Faransiiska oo wajahaya hubanti la'aan siyaasadeed kadib markii doorashadii baarlamaanka aaney cidna helin aqlabiyad

Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay tiro badan oo ah miliiishiyaadkii iska soo horjeeday

Tebin toos ah

  1. War deg deg ah, Nin Muslimiinat shiicada iyo Sunniga muhiim u ahaa oo la dilay iyo faahfaahin ka soo baxaysa

    Xiriirka dadweynaha ee Ciidamada Qudus ee Ilaalada Kacaanka Iran ayaa sheegay in Mawlawi Yuusuf Gargij lagu dilay magaalada Zaahidaan ee gobolka Sistan iyo Baluchestan.

    Bayaan ka soo baxay Taliska Qudus ayaa lagu sheegay in Gargij ay rag aan la aqoon ku dileen afaafka hore ee gurigiisa.

    Ciidamada Qudus ayaa Gargij ku tilmaamay shakhsi door weyn ku lahaa isku soo dhawaanshaha Shiicada iyo Sunniga ee gobolka Sistan iyo Baluchestan, waxayna dilkiisa ku tilmaameen “fal argagixiso”.

    Ilaa hadda lama shaacin faahfaahin dheeraad ah, mana jirto koox sheegatay mas’uuliyadda dilka.

    Mawlawi Yuusuf Gargij ayaa ahaa imaamka Masjidka Muxammad Rasuulullaah ee Zaahidaan.

  2. War deg deg ah, Trump oo ku shaaciyay war cusub oo Ruushka iyo Ukraine ku saabsan

    Trump

    Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Ukraine iyo Ruushka ay isku raaceen in aysan weerarro ku qaadin xarumaha tamarta ee labada dal.

    Trump ayaa qoraal uu soo dhigay baraha bulshada ku yiri: “Ukraine waxay oggolaatay in aysan bartilmaameedsan xarumaha tamarta ee Ruushka. Ruushkuna sidaas oo kale ayuu oggolaaday.”

    Trump ayaa shalay sidoo kale sheegay in kororka qiimaha naaftada uu ka dhashay dagaalka Ukraine, ee uusan ka dhalan dagaalka Iran. Wuxuu Ukraine ugu baaqay inay joojiso weerarrada ay ku qaaddo xarumaha shidaalka ee Ruushka.

    Ciidamada Ukraine ayaa shalay sheegay inay habeenkii ka horreeyay weerareen laba warshadood oo shidaal sifaysa oo Ruushka ku yaalla, mid koonfurta dalka iyo mid kale oo qiyaastii 900 kiiloomitir bari kaga beegan Moscow.

    Weerarrada Ukraine ee xarumaha shidaalka Ruushka ayaa sababay yaraansho shidaal oo laga soo sheegay qaybo badan oo dalkaas ah.

    Dhanka kale, xaaladda ka taagan Bab al-Mandab iyo Badda Cas, iyo amni-darrada ka jirta Marinka Hormuz, ayaa kordhisay walaaca laga qabo in sahayda shidaalka adduunka ay carqalad gasho.

  3. War deg deg ah, Markab miino kula qaraxday meel u dhow Hormuz oo gubtay

    Hormuz

    Taliska ciidamada badda ee Ilaalada Kacaanka Iran ayaa sheegay in markab weyn oo shidaal qaada oo lagu magacaabo Algaya uu ku burburay kadib markii ay ku qaraxday miino badeed qaybta koonfureed ee Marinka Hormuz.

    War-saxaafadeed ka soo baxay ciidamada badda ee Ilaalada Kacaanka ayaa lagu sheegay in dab uu qabsaday markabka kadib shilka, balse dadaalladii lagu xakameynayay dabka ay fashilmeen, ugu dambayntiina uu markabka oo dhan dab qabsaday.

    Mas’uuliyiinta Iran waxay sheegeen in dhacdadu ka dhacday marinka koonfureed ee Hormuz, kaas oo Cumaan ay sheegtay in maraakiibtu isticmaali karaan. Mareykanka ayaa dhanka kale marinkaasi ku tilmaamay “mid khatar ah oo sharci-darro ah.”

    Ilaalada Kacaanka ayaa mar kale ku celiyay mowqifkooda ah in Marinka Hormuz uu weli xiran yahay, isla markaana isu socodka maraakiibta ee halkaasi uusan weli ku soo noqon xaaladdiisii caadiga ahayd.

    Ilaa hadda ma jirto xaqiijin madax-bannaan oo ku saabsan sababta markabka u burburay ama inuu dhab ahaantii ay ku qaraxdat miino badda lagu aasay.

  4. War deg deg ah, Sacuudiga oo duqeymo ku garaacay qaybo ka tirsan dalka Yemen

    Xuutiyiinta Yemen ayaa sheegay in Sacuudigu 24-kii saac ee la soo dhaafay 54 duqeyn oo dhinaca cirka ah ka fuliyay gudaha Yemen.

    Warkan ayaa soo baxay xilli Xuutiyiintu ay si degdeg ah ugu sii fidayeen xeebaha Badda Cas.

    Afhayeenka militariga Xuutiyiinta, Yahya Saree, ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay in diyaaradaha dagaalka Sacuudiga, oo ay ku jiraan F-15 iyo Typhoon, ay duqeeyeen dhul Yemen ka tirsan.

    Sida uu sheegay, duqeymaha ayaa ka dhacay gobollada Taiz, Lahj, Al-Jawf, Marib iyo Xudeyda.

    Ilaa hadda si madax-bannaan looma xaqiijin tirada duqeymaha iyo goobaha ay ka dhaceen.

  5. Calaamado muujinaya iskaashi u dhexeeya Xuutiyiinta iyo al-Shabaab

    .

    Wargeyska The Telegraph ee kasoo baxa dalka Britain ayaa qoray warbixin cinwaankeedu yahay: "Xuutiyiintu waxay qorshaynayaan inay furaan jiid cusub oo ka tirsan dagaalka Iran, isla markaana xiraan marin-biyood labaad." Warbixinta waxaa qoray wariyaha arrimaha dibadda, Akhtar Makoi.

    Qoraagu wuxuu sheegayaa in Xuutiyiinta, oo hadda loo arko wakiilka gobolka ee ugu awoodda badan Iran, ay isu diyaarinayaan inay xiraan Marinka Bab al-Mandab iyagoo matalaya Iran, si ay u kordhiyaan cadaadiska lagu saarayo Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump, iyagoo dhaawac dheeraad ah gaarsiinaya dhaqaalaha caalamka.

  6. War deg deg ah, Poland oo xeebteeda ka heshay diyaarad looga shakisan yahay in Ruushku leeyahay

    Diyaarad

    Mas’uuliyiinta Poland ayaa sheegay in diyaarad aan duuliye lahayn laga helay meel ka baxsan xeebta tuulada Rusinovo, oo ku dhow magaalada Yaroslavets ee xeebta Badda Baltic.

    Wasiirka Difaaca Poland, Władysław Kosiniak-Kamysz, ayaa sheegay in baaritaan hordhac ah uu muujinayo in diyaaraddaasi tahay diyaarad milatari oo aan duuliye lahayn oo laga leeyahay Ruushka.

    Ku-xigeenka wasiirka Difaaca, Cezary Tomczyk, ayaa sheegay in diyaaradda loo gudbin doono hay’adaha sirdoonka, si baaritaan faahfaahsan loogu sameeyo.

    Poland ayaan weli sheegin sida diyaaraddaasi ku gaartay xeebteeda ama cidda si dhab ah u adeegsanaysay.

  7. War deg deg ah, Caafimaadka Gaza oo qarka u saaran inuu burburo

    Gaza

    Mas’uuliyiinta magaalada Gaza ayaa ka digay in waaxda caafimaadka ee Gaza ay qarka u saaran tahay burbur, kadib markii la hakiyay gaadiidkii ay shaqaalaha caafimaadku ku tegi jireen goobahooda shaqada.

    Wasaaradda Caafimaadka Gaza ayaa sheegtay in shidaal, saliid iyo qalab dayactir oo yaraaday ay ka mid yihiin sababaha ay dhakhaatiir iyo kalkaaliyeyaal badan ugu safri la’yihiin isbitaallada.

    Shaqaalaha isbitaallada ayaa sheegay in guryahooda badankoodu ay ka fog yihiin isbitaallada ay ka shaqeeyaan. Qaar kale oo guryahoodu markii hore u dhowaa goobaha caafimaadka ayaa dagaalka awgiis ka barakacay, waxayna hadda ku nool yihiin deegaanno ka fog isbitaallada.

    Tan iyo markii uu bilowday dagaalka u dhexeeya Xamaas iyo Israel sanadkii 2023, waaxda caafimaadka Gaza waxay wajahaysay xaalad aad u daran, iyadoo dhaawacyo iyo dhimasho badan ay ka dhasheen weerarrada.

  8. War deg deg ah, Mareykanka oo ku dhawaaqay inuu Xuutiyiinta si toos ah ula hadlo

    Mareykanka

    Madaxweyne ku-xigeenka Mareykanka JD Vance ayaa sheegay in dowladda Mareykanka ay si dhow ula socoto xaaladda ka taagan Yemen iyo nawaaxigeeda, ayna xiriir la leedahay Xuutiyiinta.

    Wariye ku sugan gobolka Kansas ayaa Vance weydiiyay haddii uu ka walaacsan yahay qabsashada Jasiiradda Bream ee Badda Cas ee ay Xuutiyiintu la wareegeen.

    Vance ayaa sheegay: “Waxaan si dhow ula soconnaa xaaladda. Waxaan si joogto ah ula xiriirnaa Imaaraadka, Sacuudiga iyo dhinacyada kale ee gobolka ee arrintani saamaysay.”

    Wuxuu intaas ku daray in maamulka Mareykanku arrintan mudnaan gaar ah siinayo, isla markaana uu si toos ah ula hadlayo Xuutiyiinta.

    Vance wuxuu sheegay in Mareykanku sii wadi doono la socodka xaaladda, isagoo xusay in Washington ay hubin doonto in danaha Mareykanka la ilaaliyo.

  9. War deg deg ah, Trump oo ku shaaciyay war cusub oo Ruushka iyo Ukraine ku saabsan

    Trump

    Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Ukraine iyo Ruushka ay isku raaceen in aysan weerarro ku qaadin xarumaha tamarta ee labada dal.

    Trump ayaa qoraal uu soo dhigay baraha bulshada ku yiri: “Ukraine waxay oggolaatay in aysan bartilmaameedsan xarumaha tamarta ee Ruushka. Ruushkuna sidaas oo kale ayuu oggolaaday.”

    Trump ayaa shalay sidoo kale sheegay in kororka qiimaha naaftada uu ka dhashay dagaalka Ukraine, ee uusan ka dhalan dagaalka Iran. Wuxuu Ukraine ugu baaqay inay joojiso weerarrada ay ku qaaddo xarumaha shidaalka ee Ruushka.

    Ciidamada Ukraine ayaa shalay sheegay inay habeenkii ka horreeyay weerareen laba warshadood oo shidaal sifaysa oo Ruushka ku yaalla, mid koonfurta dalka iyo mid kale oo qiyaastii 900 kiiloomitir bari kaga beegan Moscow.

    Weerarrada Ukraine ee xarumaha shidaalka Ruushka ayaa sababay yaraansho shidaal oo laga soo sheegay qaybo badan oo dalkaas ah.

    Dhanka kale, xaaladda ka taagan Bab al-Mandab iyo Badda Cas, iyo amni-darrada ka jirta Marinka Hormuz, ayaa kordhisay walaaca laga qabo in sahayda shidaalka adduunka ay carqalad gasho.

  10. War deg deg ah, Degdeg: Xutiiyiinta Yemen oo weerar kale ku qaaday Sacuudiga

    Xuutiyiinta Yemen

    Maleeshiyaadka Xuutiyiinta Yemen ayaa sheegay inay maanta weerar kale oo ay adeegsanayaan gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ku qaadeen goobo militari oo ku yaalla Sacuudiga.

    Kadib weerarka, hay’adaha difaaca rayidka Sacuudiga ayaa digniin kooban u diray dadka ku nool magaalooyinka Khamis Mushait iyo Abha, oo ku dhow xadka Yemen.

    Qof ku nool Khamis Mushait ayaa wakaaladda AFP u sheegay inuu maqlay qaraxyo xooggan, kuwaas oo sababay dab muddo dheer socday.

    “Xitaa fursad aan ku seexanno ma helin,” ayuu yiri.

    Xuutiyiinta ayaa dhawaan sheegtay inay gacanta ku dhigeen qaybo ka mid ah xeebaha Badda Cas iyo marinka Bab al-Mandab. Muhiimadda marinkan ayaa sii korortay kadib dhibaatooyinkii soo wajahay maraakiibta ganacsiga ee isticmaala Marinka Hormuz intii uu socday dagaalkii Mareykanka iyo Iran.

  11. War deg deg ah, Dabley hubeysan oo dad safar ah laayay iyo xogo dheeraad ah oo laga helay

    .
    Qoraalka sawirka, .

    Ugu yaraan 15 qof ayaa lagu dilay weerarro ay rag hubeysan ka geysteen gobolka Plateau ee bartamaha waqooyi ee Nigeria, sida ay sheegayaan wararka ka imanaya deegaankaas.

    Axaddii, kooxo hubeysan ayaa weerarro ka fuliyay deegaannada Mangu iyo Riyom, halkaas oo dad safar ku jiray lagu dilay.

    Sagaal ka mid ah dadka la dilay ayaa ahaa rakaab u socday magaalada Jos, kuwaas oo rag hubeysan ay rasaas ku fureen tuulada Dungus.

    Lix qof oo kale ayaa lagu dilay deegaannada Mangu iyo Riyom, sida uu BBC u sheegay hoggaamiyaha dhalinyarada Riyom, Dalyop Solomon Montrey.

    Wuxuu sheegay in kooxaha hubeysan ay habeenkii weerareen waddada weyn ee Abuja, iyagoo markii hore dilay darawalkii gaari iyo dad kale, kadibna tirada dhimashadu ay gaartay sagaal.

    Gobolka Plateau ayaa muddo dheer la daalaa dhacayay isku dhacyo qowmiyadeed iyo kuwo diimeed, iyo sidoo kale amni-darro, kuwaas oo sababay dhimasho iyo burbur hantiyeed.

  12. Geeridii gilgishay samafalayasha: Waa tuma Xaawo Aaden Camey oo tiir u ahayd waxbarashada haween badan?

  13. Muuqaal daawashada aan dhammaadka lahayn ma saameeyaa xusuusta iyo feejignaanta dhallinyarada?

  14. Ururka Towfiiq oo soo saaray mowqifkooda ku saabsan doorashada ku celiska ah ee Galmudug

    Urur siyaasadeedkaTowfiiq oo ka mid aha ururadii ka qayb qaatey doorashadii ka dhacday Galmudug taas oo markii dambe maxkamadda sare ee Soomaaliya amartay in dib loogu celiyo ayaa soo saaarey warsaxaafadeed ay ku cadeeeyeen mowqifkooda doorashada la filayo inay ka dhacdo maamul goboleedka Galmudug.

    War-saxaafadeed ay soo saareen ururku ayey kaga hadleen dhowr qoddob oo ku saabsan doorashada

    “Ururka Towfiiq wuxuu si Rasmi ah uga caddaynayaa mowqifkiisa ku aaddan doorashada ku celiska ah ee Galmudug, isagoo xaqiijinaya in Ururku diyaar u yahay ka qaybgalka doorashoyinka isku sidkan, si waafaqsan sharciga, xeerarka iyo habraaca doorashooyinka dalka” ayaa lagu yiri qoraalka.

    Waxaa intaas raaciyeen in “ Ururka Towfiiq wuxuu ka walaacsan yahay tallaabada ay qaadeen Guddiga Doorashada, oo si ula kac ah uga reebeen ururka liiska ururrada ka qaybgalaya doorashada Galmudug, Waxaa xusid mudan in Ururka Towfiiq uu ahaa ururkii maxkamadda ka dalbaday in doorashada lagu celiyo, kaddib markii uu arkay in la hareer maray habraacyadii iyo shuruucdii doorashada dalka. Sidaas darteed, waxaa layaab noqotay in ururkii dalbaday saxida doorashada, uu baraha bulshada ku arko ka reebidiisa doorashada.”

    Qoraalka ururka Towfiiq ayaa baaq loogu jeediye guddiga doorashada iyo madaxweynaha Soomaaliya.

    “Ururka Towfiiq wuxuu sidoo kale Guddiga ugu baaqayaa inay ka fogaadaan wax kasta oo loo fasiran karo eex, takoor ama awood sheegasho, ayna ku shaqeeyaan dhexdhexaadnimo, caddaalad iyo ku dhaqanka sharciga. Ururku wuxuu aaminsan yahay in tallaabada Guddiga Doorashada ay qaadeen ay la xiriirto dacwaddii Ururku ka gudbiyey natiijadii doorashada. Arrintaasna Ururku wuxuu u arkaa mid aan waafaqsanayn mabaadi’da caddaaladda iyo hannaanka, Ururka Towfiiq wuxuu si gaar ah ugu baaqayaa Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, oo ah ilaaliyaha Dastuurka iyo dowladnimada dalka, inuu si degdeg ah u soo farageliyo arrintan, isla markaana uu xaqiijiyo in dhammaan dhinacyadu u hoggaansamaan sharciga iyo amarka maxkamada sare.”

    Gabagabada war-saxaafadeedka ururka Towfiiq ayaa baaq loogu diray taageerayaashooda “Ururku Towfiiq wuxuu ugu baaqayaa Bulshada reer Galmudug iyo taageerayaasha Ururka towfiiq in ay udiyaar garoobaan kulamo iyo banaanbaxyo nabadeed ay ku muujinayaan dareenkooda ku aadan in aydoonayaan doorasho udhacda si xor iyo xalaal ah”

  15. Mucjisada lagu arkay ilmo ku dhex jira caloosha hooyo xaamilo ah iyo waxa lagu soo dhex arkay caloosha ilmahaas

    Arrintan ayaa lagu tilmaamay mucjiso
    Qoraalka sawirka, Arrintan ayaa lagu tilmaamay mucjiso

    Dhowaan ayay ahayd , markii haweeney xaamilo ah oo aaday isbitaal dowladeed oo ku yaala Hindiya si ay u marto tijaabada Kombiyuutarka Uur-kujirta ee ultrasound, dhakhaatiirtu ay ku arkeen Ilmaha ku jira caloosha haweenayda. Laakiin mucjisada la arkay ayaa ah wax u eg ilmo kale oo ku sii dhex jira caloosha ilmaha ay uurka ku sido.

    Haweenaydan oo kasoo jeeda degmada Buldhana ee dalka Hindiya oo u aaday isbitaalka si xaaladeeda ula socoto ayaa dhakhaatiirta inta baaritaanka ay ku wadeen ku ogaadeen inuu ku dhexjiro ilmo kale oo aad u yar.

    Waaxda caafimaadka Buldhana ayaa u sheegay BBC caafimaadka jireed ee haweenayda in uu yahay caadi ayna gabi ahaan caafimaad qabto.

  16. Muxuu yahay hubka khatarta badan ee ay ku jirto uranium-ta ee uu Ruushku adegsaday?

  17. Shiinaha oo si caro leh uga jawaabay hadal ka soo yeeray saraakiil Maraykan ah

    Afhayeenka wasaaradda, Guo Jiakun,
    Qoraalka sawirka, Afhayeenka wasaaradda, Guo Jiakun,

    Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Shiinaha ayaa cambaareysay madaxa shirkadda Maraykanka ee garaadka macmalka ah (AI) ee Anthropic, kaddib markii uu sheegay in horumarka Shiinaha ee dhinaca AI uu khatar amni qaran ku noqon karo Maraykanka.

    Afhayeenka wasaaradda, Guo Jiakun, ayaa sheegay in hadallada Dario Amodei ay yihiin sheekooyin ku saabsan hanjabaad, iska horimaad iyo tartan xaasidnimo ah, kuwaas oo aan cidna dan u ahayn.

    Dhammaadkii toddobaadka, madaxda saddex shirkadood oo AI ah ayaa ku biiray baaqyo lagu doonayo in la yareeyo xawaaraha horumarka warshaddan. Waxay sheegeen in horumarka degdegga ah ee garaadka macalaka AI, iyadoo aan la helin xeerar iyo tallaabooyin amni oo ku filan, uu khatar ku noqon karo bani’aadamka.

    Digniinahaas kaddib, qiimaha saamiyada qaar ka mid ah shirkadaha AI ayaa hoos u dhacay.

    Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

  18. Bilyaneer Afrikaan ah oo qaaday tallaabo dan u ah shacabka

    Bilyaneer Aliko Dangote.
    Qoraalka sawirka, Bilyaneer Aliko Dangote.

    Iibkii saamiyada ee ugu weynaa abid Afrika ayaa laga bilaabay Nigeria, waxaana bilaabay bilyaneerka Aliko Dangote. Warshaddiisa sifaynta saliidda ayaa bixinaysa in ka badan afar bilyan oo saamiyo ah, iyadoo rajaynaysa inay soo xareyso ku dhowaad 1.6 bilyan oo doollar si loogu maalgeliyo ballaarin weyn oo warshadda ah.

    Mr. Dangote ayaa arrintan ku tilmaamay “saami helidashacabka”, isagoo sheegay inuu doonayo in dadka caadiga ah ee reer Nigeria oo ay ku jiraan darawallada iyo cunto-kariyeyaasha ay awoodaan inay saamiyo ku yeeshaan shirkadda.

    Warshadda sifaynta saliiddu waxay hawlgal bilowday sannadkii 2024, waxaana qorshuhu yahay in awoodda ay saliidda ku farsamayso la labanlaabo marka la gaaro 2029.

    Sheekooyinka kale ee aad sii akhrin karto:

  19. U diyaar garowga saacadda qiyaamaha: Ma dhamaadkii dunida ayaa lagu dhawaaday?

    Madooneysaa inaad ka mid noqoto dadka isku diyaarinaya dhammaadka adduunka? Haddii jawaabtu haa tahay, halkeed ka bilaabaysaa?

    Bishii February 2025, khubarada Jaamacadda Chicago waxay saacaddii Qiyaamaha u soo dhaweeyeen 89 ilbiriqsi uun ka hor saqda dhexe. Waa heerkii ugu halista badnaa abid ee laga digay sababtoo ah waligeed sidan uguma dhawaan waqtigii lagu tilmaamay dhammaadka.

    Sidoo kale, Janaayo 27, 2026, Alexandra Bell, oo ah madaxweynaha iyo agaasimaha guud ee Bulletin of the Atomic Scientists, ayaa ku dhawaaqay in saacada qiyaamaha (Doomsday) loo raray saqda dhexe oo dhiman 85 ilbiriqsi.

    Warsidaha wuxuu soo saaray digniintiisii ugu xoogganayd weli. Saacadda Doomsday oo loo arko calaamad cabbiraysa sida ugu dhow ee bini'aadanku ugu soo dhawaaday inay is burburiyaan tan iyo bilowgii xilligii Nukliyeerka - ayaa loo raray saqda dhexe oo dhiman 85 ilbiriqsi, waana meesha ugudhow taariikhda siddeed iyo toban sano.

    Tani looguma dhawaaqin sidii riwaayad oo kaleama war caadi ah oo keliya, laakiin sida ay u weyn tahay iyo digniinta ay bixinayso ayaa keenay in lagu degdego. Saynisyahano,siyaasad qaabeeyeyaal iyo saynisyahanno ku guulaystay abaalmarinta Nobel ayaa wakhtiga cayimay, waxayna si deggan uga hadleen khatarta sii kordhaysa ee caalamiga ah, wada shaqaynta sii xumaanaysa, iyo guul-darrooyinka hoggaamineed ee bini'aadamka oo si wadajir ah qarka ugu saaran masiibo. Waxay xusuusiyeen caalamka in saqda dhexe aysan ahayn qaddar lama huraan ah balse ay tahay digniin ay tahay in la fiirsado oo la fahmo.

  20. 6 hab oo cabsi badan oo ay cirbixiyeennadu ugu dhiman karaan Dayaxa