ลูกของคุณกำลังโกหกคุณอยู่หรือเปล่า เหตุใดเรื่องนี้อาจไม่ใช่สิ่งที่เลวร้ายเสมอไป

เด็กนั่งอยู่ที่โต๊ะที่โรยด้วยแป้งในภาพด้านหน้า กำลังอมชิ้นแป้งคุกกี้ไว้ในปาก แป้งที่รีดแล้วปูเต็มโต๊ะ มีคุกกี้รูปทรงต่างๆ ที่ตัดเป็นรูปทรงต่างๆ แม่พิมพ์คุกกี้โลหะ และถาดอบวางอยู่ใกล้ๆ ชิ้นแป้งและอุปกรณ์ทำขนมอื่นๆ กระจัดกระจายอยู่ทั่วพื้นผิวโต๊ะ ขณะที่ด้านหลังมีโซฟาและหนังสือเด็กอยู่
คำบรรยายภาพ, เอดา ลูกสาวของศาสตราจารย์ฮอยกา พยายามแอบกินแป้งคุกกี้ตอนอายุสองขวบ ในจังหวะที่เธอคิดว่าแม่ไม่ได้มองอยู่
    • Author, จอร์จ แซนเดอแมน
  • Published
  • เวลาอ่าน: 5 นาที

เมื่อมีภาพวาดปรากฏขึ้นบนผนัง หรือขนมบิสกิตหายไปจากกระป๋อง ลูกของคุณอาจโทษสุนัข หรืออ้างว่ามีผีเข้ามาในบ้าน แม้ว่าพวกเขาจะถือดินสอสีอยู่ในมือ หรือตัวเลอะไปด้วยเศษขนมก็ตาม

การที่เด็กโกหกเป็นสิ่งที่พ่อแม่ส่วนใหญ่เคยเจอ แต่การโกหกและการหลอกพ่อแม่เช่นนี้เป็นส่วนสำคัญของการพัฒนาทางด้านจิตใจ

"จริง ๆ แล้วมันเป็นทักษะที่พวกเขากำลังพัฒนา และพวกเขาจะฝึกทักษะเหล่านี้ผ่านการเล่นเพื่อให้พวกเขาทำได้ดียิ่งขึ้น" ดร.เจด เรดเฟิร์น นักจิตวิทยาคลินิก กล่าวในรายการพอดแคสต์ ซีบีบีส์ พาเรนติง ดาวน์โหลด (CBeebies Parenting Download)

ในบทความนี้ ผู้เชี่ยวชาญจะอธิบายว่าเหตุใดการเรียนรู้ที่จะโกหกจึงเป็นสัญญาณของพฤติกรรมที่ดี และจะส่งเสริมให้ลูกมีความซื่อสัตย์อย่างไรได้บ้าง

เด็กคนหนึ่งกำลังคุกเข่าอยู่บนพื้นไม้ใต้โต๊ะในภาพด้านหน้า โดยถือมาร์ชเมลโลว์ไว้ในปาก ถุงสีชมพูขาวที่เปิดอยู่ซึ่งมีฉลากว่า “Tesco Marshmallows” วางอยู่ข้างๆ เข่าของเด็ก ด้านหลังเป็นตู้ไม้ และมีขาเก้าอี้และขาโต๊ะวางอยู่ใกล้ๆ
คำบรรยายภาพ, จูโน ลูกสาวของศาสตราจารย์ฮอยกาก็หลอกแม่ของเธอตอนอายุเพียง 3 ขวบด้วยการซ่อนตัวอยู่ใต้โต๊ะเพื่อกินมาร์ชเมลโลว์เช่นกัน

เรดเฟิร์น นักจิตวิทยาคลินิก กล่าวว่าเด็กเล็กยังไม่ฉลาดพอที่จะโกหก แต่พวกเขาสามารถแสดงพฤติกรรมหลอกคนอื่นได้ตั้งแต่อายุไม่ถึงหนึ่งขวบ

หนึ่งในงานวิจัยที่กล่าวถูกนำมาเล่าในพอดแคสต์เป็นงานวิจัยของมหาวิทยาลัยบริสตอล งานวิจัยชิ้นนี้พบว่าประมาณ 1 ใน 4 ของเด็ก ๆ ดูเหมือนจะเข้าใจพฤติกรรมการหลอกบางรูปแบบได้เมื่ออายุได้เพียง 10 เดือน

ศาสตราจารย์ เอเลนา ฮอยกา ผู้เป็นหัวหน้าทีมวิจัยกล่าวว่า เป็นเรื่องน่าทึ่งที่ได้เห็นว่าเด็ก ๆ ที่ "อายุน้อยอย่างไม่น่าเชื่อ" สามารถเก่งกาจและเจ้าเล่ห์ได้มากเพียงใด ซึ่งรวมถึงลูกของเธอเองด้วย

"ในฐานะที่ฉันเป็นแม่ลูกสาม ฉันยืนยันได้เลยว่าพวกเขาฉลาดและเจ้าเล่ห์แค่ไหน"

"การแอบกินขนมหวานหรือช็อกโกแลตใต้โต๊ะหรือในห้องน้ำเป็นกลอุบายที่พวกเขามักใช้"

ศาสตราจารย์ฮอยกากล่าวว่า รูปแบบการหลอกที่เด็กใช้ตั้งแต่อายุสองขวบนั้นค่อนข้างเป็นพฤติกรรมพื้นฐาน เช่น แสร้งทำเป็นไม่ได้ยินพ่อแม่ หรือปฏิเสธว่าตัวเองไม่ได้ทำอะไรบางอย่าง

"มันอาจรวมถึงการทำกิจกรรมต้องห้ามอย่างลับ ๆ ด้วย" เธอกล่าว "ตัวอย่างเช่น การแอบดูในกระเป๋าที่พวกเขาได้รับคำสั่งห้ามไว้เมื่อไม่มีใครเห็น หรือการหาข้ออ้าง เช่น อ้างว่าต้องไปห้องน้ำเมื่อถูกขอให้เก็บของ"

เมื่ออายุถึงสามขวบ เด็กก็จะมีความชำนาญและสร้างสรรค์มากขึ้นในการหลอกคนอื่น แสดงให้เห็นถึงความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นเกี่ยวกับภาษาและวิธีการทำงานของจิตใจผู้อื่น

เธอบอกว่าพวกเขายังเริ่มปกปิดข้อมูลด้วย ตัวอย่างเช่น บอกความจริงกับพ่อแม่ว่าพี่น้องทำร้ายร่างกายพวกเขา แต่ไม่บอกความจริงที่ว่าตัวเองเป็นผู้ทำร้ายพี่น้องก่อน

การหลอกลวงเหล่านี้เป็นสัญญาณบ่งบอกว่าพวกเขากำลังพัฒนาสิ่งที่นักจิตวิทยาคลินิก เรดเฟิร์นเรียกว่า "ทฤษฎีแห่งจิตใจ" (theory of mind)

เด็กคนหนึ่งยืนเท้าเปล่าอยู่ในห้องน้ำด้านหน้า ถือช็อกโกแลตชิ้นหนึ่งไว้ในมือข้างหนึ่ง ช็อกโกแลตเลอะรอบปากและมือข้างหนึ่ง ด้านหลังเด็กเป็นโถส้วมที่ยกฝาขึ้น มีที่วางม้วนกระดาษชำระ เครื่องทำความร้อน และเครื่องซักผ้าอยู่ใกล้ๆ พื้นห้องเป็นไม้และผนังสีอ่อน
คำบรรยายภาพ, เอดา เด็กหญิงวัยสองขวบ หลอกแม่โดยแอบเข้าไปในห้องน้ำเพื่อกินช็อกโกแลตที่เธอขโมยมา

"เมื่อเด็ก ๆ เติบโตขึ้น เราต้องการให้พวกเขาเรียนรู้และพัฒนาทักษะที่แสดงให้เห็นว่าพวกเขาเป็นมนุษย์ที่มีความคิดและความตั้งใจเป็นของตัวเองที่แยกต่างหากจากของคนอื่น" เธอกล่าวอธิบาย

"นี่คือวิธีที่พวกเขาพัฒนาทักษะด้านความเห็นอกเห็นใจ หรือความสามารถในการคิดถึงความคิดและความรู้สึกของผู้อื่นที่อาจแตกต่างไปจากตัวเอง"

อีกเหตุผลหนึ่งที่เด็กอาจโกหกคือการเอาตัวรอด เพราะพวกเขาไม่อยากทำให้พ่อแม่เสียใจหรือผิดหวัง

เรดเฟิร์นกล่าวว่า "มนุษย์ทุกคนล้วนถูกขับเคลื่อนด้วยความผูกพัน เด็ก ๆ ถูกขับเคลื่อนด้วยความต้องการที่จะรักษาความสัมพันธ์กับผู้ดูแลของพวกเขาไว้ เพราะพวกเขาต้องพึ่งพาความสัมพันธ์นั้น"

เธอเล่าว่า ในช่วงแรกเด็ก ๆ จะเรียนรู้ว่าอะไรที่ทำให้พวกเขาสนิทสนมกับผู้ดูแลมากขึ้น และอะไรที่ทำให้พวกเขาห่างเหินกัน ด้วยเหตุนี้เรดเฟิร์นจึงคิดว่าเราสามารถส่งเสริมให้เด็กมีความซื่อสัตย์ได้ด้วยการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยให้เด็กสามารถพูดความจริงได้

“[เรา] ต้องคิดหาวิธีที่จะช่วยให้เด็กรู้สึกปลอดภัยมากพอที่จะบอกความจริงกับเราเมื่อพวกเขาทำผิดพลาด... และพวกเขาไม่อยากทำให้เราผิดหวัง”

นี่คือสิ่งที่เรเชล ดัฟฟี่ ผู้ชนะรายการ เดอะ เทรทเตอร์ส (The Traitors) ซีรีส์ล่าสุดของบีบีซีในสหราชอาณาจักร บอกกับรายการพอดแคสต์ CBeebies Parenting Download ว่าเธอพยายามทำอยู่

ผู้ใหญ่นั่งอยู่บนผ้าห่มบนพื้นหญ้าด้านหน้า โดยอุ้มเด็กคนหนึ่งไว้บนตัก ขณะที่เด็กอีกคนนั่งอยู่บนไหล่ กลุ่มคนอยู่กลางแจ้งข้างต้นไม้และพุ่มไม้ เด็กคนหนึ่งสวมชุดเดรสลายดอกไม้และเสื้อคลุม ส่วนอีกคนสวมชุดแขนกุดลายและรองเท้าสีเขียว ผ้าห่มปูอยู่บนสนามหญ้าที่มีพืชพรรณเขียวชอุ่มเป็นฉากหลัง
คำบรรยายภาพ, ศาสตราจารย์ฮอยกากับ เอดา ลูกสาวของเธอ ซึ่งปัจจุบันอายุ 6 ขวบ และจูโน วัย 3 ขวบ

คุณแม่ลูกสามรายนี้เล่าถึงเหตุการณ์ครั้งหนึ่งที่ลูกชายคนโตยืมจักรยานของน้องชายแล้วทำพังหลังจากไปชนกับรถยนต์ โดยตอนแรกเขาพยายามโกหกเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้น

"ฉันบอกเขาว่า 'หนูจะไม่เดือดร้อนอะไรมากหรอก ถ้าหนูบอกความจริงกับแม่' แล้วฉันก็เดินออกไป ปล่อยให้เขาอยู่คนเดียวสักพัก"

"แล้วเขาก็พูดว่า 'ใช่ ผมทำเอง' จากนั้นเขาก็รู้ว่าที่นั่นคือพื้นที่ปลอดภัย เราคุยกันโดยไม่มีการขึ้นเสียง ตะโกน หรือส่งเสียงดัง"

เรดเฟิร์นกล่าวว่านี่เป็นตัวอย่างที่ดีในการรับมือกับสถานการณ์ลักษณะนี้ และมีบางครั้งที่การโกหกหรือการใช้คำพูดที่แฝงความหมายอาจเหมาะสม เช่น เมื่อได้รับของขวัญที่ไม่ต้องการ หรือเมื่อบรรยายลักษณะทางกายภาพของผู้อื่น

"ลูก ๆ ของฉันบอกฉันอย่างน่ารักเมื่อเร็ว ๆ นี้ว่าฉันมีริ้วรอยเยอะมาก" เธอกล่าว "ฉันพยายามรับฟังด้วยความอยากรู้อยากเห็นที่เปิดกว้าง"

เธอใช้คำพูดด้วยวิธีนั้นโดยการพูดถึงเหตุผลที่พวกเขาคิดว่าเธอมีริ้วรอย

"ฉันคิดว่าการที่เด็ก ๆ ได้สำรวจสิ่งต่าง ๆ มากขึ้นเมื่อพวกเขาโตขึ้น การสนทนาอย่างเปิดใจและอยากรู้อยากเห็น จะช่วยพัฒนาความเห็นอกเห็นใจต่อความรู้สึกของผู้อื่นได้ เมื่อพวกเขาได้รับแบบอย่างและการแสดงออกถึงความเห็นอกเห็นใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า"