Thượng đỉnh Trump-Putin-Tập đậm chất phô diễn, thiếu thực chất

Nguồn hình ảnh, EPA
- Tác giả, Anthony Zurcher
- Vai trò, Phóng viên chuyên về Bắc Mỹ
- Được đăng
- Thời gian đọc: 6 phút
Tổng thống Mỹ Donald Trump bước vào cuộc gặp ba bên với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mà hầu như không có chương trình nghị sự cụ thể hay những yêu cầu rõ ràng, và ông cũng không thu được nhiều kết quả khi rời đi.
Rốt cuộc, những hình ảnh của cuộc gặp, hay thứ mà giới quan sát chính trị thường gọi là "hiệu ứng hình ảnh", có thể là dấu ấn lâu dài nhất của hội nghị thượng đỉnh này. Cuộc gặp từng được một số người mô tả là một hội nghị "Yalta 2.0" mang tính lịch sử giữa các cường quốc.
Rốt cuộc thì chính những nghi thức trang trọng và sự phô diễn ngoại giao có thể là điều mà Tổng thống Mỹ mong muốn nhất.
Sau thất bại đáng kể của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội hồi đầu tháng, ông Trump tỏ ra thích thú khi trở thành tâm điểm chú ý của quốc tế trong chuyến công du châu Á kéo dài ba ngày cũng như ý nghĩa lịch sử của cuộc gặp ba bên Mỹ - Nga - Trung đầu tiên từng được tổ chức.
Trong một cuộc phỏng vấn với Fox News hôm 18/11, ông Trump đã nhắc đến vị trí nổi bật của mình tại tiệc chiêu đãi của Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) hôm 17/11, cùng lễ đón khi ông đặt chân tới Trung Quốc với "sự náo nhiệt, vẻ đẹp, các nghi thức long trọng và hàng ngàn người tham dự", như những bằng chứng cho thấy chuyến công du này đã thành công.
Đó có vẻ là một thước đo khá khiêm tốn, nhưng có lẽ cũng đủ để làm hài lòng vị tổng thống Mỹ.
Tuy nhiên, cho đến nay, phía Mỹ gần như vẫn giữ im lặng một cách đáng ngờ sau cuộc gặp ba bên này.
Trong khi Trung Quốc nhanh chóng công bố tuyên bố chung nêu chi tiết các nội dung thảo luận và Tổng thống Putin dành gần một giờ để giải thích thêm tại cuộc họp báo sau hội nghị, ông Trump hầu như không đưa ra nhiều bình luận công khai.
Thay vào đó, ông cho biết sẽ tổ chức một cuộc họp báo tại Nhà Trắng vào ngày 20/11 giờ Mỹ.
Trong các chuyến thăm Trung Quốc trước đây của mình, cũng như sau cuộc gặp với ông Tập Cận Bình tại hội nghị APEC ở Hàn Quốc hồi tháng 10 năm ngoái, ông Trump thường trao đổi với báo giới ngay trên chuyến bay trở về Washington.
Hiện tại, Nhà Trắng dường như để cho tuyên bố chung được công bố sau cuộc gặp hôm thứ 19/11 tự lên tiếng. Tuy nhiên, văn kiện này chủ yếu chỉ khẳng định một cách khá chung chung các nỗ lực nhằm bảo đảm "ổn định chiến lược và an ninh quốc tế".
Điều đó, cùng với hình ảnh ba nhà lãnh đạo quyền lực cùng ngồi lại trong một căn phòng và thảo luận một cách hòa nhã về các vấn đề toàn cầu, có thể phần nào mang lại cảm giác yên tâm rằng chưa có nguy cơ xảy ra những xung đột mang tính thảm họa trong tương lai gần.
Tuy vậy, những cam kết tiếp tục "đối thoại" và nhất trí rằng một cuộc chiến tranh hạt nhân "không bao giờ được phép xảy ra" vẫn mang lại rất ít nội dung thực chất ngoài những tuyên bố mang tính nguyên tắc.
"Nhìn chung, việc các nhà lãnh đạo của những cường quốc hàng đầu thế giới gặp gỡ dưới nhiều hình thức khác nhau là điều tích cực, ngay cả khi kết quả đạt được có vẻ khá khiêm tốn," ông David Firestein, chủ tịch Quỹ Bush về Quan hệ Mỹ - Trung, nói với BBC.

Nguồn hình ảnh, EPA
Một đoạn trong tuyên bố chung kêu gọi tăng cường "sản xuất và cung ứng các sản phẩm dầu mỏ tinh chế" dường như nhắm tới Nga, quốc gia giữ vai trò là một trong những nguồn cung nhiên liệu hóa thạch lớn trên thị trường quốc tế.
Cũng khó có thể bỏ qua nội dung chỉ trích Tòa Hình sự Quốc tế (ICC) - một tổ chức gần đây trở thành mục tiêu công kích từ phía Mỹ.
Nếu có một điểm mà lãnh đạo ba cường quốc hàng đầu thế giới có thể đồng thuận, thì đó là quan điểm cho rằng các tổ chức đa phương toàn cầu muốn thực thi luật pháp quốc tế không nên có quá nhiều quyền lực để hiện thực hóa mục tiêu đó.
Trong thời gian ở Trung Quốc, ông Trump gọi ông Putin là "người bạn" và ca ngợi "mối quan hệ cá nhân đặc biệt" với ông Tập Cận Bình sau khi bắt tay và ôm nhà lãnh đạo Trung Quốc.
Tuy nhiên, khi trở về Washington, nhiều khả năng ông Trump sẽ phải đối mặt với môi trường chính trị trong nước, nơi chuyến công du châu Á của ông nhận được các đánh giá từ thận trọng cho tới chỉ trích gay gắt.
"Tôi lo ngại về cách chúng ta đang mô tả mối quan hệ với các đối thủ địa chính trị. Vladimir Putin và Tập Cận Bình không phải là bạn của chúng ta," Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa John Curtis của bang Utah nói với BBC trong một tuyên bố hôm 19/11.
"Ngoại giao là cần thiết, nhưng không thể vì thế mà đánh mất sự rạch ròi trong việc xác định ai bạn ai thù."
Dân biểu đảng Cộng hòa Darin LaHood của bang Illinois, người vừa tái đắc cử với sự ủng hộ của ông Trump đầu tháng này, cho rằng Mỹ nên duy trì đối thoại với cả đồng minh lẫn đối thủ. Tuy nhiên, ông cũng gọi ông Putin là một "nhà độc tài" và "tội phạm quốc tế".
"Tôi có phần lo ngại về những hình ảnh trao cho ông ấy một vị thế trên sân khấu quốc tế như thể ngang hàng với Mỹ," ông nói với BBC News.
"Chúng ta phải nhớ những gì Putin đã làm ở Ukraine," ông LaHood nói. "Ông ta đã xâm lược một quốc gia có chủ quyền, độc lập và được bầu cử dân chủ, đồng thời vẫn tiếp tục các hành động gây hấn tại đó."
Về phía Đảng Dân chủ, các chỉ trích còn trực diện hơn.
"An ninh của nước Mỹ không thể bị đem ra đánh đổi lấy những cơ hội chụp ảnh hay mục đích đánh bóng hình ảnh cá nhân," chín thượng nghị sĩ thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện viết trong thư gửi Nhà Trắng.
Ông Trump không phải là tổng thống Mỹ đầu tiên tìm kiếm một đột phá ngoại giao quốc tế nhằm giảm bớt áp lực sau những thất bại chính trị trong nước.
Trước đây, các tổng thống phe Dân chủ như ông Bill Clinton và Barack Obama cũng thực hiện các chuyến công du nước ngoài không lâu sau khi đảng của họ thất bại trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Tuy nhiên, những tác động tích cực mà các chuyến đi đó mang lại đều không kéo dài. Và dù ông Trump có thể đã có được những hình ảnh mà mình mong muốn từ hội nghị thượng đỉnh châu Á, việc thiếu vắng các kết quả thực chất đi kèm nhiều khả năng sẽ khiến chuyến công du này sớm bị lãng quên.
Bài viết này có sự tham gia của Brandon Drenon



















