«ارزش‌های سنتی» و سرکوب جوانان؛ پشت یورش‌های پلیس روسیه چه خبر است؟

نوجوانانی با لباس مدرسه و پوشش نظامی
توضیح تصویر، تلاش روسیه برای گسترش آموزش میهن‌پرستانه، فشار فزاینده‌ای بر خرده‌فرهنگ‌های جوانان وارد کرده است
    • نویسنده, بخش مانیتورینگ
    • شغل, بی‌بی‌سی
  • منتشر شده در
  • زمان مطالعه: ۶ دقیقه

بازداشت صدها جوان در مسکو، بار دیگر توجه‌ها را به گسترش محدودیت‌های مدنی در روسیه جلب کرده است. هرچند مقام‌های روس این عملیات را در چارچوب حفظ نظم عمومی اجرا کردند، اما منتقدان می‌گویند برخوردهای اخیر بخشی از روند گسترده‌تر کنترل جامعه، سرکوب صداهای مستقل و افزایش فشار برای جذب نیرو در ارتش است.

در ۷ نوامبر، منطقه مرکزی «کیتای گورود» مسکو شاهد عملیاتی بود که بعدا از آن به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین یورش‌های پلیس علیه جوانان یاد شد. بر اساس برآوردهای غیررسمی، بین ۱۵۰ تا ۳۰۰ نفر، از جمله افراد زیر سن قانونی، در یکی از محل‌های محبوب تجمع نوجوانان و جوانان بازداشت شدند.

کیتای-گورود، یکی از محله‌های تاریخی و پاتوق‌های محبوب جوانان در مرکز مسکو است.

چند نفر از بازداشت‌شدگان بعدا گفتند هنگام بازداشت و در کلانتری‌ها با خشونت با آن‌ها برخورد شده است. همچنین از برخی افراد ۱۸ ساله و بالاتر خواسته شده بود با وزارت دفاع قرارداد امضا کنند یا برای خدمت نظامی احضاریه دریافت کرده بودند.

هرچند تقریبا همه بازداشت‌شدگان بعدا آزاد شدند، کارشناسان و فعالان حقوق بشر هشدار دادند که این یورش نشانه روندی گسترده‌تر در روسیه برای سرکوب مخالفت‌ها تحت پوشش حفظ نظم عمومی و ترویج «ارزش‌های سنتی» است.

کیتای-گورود؛ محله‌ای که به هدف پلیس تبدیل شد

هرچند یورش اخیر به کیتای گورود از بزرگ‌ترین و خشن‌ترین موارد به شمار می‌رود، این نخستین تلاش مقام‌های روسیه برای مهار جوانانی نیست که در این منطقه تجمع می‌کنند.

این محله که محل محبوب تجمع جوانان، از جمله اعضای خرده‌فرهنگ‌های مختلف است، در مارس ۲۰۲۶ پس از درگیری‌ در نزدیکی کنیسه کرال مسکو که در آن گروهی ناشناس به نمازگزاران حمله کردند، مورد توجه پلیس قرار گرفت.

تا تابستان ۲۰۲۶ گزارش‌هایی از افزایش گشت‌های پلیس در این منطقه منتشر شد که جوانان به‌طور منظم دور هم جمع می‌شدند.

کاربران شبکه‌های اجتماعی به یکدیگر درباره دیده شدن خودروهای پلیس در محل‌های محبوب تجمع هشدار می‌دادند، در حالی که کانال خبری پرمخاطب «بازا» در تلگرام گزارش داد که در پی «درگیری‌های مکرر»، این یورش‌ها «منظم» شده‌اند.

در روزهای ۳ و ۴ ژوئیه، بر اساس گزارش رسانه تحقیقی «آگنتستوو»، ۴۶ نفر، از جمله ۱۱ فرد زیر سن قانونی، در جریان این عملیات‌ها بازداشت و بعدا آزاد شدند. در میان آن‌ها یک پخش‌کننده زنده اینترنتی نیز بود که گفت هنگام بازداشت به‌شدت کتک خورده است.

بعدتر در سپتامبر، دست‌کم ۱۰ نفر پیش از برگزاری کنسرت رایگان یک خواننده رپ به نام «مدکید» بازداشت شدند؛ ترانه‌های او بعدا در دومای دولتی «هولناک» توصیف شدند.

نبرد سراسری برای ذهن و دل جوانان

از % title % عبور کنید و به ادامه مطلب بروید
خبرنامه
خبرنامه بی‌بی‌سی فارسی

گزیده‌ای از مهم‌ترین خبرها، گزارش‌های میدانی و گفت‌وگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.

اینجا مشترک شوید

پایان % title %

هدف قرار گرفتن جوانانی با «ظاهر متفاوت» در کیتای گورود، از زمان آغاز تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین موردی استثنایی در این کشور نبوده است، چون مقام‌ها بیش از پیش نگران دیدگاه‌های ایدئولوژیک نسل‌های جوان شده‌اند.

در نوامبر ۲۰۲۲، چند ماه پس از آغاز تهاجم، ولادیمیر پوتین فرمانی امضا کرد که حفاظت از «ارزش‌های سنتی» در برابر ایدئولوژی‌های «بیگانه» و «مخرب» را به یکی از اولویت‌های سیاست دولتی تبدیل کرد.

هم‌زمان، آموزش میهن‌پرستانه در مدارس، دانشگاه‌ها و مهدکودک‌ها گسترش یافت، سانسور و ممنوعیت علیه هنرمندان و وبلاگ‌نویسان افزایش پیدا کرد و مجموعه‌ای از طرح‌ها و اقدامات دولتی برای شناسایی و مقابله با آنچه مقام‌ها «تاثیرات مخرب» بر جوانان می‌دانند، به اجرا درآمد.

در سال ۲۰۲۳، برای نمونه، وزارت آموزش روسیه دستورالعمل‌هایی برای شناسایی و مقابله با «خرده‌فرهنگ‌های مخرب جوانان» صادر کرد.

این اقدام پس از بازداشت گسترده افرادی صورت گرفت که مظنون به عضویت در گروهی موسوم به «شرکت نظامی خصوصی ریودان» بودند. این گروه، یک خرده‌فرهنگ جوانانه است که وزارت آموزش آن را به مجموعه انیمه ژاپنی «هانتر در برابر هانتر» مرتبط می‌دانست. اعضای این جنبش به مشارکت در درگیری‌های دسته‌جمعی در مراکز خرید مسکو و دیگر شهرهای بزرگ روسیه متهم شده بودند.

در سال ۲۰۲۴ نیز مقام‌های روس پیشنهاد ممنوع کردن «کوادرابینگ» را مطرح کردند؛ خرده‌فرهنگی که پیروان آن با تقلید از رفتار حیوانات شناخته می‌شوند. برخی سیاستمداران روس این پدیده را به نفوذ ارزش‌های مضر غربی و «جنبش بین‌المللی ال‌جی‌بی‌تی» که در روسیه غیرقانونی اعلام شده، مرتبط دانسته‌اند.

همان سال، دولت راهبرد ملی سیاست جوانان را تصویب کرد که هدف آن ترویج میهن‌پرستی و مقابله با مواردی از جمله «گسترش سبک‌های زندگی و الگوهای مصرف غربی، جهان‌وطنی، بی‌تفاوتی سیاسی و رفتارهای انحرافی، از جمله از طریق اینترنت» بود.

به‌تازگی نیز دولت یک طرح ۴۱ بندی برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ تصویب کرده که هدف آن مقابله با «تاثیرات مخرب» در میان جوانان است. این اقدامات شامل ایجاد «گروه‌های سایبری» و «گشت‌های رسانه‌ای» برای نظارت بر فعالیت‌های آنلاین و محدود کردن محتوای زیانبار است.

با وجود زبان اغلب مبهم این سیاست‌ها، به نظر می‌رسد برخی از آن‌ها پیامدهای عملی داشته‌اند.

در اوت ۲۰۲۶، رسانه «فونتانکا» در سن‌پترزبورگ گزارش داد که مقام‌های محلی به پلیس و افسران «مرکز مبارزه با افراط‌گرایی» روسیه دستور داده‌اند در مراکز خرید و دیگر محل‌های محبوب تجمع، عملیات‌هایی را با هدف بازداشت افراد زیر سن قانونی انجام دهند.

این گزارش بخش‌هایی از مصوبه کمیسیون دولتی شهر در امور نوجوانان و حمایت از حقوق کودکان را نقل کرد که در اینترنت منتشر شده بود. طبق گزارش‌ها، در این سند افزایش جرایم نوجوانان به‌عنوان توجیه این عملیات‌ها مطرح شده بود.

پلیس همچنین در اواخر اکتبر ۲۰۲۶ در جریان جشن‌های هالووین در مسکو و کراسنودار عملیات‌هایی انجام داد.

پلیس به‌طور مستقیم این اقدامات را به برنامه دولت برای ترویج ارزش‌های سنتی مرتبط نکرد، اما این عملیات‌ها در بحبوحه بحث فزاینده درباره هالووین انجام شد که برخی سیاستمداران روس آن را نمونه‌ای از نفوذ بیگانه غربی می‌دانند.

این مناقشه هم‌زمان با برجسته‌تر شدن ترویج ارزش‌های سنتی در گفتمان عمومی روسیه شدت گرفته است.

«بازگشت به شیوه‌های دوران شوروی»

یورش به کیتای گورود بحث‌هایی درباره قانونی بودن و کارآمدی اقدامات پلیس و نیز رویکرد دولت به جوانان برانگیخته است. چند چهره نزدیک به حکومت نیز خواستار بررسی رفتار پلیس شده‌اند، از جمله نینا اوستانینا، رئیس کمیته دومای دولتی در امور حمایت از خانواده، پدری، مادری و کودکی.

یکاترینا میزولینا، رئیس «اتحادیه اینترنت امن» که در ابتدا از این یورش به‌عنوان عملیاتی پیشگیرانه برای مقابله با مصرف مشروبات الکلی در اماکن عمومی و بی‌نظمی دفاع کرده بود، بعدا این پرسش را مطرح کرد که چرا نوجوانان بازداشت‌شده در کلانتری‌ها اجازه دسترسی به والدین خود را نداشته‌اند و بنا بر گزارش‌ها بیش از سه ساعت در بازداشت مانده‌اند و این موضوع، ممکن است خلاف قانون باشد.

همچنین، تعدادی از مفسران حامی جنگ این اقدام را مصداق بازگشت به «رویه‌های دوران شوروی» دانستند.

«اورتگا زد»، وبلاگ حامی جنگ نیز موج واکنش‌ها به این عملیات پلیس را به «هم‌سرایی اعضای سالخورده کومسومول (سازمان جوانان حزب کمونیست شوروی) درباره "انحطاط جوانان"» تشبیه کرد. این وبلاگ نوشت: «انگار چهار دهه گذشته هرگز اتفاق نیفتاده است.»

کانال حامی جنگ «تزارگرایی معمولی» نوشت: «این یورش صرفاً ادامه همان ذهنیت قدیمی شوروی است؛ ذهنیتی که می‌گوید اگر این جوان‌های فاسد دور هم جمع شده‌اند، حتماً درباره چیزی حرف می‌زنند و نقشه‌ای می‌کشند. و اگر بدون حضور ما در حال حرف زدن و برنامه‌ریزی باشند، پس حتماً علیه ما توطئه می‌کنند.»

این کانال با مقایسه این رویکرد با برخوردهای دوران شوروی، آن را یادآور سرکوب استیلیاگی‌ها (جوانان شیفته مد و سبک زندگی غربی در اتحاد شوروی) و بعدها آزار و تعقیب جنبش پانک‌ها دانست.

به گفته این کانال، هیچ‌ یک از این دو کارزار نتوانست اعضای این خرده‌فرهنگ‌ها را چندان از ادامه سبک زندگی خود بازدارد.

چند منتقد دولت نیز دیدگاه‌هایی مشابه بیان کردند.

ایگور ایدمن، جامعه‌شناس، به بخش روسی رادیو اروپای آزاد گفت این یورش بازتاب تلاش گسترده‌تر حکومت برای «ورود به اتاق‌خواب‌ها و کمد لباس شهروندانش است، با این هدف که بچه‌ها را لباس‌های نظامی یکسان بپوشانند و به جنگ بفرستند یا، همانطور که در دوران استالین یا هیتلر اتفاق می‌افتاد، آن‌ها را به اردوگاه‌ها ببرند.»

یوگنی استوپین، سیاستمداری که در همان گزارش از او نقل شده، گفت ممکن است این بازداشت‌ها با کمبود فزاینده نیروی نظامی روسیه و افزایش نفوذ دستگاه‌های امنیتی بر تصمیم‌گیری‌های پوتین مرتبط باشد.

او استدلال کرد که دستگاه‌های امنیتی برای حفظ کنترل بر جمعیت، سرکوب شدیدتر را ترجیح می‌دهند.

الکساندر ورخوفسکی، رئیس مرکز پژوهشی مستقل «سووا»، نیز با بازتاب همین نگرانی‌ها به رسانه تحقیقی «آگنتستوو» گفت: «لحن هرچه تهاجمی‌تر درباره دفاع از ارزش‌های سنتی، پلیس را متقاعد می‌کند که باید فشار بیشتری بر همین گروه خاص از مردم وارد کند.»

با این حال، برخی توضیحی ساده‌تر و کمتر سیاسی برای این ماجرا ارائه کردند. آرکادی گرشمن، شهرساز روس، معتقد است ریشه این تنش در رویکردی نهفته است که می‌خواهد فضاهای عمومی را تا حد امکان تحت کنترل و دور از هرگونه پویایی خودجوش نگه دارد.

به گفته گرشمن، حتی تصاویر تبلیغاتی پروژه‌های عمرانی جدید نیز از همین نگاه حکایت دارند: «ظاهراً تنها کسانی که حضورشان در فضاهای عمومی قابل قبول تلقی می‌شود، بازنشستگان منضبط، مادران دارای کالسکه و جوانانی هستند که فنجانی قهوه و یک لپ‌تاپ در دست دارند.»