Czesi protestują przeciw nowemu modelowi finansowania mediów publicznych

Widok z lotu ptaka na ogromny protest w Pradze: w tłumie widać czeskie flagi i transparenty. W tle widać wzgórza i zarys budynków.
Podpis zdjęcia, Według organizatorów w niedzielnym proteście wzięło udział około 400 tys. osób
    • Autor, Rachel Flynn
  • Data publikacji
  • Czas czytania: 3 min

Tysiące ludzi zebrały się w centrum Pragi, by zaprotestować przeciwko planom czeskiego rządu, który chce znieść opłatę abonamentową i finansować media publiczne z budżetu państwa.

Krytycy twierdzą, że te plany umożliwią politykom ograniczenie wolności mediów.

Rządząca koalicja, w której skład wchodzą populistyczna partia ANO oraz dwa prawicowe, eurosceptyczne ugrupowania, zapewnia, że zmiany nie zagrożą niezależności mediów publicznych. Jednocześnie oczekuje od nadawców ograniczenia kosztów.

Parlament uchwalił pierwszy projekt ustawy pod koniec zeszłego miesiąca. Od tego czasu w protestach wzięły udział tysiące Czechów.

Czeskie gospodarstwa domowe płacą obecnie 205 koron (ok. 36,90 zł) miesięcznie za publiczną telewizję i radio.

W niedzielnym proteście wzięło udział „około 400 tys.” osób, a jego organizatorem było stowarzyszenie Million Moments for Democracy.

„Wiem, że cała nasza Czeska Telewizja jest gwarantem prawdy i obiektywizmu,” powiedziała agencji Reuters 72-letnia emerytka Milana Rudolfova.

„Jeśli nie będziemy mieć publicznej telewizji i radia, to niestety nie będziemy już w stanie w nic wierzyć.”

Mężczyzna w średnim wieku z wąsami macha czeską flagą w tłumie. W tle widać osoby z włączonymi latarkami na komórkach oraz flagę Unii Europejskiej.
Podpis zdjęcia, Protestujący twierdzą, że planowane zmiany mogą umożliwić politykom ograniczenie wolności mediów

Premier Andrej Babiš zapewnił, że rząd nie chce kontrolować mediów publicznych.

„Zmienia się system finansowania: nikt nie chce kontrolować mediów publicznych, nikt nie chce im dyktować, co mają mówić i robić, nikt nie chce ich znacjonalizować,” powiedział Babiš Czeskiej Agencji Informacyjnej.

„Robimy to, ponieważ system jest już przestarzały: większość krajów Europy podąża dziś tą samą drogą, a inni dołączają,” dodał.

W ostatnich latach część państw europejskich, w tym Francja i Norwegia, odeszła od modelu finansowania mediów publicznych z abonamentu radiowo-telewizyjnego.

Francja zniosła abonament w 2022 roku. Media publiczne, które emitują również reklamy, są obecnie finansowane z części wpływów z podatku VAT.

Norwegia zlikwidowała abonament w 2020 roku, a finansowanie publicznego nadawcy zostało włączone do budżetu państwa.

Agencja Reuters podała, że propozycja ta oznaczałaby niższe o 15 procent finansowanie dla publicznych nadawców: Czeskiej Telewizji i Czeskiego Radia.

Dwie młode kobiety trzymają transparent z wizerunkiem postaci telewizyjnej Večerníčka (pol. Wieczorynka) i napisem „Jesteśmy po stronie czeskiej telewizji”. W tle widać tłum protestujacych spoglądający w tym samym kierunku.
Podpis zdjęcia, Protestujący trzymali transparent przedstawiający animowaną postać Večerníčka i napis „Jesteśmy po stronie czeskiej telewizji”

Niektórzy uczestnicy protestu mieli na głowach charakterystyczne spiczaste czapki złożone z gazet. Był to ukłon w stronę animowanej postaci Večerníčka (pol. Wieczorynka), który od 1965 r. zapowiada w Czeskiej Telewizji wieczorne bajki dla dzieci.

Krytycy porównują rządową ustawę o mediach do zmian na Węgrzech pod rządami byłego premiera Viktora Orbána, który ściśle kontrolował państwowe media.

Premier Andrej Babiš objął urząd w grudniu 2025 r. i spotkał się z krytyką za ataki jego koalicji na czeskie media.

„Ataki polityczne na media prywatne i publiczne stały się jedną ze cech charakterystycznych rządów Andreja Babisza jako premiera,” powiedział w czerwcu Pavol Szalai, dyrektor praskiego biura Reporterów bez Granic - międzynarodowej organizacji walczącej o wolność prasy.

Przy tłumaczeniu tego artykułu, który oryginalnie był napisany w języku angielskim, użyto narzędzi AI. Dziennikarz BBC sprawdził tłumaczenie przed publikacją. Więcej o tym, jak używamy AI.

Edycja: Olga Sawczuk