทำอะไรกัน ไม่มีการช่วยโปรโมตซอยนี้ ไม่มีงบ ไม่มีทุน หรือเขาอาจจะมีงบแต่เขาไม่มาใช้ในซอยนี้ แต่การเก็บภาษีป้ายนี่รวดเร็วทันใจ"
"เวลาเรามีอะไรดี ๆ เขาก็เอาคลิปของเราไปไปออกสื่อไปเอาหน้าแต่ไม่มีการสนับสนุนอย่างอื่น" วิวัฒน์สะท้อน
ผู้คร่ำหวอดในซอยแห่งนี้ แนะนำว่า "ทั้งรัฐบาล ท้องถิ่น เข้ามาดูบ้างว่าซอยตาเอียดมีอะไร เอางบลงมาจัด ทำถนนคนเดินเป็นตลาดนัดสักวันให้ฝรั่งเดินซื้อของก็ได้ ไอ้สิ่งเล็กๆ น้อยๆ พวกนี้เขาไม่ทำ"
รศ.ดร.กุลดา มองว่า ปัญหาของภูเก็ตอาจไม่ใช่เรื่องงบประมาณเพียงพอหรือไม่ "แต่มันคือการเติบโตของพื้นที่เร็วกว่าโครงสร้างการบริหารจัดการ"
"พื้นที่ตรงนี้เกิดจากตลาดและผู้ประกอบการผลักดันจนกลายเป็นจุดหมาย เป็นแม่เหล็กของนักท่องเที่ยวต่างชาติ แต่การบริหารภาครัฐยังแยกตามหน้าที่ของหน่วยงาน มันจึงเกิดช่องว่างว่าใครรับผิดชอบภาพรวมของพื้นที่จริง ๆ อันนี้เป็น Pain Point (ปัญหากวนใจ) ที่เกิดในทุกแหล่งท่องเที่ยว ไม่ได้เกิดเฉพาะซอยตาเอียด"
เธออธิบายว่าแหล่งท่องเที่ยวหลายแห่งประสบปัญหาเดียวกัน เพราะ "เราไม่มีเจ้าภาพเดียว" และซอยตาเอียดคือกรณีที่ความต้องการเติบโตเร็วกว่าระบบบริหารจัดการ
เธอยังชี้ว่าการท่องเที่ยวที่เติบโตเร็ว ทำให้บางครั้งเมืองและชุมชนตามไม่ทัน "การพัฒนาหนาแน่นขึ้น รถติด ขยะ ราคาที่ดินสูงขึ้น พื้นที่ที่เป็นของชุมชนก็ค่อยๆ เปลี่ยนไปเพื่อรองรับนักท่องเที่ยวมากขึ้น"
ด้านโชตินรินทร์ เกิดสม ผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ต ซึ่งเข้ารับตำแหน่งได้ราว 3 เดือน เล่าให้บีบีซีไทยฟังว่า หลังจากเข้าไปลงพื้นที่เมื่อไม่นานมานี้ เขาเองก็ถึงกับตกใจกับการเติบโตของซอยเล็ก ๆ แห่งนี้
"ผมเข้าไปผมก็ตกใจนะเพราะว่าผมอยู่ภูเก็ตเมื่อตอนปี 2547 จนถึง 2552 ผมก็ตกใจมาก เพราะว่าตอนแรกผมก็ไม่ได้คิดว่าที่นั่นมันจะเติบโตขนาดนั้น เมื่อก่อนก็จะมีแค่หาดราไวย์กับแหลมพรหมเทพที่เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวในโซนนั้น" ผู้ว่าฯ ภูเก็ตกล่าว
จากนั้นเขาจึงเริ่มอธิบายเพิ่มเติมว่า ข้อจำกัดของซอยตาเอียดมาจากโครงสร้างเดิมของพื้นที่ ซึ่งถูกวางไว้เป็นที่อยู่อาศัยของชุมชนในเขตชนบท และในสมัยที่ยังไม่มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น การพัฒนาทั้งหมดจึงทำผ่านอำเภอและกระทรวงมหาดไทย
"พื้นที่ที่นั่นมันถูกวางโครงสร้างไว้เป็นโครงสร้างสำหรับเป็นที่อยู่ของชุมชน… พูดง่าย ๆ ก็ยังเป็นพื้นที่ชนบทอยู่" ผู้ว่าฯ กล่าว
ต่อประเด็นเรื่องการพัฒนาพื้นที่ในปัจจุบัน ไม่เพียงเฉพาะแค่กับซอยตาเอียด แต่กับพื้นที่ทั้งหมด โชตินรินทร์ กล่าวว่า ทางจังหวัดใช้แนวการพัฒนาตามแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ซึ่งจะเชื่อมโยงมาจนถึงนโยบายรัฐบาล แล้วก็จะมีคณะกรรมการระดับจังหวัดซึ่ง "ผู้ว่า[ราชการจังหวัด]เป็นแค่คนหนึ่งในคณะกรรมการเท่านั้น" ในการที่จะวางแผน
อย่างไรก็ตาม เมื่อบีบีซีไทยสอบถามถึงแผนการพัฒนาในปัจจุบัน เขาระบุว่าเทศบาลตำบลฉลองมีแผนนำสายไฟลงดินร่วมกับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค และฟื้นฟูถนน ทว่าเขาไม่กล่าวถึงระยะเวลาที่ชัดเจน
เมื่อสอบถามต่อไปว่าประเด็นงบประมาณจากส่วนกลางที่จะจัดสรรลงมาจะเพียงพอกับการพัฒนาทั้งจังหวัดภูเก็ตหรือไม่ ผู้ว่าฯ ยืนยันว่า "เรื่องข้อจำกัดในเรื่องงบประมาณ ทุกรัฐบาลในโลกนี้มีข้อจำกัดอยู่แล้ว… จังหวัดภูเก็ตที่โตมาได้ขนาดนี้ ผมมองว่าการบริหารต่างหากที่จะทำให้ทุกอย่างขับเคลื่อนได้ งบประมาณจะไม่เป็นอุปสรรค"
ไม่ให้ภูเก็ตเดินตามรอยบาหลี

ที่มาของภาพ, Getty Images
สำหรับทางออก รศ.ดร.กุลดา เห็นว่าต้องทำให้คนในพื้นที่ "มี Voice มี Place แล้วก็มี Benefit"
"[Over Tourism] ไม่ใช่จำนวนนักท่องเที่ยวเยอะเกินไป แต่เกิดขึ้นเมื่อการท่องเที่ยวเริ่มเปลี่ยนแปลงพื้นที่เร็วกว่าคนในพื้นที่สามารถกำหนดทิศทางการเปลี่ยนแปลงได้ด้วยตัวเอง… โจทย์ไม่ใช่แค่ว่าจะทำไม่ให้เหมือนบาหลีอย่างไร [แต่] จะทำอย่างไรให้ภูเก็ตเติบโตขึ้น แต่ความเป็นภูเก็ตยังคงชัดเจน ไม่จางหายไป" เธอกล่าว
เธอเสนอให้ภูเก็ตทำสามเรื่องไปพร้อมกัน คือ ควบคุมการพัฒนาให้สมดุลกับโครงสร้างพื้นฐานและขีดความสามารถของพื้นที่ ให้คนท้องถิ่นมีส่วนร่วมกำหนดทิศทาง ไม่ใช่เป็นเพียงผู้รับผลกระทบ และทำให้รายได้และโอกาสทางเศรษฐกิจหมุนเวียนอยู่กับคนและธุรกิจท้องถิ่น
"สิ่งสำคัญคือภูเก็ตต้องบริหารการเติบโต ไม่ใช่ปล่อยให้การเติบโตนำเมือง" รศ.ดร.กุลดา กล่าว "เป้าหมายไม่ใช่หยุดการท่องเที่ยว แต่คือทำให้ภูเก็ตเติบโตโดยที่ทำให้คนภูเก็ตยังมีที่ยืน มีเสียง แล้วก็ได้ประโยชน์จากการเติบโตนั้น"
ด้านผู้ว่าราชการจังหวัดภูเก็ตเสริมว่า ตามแผนพัฒนาจังหวัด มีการวางแผนให้ "เกาะภูเก็ตเป็นเกาะที่ใครก็ไม่สามารถเลียนแบบได้ เพราะมันเป็น DNA ของเรา" ไว้อยู่แล้ว โดยนอกจากประเด็นแวดล้อมอื่น ๆ เขาเน้นยำไปที่การสร้างองค์ความรู้ให้กับผู้ประกอบการแล้วก็ชาวบ้านในพื้นที่






























