Lissu akosoa hukumu asema ni ya kisiasa

Mwenyekiti wa chama cha upinzani cha CHADEMA nchini Tanzania Tundu Lissu, amekuwa akikabiliwa na kesi hiyo tangu Oktoba mwaka 2025, akituhumiwa kuchochea uasi na kudhoofisha mamlaka ya serikali.

Muhtasari

Moja kwa moja

Na Waandishi wa BBC Swahili

  1. Lissu: Polisi walitaka kuvunja chumba cha maiti na kuchukua miili

    p

    Mwaka 2005, Jakaya Kikwete aliingia madarakani.

    Mwezi Julai 2011, polisi walifanya mauaji katika Mgodi wa North Mara, Nyamongo. Wananchi wa Nyamongo walinipigia simu wakiniomba niende kuwasaidia kwa sababu polisi walikuwa wanawalazimisha kuzika miili ya waliouawa. Nikasafiri kwenda huko na kudai uchunguzi ufanyike kuhusu mauaji hayo.

    Nilipofika Tarime, nilipata taarifa kuwa polisi walitaka kuvunja milango ya chumba cha kuhifadhia maiti ili wachukue miili. Tulikesha nje ya chumba hicho, na ndipo nilipopigwa sana na kujeruhiwa vibaya.

    Baada ya hapo, nilipewa kesi yangu ya pili ya jinai, ambayo nayo ushahidi wake ulikuwa wa mashaka.

    Mwaka uliofuata, 2012, polisi waliua wananchi kadhaa wakati wa maandamano mjini Arusha. Sheria za nchi hii zinaruhusu maandamano, lakini watu waliuawa. Tukaenda kusisitiza haki itendeke, ndipo mimi na wabunge wenzangu, akiwemo Dk. Slaa, tukakamatwa.

    Baadaye, Rais John Pombe Magufuli aliingia madarakani, na kisha Samia Suluhu Hassan.

    Mwaka 2015, wakati wa uchaguzi mkuu Zanzibar, Seif Sharif Hamad alitangazwa kuwa ameshinda, lakini matokeo yakafutwa.

    Ilipotangazwa kuwa uchaguzi wa marudio ungefanyika mwaka 2016, waandishi wa habari waliniuliza maoni yangu. Nikasema kuwa walikuwa wanataka kuleta maafa. Tarehe 26 Juni 2016, nilikamatwa kwa mashtaka ya uchochezi na kupelekwa mahakamani, lakini mashahidi hawakuletwa tena.

    Hata baada ya kupigwa risasi, mashahidi hawakuwahi kuletwa mahakamani.

    Soma Zaidi Hapa:

  2. Lissu akumbuka Krismasi ya kwanza akiwa gerezani

    Majaji, tuanze na utawala wa Marehemu Rais Mkapa, mwaka jana wakati wa Krismasi mwanangu mmoja alinitumia ujumbe akisema kuwa upo gerezani umetukumbusha, Krisimasi ya kwanza baba yao alipokuwa gerezani.

    Nilikamatwa tarehe 23/12/2002, siku mbili kabla ya Krismasi kosa la uchochezi. Nilitengenezewa kesi ya uchochezi. Nilikaa Shimoni siku mbili na nikapelekwa mahakamani siku ya Krisimasi. Kesi hii nilikaa nayo kwa miaka 6 hawaleti mashahidi kila siku tunachunguza upelelezi unaendelea.

    Baada ya miaka 6 mahakama mkazi kisutu ilitupilia mbali kesi kwa kukosekana mashahidi. Hiyo ilikuwa wakati wa Mkapa

    2005 akaingia Rais Jakaya Kikwete.

    Mnamo 2011 Julai Polisi walifanya mauaji kwenye mgodi Nyamongo, wananchi wa nyamongo walinipigia simu wakisema niende nikawasadie maana polisi walikuwa wanalazimisha wazike, nikasafiri kwenda kule na kudai uchunguzi kufanyika wa mauaji yale.

    Nilipofika Tarime nilapata taarifa kuwa polisi wanataka kuvunja milango ya chumba cha maiti, wachukue maiti, tukaka nje ya mlango nilipigwa sana nikaumizwa vibaya sana.

  3. Ndani ya Chadema mimi ndiye kiongozi niliyeshtakiwa mara nyingi - Lissu

    ;pp

    Majaji, mnamo 1997, serikali ya Rais Benjamin Mkapa, ilipanga karibu eneo lote karibu na mto Rufiji kwa mwekezaji mmoja wa Irish ili afuge samaki aina ya kamba.

    Sasa mkapa na serikali walimgawia hekari elfu 20,000 misitu ya mikoko na maeneo ya wananchi ili afanye hiyo. Kama mpango huo ungefanikiwa basi kusingekuwa na huo msitu leo hii. Na tafiti za kitaalam zilisema zingeathiri watu 120,000 wa Rufiji.

    Mimi na wenzangu na wanaharakati wa haki za binadamu tukaingia kwenye mapambano kuzuia hilo balaa lisitokee. Tulisakamwa sana na Rais Mkapa na serikali yake tuliitwa mujahidina. Tukafanya kampeni kubwa na kumkimbiza raia huyo wa Ireland na kutetea wananchi. Hiyo ilikuwa 1997/98.

    Sio rufiji tu nimekuwa mstari wa mbele kupigania haki za ardhi na hifadhi za wanyama pori, Ngorongoro, Onyoro, Tarime, Masa Mashariki upande wa magharibi ma Mashariki na Serengeti.

    Miaka 3 iliyopita nilikamatwa Karatu ili nisiende kuwaona Wamasai ambao nimekuwa nikiwapigania tangu 1996.

    Ukanda Mashariki wa ziwa Tanganyika na ukanda wa pwani pamoja na ukanda wote wa ziwa Victoria nimepigania haki za wavuvi, kwenye mpaka wa Uganda kumekuwa na ukandamizaji wa haki za Uvuvi, watu wanauawa.

    Lakini majaji kipekee kabisa ninajulikana kwa kupigania haki za wananchi kwenye maeneo yenye madini. Kwa takriban miaka 10 tangu1999, mimi ndiye nilikuwa nazungumzia masuala ya madini na haki za wananchi katika maeneo ambayo serikali ya Mkapa iliwapa wawekezaji kutoka nje, mgodi wa Geita, Iiyamuro, ambao Julai na Agosti 1999 kulitokea mauaji makubwa ya wachimbaji wadogo ambapo serikali ya mkapa ilipeleka wanajeshi kukabiliana nao.

    Majaji nataka nimalizie kwa kusema kila mahali palipokuwa na ukandamizaji nchi hii, ukandamizaji wa haki za wananchi nimejitahidi kuwa sehemu ya kupinga huo ukandamizaji. Kauli Mimi yangu imekuwa upinzani dhidi ya ukandamizaji ni utiifu kwa Mungu.

    Sasa majaji, maisha ya aina hii, msimamo wa aina hii imekuwa na alama kubwa sana kwangu na napenda nizungumzie hili.

    Majaji, kesi hii, kesi ya uhaini, na kama ambavyo nimesema mbele yenu uhaini kwenye sheria ndio kosa kubwa kuliko yote kwenye sheria ya muungano, idara ya 24 ya katiba.

    Kama mkishawishika na ushahidi waliotoa mawakili wa serikali adhabu pekee ni kifo.

    Sina hakika na watu wengine nje ya Chadema lakini naweza kusema ndani ya Chadema mimi ndiye kiongozi niliyeshtakiwa mara nyingi kuliko mwanachama mwingine yoyote

    Majaji na kesi zote ambazo nimefunguliwa na serikali mawakili na polisi zimekuwa kesi za kisiasa zilitokana na misimamo na kauli zangu za kisiasa.

    Soma Zaidi Hapa:

  4. Lissu asema kesi ya uhaini ni kwa sababu ya harakati za kupigania demokrasia

    l

    Lissu: Kwa leo majaji, naomba nianze kwa kuzungumza juu ya mchango wangu kama mwanaharakti wa haki za binadamu na demokrasia katika nchi hii. Na ushahidi huu utathibitisha kuwa kesi hii ni kwa sababu ya msimamo wangu wa miaka hiyo yote.

    Ni kesi inayotokana na harakati za kupigania demokrasia katika nchi hii. Ni kwa sababu ya msimamo wangu na kazi ninayoifanya na ninaendelea kufanya na sio kwa sababu mimi ni mhaini.

    Kwa kuanzia naomba kusema kuwa nimetumia maisha yangu yote ya utuzima nikipigania haki za binadamu na demokrasia. Si kuanza jana au juzi, ilianza nikiwa sekondari mwaka 1988, harakati kutetea wanafunzi wa kidato cha nne wakati nipo kidato cha sita.

    Na majani katika mahakama hii kuna watu wana fahamu kwani tulikuwa darasa moja. Na niliulizwa kwanini nawatetea wakakata sipo kidato cha nne. Bado kidogo nifukuzwe.

    1989/90 nikiwa naenda jeshini, vyama vingi vikaanza, vyombo vya usalama polisi jeshi wote walikuwa CCM na naamini wote hawa bado wana misimamo ya CCM.

    Msimamo wa jeshi ulikuwa hapana vyama vingi. Na mimi nilikuwa kikosi cha jeshi namba 841, niligombana sana na wakubwa wa jeshi waliokuwa wanasema hatutaki vyama vingi. Nikawambia kuwa Julius Nyerere, alisema "kuwa wasioruhusu mageuzi ni wajinga" kwahiyo sauti ya Mwalimu hamjaisikia, hilo likaleta ugomvi sana.

    Nilipigania nchi hii kuwa ya demokrasia. (Rais mstaafu mwendazake) Ali Hasan Mwinyi alipoteua tume kuhusu mfumo wa vyama vingi au chama kimoja, inaitwa tume ya rais ya mundo wa vyama vingi au chama kimoja Tanzania. Francis Nyalali alikuwa mwenyekiti.

    Ilipoundwa mwaka 1991 nilikuwa mmoja ya wa Watanzania waliokwenda kutoa maoni ya Tanzania kurudi TZ kurudi kwenye vyama vingi.

    Kama niliposema mfumo wa vyama vingi uliporudisha nilikuwa tayari kuacha shule Uingereza kuja kugombea maana nilikuwa na shauku na masuala ya ustawi wa nchi hii.

    Majaji, kwa miaka yote iliyofuata mpaka leo nimepigania demokrasia takriban na mfumo huru wa uchaguzi, sijawahi kupumzika, nje ya kupigania demokrasia nimepigania haki za wananchi wa kawaida Tanzania kwa miaka mingi

    Soma Zaidi Hapa:

  5. Mashirika ya kikanda na kimataifa yalaani kesi hii - Tundu Lissu

    KL

    Lssu: Ijumaa wakati nazungumza siku ya kwanza niliwaleza kuwa hii ni kesi ya kisiasa, nilisema kuwa jamii za Kimataifa zimelaani kesi hii na mashtaka yote, nilitaja Jumuiya ya Madola, EU, hizo zote ni za Kimataifa, nilisahau kusema kuwa kuna jamii za kikanda pia zimelaani na hii ni kwasababu wasije kusema ni wazungu peke yao sio peke

    Lissu: Mara baada ya kesi hii taasisi za nchi jirani na za ndani zilitoa matamko za kualaani mashtaka haya na ya kuyaita ya uonevu na matumizi mabaya ya uendeshaji wa mfumo wa mahakama

    East African Law Society, wanasheria wa SADC (SADC Lawyers Association), muungano wa wanasheria Afrika (pan African lawyers union), Chama cha mawakili wa Zambia, Chama cha mawakili wa Kenya, Chama cha Mawakili wa Watanganyika ambacho nilikuwa rais wake kwa muda mfupi 2017.

    Taasisi nyingine ni tume ya wanasheria duniani, Amnesty International regional office for eastern and Southern Africa, pamoja na Uganda Law society.

    Majaji kauli za kulaani mashtaka haya pia zilitolewa vilevile na Democrats Union of Africa (DUA) ambayo ni inajumuisha vyama barani afrika wenye mrengo sawa na wa CHADEMA.

    Lissu: na vile vile platforms of African democrats ambalo ni jukwaa la vyama vya democracy kutoka nchi 17 za Afrika,

    Lissu: Majaji kwa kipekee kabisa tarehe 30/07/2025 Tume ya Haki za Binadamu na Wananchi Afrika, makazi yake Arusha Tanzania, ambayo ni chombo mahususi cha Umoja wa Afrika cha kusimamia haki za binadamu na za wananchi barani Afrika kilifanya kikao cha dharura kujadili mashtaka hayo.

    Likapitiaha azimio linaloitwa Azimio kuhusu hali ya haki za binadamu katika Jamhuri ya muungano Tanzania. Azimio Hilo linazungumzia masikitiko makuu kukamatwa kwangu na kufunguliwa kwa kesi hii na tume ilisema serikali ya Tanzania ina wajibu wa kufuata matakwa ya mkataba wa Afrika wa haki za binadamu na wananchi.

    Soma Zaidi Hapa:

  6. Kesi ya uhaini ya Tundu Lissu yaanza

    Jaji: naomba tuendelee

    Upande wa utetezi upo tayari?

    Lissu: Mheshimiwa jaji nipo tayari.

  7. Leo kinatarajiwa nini?

    Leo Lissu anatarajiwa kuendelea na ushahidi wake wa kujitetea.

    Macho pia yataelekezwa kwenye hatua ya mahakama kuhusu baadhi ya mashahidi ambao Lissu ameomba waitwe, hasa viongozi wakuu wa serikali aliowataja katika orodha yake.

    Kesi hii inaendelea katika hatua ya utetezi baada ya Mahakama Kuu kuamua kuwa Lissu ana kesi ya kujibu. Uamuzi huo haukumaanisha kwamba amepatikana na hatia, bali kwamba mahakama iliona kuna msingi wa yeye kuitwa kujibu ushahidi uliowasilishwa na upande wa mashtaka.

  8. Lissu alianza ushahidi wake

    Baada ya majaji kutoa maamuzi kuhusu baadhi ya mashahidi wa upande wa serikali, Lissu alianza kutoa ushahidi wake.

    Katika sehemu ya ushahidi wake, alizungumzia pia muda aliokaa kizuizini, akisema kukaa gerezani hakujapunguza heshima yake bali kumeiongeza.

    Alidai pia kuwa taasisi mbalimbali za kimataifa zimeeleza kuwa mashtaka yanayomkabili yana sura ya kisiasa.

    Lissu aliendelea kueleza uzoefu wake katika siasa na masuala ya uchaguzi, akisema mashtaka yanayomkabili yanahusiana na kauli alizotoa kuhusu uchaguzi.

  9. Kesi ya Lissu: Kilichotokea Ijumaa

    ll

    Kesi ya uhaini inayomkabili Mwenyekiti wa CHADEMA, Tundu Lissu, inaendelea leo Jumatatu katika Mahakama Kuu ya Tanzania, baada ya kuahirishwa Ijumaa wakati Lissu akiendelea kutoa ushahidi wake wa kujitetea.

    Ijumaa ilikuwa siku muhimu katika kesi hiyo baada ya Mahakama Kuu kumkuta Lissu ana kesi ya kujibu, hatua iliyofungua rasmi hatua ya utetezi.

    Lissu aliamua kujitetea mwenyewe na alianza kwa kueleza historia yake ya kisiasa, uzoefu wake kama mwanasheria na mshiriki katika masuala ya uchaguzi Tanzania.

    Katika ushahidi wake, Lissu alisisitiza kuwa ana uzoefu wa muda mrefu katika masuala ya uchaguzi, akisema ameshiriki katika chaguzi mbalimbali kama mpiga kura, mgombea na wakili wa wagombea na wabunge.

    Alieleza pia historia yake ya kisiasa, akiwemo nafasi yake kama Mwenyekiti wa CHADEMA, ubunge na uongozi katika chama hicho, kabla ya kuhusisha kesi inayomkabili na kile alichokiita mapambano ya kisiasa kuhusu Katiba mpya na mfumo wa uchaguzi.

    Mashahidi aliowaomba Lissu

    Kabla ya kuanza kutoa ushahidi wake, Lissu aliwasilisha orodha ya mashahidi 11 ambao aliomba mahakama iwaite kutoa ushahidi.

    Miongoni mwao ni Rais Samia Suluhu Hassan, Makamu wa Rais Philip Mpango, aliyekuwa Waziri Mkuu Kassim Majaliwa, Mkuu wa Jeshi la Polisi Camillus Wambura, Mkuu wa Majeshi Jenerali John Mkunda na Mkuu wa TISS.

    Upande wa mashtaka ulipinga baadhi ya mashahidi hao, ukisema ushahidi wao haukuwa muhimu kwa sababu baadhi ya mambo wanayoweza kueleza tayari yalishatolewa na mashahidi wa serikali.

    Hasa, upande wa serikali ulipinga kuitwa kwa Rais Samia, ukisema Mahakama haina mamlaka ya kutoa wito wa kumtaka Rais kufika mahakamani kutoa ushahidi.

    Lissu alipinga hoja hiyo na kusisitiza kuwa hakuna mtu anayeweza kutoa ushahidi kwa niaba ya mwingine, akitaka mahakama ilinde haki yake ya kuwasilisha utetezi.

  10. Karibu katika matangazo ya moja kwa moja ya kesi ya Tundu Lissu, tarehe 24/08/2026

  11. Kesi ya Lissu imeahirishwa kwa muda hadi jumatatu

    G

    Kesi inayomkabili kiongozi wa CHADEMA, Tundu Lissu, imeahirishwa hadi Jumatatu saa tatu asubuhi, baada ya Lissu kuendelea kutoa ushahidi wake mahakamani.

    Baada ya kueleza msimamo wake kuhusu masuala ya uchaguzi na uzoefu wake wa kisheria, majaji walimweleza Lissu kuwa wanatumaini atakuwa amekamilisha ushahidi wake ifikapo Jumatatu.

    Hata hivyo, Lissu aliwaambia majaji kuwa hataweza kumaliza ushahidi wake katika muda huo.

    Kesi hiyo inaendelea baada ya mahakama kuu kuamua Tundu Lissu ana kesi ya kujibu.

    Soma Zaidi Hapa:

  12. Majaji wamejifunza kwangu sheria za uchaguzi - Lissu

    F

    Lissu: Majaji ukiachia ushiriki huo vile vile nimeshiriki kwenye masuala ya uchaguzi kama wakili kwa wagombea au wabunge wa vyama tangu 2005 ningependa kuamini kwamba kwenye sheria za masuala ya uchaguzi ni mjuaji kuliko hata mawakili wengi wa nchi hii.

    Lissu: Majaji wa mahakama hii na hata ya rufaa naamini wamejifunzia kwangu kwasababu ninafahamu sheria za uchaguzi na sio kwa kujigamaba

    Lissu: Nje ya ujuzi wa hiyo sheria kuanzi mwaka 2021, mpaka wakati nakamatwa mwaka jana, nimefanya utafiti mkubwa sana kuhusu mfumo wetu mzima wa uchaguzi na jinsi ynavyofanya kazi tangu enzi za ukoloni kama is ingekuwa kusumbuliwa ukonga ningechapisha kitabu na masuala ya uchaguzi ya nchi hii na uchafu wake

    Lissu: Kwasababu ya ufahamu wote ya masuala ya uchaguzi nimekuwa mstari wa mbele kusimamia na kupigania mfumo mpya wa huo wa uchaguzi

    Lissu: Na hakuna hoja yoyote ya CHADEMA ya masuala ya uchaguzi ambayo hayajapitia kwenye mikono yangu.

    Soma Zaidi Hapa:

  13. Kukaa gerezani hakujapunguza heshima yangu, bali kumeiongeza - Lissu

    Lissu: Majaji ni muhimu pia iingie kwenye rekodi ya ushahidi pamoja na kukaa gerezani muda wote huo heshima yangu nchi hii na hata kwenye jumuiya ya Kimataifa haijapungua bali imeongezeka.

    Lissu: Majaji taasisi nyingi sana za Kimataifa, za kikanda na za kimataifa, ikiwemo umoja wa mataifa, Jumuiya ya Ulaya na Jumuiya ya madola imesema haya mashtaka ni mashtaka ya kisiasa hakuna uhaini wala jinai yoyote ni siasa na yanadai niachiliwe huru bila masharti yoyote.

    Lissu: Baraza la haki la kimataifa lenye makazi yake nchini uswizi sio tu niachiliwe bila masharti yoyote lakini pia nilipwe fidia kwa usumbufu niliopata kwa wakati wote huo.

    Lissu: Majaji, ninaomba iingie kwenye ushahidi kwamba imesimamisha misaada kwa Tanzania kwasababu kesi hii, marekani imesimamisha millioni 700 dola kwasababu ya mashtaka haya.

    Lissu: Majaji kwasasa bunge la marekani linajadili muswada wa kuwekea serikali ya Tanzania vikwazo kwasababu ya mashtaka haya.

    Lissu: Majaji Dunia haiwezi kukupigania hivi kama wewe ni mtu wa hovyo hovyo, mhalifu, dunia inakupigania kwasababu wewe ni mtu wa heshima.

    Lissu: Majaji mashtaka yanahusu kauli niliyoitoa tarehe 3/4/2025 kuhusiana na uchaguzi mkuu wa mwaka jana.

    Lissu: Majaji nilitaka kusema hivi mashtaka yanahusu uchaguzi nataka rekodi ya mahakama iseme kwamba nina uzoefu mkubwa sana kuhusiana na masuala ya uchaguzi ya Tanzania.

    Lissu: Nilipiga kura kwa Mara ya kwanza Oktoba 29 mwaka 1985 nikiwa na umri wa miaka 18 na kati ya mwaka huo na mwaka jana, nimeshiriki katika uchaguzi kama Mgombea au mpiga kura katika chaguzi zote ispokuwa uchaguzi mkuu wa mwaka 2000 na maafa yale ya mwaka jana.

    Lissu: Majaji ukiachia ushiriki huo vile vile nimeshiriki kwenye masuala ya uchaguzi kama wakili kwa wagombea au wabunge wa vyama tangu 2005 ningependa kuamini kwamba kwenye sheria za masuala ya uchaguzi ni mjuaji kuliko hata mawakili wengi wa nchi hii.

  14. 'Kilichonileta hapa sio uhaini ni vita vya kisiasa' - Lissu

    F

    Lissu: Majaji, nje ya ubunge nimewahi kuwa Rais wa Chama cha Wanasheria cha Tanganyika, kuanzia Machi 2017 hadi Septemba 7, 2017, niliposhambuliwa. Nilichaguliwa na mawakili kuwa rais wao. Na huyu ni rais wa mawakili wa nchi hii.

    Lissu: Nje ya uongozi wa mawakili wenzangu, hapa nilipo ni Makamu Mwenyekiti wa International Democrat Union, shirikisho linalounganisha vyama zaidi ya 80 vya kisiasa kote duniani. Ni muungano wa vyama kutoka Ulaya, Amerika Kaskazini na maeneo mengine, ikiwemo chama cha Republican cha Marekani.

    Lissu: Na mimi ni Makamu Mwenyekiti ninayewakilisha bara zima la Afrika. Majaji ni ushahidi wangu kwamba mimi ni mtu wa heshima, ninaye heshimika ndani ya nchi hii na Kimataifa. Na heshima niliyo nayo ni kwasababu ya msimamo wangu wa kupigania haki, demokrasia na utawala wa sheria na sio sababu nyingine. Majaji mwezi Mei 2011, nilipewa tuzo ya kutoka Chuo Kikuu cha Bridgecourt, jimbo la Connecticut nchini Marekani.

    Lissu: Majaji na sababu hiyo heshima hiyo ni muhimu kuiweka kwenye Mahakama. Chuo hicho kilisema tunakuzawadia kwasababu ya kusimamia haki za binadamu, mazingira, na demokrasia nchini Tanzania na katika bara la Afrika.

    Lissu: Majaji, mwezi Desemba 2020, nilitunukiwa tuzo nyingine ya heshima na IDU, iliyoitwa Bush Thatcher for Freedom. Tuzo hiyo ilipewa jina kwa heshima ya aliyekuwa Rais wa 41 wa Marekani, George H. W. Bush, na aliyekuwa Waziri Mkuu wa Uingereza, Margaret Thatcher. Sababu ya kutunukiwa ilikuwa: “Tundu Lissu, umekuwa kielelezo cha msimamo thabiti wa kupigania haki, demokrasia na utawala bora katika nchi za Afrika.”

  15. Lissu aanza kujitetea mbele ya mahakama

    Majaji: Mashahidi wengine wanatakiwa kutoka nje hadi pale watakapoitwa. Wangekuwa washtakiwa wangebaki.

    Jaji Ndunguru: tuambie majina yako kamili

    Lissu: Naitwa Tundu Antiphas Lissu

    Jaji: Umri wako?

    Lissu: Umri wangu ni miaka 59

    Wakili wa mahakama kuu : Kiongozi wa kisiasa na mwenyekiti wa chama cha dini yako ni gani?

    Lissu: Dini yangu ni Mkatoliki wa Roman na nina apa mbele ya Mahakama hii kuwa ushahidi utakuwa wa ukweli, ukweli mtupu eh Mungu nisaidie.

    Lissu: Sehemu ya kwanza ya ushahidi wangu ni masuala yanayonihusu mimi mwenyewe kwasababu kosa ninalo shtakiwa nalo ni kubwa. Majaji kama ambavyo nimesema mimi ni kiongozi wa chama kilichoandikiswa rasmi kwa mujibu wa sheria za nchi hii. Nafasi yangu ya sasa ilikuwepo wakati matukio haya yanaendelea mwenyekiti wa chama cha demokrasia na maendeleo CHADEMA.

    Lissu: Nimekuwa mwenyekiti wa CHADEMA tangu 22 Januari 2025. Nimekaa kwenye nafasi hiyo ya mwenyekiti wa chama kwa takriban wiki tano au sita ndipo nikakamatwa na kushtakiwa kwa kosa hili. Kwasasa nitasema Hilo maana yake ni nini. Kabla ya hapo nilishikilia nafasi yangu Makamu kwa upande wa Tanzania bara kwa miaka 5 tangu Disemba 2019 hadi Januari tarehe 22 2025 nilipochaguliwa kuwa mwenyekiti. Na kabla ya hapo nilikuwa mwanasheria mkuu wa CHADEMA na mjumbe wa kamati kuu yake ya chama kati ya mwaka 2010 hadi 2017.

    Lissu: Kwa uhakika ni tarehe 7 Septemba 2017. Hii tarehe ni muhimu kwa hapo baadaye. Kabla ya hapo nilikuwa mkurugezi wa Tiba na haki za binadamu wa CHADEMA tangu Julai 2004 nilipojiunga na chama hadi around Novemba 2011. Na nafasi hiyo ilinifanya kuwa aliyekuwa mwanachama wa kamati wamjumbe wasiokuwa na kura. Kwa ushahidi huu mimi nimekuwa katika uongozi wa CHADEMA katika Ngozi za juu kabisa takriban miaka 20.

    Lissu anaendelea kujiieleza mbele ya mahakama.

    Lissu: Nje ya uongozi wa chama niliousema vilevile nimeshikilia nafasi zingine za uongozi kama ifuatavyo: mwaka 2010 kwenye uchaguzi mkuu nilichaguliwa kuwa Mbunge katika bunge la jamhuri ya muunguano nikiwakilisha jumbo la singida mashariki Maarufu kama kumbi mashariki. Na nilichaguliwa kwa tiketi ya chadema. Nilichaguliwa kwenye nafasi hiyo kwenye uchaguzi mkuu wa Oktoba 2015 nilitumikia nafasi hiyo Juni 2019.

    Lissu: Ilikuwaje hadi nikaishia hapa? Narudi kwenye tarehe 7 Septemba 2017, nikiwa Dodoma kwenye vikao vya bunge nilifuatwa kutoka bungeni mpaka kwenye makaazi yangu rasmi na kushamhuliwa na risasi, risasi nyingi sana na watu ambao serikali ya Tanzania inawaita watu wasiojulikana.

    Lissu: Majaji, kufuatiwa shambulio nilikimbizwa hospitali ya Dodoma na siku hii hiyo kupelekewa nairobi Kenya ambapo nilikaa hospital hadi 6 January 2018. Baada ya hapo nilipelekwa ubelgiji kwaajili ya matibabu zaidi katika hospitali ya Chuo kikuu ya Leuven. Nilitibiwa katika hospitali hiyo hadi Januari 2022.

    Lissu: Tarehe 29 June 2019 aliyekuwa spika wa bunge ndugai marehemu alitangaza kunifuta ubunge kwasababu nilikuwa mtoro na sijaonekana takriban miaka miwili bungeni hiyo ndiyo sababu iliyopelekea nisimalize muhula wangu wa pili kama mbunge.

    Lissu: Na niongeze tu kuwa katika kesi hii licha ya kuwa mbunge nakuumizwa vibaya nikiwa kazini bunge na serikali ya Tanzania ilikataaa katakata kulipa gharama ya matibabu yangu. Sikupewa hata senti moja.

    Lissu: Vilevile nilikuwa Msemaji mkuu wa Kambi rasmi ya upinzani bungeni kwa masuala ya katiba na sheria, muungano, pamoja na mwanasheria mkuu mwandamizi wa Mwanasheria Mkuu.

    Lissu: Majaji ningependa Mahakama irekodi kuwa nilifanya kazi yangu ya ubunge kwa heshima kubwa na umahiri. Majaji nilikuwa kipindi hicho hicho cha 2011-2015 nilikuwa mjumbe wa bunge maalum na katiba. Na kwa kipindi hicho bungeni niliongoza harakati za kupigania katiba mpya na mfumo huru wa uchaguzi. Kilicho nileta hapa sio uhaini ni mgogoro wa katiba mpya, ni vita vya kisiasa.

  16. Majaji kutoa uamuzi kuhusu mashahidi wa serikali

    g

    Majaji: Kwa kuwa mashahidi 8-11 hawana pingamizi kulingana na kifungu cha 314 basi naomba tuendelee nao. Kwa hao mashahidi wengine nitaoa uamuzi wakati mwingine.

    Lissu: Naomba muda wa kuzungumza na mashahidi wangu maana sijakaa kuzungumza nao tangu November mwaka jana, naomba muda tushauriane alafu tuendelee. Sidhani kama tutachukua muda mrefu.

    Upande wa serikali: Tunaomba mapumziko, na kama itaridhia ihairishwe hadi Jumatatu.

    Lissu: Kwahiyo naunga mkono kupata mapumziko

    Majaji: Hata sisi tunaunga mkono tunaendelea na mapumziko.

    Majaji: Kwahiyo tutarudi mahakamani saa Tisa na nusu.

    Soma Zaidi Hapa:

  17. Kumuita Rais ni kumuita kwa ajili ya kumhoji - Upande wa serikali

    Upande wa Serikali: Kumuita Rais ni kumuita kwa ajili ya kumhoji kuhusu jambo alilofanya mfanyakazi wake kwa niaba yake.

    Majaji Kuhusiana na kuitwa kwa viongozi wengine wakuu wa Serikali, akiwemo Rais, Makamu wa Rais na Mkuu wa Jeshi, ushahidi wao unatokana na nafasi zao kama viongozi katika upelelezi. Kwa mujibu wa ushahidi uliotolewa, kauli hizo zililenga kuvunja amani.

    Lissu: Hizo kauli zililenga kuvunja amani? Nilidhani zililenga kuitisha Serikali. Kwa mujibu wa sheria zetu, hayo ni makosa mawili tofauti na uhaini.

    Upande wa Serikali: Nilikuwa naelezea ushahidi uliotolewa na mashahidi. Kama mashahidi hao wanaonekana kuwa muhimu, hawawezi kuitwa kwa ajili ya kuhojiwa na upande unaowaita.

    Badala yake, upande husika unaweza kuomba mashahidi hao waje kutoa ufafanuzi kuhusu jambo fulani, lakini hilo linapaswa kufanyika baada ya kufuata masharti ya Kifungu cha 314.

    Soma Zaidi:

  18. Mshtakiwa anatafuta huruma za majaji – Upande wa serikali

    g

    Upande wa mwendesha mashtaka wa serikali katika kesi ya Tundu Lissu, umesema kuwa sheria haipo kwa ajili ya kumfurahisha mtu yeyote, wala haipo kwa ajili ya kufuata maombi au kulipendeza upande wowote.

    Kitendo cha kuililia mahakama kwa hoja za huruma si msingi wa mahakama kufanya maamuzi. Mahakama ipo kusimamia sheria. Mshtakiwa alipaswa kufuata sheria na vifungu tulivyovitaja. Badala yake, anaomba majaji wamuone huruma.

    Lissu amejibu kwa kusema, Kama nina sehemu yoyote nimesema, “Nionee huruma,” au nimewatisha majaji, basi nionyesheni rekodi. Napenda nimwambie wakili kwamba madai kwamba ninaitisha mahakama au naomba nihurumiwe, mimi sijayasema.”

    Upande wa Serikali: “Mahakama hii haiwezi kuita mashahidi kwa sababu ya hofu ya kuogopa serikali.” Sasa, maneno haya yana tafsiri gani? Kwa maoni yangu, yanalenga kuitisha mahakama yenu na kujenga hofu ili mahakama isifanye kazi yake ipasavyo. Hiyo ndiyo tafsiri yangu ya maneno hayo.

    Upande wa Serikali: Waheshimiwa Majaji, msikane maamuzi yenu wenyewe. Tumepitia rekodi zetu na hakuna jambo kama hilo alilolisema. Hakukuwa na hoja yoyote iliyohusu mashahidi hao. Alitaja majina hayo kama alivyotaja mambo mengine mbalimbali, ambayo yaliandikwa katika rekodi. Ndiyo maana tunasema kwamba anayasema haya yote kwa lengo la kuitisha Mahakama ili iwapatie huruma.

    Kwa hiyo, tunaendelea kusimamia msimamo wetu. Alipaswa kuwasilisha hoja yake kwa Mahakama ili Mahakama yenyewe iamue kama ina uwezo wa kuwaita mashahidi hao au la. Suala la kama Serikali ilitishika au haikutishika si jambo la msingi katika shauri hili.

    Upande wa serikali unaongozwa na wakili Nassoro Katuga.

    Soma Zaidi Hapa:

  19. Kama hamuwezi kutoa wito, hakutokuwa na haki katika kesi hii – Lissu

    f

    Mwenyekiti wa Chadema Tundu Lissu ameiambia mahakama ikiwa haiwezi kutoa wito kwa mashahahidi aliowataka kutoka upande wa serikali kufika mahakamani basi hakutokuwa na haki katika kesi hiyo.

    “Kama kwenye kesi kubwa kama hii mahakama haiwezi kupeleka wito basi sijui itaonekanaje, lindeni haki yangu ili kuweka na haki katika kesi na uadilifu,” amesema Lissu.

    Lissu ameelza kuwa hakuna shauri lolote kwa mashahidi lisilo ruhusu kupelekewa wito na wengine wote wanawezwa kupelekewa wito. Ushahidi wao ni muhimu.

    Soma Zaidi Hapa:

  20. Lissu: Hakuna mtu anayeweza kutoa ushahidi kwa niaba ya Rais

    .

    Katika juhudi za kusisitiza kwamba Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan, apewe wito wa kufika mahakamani, kiongozi wa upinzani Tundu Lissu amesema hakuna utaratibu wa mtu kutoa ushahidi kwa niaba ya mtu mwingine.

    “Hoja hiyo haina msingi wowote kisheria. Kama ingekuwa kweli kwamba Rais hawezi kutoa ushahidi kwa sababu wafanyakazi wa serikali wameshatoa ushahidi, basi sheria ingesema hivyo. Lakini sheria haisemi hivyo,” ameeleza.

    Pia, Lissu amesema kuwa hoja kwamba Mkuu wa Ujasusi hawezi kutoa ushahidi haina msingi, akidai kuwa maafisa wa usalama wamewahi kutoa ushahidi katika kesi nyingine nchini Tanzania.

    “Akija Mkuu wa Usalama, ushahidi wake utakuwa mzuri kwa sababu yeye ndiye mkuu wa taasisi inayoshughulikia usalama,” amesema.

    Soma Zaidi Hapa: