Mwenyekiti wa chama cha upinzani cha CHADEMA nchini Tanzania Tundu Lissu, amekuwa akikabiliwa na kesi hiyo tangu Oktoba mwaka 2025, akituhumiwa kuchochea uasi na kudhoofisha mamlaka ya serikali.
Lissu kwa Mnyika: "Nani aliitisha Kikao cha Kamati Kuu?"
Lissu: Nini kikafuatia?
Mnyika: Tuliita kikao cha Kamati Kuu mwezi wa 12,
tarehe mbili na tatu, kikao cha dharura cha Kamati Kuu kwa ajili ya kupokea
taarifa na kutathmini juu ya uchaguzi huo uliofanyika mwezi Novemba.
Lissu: Hiki kikao cha Kamati Kuu aliitisha nani?
Mnyika: Hiki kikao niliitisha mimi kwa kushauriana na
mwenyekiti wa chama wakati huo, Freeman Mbowe.
Lissu: Kwenye kikao cha Kamati Kuu nini kilitokea?
Mnyika: Tulipokea taarifa na kujadili kisha kikao
kilitoa maazimio kumi. Kwa uchache ni kwanza, kikao kiliazimia kwamba kwa
yaliyotokea Novemba 27 hakukuwa na uchaguzi huru wala halali wala wa haki wa
Serikali za Mitaa, vijiji na vitongoji.
Pili, hakuna tena uwezekano kwa mazingira yaliyopo ya
kikatiba na kisheria wa kuwa na uchaguzi huru na wa haki Tanzania.
Tatu, chama kiwaunganishe Watanzania kutaka mabadiliko na
marekebisho ya kikatiba na kisheria kabla ya Uchaguzi Mkuu 2025, na kwamba bila
mabadiliko hakuna uchaguzi, "No Reforms No Election."
Lissu: Sasa nini kitafuata baada ya azimio
hilo?
Mnyika: Tarehe 10/12/2024 tuliitisha
mkutano na waandishi wa habari katika makao makuu ya chama, Mikocheni, ambapo
mwenyekiti wa wakati huo, Mbowe, alitangaza maazimio hayo kwa umma.
Lissu: Baada ya Mwenyekiti Mbowe kutangaza
hayo maazimio, kitu gani kilitokea?
Mnyika: Chama kiliingia kwenye mkutano mkuu
wa chama kupokea taarifa na kufanya uchaguzi mkuu ndani ya chama, ambapo tarehe
20/1/2025 tulipeleka taarifa ya Kamati Kuu kwa Baraza Kuu la chama
iliyopendekeza, pamoja na mambo mengine, maazimio yale kumi ikiwemo la "No
Reforms No Election."
Lissu: Kwanini mlipeleka hayo maazimio?
Mnyika: Ili yawe maazimio ya Baraza Kuu na
sio Kamati Kuu tena.
Mnyika: Ili yawe maazimio ya Baraza Kuu, na
Baraza Kuu la tarehe 20 liliridhia mapendekezo na maombi hayo.
Lissu: Sasa nini kikafuata baada ya aizimio hilo
Mnyika: 10/12/2024 tuliitisha mkutano na waandishi wa habari makao makuu ya chama Mikocheni ambapo mwenye kiti wa wakati huo Mbowe aliyatangaza maazimio hayo kwa umma
Lissu: Baada ya mwenyekiti mbowe kutangaza hayo maazimio kitu gani kilitokea
Mnyika: Chama kiliingia kwenye mktano mkuu wa chama kupokea taarifa na kufanya uchaguzi mkuu ndani ya chama ambapo tarehe 20/1/2025 tulipelekea taarifa ya kammati kuu kwa baraza kuu la chama iliyopendekeza. Pamoja na mambo mengine maazimio yale kumi ikiwemo la No Reforms No Election.
Lissu: Kwani mlipeleka hayo maazimio
Mnyika: ili yawe maazimio ya baraza kuu na sio kamati kuu tena Myika lili yawe maazimio ya baraza kuu na baraza kuu la tarehe 20 liliridhia mapendekezo na maombi hayo.
Mnyika Mahakamani: Lissu hakuhusika kuchapisha kauli zilizoko kwenye shtaka
Chanzo cha picha, CHADEMA
Jaji: Tuendelee.
Shahidi anakumbushwa alipoishia juma lililopita na
kukumbushwa kuwa kiapo chake kinaendelea.
Lissu: Shahidi, kwema?
Mnyika: Salama kabisa, kaka.
Lissu: Haya, tuendelee.
Mnyika: Ninachokumbuka ni pamoja na utaratibu wa
mfumo mzima wa uchaguzi, ikiwa ni pamoja na mgawanyo wa majimbo, population
quota, Tume kuwa na watumishi wake huru badala ya wakurugenzi na watumishi
wengine wa umma, na kuweza kupinga matokeo ya urais mahakamani. Baadaye
mwenyekiti akaeleza namna ambavyo kutokuwepo kwa uchaguzi huru na wa haki
kulivyopelekea yote hayo.
Lissu: Sasa shahidi, shtaka linalonikabili mimi
linasema mimi ndiye niliyechapisha hiyo hotuba kwenye mtandao wa YouTube wa
Jambo TV. Wewe unasemaje?
Mnyika: Hilo shtaka litakuwa la uongo kwangu mimi,
kwa sababu mwenyekiti hakuhusika kwa namna yoyote na masuala yanayohusu
waandishi wa habari wala taarifa zao.
Lissu: Sasa shahidi, haya maneno ya "kukinukisha
kweli kweli", waeleze majaji yalichapishwa na nani.
Mnyika: Binafsi sielewi ni nani aliyechapisha hayo
maneno. Binafsi sikuwa nimefahamu, ila kama mtendaji mkuu wa chama, baada ya
kusikia kuna kesi mahakamani yenye madai kuwa kuna maneno yalichapishwa na
Jambo TV, niliuliza kuhusu hayo maneno. Nikashangazwa kwa sababu mkutano
ulikuwa wa zaidi ya saa tatu na si sentensi chache zinazodaiwa kuchapishwa tu.
Katika Picha: Matukio ya kabla ya kuanza kwa kesi ya Tundu Lissu
Maelezo ya picha, Wafuasi wa Chadema wamewasili mahakamani wanasubiri kesi
Karibu katika matangazo ya moja kwa moja ya kesi ya uhaini ya Tundu Lissu 31.08.2026.
Kesi ya uhaini inayomkabili Mwenyekiti wa Chadema, Tundu Lissu, inaendelea leo katika Mahakama Kuu ya Tanzania, Dar es Salaam, Leo Mnyika anaendelea kutoa ushahidi wake.
Kutoka Tume ya Nyalali hadi Samia: Mnyika asimulia hotuba ya Lissu
Lissu: Lengo la kualika waandishi wa habari kwa
sehemu hiyo lilikuwa nini?
Mnyika: Lengo lilikuwa kuwapa nafasi ya kuchukua
habari na kuzifikisha kwa umma kuhusu madai yetu ya mabadiliko ya kikatiba na
kisheria ili kuwezesha uchaguzi huru na wa haki chini ya kaulimbiu ya No
Reforms, No Election; bila ya mabadiliko hakuna uchaguzi.
Lissu: Unaposema hotuba ya mwenyekiti ndiyo ilikuwa
ndefu, unamaanisha nini?
Mnyika: Katika muda wa masaa matatu, masaa mawili na
zaidi alizungumza mwenyekiti wa chama.
Lissu: Waeleze majaji hotuba hiyo ndefu ilihusu nini.
Mnyika: Mwenyekiti alieleza historia ndefu ya madai
ya kutaka haki kuanzia kabla na baada ya Tume ya Rais maarufu kama Tume ya
Nyalali kati ya mwaka 1991 na 1992. Aliendelea kuzungumzia mabadiliko ya
kikatiba na kisheria ya kuwezesha uchaguzi huru na wa haki yaliyokataliwa na
serikali ya chama kimoja wakati huo, CCM.
Lissu: Suala lingine nililolizungumzia?
Mnyika: Alieleza madhara ya kutofanyika kwa
mabadiliko hayo kuanzia uchaguzi wa mwaka 1995.
Pia alieleza maoni ya tume nyingine zilizoundwa
kushughulikia mambo ya kikatiba wakati wa uchaguzi. Alitaja Tume ya Kisanga,
akataja Tume au Kamati ya Bomani, na akaeleza kuhusu mchakato wa mabadiliko ya
katiba kati ya mwaka 2011 hadi 2014, maarufu kama Tume ya Warioba, na jinsi CCM
ilivyotumia wingi wake katika Bunge la Katiba kukwamisha mchakato huo.
Pia alieleza madhara ya kukosekana kwa mabadiliko hayo kwa
Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2015, uchaguzi wa vijiji na vitongoji wa mwaka 2019,
uamuzi wa Chadema kujitoa kwenye uchaguzi baada ya wagombea wengi wa Chadema
kuondolewa kwenye uchaguzi, na yaliyotokea katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2020
ambapo yeye alikuwa mgombea urais.
Alieleza baadhi ya wagombea kuenguliwa kwa mapingamizi
yasiyokuwa na msingi, na wale waliobaki kufungiwa kampeni. Pia alieleza kuwa
siku ya kura mawakala wa Chadema waliondolewa vituoni katika maeneo mengi na
kwamba kura ziliingizwa kwenye vituo vya kupigia kura zikiwa zimeshapigwa.
Pia alieleza kuhusu hatua ambazo chama kilichukua baada ya
uchaguzi wa mwaka 2020 wakati huo mwenyekiti wa chama akiwa Freeman Mbowe,
akidai mabadiliko ya kikatiba na tume huru ya uchaguzi. Alisema matokeo yake ni
Mbowe kubambikizwa kesi ya ugaidi na kukaa rumande gerezani kuanzia mwaka 2021
hadi mwaka 2022.
Alieleza kuwa baada ya kesi hiyo kufutwa na Mbowe kukutana
na Rais Samia Suluhu Hassan Ikulu mwaka 2022, ndipo mazungumzo kati ya Chadema
na CCM pamoja na serikali yalipoanza.
Akaeleza kuwa katika mazungumzo hayo upande wa Chadema
uliwasilisha kwa mdomo na kwa maandishi mapendekezo ya maeneo ya marekebisho ya
kikatiba ili kuwezesha uchaguzi huru na wa haki. Alisema baada ya mwaka mmoja
wa mazungumzo, upande wa CCM na serikali ulijibu kwa mdomo kukataa mapendekezo
yote ya marekebisho ya Katiba yaliyolenga kuwezesha uchaguzi huru na wa haki,
na hatimaye mazungumzo yakavunjika.
Lissu: Subiri, waeleze waheshimiwa majaji hayo
mazungumzo na mapendekezo yalikuwa yanahusu uchaguzi gani?
Mnyika: Yalikuwa yanahusu uchaguzi wa serikali za
mitaa, vijiji na vitongoji pamoja na Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025.
Lissu: Waeleze majaji ushiriki wako katika mazungumzo
hayo.
Mnyika: Mimi nilikuwa miongoni mwa timu
iliyokutana na Rais tarehe 22 Mei 2022. Katika kikao hicho, mapendekezo ya
namna ya kukwamua na kuendeleza mchakato wa Katiba Mpya yaliwasilishwa na
aliyekuwa mwenyekiti wa wakati huo, Freeman Mbowe.
Lissu: Waeleze majaji kulikuwa na nini
baadaye?
Mnyika: Mapendekezo ya hoja nyingine kumi
za mazungumzo, mojawapo ikiwa ni marekebisho ya kikatiba na kisheria ya
kuwezesha uchaguzi huru na wa haki, yaliwasilishwa na mimi.
Lissu: Uchaguzi huru wa mwaka gani?
Mnyika: Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2025 na
uchaguzi wa serikali za mitaa, vijiji na vitongoji wa mwaka 2024. Mapendekezo
hayo yalihusu kufanyika kwa marekebisho ya kuwezesha uchaguzi huru na wa haki
tuliyoyaita Minimum Reforms.
Lissu: Baada ya kuwasilisha mapendekezo
hayo, nini kiliendelea?
Mnyika: Rais aliahidi kwamba mchakato wa
mazungumzo utaendelea, na akaahidi kuunda timu ya watu watano ikiongozwa na
Abdulrahman Kinana ambaye wakati huo alikuwa Makamu Mwenyekiti wa CCM. Sisi kwa
upande wetu, aliyekuwa mwenyekiti wetu pia aliahidi kuunda timu ya watu watano,
na aliunda.
Lissu: Mazungumzo hayo yaliendelea hadi lini?
Mnyika: Mazungumzo yaliendelea hadi tulipojibiwa na
upande wa pili kwamba marekebisho hayo yasubiri hadi baada ya Uchaguzi Mkuu wa
mwaka 2025. Hata yale tuliyoyaita Minimum Reforms, kama kuwa na tume
huru ya uchaguzi, matokeo ya urais kupingwa mahakamani, maamuzi ya tume
kufanyiwa mapitio, na tume kuwa na watumishi wake huru. Walieleza kuwa mradi
yanagusa marekebisho ya Katiba, yasubiri mpaka baada ya Uchaguzi Mkuu wa mwaka
2025.
Nzengeli: Waheshimiwa majaji, muda si rafiki
na tumepokea maombi kutoka kwa watu wa usalama. Tunaomba tuishie hapo kutokana
na muda.
Jaji: Mshitakiwa, wewe umechoka?
Lissu: Ombi linahusu masuala ya kiulinzi,
sasa mimi siwezi kufahamu, lakini tukubali tu kwamba saa kumi na moja hii
inatosha.
Jaji: Tunaahirisha hadi siku ya Jumatatu
saa tatu asubuhi.
Mnyika Mahakamani: Hotuba ya Lissu ilijikita kwenye mabadiliko ya Katiba
Lissu: Lengo la kualika waandishi wa habari hiyo
sehemu ilikuwa ni nini?
Mnyika: Lengo ni kuwapa nafasi ya kuchukua habari na
kufikisha kwa umma, ambayo inahusu madai yetu ya mabadiliko ya
kikatiba na kisheria kuwezesha uchaguzi huru na wa haki chini ya kauli mbiu ya No
Reforms, No Election; bila ya mabadiliko hakuna uchaguzi.
Lissu: Unaposema hotuba ya mwenyekiti ndiyo ilikuwa
ndefu unamaanisha nini?
Mnyika: Katika muda wa saa tatu, saa mbili na
zaidi alizungumza mwenyekiti wa chama.
Lissu: Waeleze majaji hotuba hiyo ndefu ilihusu nini?
Mnyika: Mwenyekiti alieleza historia ndefu ya
madai ya kutaka haki kuanzia kabla na baada ya Tume ya Rais maarufu kama Tume
ya Nyalali kati ya mwaka 1991-92.
Aliendelea kuongea juu ya mabadiliko ya
kikatiba na kisheria kuwezesha uchaguzi huru na wa haki yaliyokataliwa
na serikali ya chama kimoja wakati huo, CCM.
Lissu: Swala jingine nililolizungumzia?
Mnyika: Alieleza madhara ya kutofanyika kwa
mabadiliko hayo kuanzia mwaka 1995 wakati wa uchaguzi.
Pia akaeleza maoni ya tume nyingine zilizoundwa
kushughulikia mambo ya kikatiba wakati wa uchaguzi. Akataja Tume ya Kisanga,
akataja tume au kamati ya Bomani, akaeleza kuhusu mchakato wa mabadiliko ya
katiba kati ya mwaka 2011 mpaka 2014 maarufu kama Tume ya Warioba, na jinsi CCM
ilivyokwamisha mchakato huo na kueleza madhara ya kukosekana kwa mabadiliko
hayo kwa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, uchaguzi wa vijiji na vitongoji mwaka
2019 na uchaguzi mkuu 2020.
Mnyika Mahakamani: Si Lissu aliyesambaza video za mkutano wa watia nia
Katuga: Mshtakiwa anamtilia maneno
shahidi. Amuulize maswali in chief, waheshimiwa majaji. Inatakiwa itoke
kwa shahidi.
Lissu: Waheshimiwa majaji, sasa hizi objection
zinatupotezea muda. Ni leading
question na si vinginevyo.
Katuga: Waheshimiwa majaji, leading question imekuwa
provided kwenye kifungu cha 159. Sasa shahidi yeye anatiliwa maneno na hizo
ndiyo leading questions.
Lissu: Sasa swali langu lina-lead namna gani? Mimi nilisoma LLB miaka 32
iliyopita. Mimi si mjuzi, waheshimiwa majaji. Swali langu ni sahihi,
tunapotezana muda tu hapa.
Jaji: Tuendelee.
Lissu: Ahsante, Mheshimiwa.
Lissu: Shahidi, inadaiwa kwamba mimi ndiye
niliyesambaza video za mkutano huo.
Mnyika: Hapana, hayo madai ni ya uongo.
Tunaamini katika uhuru wa vyombo vya habari na mwanzo wa mkutano nilitangaza
mkutano utakuwa na awamu mbili. Awamu ya kwanza waandishi wa habari watahusika,
na baadaye vyombo vya habari vitaondoka kuendelea na watia nia wenyewe.
Lissu: Waeleze majaji hiyo sehemu ya
kwanza ambayo waandishi wa habari wangehusika nayo ni ipi.
Mnyika: Kwa kadiri ya kumbukumbu zangu,
zilitolewa hotuba fupi fupi na Naibu Katibu Mkuu Bara, Amani Golugwa; Naibu
Katibu Mkuu Zanzibar, Ally Ibrahim; Katibu Mkuu wa Chama, John Mnyika; Makamu
Mwenyekiti Zanzibar, Said Mzee Said; Makamu Mwenyekiti Bara, John Wegesa Heche;
na Mwenyekiti Tundu Antipas Lissu, aliyetoa hotuba ndefu.
Lissu: Ahsante, waheshimiwa majaji. Ninaomba health
break ya dakika tano.
Mahakamani: Mnyika akanusha Lissu kuhusika na mialiko ya waandishi wa habari
Lissu: Sasa wakati wewe na Sekretarieti yako mnafanya
yote haya, mwenyekiti alikuwa wapi?
Mnyika: Mwenyekiti alikuwa kwenye mikutano ya Kanda
ya Nyasa kwenye operesheni ya No Reforms, No Election.
Lissu: Wafafanulie majaji, Kanda ya Nyasa ndiyo
sehemu gani ya nchi hii?
Mnyika: Waheshimiwa majaji, Kanda ya Nyasa
inajumuisha mikoa ya Mbeya, Songwe, Njombe, Iringa na Rukwa.
Lissu: Waeleze majaji hiyo ziara ya
mwenyekiti ilitumia muda gani?
Mnyika: Nakumbuka ilianza tarehe 23 Machi hadi kabla
ya tarehe 3 Aprili.
Lissu: Waeleze majaji, wakati mnafanya maandalizi ya
mkutano huo, kama mwenyekiti alishiriki kwa namna yoyote kwenye mkutano huo.
Wakili wa Serikali: Tuna concern kidogo jinsi shahidi
huyu anavyoongozwa. Tunaomba muongozaji akumbushwe kufuata kanuni.
Lissu: Waheshimiwa majaji, hili pingamizi ni la kitu
gani? Taratibu ipi ambayo nimekiuka? Na kwa sababu haijasemwa, naomba
niendelee.
Lissu: Waeleze waheshimiwa majaji ni namna gani
mwenyekiti alivyoshiriki kwenye maandalizi ya mkutano huo wa tarehe 3 Aprili.
Mnyika: Mwenyekiti wa chama hakushiriki kwa namna
yoyote ile.
Lissu: Waeleze majaji namna mwenyekiti alivyoshiriki
kuwaalika watia nia au waandishi wa habari.
Mnyika: Mwenyekiti hakushiriki kwa namna yoyote ile.
Lissu: Waeleze waheshimiwa majaji waandishi wa habari
na vyombo vyao ambavyo unakumbuka vilihudhuria mkutano huo.
Mnyika: Nakumbuka The Chanzo, Mwanzo TV na Jambo TV.
Lissu: Shahidi, kwenye hicho kielelezo naomba wasomee
waheshimiwa majaji huyo shahidi wa Jambo TV alipataje taarifa za mkutano.
Mnyika: Anasoma sawa sawa na alivyoelekezwa juu ya
PW17, alivyopata taarifa za mkutano huo kutoka kwa mkurugenzi wao, John Marwa.
Lissu: Endelea.
Mnyika: Anataja vyombo vingine vya habari.
Lissu: Hivyo vyombo ulivyovisahau
vilikuwepo?
Katuga: Hii ni kinyume cha taratibu,
waheshimiwa majaji. Shahidi anasomeshwa document ya mahakama halafu
analazimishwa kusema kama anakumbuka.
Lissu: Waheshimiwa majaji, hiyo naiondoa.
Lissu: Sasa shahidi, baada ya ushahidi huo
ambao umeutoa mpaka hapo ulipofikia, hii tuhuma ya kwamba mimi ndiyo nilialika
hao waliokuja kwenye huo mkutano, wewe unaionaje?
Mnyika: Waheshimiwa majaji, hiyo ni tuhuma
ya uongo. Ni tuhuma ya kubambikiza tu.
Lissu: Waeleze waheshimiwa majaji, wakati
mnatuma mwaliko kwa hawa waandishi wa habari, mlitoa maelekezo waje na nini?
Mnyika: Hakukuwa na maelekezo yoyote waje
na kitu gani.
Lissu: Imetolewa ushahidi kwamba waandishi
wa habari wa Jambo TV waliokuja waliagizwa waje na kamera na vitu vingine kama
hivyo.
Ubishani
kidogo pande zote, Jaji anasema tuendelee.
Lissu: Waeleze majaji iwapo kulikuwa na
maelekezo juu ya namna ya kutumia vifaa vyao.
Mnyika: Hakukuwa na maelekezo juu ya namna
ya waandishi wa habari kutumia vifaa vyao katika tukio hilo.
Lissu: Wafafanulie majaji utaratibu
uliotumika kurusha matangazo ya huo mkutano.
Mnyika: Ninachofahamu...
Shahidi John Mnyika anatoa ushahidi wake
Pande zote mbili ziko tayari kuendelea Lissu anamwita shahidi wake wa pili.
Mnyika tayari amepanda kizimba cha shahidi anasubiri kiapo kwa mujibu wa imani yake.
Jaji: Shahidi unaitwa nani
Mnyika: John John Mnyika
Jaji: Unafanya shughuli gani
Mnyika: Katibu mkuu wa Chadema
Jaji: Dini yako
Mnyika: Mkristo
Jaji: Utaapishwa kwa mujibu wa imani yako
Myika anakula kiapo mbele ya mahakama tayari kutoa ushahidi
Lissu: Shahidi naomba nikuongeze kwenye kutoa ushahidi wako naomba ujibu pole pole na kwa sauti
Lissu: Umeshikilia nafasi hii ya katibu mkuu tangu lini?
Mnyika: Tangu mwaka 2019
Lissu waeleze majaji kabla ya nafasi hiyo ulikuwa na nafasi nyingine ndani ya chama chako.
Mnyika: Nilikua Mkurugenzi wa vijana taifa tangu mwaka 2003 Nafasi ambayo niliishikilia mpaka mwaka 2011 wakati nashikilia nafasi mwaka 2007 niliteuliwa kuwa mkurugenzi wa habari na uenezi nilikua nashika nafasi zote mbili ambazo nilizitumikia mwaka 2014
Na wakati huohuo kati ya mwaka 2009 mpaka mwaka 2011 nilishikilia pia nafasi ya ukurugenzi wa mambo ya nje na mahusiano ya kimataifa Chadema
Mwaka 2014 niliteuliwa kuwa naibu katibu mkuu chadema taifa hadi 2019 nilipochaguliwa kuwa katibu mkuu
Nilikua pia mbunge.
Lissu: Huko sijakupeleka bado nataka za chama kwanza
Mnyika: Nilishakuwa mwenyekiti wa chama mkoa wa kinondoni kwa vipindi viwili.
Lissu: Nafasi nyingine zaidi ya hizo..?
Myika: Nilipokuwa Mbunge wa ubungo nilichaguliwa kuwa mwenyekiti wa wabunge wa Chadema bungeni mwaka 2010 hadi 2015.
Na nilikuwa Mbunge wa jimbo la kibamba kuanzia mwaka 2015 hadi mwaka 2020.
Lissu: Sasa shahidi nafasi ya katibu mkuu wa Chadema ni nafasi ya aina gani ndani ya chama.
Mnyika: Chadema inaongozwa kwa misingi ya Chadema na nafasi ya katibu mkuu ni nafasi ya Mtendaji mkuu wa Chama ambaye ndiye mwenyekiti wa sekretarieti ya chama ambacho ndio chombo kinacho simamia chama hivyo Katibu Mkuu ndiye msimamizi wa rasilimali zote za chama na shughuli zote za chama.
Lissu: Ukisikia jaji amesema mh ndio unaendelea hahahaha.
Jaji: Tuendelee.
Mnyika: Vilevile ndio msimamizi mkuu wa watumishi wote wa makao makuu ya chama na watendaji wake.
Lissu: Ahsante, sasa shahidi naomba uwaeleze majaji kama chama chako huwa kinafanya mikutano na taratibu za kuandaa hiyo mikutano.
Mnyika: Chama huwa kinafanya mikutano ya ndani ikiwemo vikao vya kikatiba ikiwemo mikutano ya hadhara kwa upande wa mikutano ya ndani ngazi husika ya kiutendaji ambayo ni sekretarieti inakaa kikao ngazi ya taifa chini ya katibu mkuu, kinafanya maamuzi ya kufanya kikao husika na utaratibu wa maandalizi yake.
Lissu: Kwa vikao vya ndani kama nimekuelewa kazi ya kuandaa vikao ni kazi ya sekretarieti taifa ya Chama naomba waeleze majaji nani ni wajumbe wa hiyo sekretarieti
Mnyika: Ni Katibu Mkuu, manaibu katibu wakuu wawili mmoja wa bara mwingine wa Zanzibar wakurugenzi wa kKurugenzi za Chama taifa, wataalamu, makatibu wa sekretarieti na makatibu wa mabaraza ya chama wakiongozwa na baraza la wazee, Baraza la wanawake (Bawacha) na Baraza la Vijana (Bavicha).
Lissu: Hao ndio wajumbe wa sekretarieti ya chama taifa
Mnyika: Ndio
Lissu: Katika wajumbe wote uliowataja waeleze majaji kama mwenyekiti wa chama ni sehemu ya sekretarieti ya Chama taifa.
Mnyika: Mwenyekiti sio sehemu ya sekretarieti taifa
Lissu waeleze majaji kama mwenyekiti anashiriki kwenye hivyo vikao vya maandalizi.
Mwenyekiti huwa hashiriki kwenye hivyo vikao
Lissu: Leo tuko mahakamani sababu ya kesi ya uhaini inayonikabili mimi. Mimi niliitisha mkutano wa watia nia wa uchaguzi mkuu mwaka 2015, waeleze majaji kama unaufahamu huo mkutano wa Aprili tatu mwezi wa nne mwaka jana.
Mnyika: Ninaufahamu huo mkutano sababu uliandaliwa kwa maelekezo yangu na sekretarieti ambayo ninaisimamia na ilifanya maandalizi chini ya usimamizi wangu na nikishiriki mkutano wewe
Lissu: Waeleze majaji huo mkutano ulikuwa wa hadhara.
Mnyika:Ulikuwa mkutano wa ndani.
Lissu: Mkutano ulikuwa na lengo gani?
Mnyika: Ulikuwa ni mkutano wa ndani wa kutaka kufanyika kwa azimio la kimageuzi ya kikatiba na kisheria na kuwezesha kuwepo kwa uchaguzi huru na wa haki chini ya kauli mbiu ya No reforms no Election ikimaanisha bila mabadiliko hakuna uchaguzi
Lissu: Huo mkutano uliwahusu wakina nani?
Mnyika: Mkutano uliwahusu wote waliokuwa na nia ya kugombea nafasi mbalimbali kwenye uchaguzi mkuu wa mwaka 2025 maarufu kama watia nia 2025.
Lissu: Waeleze waheshimiwa majaji kama kuna watu wengine nje ya hao watia nia mliowashirikisha kwenye mkutano huo
Mnyika: Tulialika viongozi wakuu wa chama na waandishi wa habari
Lissu: Waeleze waheshimiwa majaji kusema ulialika viongozi wakuu wa chama mnaaanisha akina nani?
Mnyika: Mwenyekiti wa chama taifa.
Tundu Antipas Lissu, Makamo mwenyekiti Bara John Wegesa Heche, Makamo mwenyekiti Zanzibar Siad Mzee Said na viongozi wengine wakuu ambao ni sehemu ya manaibu wake.
Lissu: Ahsante
Katibu mkuu , Shahidi huo mkutano wa ndani ulifanyikia wapi?
Mnyika: Mkutano ulifanyikia makao makuu ya chama mikocheni mtaa wa daima nyumba namba 31 kwenye ukumbi wa chama wa mikutano
Lissu: Shahidi umesema vilevile mlialika waandishi wa habari na ni wa vyombo vipi kwa kumbukumbu zako?
Mnyika: Kazi ya kualika waandishi wa habari ilifanywa na mkurugenzi wa mawasiliano wa Chama Brenda Jonas Rupia na nilielekeza itolewe taarifa kwa umma (Tangazo) ambalo lilitolewa tarehe 27 mwezi Machi ambalo lilialika waandishi wa habari na kuutarifu umma juu ya kikao hiki na ilisainiwa na Brenda Rupia.
Lissu akamilisha ufafanuzi wa ushahidi wake
Kielelezo
cha D14. Detective Amani Michael ndiye afisa wa polisi kati ya hawa wote pekee
aliyejaza maelezo kwa usahihi. Kila sehemu kuna saini yake katika kila ukurasa,
na mwisho kuna saini ya afisa wa polisi aliyemchukua maelezo na kuyaandika.
Huyu tu.
Lissu: Niliulizwa na wakili wa Serikali,
Nzengeli, "Hawa mashahidi wa Jamhuri unawaita wahalifu kwani
walishahukumiwa?"
Waheshimiwa majaji, watu ambao wamepanga kufanya uhalifu
wakakamatwa kwa kupanga kufanya uhalifu, wakakiri mbele ya polisi kuwa wanapanga
kufanya uhalifu, wakaja mahakamani wakaiambia mahakama,
walio panga kufanya uhalifu. Ni ushahidi wangu kwamba hawa ni wahalifu.
Nzengeli: Kweli ni ushahidi wake, lakini mimi
nilimuuliza kati ya wewe na mahakama nani anaweza kusema wale ni wahalifu?
Lissu: Waheshimiwa majaji, nimetoa
ufafanuzi.
Jaji: Tuendelee.
Lissu: Naelekea kumaliza, waheshimiwa
majaji.
Kulikuwa na
maswali niliyoulizwa juu ya omission na contradiction, na kwenye jibu langu
moja wapo ni kwamba hizi omission ndio contradiction zenyewe. Sijui kama kwenye
rekodi ipo sahihi.
Jaji: Kwa swali lipi?
Lissu: Basi niondoke hapo, waheshimiwa
majaji. Kwa karatasi ambazo ninazo, waheshimiwa majaji,
nimemaliza.
Jaji: Na ndio
msingi wa re-examination. Huwezi kuuliza na kufafanua kila kitu.
"Lissu
amemaliza kutoa ushahidi"
Wakati Lissu
ameomba mapumziko kidogo kesi iendelee saa nane. Akiwa anarudi kizimba cha
mshitakiwa alisema "Uhuruni kunaendaje? Waambie nimewamiss."
Mahakama yamzuia Lissu kutoa ufafanuzi zaidi kwenye Re-examination
Lissu: Naomba washauri wangu wanisomee swali la
mwisho, sikuliandika.
Nzengeli: Naona utaratibu unakiukwa. Hao anaowaita
washauri hawatambuliki na mahakama. Kama hakuandika, aiombe mahakama.
Jaji: Naomba tuendelee.
Lissu: Nimeulizwa kwamba nia ya kutenda
kosa inathibitishwa na matendo? Nikajibu si kweli. Ufafanuzi wangu ni
huu kwenye kesi za uhaini.
Nzengeli: Swali niliuliza mwenyewe na
sikuacha nafasi ya maelezo. Swali lilifungwa, kama atatoa maelezo
itabidi turudi kwenye cross-examination.
Lissu: Hili pingamizi ni la bure. Sasa anayeamua
nifafanue ni wakili wa serikali au ni mimi?
Jaji: Wote tunajua re-examination inajikita kwenye
swali lililoulizwa na si zaidi.
Lissu: Sawa, waheshimiwa majaji. Ufafanuzi wangu ni
kwamba si kweli makosa yote nia inathibitishwa kwa matendo. Makosa mengine nia
inathibitishwa kwa uchapishaji.
Jaji: Ndiyo.
Lissu: Waheshimiwa majaji, niliulizwa na wakili...
Katuga: Kwamba hii kesi imeshachunguzwa vilevile na
Kamati ya Haki za Binadamu ya Umoja wa Mataifa. Ikauliza mahakama yetu iko
huru? Nikajibu iko huru. Pamoja na kwamba mahakama yetu iko huru, hizo taasisi
nyingine zina umuhimu wake.
Katuga: Yaleyale, waheshimiwa majaji, sababu alijibu
na wala sikuuliza habari ya umuhimu. Sasa kwa namna hii tutamaliza kesi? Ndiyo maana tukasema hii itakuwa na
changamoto zake. Ufafanuzi huu anaoufanya ni kuleta ushahidi mpya na sisi tuko
macho, unless aiombe mahakama alete ushahidi mpya.
Lissu: Waheshimiwa majaji, huu si ushahidi
mpya. Ameniuliza mwenyewe kama mahakama yetu inapangiwa na kama iko huru.
Nafafanua wala si ushahidi mpya, waheshimiwa majaji.
Jaji: Hili suala litatuchukua muda mrefu
sana kama hatutafuata taratibu, na hata kwenye re-examination si kila swali.
Hebu lisome tena hilo swali vyema.
Lissu: Ninachotaka kusema ni kwamba
mahakama zetu, licha ya kwamba hazipangiwi, hazinyimwi kutazama maamuzi ya
taasisi nyingine za kimataifa.
Katuga: Waheshimiwa majaji, yeye alishajibu
iko huru. Hayo ya instruments nyingine mimi sikuuliza. Sasa kuyaleta
sasa hivi halikuwa sehemu ya swali langu, mimi sikuuliza kabisa.
Lissu: Mzigo wa kuthibitisha mashtaka ni wa upande wa
waleta mashtaka.
Jaji: Tuendelee.
Lissu: Waheshimiwa majaji, niliulizwa vilevile kwamba
kwenye ushahidi wangu nilisema kwamba niliwahi kuwa Rais wa Tanganyika Law
Society. Nikasema ni kweli, na nikaulizwa uliposhtakiwa ulikuwa bado Rais wa
TLS, na nikaulizwa ulikuwa na kinga. Naomba nifafanue.
Jaji: Unafafanua nini hapo? Naomba
tuendelee.
Lissu: Niliulizwa njia ya kupinga sheria
zinazokinzana na Katiba. Nimesema kuna njia za kimahakama na zisizo za
kimahakama, na nikaulizwa hiyo iko kwenye kifungu gani cha Katiba. Nikasema iko
kwenye kifungu cha 20, kifungu kidogo cha kwanza.
Sasa,
waheshimiwa majaji, naomba kueleza haya majibu yangu. Hizo njia za kutaka
mabadiliko ya sheria, ufafanuzi wangu ni kwamba hizo njia za nje ya mahakama
zinatambulika kikatiba na zimethibitishwa hivyo na mahakama.
Lissu: Waheshimiwa majaji, nikaulizwa kama
namfahamu Ishengoma Ndyanabo. Nikaulizwa alifanya nini, nikasema ninamfahamu na
alikwenda mahakamani kupinga uchaguzi. Nikaulizwa kama ninamfahamu Mchungaji
Mtikila ambaye aliomba mahakama itambue mgombea binafsi, na alishinda kesi
Mahakama ya Afrika na mpaka sasa haijatekelezwa.
Jaji: Sasa hapo unafafanua nini?
Lissu: Ni sawa, waheshimiwa majaji.
Jaji: Tuendelee.
Lissu: Niliulizwa sana kuhusu kifungu cha 39(2)(d)
kuhusu maneno yale "or" na mimi nikasema maneno haya yanafana. Wakili
wa serikali alikuwa anasema maneno haya hayafanani. Ninaomba nifafanue hili,
waheshimiwa majaji. "An act" or "did" ni same thing, maana
yake ni matendo, na nilivyosema yanafanana nilikuwa na maana hiyo.
Katuga: Sikwenda kwenye tafsiri na hakuna
sehemu nilimuuliza tafsiri. Na hii tafsiri ameipata wapi? Wakati kwenye
cross-examination hakukuwa na hilo swali, na tukasomeshana kisheria.
Lissu: Waheshimiwa majaji, naomba mahakama
itusomee rekodi ya hiki wakili wa serikali anachokisema.
Jaji: Anasoma kile mahakama
ilichokiandika, anasoma kwa Kiingereza.
Lissu: Naendelea, waheshimiwa majaji.
Niliulizwa kama ninafahamu mihimili mitatu na nikamwambia niitaje, na
nikaulizwa kazi zake nikazitaja. Niliulizwa juu ya kazi za Bunge, nikasema
kutunga sheria. Nikaulizwa kwa habari ya serikali, nikasema kusimamia sheria.
Niliposema
kazi ya Bunge ni kutunga sheria, sikuwa na maana kwamba hiyo ndiyo kazi pekee
ya Bunge. Nikasema kazi nyingine ni kuisimamia serikali.
Waheshimiwa
majaji, kulikuwa na ushahidi wa mashahidi wa serikali ambao hawakuja kutoa
ushahidi juu ya namna nilivyokamatwa, na nikasema uhalali wa kukamatwa kwangu
ni suala tofauti. Kwa sababu, waheshimiwa majaji, sheria zimeweka utaratibu wa
namna ya kukamata. Kama sheria ilifuatwa au la ni suala linalobishaniwa na
lilihitaji kujibiwa na upande wa mashtaka.
Wakili wa Serikali (Katuga): Tunaombi waheshimiwa Majaji, upande wa Jamhuri tunafahamu kuhojiwa tena ni njia moja wapo ya shahidi kutoa ushahidi na ipo kisheria na ila tunaomba kwa mujibu wa sheria shahidi ajikite kwenye yale maswali ya kuhojiwa tena na tunajua mshitakiwa ni wakili na anajiwakilisha mwenyewe ni jinsi gani atajihoji ili kufikia lengo la kutoa ufafanuzi wa majibu yake wakati wa kuhojiwa na upande wa pili, suala ambalo tunaomba Mahakama hii tuulize, shahidi ni mtu ambaye anajiwakilisha mwenyewe sasa kuhojiwa tena itafanyikaje?
Wakili Katuga: Ajiulize maswali mwenyewe na ajijibu mwenyewe kuna hatari ya kuleta ushahidi mpya kabisa maana lengo la kuhojiwa tena ni kufafanua sasa kujiuliza mwenyewe atakuwa hakimu wa mwenendo wako mwenyewe, sasa zile kanuni zetu zinakinzana na hiki, kama angekuwa na wakili sawa ila wewe mwenyewe ujiulize na ufafanue ili kuepuka mkanganyiko Mahakama inaweza ikamuuliza kwa vile vipande ambavyo inaona vinahitaji ufafanuzi
Jaji: Maombi yako ni nini?
Katuga: Tunaomba Mahakama imuelekeze shahidi atoe maelezo kama itahitajika kufanya hivyo kwenye majibu yake yenye maana zaidi ya moja na sio kufungua sababu ya kutoa uwanda wa kutoka nje ya yale ambayo yanayohitaji ufafanuzi. Ni hayo tu waheshimiwa majaji
Lissu: Waheshimiwa majaji kabla sijajibu naomba wakili mkuu wa serikali mkuu aimbie mahakama kama ameleta pingamizi ili muitolee uamuzi na kama ni ushauri tu naomba yawekeni pembeni ili nifanye kazi ya kuhojiwa tena, kwa hiyo naomba majibu hili ni pingamizi au ni nini?
Katuga: Waheshimiwa majaji tumeiomba Mahakama irejeee kifungu na itoe mwongozo hakuna sehemu tumesema tunapinga, tumeomba mwongozo.
Lissu: Kwa kuwa ni mwongozo naomba nijibu hayo maombi ya mwongozo, kuhojiwa tena ni haki ya shahidi aliyekuwa aliyehojiwa na upande wa pili, ndio maana kifungu alichokitaja cha 156 moja shahidi atakuwa wakwanza kutoa ushahidi na kama upande wa pili utamhoji na shahidi huyo akitaka kuhojiwa tena ni haki yake na kama ni haki alipaswa kunyamaza kimya.
Lissu: Wakili wa serikali mkuu anasema atajiongozaje sababu hana wakili, the fact kwamba shahidi ndiye mshitakiwa na anajiwakilisha mwenyewe (ukweli kwamba shahidi ndiye mshitakiwa na anajiwakilisha mwenyewe) kitakachofanyika ni kurejea maswali yaliyoulizwa na majibu yake na kufafanua kwa hiyo hakuna chochote cha kutolea mwongozo sheria iko wapi, hii inaweza kuwa ni fursa ya kuingiza mambo mapya?
Lissu; Utaratibu uko wazi kama kutakuwa na mambo mapya watafanya pingamizi kwa hiyo hawapaswi kuwa na hofu ya bure sasa waheshimiwa majaji hamna mwongozo wa kutoa.
Lissu: Baada ya kusema hayo naomba niendelee.
Jaji: Sasa hayo uliyosema si ndo muongozo wenyewe
Lissu: Waheshimiwa majaji kama mtatoa mwongozo kwenye jambo dogo hivi tutafika tumechoka sana ila kama anahitaji kuambiwa awe macho waheshimiwa majaji.
Wakili Nzengeli (Upande wa serikali): Shahidi unakumbuka jana tulipoishia naomba nikuulize swali moja la mwisho tuachane na wewe
Lissu: Asante mmening'ang'ania sana
Wakili wa Serikali- Nzengeli: Ni kweli au si kweli nia ya kutenda kosa inathibitishwa na matendo husika
Lissu: Sio kweli
Wakili Nzengeli: Waheshimiwa tulikuwa na hilo tu kwa shahidi huyu tunaomba kusema tumemaliza kwa shahidi huyu
Upande wa Jamhuri umemaliza kumuuliza maswali Shahidi wa Kwanza wa utetezi, ambaye pia ni mshitakiwa katika kesi hiyo.
Baada ya kukamilika kwa dodoso hilo, Tundu Lissu anatarajiwa kupewa nafasi ya kufanya majumuisho ya utetezi wake.
Baada ya majumuisho hayo, mahakama itaendelea na hatua inayofuata ya kusikiliza ushahidi wa shahidi mwingine.
Katika Picha: Matukio ya kabla ya kuanza kwa kesi ya Tundu Lisuu
Maelezo ya picha, Baadhi ya wanachama wa ngazi ya juu wa Chadema wakisubiri kufuatilia kesi dhidi ya Lissu
Maelezo ya picha, Ibada ya maombi kabla kesi kuanza
Maelezo ya picha, Shahidi namba moja anasubiriwa
Maelezo ya picha, Wafuasi wa Chadema wamewasili mahakamani wanasubiri kesi kuanza
Kilichojiri jana Mahakamani
Kesi ya uhaini inayomkabili Mwenyekiti wa Chadema, Tundu Lissu, iliendelea jana katika Mahakama Kuu ya Tanzania, Dar es Salaam, huku upande wa serikali ukiendelea kumuhoji Lissu kuhusu ushahidi alioutoa katika utetezi wake.
Mawakili wa serikali walimhoji Lissu kuhusu kampeni yake ya “No Reforms, No Election”, wakitaka kujua kama mkutano alioufanya ulihitaji taarifa kwa polisi na kama ulikuwa unahusiana na uchaguzi.
Lissu alisisitiza kuwa huo ulikuwa mkutano wa ndani na kwamba mikutano ya aina hiyo haihitaji kibali.
Sehemu nyingine ya maswali ilijikita katika kauli za Lissu kuhusu mahakama.
Wakili wa serikali Job Mtemba alimuuliza kama kauli kwamba majaji ni CCM na kwamba “mahakamani hapaendeki” ilikuwa na lengo la kupandikiza chuki dhidi ya mfumo wa utoaji haki.
Lissu alikataa kauli hiyo na akasema alikuwa akizungumzia masuala ya uchaguzi.
Lissu pia alikiri mbele ya mahakama kwamba uanaharakati na uanasiasa vina mipaka ya kisheria, na kwamba hakuna kinga inayomruhusu mwanaharakati au mwanasiasa kuvunja sheria.
Hata hivyo, alisisitiza kuwa wananchi wana haki ya kupinga uchaguzi ambao wanaona si huru wala wa haki.
Maswali mengine yalihusu video inayodaiwa kuwa na maneno yaliyosababisha kufunguliwa kwa kesi hiyo.
Lissu aliendelea kusisitiza kuwa video hiyo ilipaswa kuwasilishwa mahakamani, akisema mashahidi waliodai kuiona na kuisikia hawawezi kuthibitisha kikamilifu yaliyomo bila kuwepo kwa video yenyewe.
Katika sehemu nyingine, Lissu alihoji uaminifu wa baadhi ya mashahidi wa polisi na akaeleza kuwa hakuridhishwa na namna alivyokamatwa.
Alisema baadhi ya malalamiko yake kuhusu kukamatwa na madai ya kushambuliwa hayakushughulikiwa na polisi, huku upande wa serikali ukimhoji kwa nini hakuchukua hatua nyingine za kisheria.
Maswali ya upande wa serikali yaliendelea hadi mahakama ilipoahirisha mwenendo wa kesi hiyo.
Leo kesi inatarajiwa kuendelea, Lissu akiendelea kujibu maswali ya dodoso kutoka kwa upande wa Jamhuri.
Karibu katika matangazo ya moja kwa moja ya kesi ya uhaini ya Tundu Lissu, tarehe 28/08/2026.
Nzengeli ahoji uhalali wa kampeni ya ‘No Reforms, No Election’
Chanzo cha picha, AFP
Nzengeli: Ni kweli kwamba wakati unafanya huo mkutano
wa kuzuia uchaguzi hukuwa na kibali?
Lissu: Mikutano ya ndani haihitaji kibali, inahitaji
taarifa tu.
Nzengeli: Hapo hukupi PGO?
Lissu: Ndiyo.
Nzengeli: Soma kifungu cha 40(3).
Lissu: 40(3), aya gani?
Nzengeli: Wakati natafuta, soma Sheria ya
Vyama vya Siasa.
Lissu: Nisaidie kusoma ili tusipoteze
muda.
Nzengeli: Soma kifungu cha 40(2), aya ya
sita.
Lissu:(Anasoma.)
Nzengeli: Wewe umekielewaje?
Lissu: Nilichoelewa ni kwamba wakati wa
mikutano ya kampeni, wanasiasa watatoa taarifa kwa polisi.
Nzengeli: Ni kweli au si kweli mkutano huo
ulikuwa unazungumzia mambo ya uchaguzi?
Lissu: Haukuwa mkutano wa kampeni, na
uchaguzi ulikuwa bado miezi sita mbele.
Nzengeli: Waheshimiwa majaji, ninaomba nimpe
Sheria ya Vyama vya Siasa, kifungu cha 23.
Lissu: Nisomee.
Nzengeli:(Anasoma.)
Lissu: Ahsante, uliza swali.
Nzengeli: Je, kwa kifungu hiki ulipaswa
kupeleka taarifa polisi?
Lissu: Hapana, si kweli, kwa sababu
ulikuwa mkutano wa wazi na ulikuwa mkutano wa ndani.
Nzengeli: Shahidi, elewa swali.
Lissu: Mikutano ya ndani, dada yangu,
haihitaji notification.
Lissu: Next.
Nzengeli: Ni kweli au si kweli huo mkutano
unaouita wa ndani ulikuwa na waandishi wa habari?
Lissu: Ni kweli.
Nzengeli: Ambao ulikuwa mubashara na kila mtu
aliuona?
Lissu: Ndiyo, ni mkutano wa ndani.
Nzengeli: Una kifungu chochote kinachokupa
ruhusa ya kufanya mkutano wa ndani?
Lissu: Kifungu hicho hicho, kwa sababu
hakuna mkutano unaohitaji ruhusa bali taarifa tu. Next.
Nzengeli: Wewe usinipangie.
Nzengeli: Je, maneno yaliyoko kwenye hati
yako ya mashtaka unakiri uliyaongea?
Lissu: Nimesema sijatangaza maneno ya
uhaini mbele ya waandishi wa habari.
Nzengeli: Uliyaongea au hukuyazungumza?
Naomba uwaangalie majaji.
Lissu: Nimeshitakiwa kwa kuchapisha maneno
yanayodaiwa kuwa ya uhaini kwa zaidi ya saa tatu.
Nzengeli: Uliyaongea au hukuyazungumza?
Lissu: Nimeongea kwa zaidi ya saa tatu.
Nzengeli: Je, ni kweli video ni kifaa tu
kinachotumika kuchapisha?
Lissu: Hiyo inahitaji wataalamu.
Nzengeli: Kati yako na mahakama, nani anaweza
kusema nani ni mhalifu?
Lissu: Mahakama ndiyo inaweza kusema mtu
huyu ni mhalifu.
Nzengeli: Na ni kweli kwamba hujaleta namba
za kesi za hao mashahidi wote ambao unasema ni wahalifu?
Lissu: Mapolisi si walifuta?
Nzengeli: Tuhuma ni shtaka au si shtaka?
Lissu: Tuhuma si shtaka.
Nzengeli: Shahidi, nimekusikia ukilalamika
kuhusu mambo ya kukamatwa. Uliyapeleka hayo malalamiko mahakamani?
Lissu: Niliyapeleka na hakimu wa mahakama
niliyemkabidhi alikataa. Ulitaka nifanyaje wakati niko gerezani?
Nzengeli: Unakubali kwamba sheria zote
zilizotungwa na Bunge zinasimamiwa na Serikali?
Lissu: Sheria ya uchaguzi inasimamiwa na
Tume ya Uchaguzi, si Serikali.
Nzengeli: Kwa hiyo sheria ya uchaguzi ni sheria kama
sheria nyingine?
Lissu: Ni sheria.
Nzengeli: Ni kweli kwamba kuna tofauti kati ya
kupinga uchaguzi na kuzuia uchaguzi?
Lissu: Waheshimiwa majaji, sisi tulitaka kupinga
uchaguzi mpaka mabadiliko yafanyike. Shughuli zote za uchaguzi, majimbo
yasitangazwe, wagombea wasitangazwe, kwa ujumla kila kitu kisimame.
Lissu: Utaratibu wetu wa saa kumi na moja
umekuwa suspended.
Jaji: Ngoja tuulize, tulikuwa tunajua
anamalizia.
Nzengeli: Kwa maelezo ya mshtakiwa, ni kweli
amechoka na kibinadamu. Tunaomba tuahirishe.
Lissu: Kesho nayo ni siku.
Jaji: Tunaahirisha shauri mpaka kesho saa
tatu asubuhi.
Job ambana Lissu: “Je, ulipandikiza chuki dhidi ya mahakama?”
Job: Kwa mujibu wa ushahidi ulioutoa
mbele ya mahakama hii, ulisema majaji ni wa CCM na kwamba mahakamani
hapaendeki. Je, ni sahihi kwamba kupandikiza chuki kwa wananchi dhidi ya mfumo
wa utoaji haki ni kosa kwa mujibu wa sheria zetu?
Lissu: Kupandikiza chuki ni kufanya nini?
Kupandikiza chuki ni kitu gani?
Job: Hebu soma kifungu cha 52(1).
Lissu:(Anasoma.)
Job: Je, utakubaliana na mimi kwamba kwa
maneno yako uliyoyatoa, ukisema majaji ni wa CCM na kwamba huko mahakamani
hapaendeki, ulikuwa unapandikiza chuki?
Lissu: Waheshimiwa majaji, sikubaliani na
wakili.
Job: Je, ni sahihi kwamba Mahakama Kuu
ilishawahi kutoa amri ya ulinzi wa mashahidi?
Lissu: Ndiyo.
Job: Na swali lingine, je, ni sahihi
kwamba shauri lililoamuru utolewaji wa ulinzi wa mashahidi ni tofauti na shauri
hili?
Lissu: Ni sahihi.
Job: Na ni sahihi kwamba amri hiyo
haijawahi kuondolewa na mahakama?
Lissu: Ni sahihi.
Job: Kama hukuridhishwa na amri hiyo, si
ulikuwa na nafasi ya kuipinga, lakini hukuchukua hatua yoyote?
Lissu: Hapana, sikuchukua hatua kwa sababu
niko gerezani. Nitapigana vita ngapi?
Job: Hao mashahidi unawakumbuka?
Lissu: Niwakumbukeje wakati siwajui?
Ninazikumbuka hizi herufi tu.
Job: Ukiwa kama mwanasheria...
Lissu: Mimi ni shahidi. Uliza swali kwa
shahidi.
Job: Utakubaliana na mimi kwamba uamuzi
wa ulinzi wa mashahidi hauwezi kupingwa kupitia shauri hili?
Lissu: Sikubaliani na wewe.
Job: Ulieleza mahakama hii kwamba tarehe
12 Agosti 2024 ulipata pigo. Kuna kitu chochote uliwasilisha hapa mahakamani
kama kielelezo?
Lissu: Nilieleza kwa mdomo.
Job: Ulieleza mahakama tarehe 23
Septemba 2024 kwamba ulivamiwa nyumbani kwako na Jeshi la Polisi. Je, ni sahihi
kwamba hakuna ushahidi mwingine ulioutoa mahali pengine?
Lissu: Nimeieleza mahakama hii hayo, na
hakuna sehemu nyingine nilikotoa ushahidi huo.
Job: Ulieleza mahakama hii kwamba PW1
George Bagemi alitoa maelezo kuhusu wewe kufunguliwa jalada.
Lissu: Ndivyo yeye mwenyewe alivyosema.
Job: Je, ni sahihi kwamba PW1 alitoa maelezo kuhusu
kufunguliwa majalada mawili ya uchunguzi yenye namba zifuatazo... Utakubaliana
na mimi kwamba wewe, ukiwa shahidi, hujui tofauti ya majalada hayo mawili?
Lissu: Sijui sababu. Haiko kabisa kwenye notisi
zangu. Nitajuaje wakati sikuiandika?
Job: Katika kutokujua huko sasa, uliieleza mahakama
hapa kwamba PW1, baada ya kuonyeshwa video na PW2, alipoamuru kufunguliwa kwa
jalada la uchunguzi, hakukosea?
Lissu: Sababu alipaswa amweleze DPP acoordinate
uchunguzi wa masuala haya, na hakumwambia.
Job: Kifungu gani?
Lissu: Sina hapa, ila utaratibu uko hivyo.
DPP ndiye msimamizi wa upelelezi wa masuala haya, na hayo majalada mengine
unayoniambia siyafahamu kabisa.
Job: Wakati wa kujitetea uliambia
mahakama kufunguliwa kwa jalada hilo ilikuwa kinyume cha sheria, kwani
kufunguliwa kwa jalada hilo kulikufanya uwe na hatia.
Lissu: Walikuwa na majibu tayari, ndiyo
maana walikuwa wanasema kosa la kwanza.
Job: Hebu waambie majaji, ni chombo kipi
chenye mamlaka ya kuamua nani ana hatia na nani hana hatia?
Lissu: Ni mahakama.
Job: Kwa hiyo utakubaliana na mimi
kwamba jalada hili ambalo PW1 alielekeza lifunguliwe kwa ajili ya uchunguzi,
ilikuwa si makosa kwa maneno aliyoyasema?
Lissu: Ndiyo, sababu tayari walishaniamua
nina makosa.
Job: Ni wakati gani mshtakiwa anakutwa
na hatia?
Lissu: Ni baada ya mahakama kufanya
maamuzi.
Job: Je, mahakama hii tayari imeshaamua?
Lissu: Hapana.
Job: Waheshimiwa majaji, ninaomba kuishia hapo.
Lissu: Watu wafuate sheria, lakini si kila mgogoro hukimbiliwa mahakamani
Job: Wakati unatoa utetezi wako, ulieleza mahakama
hii kwamba huwezi kuwa Rais wa TLS kama wewe ni mtu wa hovyo hovyo. Na wakati
unashitakiwa tarehe 25, ulikuwa Rais wa TLS?
Lissu: Hapana.
Job: Kwa hiyo, baada ya kutoka kuwa Rais wa TLS
unaweza kuwa mtu wa hovyo?
Lissu: Mimi si mtu wa hovyo, hata kidogo.
Job: Baada ya kukutwa una kesi ya
kujibu, umekaribia kuwa mtu wa hovyo?
Lissu: Mimi si mtu wa hovyo, hata kidogo.
Job: Umewahi kuandika maelezo polisi
kuhusu kushambuliwa kwako?
Lissu: Hapana. Wamekataa, licha ya kushambuliwa. Wamekataa tangu nilipokuwa Nairobi,
na ulinzi nikaondolewa.
Job: Wewe si ulijinasibu kuwa mwanasheria?
Lissu: Una shaka na hilo?
Job: Mimi nauliza maswali kwa mujibu wa
sheria. Waheshimiwa majaji, naomba mshitakiwa atusomee kifungu cha 1 cha Sheria
ya Mwenendo wa Makosa ya Jinai.
Lissu: (Anasoma.).
Job: Kwa mujibu wa hicho kifungu, wewe
unakielewaje?
Lissu: Kina maana kwamba taarifa ya makosa
ya jinai inaweza kutolewa kwa afisa wa polisi, kwa maneno au kwa maandishi,
kuhusu kosa au taarifa za kosa.
Job: Umeleta chochote kama ushahidi
kuhusu wewe kushambuliwa?
Lissu: Nimeieleza mahakama.
Job: Umesema wewe ulikuwa mwanaharakati
kwa muda. Je, utakubaliana na mimi kwamba unapopata taarifa za vitisho au
uvunjifu wa sheria, unatakiwa kutoa taarifa kwa polisi?
Lissu: Huwezi kutoa taarifa polisi kama
vitisho vyenyewe vinatoka polisi. Ramadhani Kingai na hawa polisi wanaotoa
ushahidi, hawa lao ni moja.
Job: Utakubaliana na mimi kwamba, kwa
mujibu wa Katiba, mahakama inaongozwa kwa kufuata misingi ya haki?
Lissu: Ndivyo Katiba inavyosema.
Job: Na utakubaliana na mimi kwamba
wananchi wa Tanzania, na watu wanaoishi hapa, inapotokea mgogoro sehemu yao ya
kukimbilia ni mahakamani?
Lissu: Inategemeana na mgogoro. Kama ni wa
kisheria, wanakimbilia mahakamani; kama ni wa kidini, wataenda makanisani au
misikitini; kama ni wa kisiasa, wanamaliza kisiasa.
Job: Utakubaliana na mimi kwamba si
sahihi kusema mahakama haifanyi haki kwa mujibu wa Katiba?
Lissu: Sikubaliani na wewe. Tume ya Warioba ilisema
majaji hawatendi haki.
Job: Hiyo taarifa ya Warioba umeileta hapa?
Lissu: Ripoti ilieleza wazi kwamba baadhi ya majaji
hawatendi haki na kwamba kuna rushwa mahakamani.
Job: Wewe, kwa namna unavyoamini, watu wasifuate
mfumo wa kimahakama?
Lissu: Hapana. Watu wafuate sheria.
Lissu: Uanaharakati na uanasiasa havitoi kinga ya kuvunja sheria
Job: Hebu waambie majaji, hakuna mahali sheria zetu
zinaruhusu watu kujichukulia sheria mkononi, kuchoma mali za watu au kuharibu
uchaguzi.
Lissu: Hakuna sheria inayoruhusu watu au mtu
kujichukulia sheria mkononi, ila uchaguzi usio huru wala wa haki ni haki ya
wananchi kuuzuia.
Job: Hivi ukiwa mwanaharakati una kinga ya kutofuata
sheria?
Lissu: Hakuna kinga ya namna hiyo.
Job: Vivyo hivyo ukiwa mwanasiasa?
Lissu: Hakuna kinga ya mtu kutofuata sheria.
Job: Wakati unajitetea, ulieleza mahakama hii kwamba
kesi hii ni ya kisiasa. Wewe umeshitakiwa kama Tundu Lissu au kama mwanasiasa?
Lissu: Nimeshitakiwa kama Tundu Lissu. Nisingekuwa
mwanasiasa, nisingekuwa hapa. Nisingekuwa Mwenyekiti wa Chadema, nisingekuwa
hapa.
Job: Kwa mujibu wa hati ya mashitaka, kuna sehemu
umeshitakiwa kama mwanasiasa?
Lissu: Hati haisemi hivyo, ila mashahidi wote
wanasema mwenyekiti wa Chadema, mwenyekiti wa Chadema, mwanasiasa. Maelezo yote
yanasema hivyo.
Job: Utakubaliana na mimi kwamba katika ushahidi wako
huu ulioutoa mbele ya mahakama hapa, hujaieleza mahakama ulishitakiwa kwa kesi
gani na namba gani?
Lissu: Hapana, sikubaliani na hilo.
Nimesema kesi namba, ila ndiyo sijaitaja..
Job: Ni kweli au si kweli ulitaja namba?
Hukuitaja?
Lissu: Ni kweli, namba sikuitaja. Ukitaka
nikukumbushe, nitakukumbusha.