Wewnątrz francuskich gangów narkotykowych rekrutujących dzieci do zabijania

- Autor, James Waterhouse
- Stanowisko, Korespondent BBC News w Paryżu
- Data publikacji
- Czas czytania: 9 min
Ostrzeżenie: Wulgarny język i opisy przemocy seksualnej
Chociaż właśnie kupiła haszysz od dilera, kobieta postanowiła zadzwonić na policję.
Stało się tak dlatego, że podczas ich krótkiego spotkania na osiedlu w Marsylii w 2022 roku, młody sprzedawca wręczył jej wraz z nielegalnymi narkotykami kartkę z notatką.
„Jesteśmy przetrzymywani i potrzebujemy pomocy. Mamy po 15 lat," brzmiała treść.
Nastoletni diler, którego francuski sąd przesłuchał na początku tego roku, był jednym z dwóch chłopców przetrzymywanych przez gang, do którego obaj początkowo zwrócili się w poszukiwaniu płatnej pracy – aczkolwiek nielegalnej.
Jeden chłopak miał zajmować się pieniędzmi, drugi pracował na ulicach w okolicy osiedla Frais-Vallon. Wkrótce jednak szefowie obarczyli ich odpowiedzialnością za „braki" w przychodach.
Jak poinformowano sąd, nastąpiły regularne pobicia i zmuszanie do tańczenia nago przed kamerą dla szantażu. Jeden z chłopców został również zgwałcony.
Kilka godzin po tym, jak kobieta otrzymała kartkę z wiadomością, obaj nastolatkowie próbowali uciec przez okno na drugim piętrze, odnosząc przy tym obrażenia. Jednemu udało się zbiec, podczas gdy drugi został złapany, pobity i dźgnięty nożem, ale przeżył.
Doszło do aresztowań. Zdjęcia w telefonie jednego z domniemanych oprawców chłopców pokazały kilka innych młodych osób w podobnie tragicznym stanie. Sześciu mężczyzn otrzymało od tego czasu surowe wyroki za to, co stało się z dwójką nastolatków.
Historia tych chłopców uwidacznia silną kontrolę, jaką gangi narkotykowe sprawują nad niektórymi dzielnicami drugiego co do wielkości miasta Francji.
Chociaż połączenie kultury śródziemnomorskiej, sztuki ulicznej i sceny hip-hopowej uczyniło Marsylię popularnym kierunkiem turystycznym – poza centrum miasta sytuacja wygląda zupełnie inaczej.
Po miesiącach starań zespołowi BBC udało się wejść do tego niebezpiecznego świata. Jego centrum to ubogie ulice i osiedla wieżowców w portowym mieście, do których policja nie wkracza bez poważnego powodu.
Znaleźliśmy środowisko, w którym bezwzględne gangi wabią bezbronnych młodych ludzi obietnicami łatwych pieniędzy, by w końcu uwięzić ich w świecie handlu narkotykami, brutalności i wyzysku.
Widzieliśmy, jak grupy te wykorzystują media społecznościowe do rekrutacji zabójców, i rozmawialiśmy z kilkoma młodymi mężczyznami uwikłanymi w przemoc. Z więzienia jeden z członków gangu, oskarżony o udział w kilku morderstwach, wyjaśnił, w jaki sposób jego „zimna krew" pomogła mu awansować.

Źródło zdjęcia, Social media
Najpotężniejszy gang w mieście, DZ Mafia, wyszedł zwycięsko z krwawej wojny o terytorium i jest obecnie jedną z budzących największy strach organizacji przestępczych we Francji.
DZ to oficjalny internetowy kod kraju dla Algierii. Właśnie tam jeden z założycieli gangu, francusko-algierski obywatel Mehdi Laribi, został zatrzymany na początku tego roku na podstawie francuskiego nakazu aresztowania.
Organizacja zyskała rozgłos w 2023 roku, kiedy stała się pierwszą francuską grupą przestępczą, która wykorzystała swoją złą sławę, publikując oświadczenia wideo. Używała mediów społecznościowych, by promować swą markę – twierdzi szef krajowej jednostki ds. zwalczania handlu narkotykami, Dimitri Zoulas.
Najnowsze oświadczenie pojawiło się w lipcu, kiedy burmistrz pobliskiego miasta musiał zostać objęty ochroną policyjną po tym, jak dane wywiadowcze wskazywały, że grozi mu atak ze strony tej grupy.
W filmie opublikowanym w sieci sześciu zamaskowanych mężczyzn ubranych na czarno stało za stołem, a jeden z nich odczytywał oświadczenie zaprzeczające zaangażowaniu w sprawę DZ Mafia.
Kwitnący we Francji rynek nielegalnych narkotyków – na którym odnotowano gwałtowny wzrost importu kokainy, a także duże ilości marihuany i narkotyków syntetycznych – również przyczynił się do szybkiego rozwoju gangu.
Liczba osób zażywających kokainę we Francji ma wkrótce osiągnąć dwa miliony, twierdzi Zoulas, w porównaniu z 600 000 w 2017 roku. Przemyt narkotyków na terenie Francji generuje 7 mld euro (30,7 mld zł) rocznie i angażuje 200 000 osób, dodaje.
Wielu z tych, którzy zajmują się dystrybucją narkotyków, to dzieci, a władze twierdzą, że liczba nieletnich uwikłanych w handel tymi substancjami rośnie. Według oficjalnych danych w 2024 r. w proceder ten było zaangażowanych prawie 10 000 dzieci.
DZ Mafia jest tego doskonałym przykładem. Aby dotrzeć do większej liczby klientów, potrzebuje więcej członków gangu – więcej dzieci.
Odkryliśmy, że obecnie rekrutuje ona młodych ludzi z całej Francji – nie tylko do sprzedaży narkotyków, ale także do przeprowadzania porwań, tortur i morderstw.
Jest to pokolenie postrzegane przez bossów, którzy zazwyczaj kontrolują je z więzienia lub z zagranicy, jako łatwe do skorumpowania, ale też jako przeznaczone na stracenie.
A jak ostrzegają policja i sędziowie, gdy te dzieci wkroczą do marsylskiego półświatka, bardzo trudno jest je z niego wydostać.

Źródło zdjęcia, Lea Guedj / BBC
Niewielu zna ludzkie koszty działalności gangów w Marsylii tak dobrze jak matka Karine Brouillard, która mieszka na drugim końcu Francji, niemal tak daleko od wybrzeża Morza Śródziemnego, jak to tylko możliwe.
Jej syn, Hugo, po raz pierwszy uciekł z domu w wieku 15 lat – z wioski w departamencie Nord – po kłótni z rodziną. Został zatrzymany przez policję trzy dni później, prawie 1 000 km dalej, w Marsylii, z pieniędzmi i marihuaną przy sobie. Został zabrany do domu.
Jednak kilka lat później, w 2023 roku, Hugo planował powrót na południe, mówiąc rodzicom, że znalazł wakacyjną pracę w restauracji niedaleko Marsylii.
„Regularnie przekazywał mi nowe informacje," wspomina Karine. „Dzwonił do mnie, wszystko szło dobrze".
Trzy tygodnie później zadzwonił lekarz. Karine mówi, że nigdy nie zapomni jego słów: „Pani syna przywieziono wczoraj w nocy. Został postrzelony w głowę".
Policja uważa, że Hugo został przywieziony po pomoc medyczną z obszaru kontrolowanego przez gangi i podejrzewa, że był z jednym z nich powiązany.
Tym obszarem była dzielnica Quartier Nord.

Źródło zdjęcia, Lea Guedj / BBC
Najlepszym sposobem, by dostać się do Quartier Nord, gdzie władzę sprawuje DZ Mafia, jest dla nas skorzystanie z pomocy mieszkanki tej dzielnicy, Fadelli Ouidef, 41-letniej matki czwórki dzieci, która oprowadza nas po okolicy.
Trzydzieści siedem sekund po wjechaniu na jedno z osiedli zostajemy osaczeni.
W momencie, gdy peugeot Fadelli mija punkt kontrolny gangu, rozbrzmiewają klaksony – nastolatkowie obsługujący posterunek natychmiast dostrzegają naszą kamerę. „Czekajcie, przestańcie filmować," ostrzega Fadella, gdy szary samochód z napędem na cztery koła zmusza nas do zjechania na pobocze.
„Przygotowuję raport dla mojej spółdzielni mieszkaniowej," mówi do dociekliwego kierowcy. W końcu zgadza się nas puścić, jeśli przestaniemy filmować.
To niepokojące widzieć pojazd niebędący policją poruszający się tak stanowczo, a ulgą jest patrzeć, jak odjeżdża.
„Ostatnio gangi są bardzo agresywne," wyjaśnia Fadella. „Staramy się po prostu dopilnować, by nasza młodzież rozumiała, że to, co się dzieje, jest złe".
Fadella porusza kwestię powszechnego strachu wśród lokalnych rodzin: że ich dzieci są kuszone ogromnymi sumami pieniędzy, by wkroczyć na przestępczą ścieżkę, która pozbawia je niewinności.

Źródło zdjęcia, Lea Guedj / BBC
To właśnie pieniądze skłoniły młodego mężczyznę do spędzenia nastoletnich lat w DZ Mafia.
Aby nasi rozmówcy mogli mówić swobodnie, a także ze względów bezpieczeństwa, zgodziliśmy się chronić ich tożsamość.
Camil opowiada nam, że piął się w hierarchii gangu, aż do stanowiska „szefa ochrony" na jednym z kontrolowanych przez nich terenów.
Ten dwudziestolatek, który twierdzi, że opuścił grupę, jest wobec nas bardzo nieufny, ale zgadza się opowiedzieć, w jaki sposób gang rekrutuje młodych członków.
„Wiedzą, jak dostać się do twojej głowy. Cokolwiek chcesz, dają ci to," mówi. Wyjaśnia, że może to być wszystko, od ładnych samochodów i przestronnych mieszkań, po narkotyki i prostytutki.
„Czujesz lojalność z powodu tego, co ci dają. Zostaniesz do samego końca, aż do śmierci albo więzienia".
Camil przedstawia również otrzeźwiającą wizję tego, co się dzieje, gdy gang dostrzeże słabość u rekruta: „Wykorzystają ją. Jesteś ich suką, to koniec".
Członek DZ Mafia, Adam (imię zmienione), mówi nam podczas wideorozmowy na Snapchacie, że należał do oddziału zabójców tego gangu.
Obecnie przebywa w więzieniu, oczekując na proces, po tym jak został powiązany z kilkoma morderstwami.
„Ludzie dostrzegli moją determinację, moją zimną krew i, mimowolnie, wspiąłem się po szczeblach hierarchii gangu," mówi Adam. „On stał się moim miejscem, musiałem się z tym pogodzić".
W trakcie rozmowy przyznał, że zarzucane mu morderstwa były „dość szokujące".
„Próby zabójstwa w biały dzień, w korkach… to może być wszystko – od uderzenia faceta, przez spoliczkowanie go, aż po zabranie go na oczach matki i spalenie w samochodzie. Myślę, że jestem opanowany, radzę sobie z tym całkiem nieźle".

Źródło zdjęcia, Marianne Baisnee / BBC
Pytamy Adama, czy odczuwa wyrzuty sumienia, popełniając takie brutalne czyny.
Mówi, że „czuje się częściowo winny", ale twierdzi, że niczego nie żałuje.
„Gdybym tego wszystkiego nie zrobił, zrobiliby to inni na moim miejscu i tak dalej. Jestem tylko kolejną cegłą w murze," mówi.
Jak wielu nastolatków z Marsylii wiedział, że na handlu narkotykami można szybko zarobić duże sumy pieniędzy. Teraz, mając dwadzieścia kilka lat, przyznaje, że środowisko, do którego trafił, było „pułapką".
W tak zwanym punkcie handlu na osiedlu mieszkań socjalnych – zamkniętym i kontrolowanym przez DZ Mafia – na ścianie namalowano graffiti z cennikami kokainy, haszyszu i marihuany.
Osiedle pełni rolę naturalnej fortecy dla handlarzy narkotyków. Dzięki jednej głównej drodze dojazdowej i wyjazdowej mogą kontrolować przepływ klientów i obserwować, czy zbliża się policja.
W tych rejonach nierzadko w nocy słychać odgłosy strzałów z broni automatycznej.
Po miesiącach negocjacji kierownik punktu handlu z rywalizującego gangu zgadza się spotkać z nami w miejscu swojej pracy.

Źródło zdjęcia, Lea Guedj / BBC
Wchodzimy na osiedle wczesnym rankiem; śpiew ptaków i dzieci idące do szkoły ostro kontrastują z prowadzoną tu przestępczą działalnością na skalę przemysłową.
„Joe" mówi, że w wieku 13 lat zarabiał 3 000 euro (13 205 zł) miesięcznie. Teraz, jak twierdzi, kwota ta wzrosła do 5 000–10 000 euro (22 009–44 018 zł) miesięcznie.
Wydaje się, że postrzega swoją ścieżkę życiową jako przesądzoną, choć przynoszącą spore zyski.
Pytamy Joego, czy myśli o ofiarach śmiertelnych przemocy, której dopuszcza się jego gang, ale 23-latek już dawno pogodził się z bólem i zniszczeniem, jakie może spowodować handel narkotykami.
„To niszczy ludzi, ale każdy z nas sam dokonuje wyborów," wzrusza ramionami.
Działalność gangu Joego i DZ Mafia stanowią zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, twierdzi Zoulas z jednostki ds. zwalczania handlu narkotykami.
Dochodzi do wypadków drogowych, przemocy domowej, depresji, samobójstw i ponad 700 przedawkowań rocznie, mówi, „a to destabilizuje gospodarkę".
„Zmierzamy w kierunku potencjalnego załamania się systemu wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych".

Źródło zdjęcia, Social media
Policja odniosła sukcesy w Marsylii i innych miastach w walce z gangami narkotykowymi.
Działalność przestępcza jest udaremniana, aresztowanych jest coraz więcej przywódców gangów, a narkotyki konfiskowane.
Według policji od 2024 roku aresztowano około 1000 osób powiązanych z DZ Mafia, a 600 trafiło do więzienia.
Ogólnie rzecz biorąc, jest to jednak walka, która staje się coraz cięższa, a nie łatwiejsza.
Ponieważ gangi starają się rozszerzać swoją działalność albo zastępować członków, którzy zostali aresztowani lub zabici, media społecznościowe stały się potężnym narzędziem rekrutacyjnym – zwłaszcza od czasu pandemii COVID-19, kiedy to znaczna część sprzedaży narkotyków ulicznych przeniosła się do sieci.
W mediach społecznościowych znaleźliśmy niezliczone ogłoszenia o pracy w Marsylii dla przyszłych kierowców, kurierów i zabójców, często opatrzone wyidealizowanymi obrazami generowanymi przez sztuczną inteligencję.
Sieci są też zarzucane szerzej, ponieważ trudniej jest teraz zwabić młodych ludzi lokalnie – wiedzą oni coraz więcej o tym, co może ich spotkać.
Ogłoszenia te mogą dotrzeć do nastolatków w większości zakątków Francji – w tym w Paryżu, Nantes i Lille – i stanowią silny czynnik przyciągający do Marsylii i dzielnicy Quartier Nord, jak twierdzi policja.
Reklamy internetowe zmieniły również typowy profil osoby, która dołącza do szeregów gangu – twierdzą funkcjonariusze organów ścigania.
Teraz często jest to osoba bez przeszłości kryminalnej, ale mająca słabe punkty, które można wykorzystać, takie jak trudna sytuacja rodzinna.
„Ci ludzie są rekrutowani przez pozbawionych skrupułów sponsorów, którzy wysyłają ich do jaskini lwa," wyjaśnia Thibaut Fontaine, szef francuskiej jednostki ds. zwalczania przestępczości zorganizowanej.
Jak twierdzi, brak doświadczenia w przestępczości sprawia, że łatwiej jest ich szybko aresztować.
Karine nadal nie ma pojęcia, dlaczego jej syn, Hugo, został zastrzelony.
Zapytana, co powiedziałaby przywódcom gangów rekrutujących dzieci i młodych mężczyzn w Marsylii, odpowiada: „Niszczą rodziny. Młodsze siostry, młodszych braci, dziadków. Ale tak naprawdę nie sądzę, żeby ci ludzie mieli serce".
Restauracja, w której jej syn twierdził, że zamierza pracować, rzeczywiście istniała, ale pracownicy poinformowali Karine, że nigdy nie zatrudniali nikogo o imieniu Hugo.
Przyczyna jego śmierci prawie na pewno leży w marsylskiej dzielnicy Quartier Nord.
Dodatkowy reportaż: Marianne Baisnee, Lea Guedj i Paul Pradier
Przy tłumaczeniu tego artykułu, który oryginalnie był napisany w języku angielskim, użyto narzędzi AI. Dziennikarz BBC sprawdził tłumaczenie przed publikacją. Więcej o tym, jak używamy AI.
Edycja: Marlena Zagórska




