ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో @100 : ‘ఆయన్ని నాన్న అని ఎప్పుడూ పిలవాలనిపించ లేదు’ అంటూ కుమార్తె చెప్పిన జ్ఞాపకాలు...

‘‘ఫిడెల్ కాస్ట్రో టెలివిజన్ స్క్రీన్ నుంచి నేరుగా ఇంటి హాల్లోకి దూకినట్టుండేది’’ అని ఆయన కుమార్తె అలీనా ఆనాటి రోజులను గుర్తు చేసుకున్నారు.

అలీనాకు ఊహ తెలిసేటప్పటికే క్యూబా విప్లవ నేత ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో తరచూ ఆమెను చూసేందుకు వచ్చేవారు. ఆయనే తన తండ్రి అని ఆమెకు 10 ఏళ్ల వయసులో తెలిసిందని ఆమె వెల్లడించారు.

ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో జన్మించి 2026 ఆగస్టు 13కు 100 ఏళ్లు పూర్తయ్యాయి. ఈ సందర్భంగా, ఆయన ఏకైక కుమార్తె అలీనా ఫెర్నాండెజ్ రెవుల్తా తన జీవిత కథను బీబీసీతో పంచుకున్నారు.

ఫిడెల్‌కు మరో ఆరుగురు పిల్లలు ఉన్నప్పటికీ వారంతా అబ్బాయిలే. సైనిక దుస్తుల్లో, గడ్డంతో కనిపించే ఆ వ్యక్తిని నాన్నా అని పిలవడానికి తాను ఎప్పుడూ ఇష్టపడలేదని అలీనా చెప్పారు.

1956లో హవానాలో జన్మించిన అలీనా, హవానాలో ఉన్నత వర్గానికి చెందిన అందమైన యువతి నేటీ రెవుల్తాతో ఫిడెల్‌కు ఉన్న వివాహేతర సంబంధం ద్వారా జన్మించారు.

మయామీలోని తన ఇంటి ప్రాంగణంలో క్యూబన్ కొలాడా కాఫీతో బీబీసీ బృందానికి స్వాగతం పలికిన 70 ఏళ్ల అలీనా, విప్లవ నేతతో ముడిపడిన తన జీవితంలోని అనేక విషయాలను వివరించారు. బీబీసీతో అలీనా ఫెర్నాండెజ్ రెవుల్తా పంచుకున్న విషయాలు...

చిన్నతనంలో తన తండ్రి ఎవరో అలీనాకు తెలిసేది కాదు. తన తల్లి భర్త ఓర్లాండో ఫెర్నాండెజ్‌‌నే తండ్రిగా భావించేది . అయితే 10 ఏళ్ల వయసులో ఆమెకు ఒక రహస్యం తెలిసింది.

అప్పటికే తన చుట్టూ ఉన్న చాలామందికి ఆ విషయం తెలుసని అలీనా తర్వాత గ్రహించారు.

క్యాస్ట్రో అనే ఇంటిపేరును స్వీకరించడానికి అలీనా నిరాకరించారు. అంతేకాదు తన కుటుంబ సంబంధాన్ని దశాబ్దాల పాటు దాచేందుకు ప్రయత్నించారు. ఆ బంధం తనకు ప్రయోజనాలకంటే ఎక్కువ అడ్డంకులనే తెచ్చిందని ఆమె చెప్పారు.

తిరుగుబాటుదారులతో కలిసి 1959లో హవానావైపు వస్తున్న గడ్డం వ్యక్తిగా టెలివిజన్‌లో కనిపించిన రూపం ఆమె మనసులో గుర్తుండిపోయింది. తన తండ్రిని మొదటిసారి చూసింది టీవీలోనేనని చెప్పారు అలీనా.

ఆ సమయంలో ఆయన టీవీలో మిక్కీ మౌస్ కంటే ఫేమస్ అనిపించేదని ఆమె అన్నారు.

1993లో అలీనా నకిలీ పాస్‌పోర్టు, విగ్, నకిలీ స్పానిష్ యాసతో క్యూబా నుంచి బయట పడ్డారు. అమెరికాకు చేరుకున్న తర్వాత, తాను ఎంతోకాలం దూరంగా ఉంచుకోవాలనుకున్న ‘ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో కూతురు’ అనే గుర్తింపే క్యూబాలో జరుగుతున్న పరిణామాలను ఎత్తిచూపేందుకు తనకు ఒక అవకాశంగా మారిందని ఆమె చెప్పారు.

అది 1959 జనవరి 1. అప్పటికి అలీనా వయసు మూడేళ్లు. ఫుల్జెన్సియో బాటిస్టా దేశం విడిచి పారిపోయారు. ఎనిమిది రోజుల తర్వాత శాంటియాగో నుంచి హవానాకు చేరుకున్న ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో... క్యూబా కొత్త నాయకుడయ్యాడు. వీధుల్లో మొదలైన ఉత్సాహం త్వరలోనే భయానకంగా మారిందని అలీనా గుర్తు చేసుకున్నారు.

"ఉరిశిక్షల నిర్ణయాలు వెలువడుతుండేవి. అవి కూడా టెలివిజన్‌లో ప్రసారమయ్యేవి. పబ్లిక్ హియరింగ్‌లు జరిగేవి. క్యూబా అంతా భయం, హింసతో నిండిపోయింది" అని ఆనాటి రోజులను వర్ణించారు అలీనా.

విప్లవం కుటుంబాన్ని కూడా విడదీసిందని అలీనా చెప్పారు. తల్లి విప్లవాన్ని సమర్థించగా, అమ్మమ్మ కొత్త నాయకత్వానికి శాపనార్థాలు పెట్టేవారు. తాను తండ్రిగా భావించిన ఓర్లాండో సహా మరికొందరు అమెరికాకు పారిపోయారు.

ఇదే సమయంలో ఫిడెల్ అప్పుడప్పుడు తల్లితో కలిసి అలీనా ఉంటున్న ఇంటికి వచ్చేవారు. ‘‘అది కూడా రాత్రి వేళల్లో తరచూ వచ్చేవారు. ఒక్కోసారి చాలా రోజులు కనిపించకుండా పోయేవారు’’ అని ఆమె చెప్పారు.

ఫిడెల్ గదిలో తనతో ఆడుకునేవారనీ, బహుమతులు తీసుకొచ్చేవారనీ అలీనా చెప్పారు. ఒకసారి ఆయనలాగే కనిపించే ఒక బొమ్మను ఇచ్చారని అలీనా చెప్పారు.

‘‘ఆ బొమ్మ ఫిడెల్ క్యాస్ట్రోలాగా గడ్డంతో ఉండేది. అది బొమ్మ కావడంతో నేను దాని గడ్డంలోని వెంట్రుకలను పీకేదాన్ని" అని ఆమె నవ్వుతూ గుర్తుచేసుకున్నారు.

ఫిడెల్ కనిపించినప్పుడు తన తల్లి కళ్లలో వెలుగు కనిపించేదని ఆమె చెప్పారు. "ప్రేమ కనిపించేది. మా అమ్మ ఆయనను ప్రేమించేది" అన్నారామె.

ప్రేమలో పడేనాటికి ఇద్దరూ వివాహితులేనని అలీనా చెప్పారు. తన తల్లి నేటీ రెవుల్టా డాక్టరైన ఓర్లాండో ఫెర్నాండెజ్‌ను వివాహం చేసుకోగా, ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో హవానాలో ఉన్నత వర్గానికి చెందిన మిర్తా డియాజ్ బాలార్ట్‌ను వివాహం చేసుకున్నారు.

1961లో ఓర్లాండో క్యూబాను విడిచి వెళ్ళిపోయినా, అలీనా ఆయన ఇంటిపేరుతోనే పెరిగారు. 10 ఏళ్ల వయసులో నిజం తెలుసుకున్నప్పుడు తనకు ద్రోహం జరిగిన భావన కలిగిందని ఆమె చెప్పారు.

సుమారు 12 లేదా 13 ఏళ్ల వయసులో తన ఇంటిపేరు మార్చుకోవడానికి అలీనా నిరాకరించారు. ఫిడెల్‌ను ఎప్పుడూ ‘నాన్న’ అని ఆమె పిలవలేదు. తన చిన్నతనంలో తండ్రి పాత్రలో కనిపించిన ఓర్లాండోనే తన తండ్రిగా ఆమె మనసులో గుర్తుండిపోయారు.

వయసు పెరిగేకొద్దీ ఫిడెల్‌పై, ఆయన ఏర్పాటు చేసిన వ్యవస్థపై అలీనాకు అసంతృప్తి పెరిగింది. ఫిడెల్ తన తండ్రి అని తెలిసిన తర్వాత చాలామంది ఆమెకు లేఖలు ఇచ్చి ఆయనకు అందించాలని కోరేవారు. ఉరిశిక్షలు ఎదుర్కొన్న కుటుంబ సభ్యులు, రాజకీయ ఖైదీలుగా ఉన్నవారు, క్యూబా నుంచి బయటపడేందుకు అనుమతి కోరుతున్నవారు..ఇలా అనేకమంది ఆమెను సంప్రదించేవారు.

దీనికి తోడు ఫిడెల్‌ను ఒక కొత్త విప్లవనేతగా తీర్చిదిద్దాలనే ప్రయత్నంలో క్యాంపెయిన్‌లు, సైద్ధాంతిక బోధనలు, వ్యక్తి ఆరాధన కూడా సాగేవని ఆమె చెప్పారు. వారాంతాల్లో కూడా స్వచ్ఛంద సేవ పేరుతో తప్పనిసరి పనులు, యుద్ధ శిక్షణ, సమీకరణలు జరిగేవని ఆమె చెప్పారు. ఫిడెల్ ఏడు గంటలపాటు టెలివిజన్ ప్రసంగాలు చేసేవారని, వాటిని చూడటమే కాక మరుసటి రోజూ తరగతుల్లో చదవాల్సి వచ్చేదని గుర్తుచేసుకున్నారు.

"పిచ్చాసుపత్రిలో జీవిస్తున్నట్టుండేది" అని ఆమె అన్నారు.

ఫిడెల్ తనను, తన తల్లినీ కొంతకాలం ఫ్రాన్స్‌కు పంపారనీ, తన తల్లి నుంచి దూరంగా ఉండేందుకు క్యాస్ట్రో కావాలనే అలా చేశారని అలీనా భావించారు. ఆ తర్వాత ఫిడెల్ అప్పుడప్పుడు అకస్మాత్తుగా తన జీవితంలో జోక్యం చేసుకునేవారని, తనకు నచ్చిన వ్యక్తులను వద్దని చెప్పడం, స్కూలు మార్చడం వంటి నిర్ణయాలు తీసుకునేవారని అలీనా చెప్పారు.

వ్యక్తిగతంగా ఫిడెల్ "తెలివైన, చురుకైన, విద్యావంతుడైన, అంతులేని జిజ్ఞాస ఉన్న వ్యక్తి" అని అలీనా చెప్పారు. అయితే ఆయన ‘మోసగాడు, అబద్ధాల కోరు’ అని కూడా ఆమె పేర్కొన్నారు.

"ఆయన నాకు ఎన్నో అబద్ధాలు చెప్పారు. తాను ఆ విషయం చెప్పినట్లు మరిచిపోయి మరో వెర్షన్ చెప్పేవారు" అని అలీనా గుర్తు చేసుకున్నారు.

ఫిడేల్‌తో మాటలు అంటే అంత సులభంగా సాగేది కాదని అలీనా చెప్పారు. "ఆయనది ఏకపాత్రాభినయం లాంటిది. నాతో మాట్లాడాలని అనుకుంటే నాతో మాట్లాడేవాడు కాదు. తనలో తానే మాట్లాడుకునేవాడు" అని ఆమె చెప్పారు.

హవానాలో కేథడ్రల్ స్క్వేర్‌లో చెప్పులు, కీచైన్లు వంటి వస్తువులు అమ్ముతున్న కొందరు కళాకారులను పోలీసులు అరెస్టు చేసినప్పుడు తాను ఫిడేల్‌ను నిలదీసానని అలీనా చెప్పారు.

‘‘వాణిజ్యంపై తన గుత్తాధిపత్యాన్ని రాజ్యం ఎప్పటికీ కోల్పోకూడదు" అని ఫిడెల్ చెప్పారని ఆమె గుర్తుచేసుకున్నారు.

చిన్న వయసు నుంచే క్యూబాను విడిచి వెళ్లాలని కోరుకున్నానని అలీనా చెప్పారు. 1990ల ప్రారంభంలో సోవియట్ కూటమి పతనంతో క్యూబాలో స్పెషల్ పీరియడ్ మొదలైంది. ఆకలి, విద్యుత్ కోతలు, రవాణా కొరత తీవ్రంగా మారాయనీ, బహిరంగంగా ప్రభుత్వాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్న తాను అరెస్టవుతానని భయపడేదాన్నని అలీనా చెప్పారు. "తెల్లవారుజామున కారు తలుపు శబ్దం వినిపించినా, నన్ను తీసుకెళ్లడానికి వచ్చారని అనుకునేదాన్ని" అని ఆమె చెప్పారు.

స్నేహితుల సహాయంతో ఆమె 1993 డిసెంబర్ 19న పారిపోయారు. ఒక స్పానిష్ మహిళ తన పాస్‌పోర్ట్, విమాన టికెట్ ఇచ్చారు. మరో మహిళ పత్రాలను మార్చి ఇచ్చారు. విగ్ ధరించి, ముఖానికి భారీగా మేకప్ వేసుకుని, స్పానిష్ యాసలో మాట్లాడటం ప్రాక్టీస్ చేస్తూ టాక్సీలో విమానాశ్రయానికి వెళ్లినట్లు అలీనా చెప్పారు.

"విమానం ఎక్కిన తర్వాత పిచ్చాసుపత్రి నుంచి బయటపడినట్లు అనిపించింది’’ అని అలీనా అన్నారు.

అక్కడి నుంచి మాడ్రిడ్ చేరుకుని, తర్వాత అమెరికా వెళ్లారు.

1993లో ఆమె ఆత్మకథ "అలీనా: మెమోయిర్స్ ఆఫ్ ఫిడెల్ క్యాస్ట్రోస్ రెబెల్ డాటర్" ప్రచురితమైంది. అది స్పెయిన్‌లో బెస్ట్‌సెల్లర్‌గా నిలిచి పలు భాషల్లోకి అనువాదమైంది. 2001లో అలీనా మయామిలో స్థిరపడ్డారు. రేడియోలో "సింప్లీ అలీనా" కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు.

2016 నవంబర్ 25న ఫిడెల్ మరణించినప్పుడు తనకు ‘గొప్ప బాధ లేదా గొప్ప ఆనందం ఏదీ కలగలేదు’ అని ఆమె చెప్పారు.

ఈ ఏడాది ఏప్రిల్‌లో విడుదలైన "రివల్యూషన్స్ డాటర్" డాక్యుమెంటరీలో అలీనా కనిపించారు. క్యూబా విప్లవం, ప్రవాస క్యూబన్ల అనుభవాలను కలిపి ఆ డాక్యుమెంటరీ ఫిడెల్ పాలనపై విమర్శనాత్మక దృక్కోణాన్ని అందిస్తుంది.

మీ తండ్రి వ్యక్తిత్వంలోని లక్షణాలు మీలో ఏమైనా ఉన్నాయా అని అడిగినప్పుడు ‘‘నేను చాలా ఆచరణాత్మకంగా, హేతుబద్ధంగా ఉండే వ్యక్తిని. ఆయన అలా ఉండేవారో లేదో నాకు తెలియదు. ఆయన అలా తనను తాను ఎప్పుడూ నిరూపించుకోలేదు" అని సమాధానమిచ్చారు.

"ఎవరినైనా విమర్శించాలంటే కనీసం ఒక మంచి విషయం అయినా వెతకాలి. కానీ ఆయనలో అలాంటిదేదీ నాకు కనిపించ లేదు" అని ఆమె అన్నారు.

ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో 2026 ఆగస్టు 13కు 100 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకున్న వ్యక్తిగా చరిత్రలో ఎలా గుర్తుండిపోతారని అడిగిన చివరి ప్రశ్నకు అలీనా సమాధానమిచ్చారు.

‘‘చరిత్ర చాలావేగంగా మారిపోతోంది. చివరికి ఫిడెల్ క్యాస్ట్రో అంటే ఇప్పుడు ఎవరూ పెద్దగా మాట్లాడని వామపక్షానికి ఒక ప్రతీకగా మారిపోయారు. క్యూబా దుర్బరస్థితి స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. అమెరికన్లను నిందించడం మానకపోయినా, ఇదంతా అమెరికా వల్లే కాదన్న విషయం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది’’ అన్నారామె.

(బీబీసీ కోసం కలెక్టివ్ న్యూస్‌రూమ్ ప్రచురణ)

(బీబీసీ తెలుగును వాట్సాప్‌,  ఫేస్‌బుక్, ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌, ట్విటర్‌లో ఫాలో అవ్వండి. యూట్యూబ్‌లో సబ్‌స్క్రైబ్ చేయండి.)