Nga điều máy bay ném bom có khả năng mang vũ khí hạt nhân đến Việt Nam vì mục đích gì?

Hai máy bay ném bom chiến lược Tu-95MS có khả năng mang vũ khí hạt nhân của Nga đã hạ cánh xuống sân bay quốc tế Đà Nẵng vào ngày 17/11, sau khi thực hiện hành trình dài từ vùng Viễn Đông của Nga, đi qua khu vực gần Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan.
Hình ảnh vệ tinh do kênh phân tích hàng không nguồn mở AviVector công bố cho thấy hai máy bay Tu-95MS mang số hiệu RF-94202 và RF-94188 xuất hiện tại sân bay Đà Nẵng vào khoảng 10 giờ sáng ngày 17/11.
Hai máy bay được cho là xuất phát từ căn cứ không quân Ukrainka, thuộc vùng Amur ở Viễn Đông Nga.
Ngoài ra, cộng tác viên của BBC News Tiếng Việt còn chụp được hình ảnh hai máy bay vận tải Il-76MD-90A đậu bên cạnh hai chiếc oanh tạc cơ này tại sân bay Đà Nẵng vào trưa ngày 17/11. Dữ liệu theo dõi hàng không trực tuyến cũng xác nhận sự có mặt của những chiếc máy bay này.
Theo chuyên trang quốc phòng The War Zone (TWZ), hai máy bay Tu-95MS đã tham gia một đợt hoạt động hàng không quân sự quy mô lớn của Nga tại Đông Bắc Á trong hai ngày 16 và 17/11.
Theo AviVector, tổng cộng năm máy bay ném bom Tu-95MS đã rời căn cứ Ukrainka của Nga hôm 16/11.
Trong đó, ba chiếc đã thực hiện chuyến bay huấn luyện kéo dài khoảng 11 giờ trên biển Nhật Bản, với sự hỗ trợ của ba máy bay tiếp dầu trên không Il-78M.
Một máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không A-50U cũng được cho là hoạt động trên khu vực này.
Hai chiếc Tu-95MS còn lại tiếp tục bay về phía nam, hướng tới Việt Nam.
Tu-95 là dòng máy bay có từ thời Chiến tranh Lạnh. Một số máy bay thuộc dòng này có thể mang vũ khí hạt nhân, trong khi những chiếc khác được sử dụng cho nhiệm vụ giám sát và trinh sát tầm xa, theo Reuters.
Nga đã sử dụng rộng rãi máy bay Tu-95 để phóng tên lửa hành trình thông thường nhằm vào các thành phố và hạ tầng trọng yếu của Ukraine trong cuộc chiến đang tiếp diễn hiện nay, theo Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS).
Đặc điểm đáng chú ý của Tu-95 là khả năng hoạt động đường dài. Với bốn động cơ cánh quạt, máy bay có thể thực hiện các chuyến bay kéo dài trên những vùng biển rộng lớn.
Việc máy bay ném bom chiến lược Nga xuất hiện tại Việt Nam gợi lại lịch sử hợp tác quân sự giữa hai nước.
Máy bay quân sự Liên Xô từng bay tới vịnh Cam Ranh trong thời Chiến tranh Lạnh. Báo Taipei Times của Đài Loan dẫn lời ông Yết Trọng, chuyên gia thuộc Viện Nghiên cứu Quan hệ Quốc tế và Chiến lược của Đại học Đạm Giang, nói rằng một số chuyến bay đi qua Vùng nhận dạng phòng không của Đài Loan để rút ngắn hành trình hoặc thực hiện hoạt động trinh sát điện tử.
Ông Yết cho biết năm 1986, bốn máy bay chiến đấu F-5E của Đài Loan từng chặn một máy bay ném bom chiến lược Tu-95 của Liên Xô đang bay từ Vladivostok tới Cam Ranh. Hai bên đã có một cuộc đối đầu ở cự ly gần trên không trước khi máy bay Liên Xô đổi hướng.
Chuyên gia này cũng nhắc tới một sự việc tháng 1/2010, khi một máy bay Tu-95 của Nga đi vào Vùng nhận dạng phòng không phía đông bắc Đài Loan rồi chuyển hướng về quần đảo Ryukyu của Nhật Bản sau khi nhận cảnh báo qua vô tuyến.
Theo AviVector, lần gần nhất ghi nhận hoạt động triển khai máy bay quân sự Nga đến Việt Nam là năm 2014, khi các máy bay tiếp dầu trên không Il-78 xuất hiện tại Cam Ranh, căn cứ hải quân trước đây của Liên Xô.
Theo TWZ, Việt Nam từng là địa điểm hoạt động thường xuyên của các máy bay trinh sát hải quân Tu-95 Bear của Liên Xô trong giai đoạn cuối Chiến tranh Lạnh.
Reuters cho biết Bộ Ngoại giao Việt Nam chưa phản hồi trước yêu cầu xác nhận mục đích chuyến bay, thời gian lưu lại hay việc các máy bay nói trên của Nga có được phép sử dụng sân bay Đà Nẵng cho hoạt động quân sự nào khác hay không.

'Có thể mang thông điệp chiến lược'
Thời điểm diễn ra hoạt động quân sự của Nga thu hút sự chú ý vì trùng với giai đoạn chuẩn bị cho Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc, từ ngày 18–19/11, và trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 19/11.
Nhật Bản nói rằng hai máy bay "được cho là của Nga" đã xâm phạm không phận nước này trong thời gian ngắn ở khu vực phía tây bắc đảo Okinoshima, ngoài khơi tỉnh Fukuoka.
Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, chiếc thứ nhất đi vào không phận lúc khoảng 4 giờ 7 phút và rời đi lúc 4 giờ 10 phút ngày 17/11 theo giờ địa phương.
Chiếc thứ hai xuất hiện từ 4 giờ 9 phút đến 4 giờ 12 phút.
Lực lượng Phòng vệ Trên không Nhật Bản đã điều động tiêm kích để ứng phó.
Bộ trưởng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara gọi đây là hành vi xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền và cho biết Tokyo đã gửi phản đối mạnh mẽ tới Moscow, yêu cầu ngăn chặn sự việc tái diễn.
Tuy nhiên, Nhật Bản không công bố cụ thể đó là các loại máy bay nào.
Hàn Quốc cũng điều động tiêm kích sau khi phát hiện máy bay quân sự Nga đi vào Vùng nhận dạng phòng không của nước này.
Bộ Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc cho biết không có máy bay nào vi phạm không phận nước này.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Đài Loan thông báo phát hiện hai lượt máy bay quân sự Nga đi vào Vùng nhận dạng phòng không của mình từ phía đông bắc, bay qua khu vực phía đông rồi rời đi về phía đông nam, gần huyện Đài Đông.
Bộ này cho biết đã sử dụng các năng lực tình báo, giám sát và trinh sát phối hợp để theo dõi hoạt động của máy bay và có biện pháp ứng phó phù hợp.
Reuters dẫn lời ông Ben Lewis, người sáng lập nền tảng dữ liệu nguồn mở PLATracker, cho rằng các chuyến bay có thể mang nhiều thông điệp cùng lúc: gây sức ép với Tokyo, thể hiện sự ủng hộ của Moscow đối với Bắc Kinh trong vấn đề Đài Loan, đồng thời chứng minh Nga vẫn duy trì khả năng triển khai sức mạnh quân sự tại Đông Á bất chấp những khó khăn trong cuộc chiến ở Ukraine.
TWZ cho rằng thời điểm Nga triển khai máy bay ném bom gần Nhật Bản và Đài Loan, ngay trước cuộc gặp cấp cao tại Trung Quốc, làm dấy lên câu hỏi liệu Moscow có muốn gửi đi một thông điệp chiến lược hay không. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng cho thấy hoạt động này được Nga tổ chức nhằm tác động đến cuộc gặp hoặc phục vụ một mục tiêu ngoại giao cụ thể.






















