Trung Quốc đã điều các máy bay quân sự đến cơ sở tại Lào?

Ảnh vệ tinh mới được hãng tin Reuters phân tích cho thấy các máy bay quân sự và phương tiện hỗ trợ đã xuất hiện tại cơ sở huấn luyện chung Trung Quốc - Lào ở Ban Keun, không lâu sau khi cơ sở này chính thức đi vào hoạt động.

Theo đánh giá của các chuyên gia an ninh với Reuters, hình ảnh chụp ngày 30/9 ghi nhận khoảng 8 máy bay huấn luyện kiêm tấn công hạng nhẹ K-8 cùng hơn 20 phương tiện hỗ trợ xuất hiện trên đường băng đang được xây dựng.

Diễn biến này được xem là dấu hiệu mới nhất cho thấy Trung Quốc đang mở rộng hiện diện quân sự bên ngoài lãnh thổ.

Các bức ảnh cũng cho thấy công trường xây dựng quy mô lớn vẫn đang được triển khai quanh khu vực đường băng tại Ban Keun, nằm gần thủ đô Viêng Chăn của Lào.

Cơ sở này được Bộ Quốc phòng Trung Quốc công bố thành lập vào ngày 29/9 như một trung tâm hỗ trợ và huấn luyện chung giữa hai nước.

Tốc độ phát triển nhanh chóng của Ban Keun đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của các tùy viên quân sự và giới nghiên cứu an ninh trong khu vực.

Một số chuyên gia nhận định cơ sở này có thể trở thành dấu mốc quan trọng trong chiến lược mở rộng hiện diện quân sự của Bắc Kinh.

"Hiện nay, sẽ phù hợp hơn khi xem cơ sở này là một trung tâm huấn luyện. Tuy nhiên, đây cũng thường là một vỏ bọc khởi đầu thuận tiện, báo hiệu rằng cơ sở đó trong tương lai có thể đảm nhiệm nhiều chức năng hơn là chỉ thuần đào tạo," Tiến sĩ Collin Koh, chuyên gia an ninh thuộc Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (Singapore), nhận định với BBC News Tiếng Việt.

Dù có thể còn nhiều suy đoán khác nhau về tương lai của Ban Keun, nhưng theo ông Koh cơ sở này rõ ràng đánh dấu sự khởi đầu của một sự hiện diện quân sự lâu dài của Trung Quốc tại Đông Nam Á, đặc biệt khi đặt trong bối cảnh các thỏa thuận đã tồn tại từ trước, chẳng hạn như thỏa thuận cho phép Hải quân Trung Quốc được tiếp cận căn cứ hải quân Ream của Campuchia.

Các chuyên gia nhận định với Reuters rằng những máy bay xuất hiện tại cơ sở Ban Keun nhiều khả năng là máy bay huấn luyện kiêm tấn công hạng nhẹ Hongdu JL-8 (K-8), dòng máy bay hiện đang được cả không quân Trung Quốc và không quân Lào vận hành.

K-8 là máy bay hai chỗ ngồi do Trung Quốc và Pakistan phối hợp phát triển, chủ yếu phục vụ công tác đào tạo phi công nhưng cũng có khả năng thực hiện một số nhiệm vụ tấn công hạng nhẹ.

Loại máy bay này đã được xuất khẩu cho nhiều quốc gia trên thế giới và là một trong những phương tiện huấn luyện phổ biến của không quân nhiều nước đang phát triển.

Lào hiện sở hữu bốn chiếc K-8, theo số liệu của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) ở London.

Trong khi công tác xây dựng tại Ban Keun tiếp tục được đẩy mạnh, các nhà phân tích quốc phòng đang đặc biệt theo dõi xem cơ sở này có được bổ sung các hạng mục khác hay không.

"Có một số dấu hiệu đặc biệt cần theo dõi thêm," Tiến sĩ Arvid Bell, giám đốc điều hành Anadyr Horizon, công ty cung cấp giải pháp về mô hình dự báo địa chính trị có trụ sở tại Mỹ, nói với BBC.

Ông lấy ví dụ nếu có sự luân phiên triển khai nhân sự của quân đội Trung Quốc PLA, sự xuất hiện thường xuyên của các chuyến bay vận tải quân sự Trung Quốc hoặc việc mở rộng năng lực lưu trữ nhiên liệu có thể cho thấy Bắc Kinh đang thiết lập quyền tiếp cận hậu cần lâu dài tại đây.

Trong khi đó, nếu xuất hiện những hệ thống radar, thu thập tình báo điện tử hoặc phòng không do Trung Quốc triển khai thì đó sẽ là các tín hiệu còn đáng lưu ý hơn.

"Nếu có sự xuất hiện của các hầm trú ẩn máy bay kiên cố hoặc hoạt động thường xuyên của máy bay chiến đấu, drone hay máy bay trinh sát Trung Quốc có thể cho thấy cơ sở này đang chuyển dần từ vai trò huấn luyện sang một căn cứ quân sự mang tính tác chiến," ông Bell nói thêm.

Các chuyên gia cũng cho rằng những nước láng giềng, đặc biệt là Việt Nam, có lý do chính đáng để lo lắng.

"Tuy nhiên, mức độ lo ngại sẽ phụ thuộc rất nhiều vào cách Ban Keun thực sự được sử dụng như thế nào trong tương lai," Tiến sĩ Arvid Bell lưu ý.

Đối với Việt Nam, yếu tố địa lý có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Ở phía tây nam, Trung Quốc có quyền tiếp cận căn cứ hải quân Ream tại Campuchia, còn ở phía tây, Ban Keun có thể mang lại cho Bắc Kinh một sự hiện diện quân sự thường trực tại Lào.

Trong khi ở phía đông, Trung Quốc đã xây dựng các cơ sở quân sự trên Biển Đông.

"Nếu Ban Keun trong tương lai phát triển thành một cơ sở quân sự tác chiến thường trực của Trung Quốc, Việt Nam hoàn toàn có lý do để quan ngại về các hoạt động giám sát, thu thập thông tin tình báo cũng như về không gian lựa chọn chiến lược của mình trong trường hợp xảy ra khủng hoảng hoặc xung đột."