IMF: Việt Nam cần cảnh giác nguy cơ tăng trưởng quá nóng

Một người phụ nữ đẩy xe hàng ngang qua công trường xây dựng ở Hà Nội vào tháng 8/2026
Được đăng
Thời gian đọc: 6 phút

Sau khi kết thúc chuyến đi tham vấn Việt Nam hồi trung tuần tháng 11, các chuyên gia của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã có những đánh giá sơ bộ cũng như đưa ra cảnh báo đối với nền kinh tế đang phát triển nhanh này.

Chuyến đi kéo dài từ ngày 3 đến 13/11 tại Hà Nội và TP HCM do Trưởng phòng Chiến lược, Chính sách và Đánh giá của IMF Martin Sommer dẫn đầu.

Theo đánh giá, Việt Nam tiếp tục thuộc nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, nhờ hưởng lợi từ làn sóng bùng nổ công nghệ toàn cầu do trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy, cùng với sự gia tăng mạnh mẽ của đầu tư công và tư nhân.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo các nhà hoạch định chính sách cần thận trọng hơn trong điều hành để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì sự bền vững của hệ thống tài chính.

Trao đổi với BBC News Tiếng Việt qua email, IMF lưu ý báo cáo hiện mới chỉ là các đánh giá sơ bộ sau chuyến tham vấn và sẽ đưa ra đánh giá đầy đủ hơn khi quá trình rà soát hoàn tất.

IMF cho rằng GDP thực của Việt Nam tăng 9% trong chín tháng đầu năm 2026, nhờ hưởng lợi từ chu kỳ phát triển công nghệ toàn cầu do AI thúc đẩy, cùng với đầu tư công và đầu tư tư nhân mạnh mẽ.

Đáng chú ý là cán cân vãng lai của Việt Nam đã chuyển sang thâm hụt, khi dòng ngoại tệ chi ra vượt thu vào, chủ yếu do giá dầu và chất bán dẫn tăng cao.

Trong 10 tháng đầu năm 2026, cơ quan thống kê cho biết Việt Nam đã nhập siêu hơn 12 tỷ USD. Mức này đã giảm so với hơn 20 tỷ USD hồi tháng 8 nhờ xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ.

Những yếu tố đó đã góp phần khiến lạm phát tháng 10 tăng khoảng 5,1% so cùng kỳ, đưa trung bình 10 tháng đầu năm tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, nhỉnh hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát 4,5% cả năm.

Chụp lại video, Lãnh đạo IMF châu Á cảnh báo về đầu tư công của Việt Nam

Về triển vọng tăng trưởng, IMF cho rằng cán cân rủi ro đang nghiêng về kịch bản bất lợi hơn khiến tăng trưởng kinh tế có thể thấp hơn dự kiến trong khi lạm phát có thể cao hơn.

Những yếu tố đáng lưu ý gồm căng thẳng kéo dài ở Trung Đông, triển vọng ngành AI suy yếu, bất định trong chính sách thương mại, giải ngân đầu tư công vượt khả năng hấp thụ của nền kinh tế, tăng trưởng tín dụng nhanh và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

IMF dự báo kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng 9,2% trong năm 2026 và 8,9% trong năm 2027.

Những con số này vẫn thấp hơn so với mục tiêu mà chính quyền Việt Nam đặt ra khi muốn tốc độ tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn 2026-2030 đều hai con số.

Tuy nhiên, Quỹ tiền tệ Quốc tế cho rằng nền kinh tế đang vận hành trên mức tiềm năng, đồng thời lạm phát nhiều khả năng tiếp tục vượt mục tiêu trong cả hai năm.

Về chính sách tài khóa, IMF khuyến nghị Việt Nam không nên mở rộng chi tiêu ngân sách quá mạnh trong năm 2027 mà cần duy trì ở mức phù hợp để bảo đảm ổn định kinh tế.

Định chế này cho rằng triển khai đầu tư công cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, ưu tiên những dự án có hiệu quả kinh tế cao nhằm vừa thúc đẩy tăng trưởng vừa hạn chế nguy cơ nền kinh tế phát triển quá nóng.

Do đó, IMF đề xuất tăng cường quản lý đầu tư công, tăng cường tính minh bạch và giám sát chặt chẽ các rủi ro phát sinh từ các dự án đối tác công tư (PPP) cũng như doanh nghiệp nhà nước nhằm bảo vệ sự ổn định.

Chính phủ của Thủ tướng Lê Minh Hưng trước đó đã đặt mệnh lệnh là các bộ, ngành và địa phương cần phải giải ngân 100% vốn đầu tư công trong năm nay, điều được giới quan sát đánh giá là một động lực để kéo tăng trưởng đi lên.

Song song với đó, Việt Nam cũng cam kết với tăng trưởng trên 10% trong năm 2027 và Quốc hội hôm 9/11 đã chốt mục tiêu này.

Trong thời gian qua, lãnh đạo Việt Nam đẩy mạnh đầu tư hạ tầng với hàng loạt dự án đường bộ, đường sắt và các công trình giao thông quy mô lớn. Nhiều nhà quan sát cho rằng đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong những năm tới.

Tuy nhiên, quá trình triển khai nhanh các dự án cũng làm dấy lên những tranh luận về công tác đền bù, giải phóng mặt bằng và tái định cư, cũng như những tác động đối với không gian đô thị, di sản lịch sử và các giá trị văn hóa lâu đời.

Quốc hội Việt Nam hồi tháng 4 đã thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030 với quy mô 8,22 triệu tỷ đồng, (gần 320 tỷ USD) - tương đương 64% GDP hiện nay của Việt Nam.

Ngoài ra, IMF khuyến nghị Việt Nam nên tạo sân chơi bình đẳng hơn giữa các doanh nghiệp và thúc đẩy sự liên kết chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Sự bình đẳng cũng là quan ngại của nhiều nhà quan sát đối với mô hình phát triển kinh tế của Việt Nam khi đặt câu hỏi liệu chính quyền thực sự sẽ tạo môi trường kinh doanh công bằng hay tập trung hỗ trợ một số doanh nghiệp mũi nhọn.

Các gã khổng lồ quốc nội như Vingroup hay Sungroup vừa được nhà nước giao cho các dự án trọng điểm vừa được hưởng ưu đãi về vay dù hệ thống ngân hàng Việt Nam đang chịu áp lực lớn khi gánh nhu cầu vốn.