สงครามกระทบวิกฤตยาสัตว์ในรัสเซียหรือไม่ หลังเกิดเหตุสุนัขหลายสิบตัวเสียชีวิตหลังได้รับวัคซีนในประเทศ

มีรายงานว่าสุนัขหลายสิบตัวเสียชีวิตหลังได้รับวัคซีนที่ผลิตในรัสเซีย กรณีที่เกิดขึ้นสะท้อนให้เห็นว่าทางเลือกด้านยาและเวชภัณฑ์สัตว์ในรัสเซียลดน้อยลงอย่างมากนับตั้งแต่รัสเซียเปิดฉากรุกรานยูเครน

เมื่อเจ้าของสุนัขในแคว้นยาโรสลัฟล์ (Yaroslavl) ของรัสเซียพาสัตว์เลี้ยงของตนไปรับวัคซีนตามปกติ พวกเขาเชื่อว่ากำลังปกป้องสุนัขจากโรคติดต่อร้ายแรงหลายชนิดที่พบในประเทศ

แต่ภายในเวลาไม่กี่วัน สุนัขบางตัวเริ่มมีอาการป่วยหนัก เจ้าของเล่าว่า สัตว์เลี้ยงของพวกเขามีไข้สูง ชัก อาเจียน และมีอาการเลือดออก โดยสุนัขจำนวนมากเสียชีวิตในเวลาต่อมา

เจ้าของรายหนึ่งกล่าวว่า "เพราะวัคซีนตัวนี้ เราจึงสูญเสียเด็กชายตัวน้อยของบ้านเราไป"

"มันเจ็บหัวใจมาก รู้สึกผิดตลอดเวลา เหมือนเราเป็นคนพาน้องไปตายด้วยตัวเอง"

เจ้าของอีกรายหนึ่งเล่าว่า สุนัขของตนเริ่ม "กัดแทะอุ้งเท้าตัวเองตรงบริเวณที่ฉีดวัคซีน"

เขาเขียนข้อความบนช่องทางสื่อสังคมออนไลน์เทเลแกรม (Telegram) ว่า "อาการของมันทรุดหนักลงอย่างรวดเร็ว และเราไปถึงคลินิกสัตวแพทย์แทบจะไม่ทัน"

"สัตวแพทย์บอกว่าไม่สามารถช่วยชีวิตมันได้แล้ว เราจึงต้องทำการุณยฆาต แต่ภาพอันน่าสยดสยองนั้นจะตามหลอกหลอนฉันไปอีกยาวนาน ทั้งเสียงร้องและความทุกข์ทรมานของมัน"

'การบ่อนทำลายอย่างเป็นระบบ'

ขณะเดียวกัน บนวีเค (VK) เครือข่ายสังคมออนไลน์ของรัสเซีย เจ้าของสุนัขอีกรายได้โพสต์ข้อความขอความช่วยเหลือด้วยความสิ้นหวัง

"ฉันกำลังตามหาคนที่(สุนัข)เกิดปาฏิหาริย์และรอดชีวิตมาได้ ช่วยแนะนำแนวทางการรักษาด้วย หมาของฉันนอนรักษาตัวอยู่ในโรงพยาบาลและต้องให้น้ำเกลือทางหลอดเลือดดำ"

เจ้าของสัตว์เลี้ยงและสัตวแพทย์หลายรายเชื่อมโยงกรณีเหล่านี้เข้ากับวัคซีนมัลติคาน-8 (Multikan-8) ซึ่งเป็นวัคซีนรวมสำหรับป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า โรคไข้หัดสุนัข (distemper) และโรคติดเชื้ออื่น ๆ อีกหลายชนิดที่ผลิตในรัสเซีย กรณีที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับวัคซีนจากล็อตการผลิตเดียวกัน ซึ่งถูกนำไปฉีดให้สัตว์ราว 100 ตัวในแคว้นยาโรสลัฟล์ตลอดเดือน ส.ค.

อย่างไรก็ตาม จนถึงขณะนี้ยังไม่มีตัวเลขอย่างเป็นทางการว่ามีสัตว์ที่เสียชีวิตเท่าไร และยังไม่มีการพิสูจน์ว่าวัคซีนทำให้เกิดป่วยดังกล่าวโดยตรง

นอกจากนี้ ยังมีรายงานอาการป่วยลักษณะคล้ายกันเป็นรายกรณีในกรุงมอสโก คาลินินกราด ซาราตอฟ ตียูเมน และภูมิภาคอื่น ๆ ของรัสเซีย

บริษัทเวตไบโอคิม (Vetbiohim) ผู้ผลิตวัคซีนดังกล่าวได้เรียกคืนวัคซีนล็อตที่เจ้าของสัตว์สงสัยในเบื้องต้น ก่อนจะออกคำแนะนำให้สัตวแพทย์งดใช้วัคซีนมัลติคาน-6 และมัลติคาน-8 เพิ่มอีกสามล็อตการผลิต ระหว่างรอผลการตรวจสอบเพิ่มเติม

บริษัทระบุว่า การที่สัตว์ป่วยหลังได้รับวัคซีนไม่นาน ไม่ได้เป็นหลักฐานยืนยันว่าวัคซีนของบริษัทเป็นสาเหตุของอาการดังกล่าว ต่อมา บริษัทอ้างว่ามีความเป็นไปได้ที่จะเกิด "การบ่อนทำลายอย่างเป็นระบบโดยบุคคลที่สามซึ่งเป็นปฏิปักษ์" แต่ไม่ได้เปิดเผยหลักฐานต่อสาธารณะเพื่อสนับสนุนข้อกล่าวอ้างดังกล่าว

สำนักงานกำกับดูแลด้านสัตวแพทย์ของรัสเซีย หรือรอสเซลคอซนาดซอร์ (Rosselkhoznadzor) ระบุว่า จะขอให้อัยการเข้าร่วมการสอบสวนบริษัทผู้ผลิตวัคซีนดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม ความวิตกกังวลในหมู่เจ้าของสุนัขไม่ได้จำกัดอยู่เพียงวัคซีนหรือการผลิตเพียงล็อตเดียวเท่านั้น การเสียชีวิตของสุนัขเหล่านี้ได้เปิดเผยให้เห็นวิกฤตในวงกว้างของระบบการแพทย์สัตว์ในรัสเซีย หลังจากรัสเซียเปิดฉากการรุกรานยูเครนเต็มรูปแบบเมื่อเดือน ก.พ. 2022

ก่อนการรุกราน เจ้าของสัตว์เลี้ยงและคลินิกสัตวแพทย์เอกชนจำนวนมากในรัสเซียพึ่งพาวัคซีนนำเข้าที่เป็นที่ยอมรับอย่างแพร่หลาย เช่น นาบิแวค (Nobivac), ยูริกัน (Eurican) และไบโอกัน (Biocan) แต่หลังจากนั้น ปริมาณวัคซีนเหล่านี้ลดลงอย่างมากหรือหยุดจำหน่ายไปโดยสิ้นเชิง เนื่องจากผู้ผลิตจากตะวันตกถอนตัวออกจากตลาดรัสเซียหรือปรับลดการดำเนินธุรกิจในประเทศ

แม้เวชภัณฑ์สัตวจะไม่ได้ถูกห้ามโดยตรงภายใต้มาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตก และวัคซีนสำหรับมนุษย์ยังได้รับการยกเว้นด้วยเหตุผลด้านมนุษยธรรม แต่การคว่ำบาตรและการที่รัสเซียถูกโดดเดี่ยวทางเศรษฐกิจมากขึ้น ได้ทำให้การชำระเงิน การขนส่ง และการดำเนินธุรกิจมีความซับซ้อนยิ่งขึ้น นอกจากนี้ บริษัทต่างชาติบางแห่งยังตัดสินใจด้วยตนเองที่จะยุติการส่งสินค้าสู่ตลาดรัสเซีย

ต่อมา รัสเซียได้กำหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมของตนเอง โดยตั้งแต่เดือน ก.ย. 2023 ผู้ผลิตเวชภัณฑ์สัตวจากต่างประเทศจะต้องได้รับการรับรองมาตรฐานตามหลักเกณฑ์ที่ดีในการผลิต (Good Manufacturing Practice - GMP) ตามที่ทางการรัสเซียรับรองเสียก่อน โรงงานใดที่ไม่ได้รับการรับรองดังกล่าวจะไม่สามารถส่งผลิตภัณฑ์เข้าสู่รัสเซียได้อย่างถูกกฎหมาย

ผลจากปัจจัยทั้งหมดนี้ทำให้วัคซีนและยาสัตวแพทย์ที่คุ้นเคยหลายชนิดหายไปจากตลาด และรัสเซียต้องพึ่งพาผลิตภัณฑ์ที่ผลิตภายในประเทศเพิ่มมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ทางการรัสเซียยืนยันว่า กำลังการผลิตภายในประเทศเพิ่มขึ้นเพียงพอที่จะทดแทนสินค้านำเข้า และไม่ได้เกิดภาวะขาดแคลนเวชภัณฑ์โดยรวม

องค์กรรอสเซลคอซนาดซอร์ระบุว่า ปัจจุบันมีบริษัทของรัสเซียหลายแห่งที่สามารถผลิตวัคซีนป้องกันโรคติดเชื้อสำคัญที่พบบ่อยในสุนัขและแมวได้แล้ว

อย่างไรก็ตาม สถานการณ์ที่สัตวแพทย์และเจ้าของสัตว์เลี้ยงอธิบายนั้นมีความซับซ้อนกว่านั้น แม้จะมีวัคซีนทางเลือกที่ผลิตในรัสเซียอยู่บ้าง แต่ก็อาจไม่ได้ให้การป้องกันโรคในรูปแบบหรือขอบเขตเดียวกันทั้งหมด

ผลิตภัณฑ์นำเข้าบางชนิดอาจหาได้ผ่านตัวกลางหรือการนำเข้ามาใช้ส่วนบุคคลในรัสเซีย แต่มีราคาสูง และไม่สามารถรับประกันได้ว่าจะมีจำหน่ายอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้วัคซีนยังต้องได้รับการขนส่งภายใต้อุณหภูมิควบคุมอย่างเหมาะสม ผลิตภัณฑ์ที่นำเข้ามาผ่านช่องทางที่ไม่เป็นทางการอาจเป็นของปลอม หรืออาจเสื่อมคุณภาพจากการไม่ได้รับการเก็บรักษาในอุณหภูมิที่ถูกต้อง

สถานการณ์เช่นนี้ส่งผลให้เจ้าของสัตว์เลี้ยงต้องเผชิญกับทางเลือกที่ยากลำบาก พวกเขาอาจเลือกใช้วัคซีนที่มีจำหน่ายอย่างถูกกฎหมายในรัสเซียซึ่งมีตัวเลือกจำกัด พยายามหาวัคซีนนำเข้าที่มีราคาแพงและอาจไม่น่าเชื่อถือ หรือปล่อยให้สัตว์เลี้ยงไม่มีภูมิคุ้มกันต่อโรคร้ายแรง

สัตวแพทย์ย้ำว่า กรณีต้องสงสัยที่เกี่ยวข้องกับวัคซีนมัลติคานไม่ควรถูกมองว่าเป็นหลักฐานว่าวัคซีนโดยรวมมีอันตราย โดยเฉพาะโรคพิษสุนัขบ้า ซึ่งเป็นโรคร้ายแรงที่มีอัตราการเสียชีวิตสูงและสามารถติดต่อสู่มนุษย์ได้

อย่างไรก็ตาม สำหรับเจ้าของสุนัขที่เสียชีวิต ความเชื่อมั่นต่อวัคซีนที่มีอยู่ได้ถูกสั่นคลอนไปแล้ว และจนกว่าผู้สอบสวนจะสามารถระบุได้ว่าเกิดอะไรขึ้นกับวัคซีนล็อตที่ถูกเรียกคืน รวมถึงสามารถยืนยันได้หรือไม่ว่าวัคซีนเป็นสาเหตุของการเสียชีวิต คำถามใหญ่ที่ยังคงค้างคาอยู่ก็คือ เจ้าของสัตว์เลี้ยงในรัสเซียยังมีทางเลือกใดที่ปลอดภัยอย่างแท้จริงในการปกป้องสัตว์เลี้ยงของพวกเขา