«کارون»؛ آب و رنج‌های ایرانی‌اش

توضیح ویدئو، «کارون»
منتشر شده در
زمان مطالعه: ۴ دقیقه

ترانه مشهور «لب کارون، چه گل بارون...» برای نسل‌های مختلف ایرانیان، یادآور رودی بود که نامش با آبادانی، سرسبزی و زندگی گره خورده بود.

کارون در کتاب‌های درسی به عنوان بزرگ‌ترین و پرآب‌ترین رودخانه ایران معرفی می‌شود و زمانی نماد فراوانی آب در کشور به شمار می‌رفت، امروز خود با مشکلاتی جدی روبه‌رو است. این رودخانه بخشی از حافظه جمعی در جنوب ایران نیز است. رودخانه کارون از دامنه‌های زردکوه بختیاری سرچشمه می‌گیرد، از دل خوزستان می‌گذرد و سال‌ها ستون فقرات زندگی در این منطقه بوده است.

حال و روز کارون در سال‌های اخیر با آن خاطره جمعی فاصله زیادی دارد. جنگ هشت ساله ایران و عراق، توسعه اقتصادی و کشاورزی نامتوازن و بدون‌برنامه، سدسازی‌های گسترده، کاهش بارش، انتقال آب و مجموعه‌ای از چالش‌های محیط زیستی و مدیریتی، حال و روز این رود را دگرگون کرده‌اند. آبی که زمانی مایه رونق و زندگی بود، امروز خود به یکی از نشانه‌های بحران آب در ایران تبدیل شده است.

مستند «کارون» ساخته محمد احسانی، که در برنامه «آپارات» به نمایش درآمد، روایتی از یک رود و مردمانی است که زندگی‌شان با فراز و فرود آن پیوند خورده است. همچنان که بحران آب در ایران به امنیت ملی.

کاهش منابع آب، افت کیفیت رودخانه‌ها، شوری آب و خشک شدن تالاب‌ها، به بخشی از تجربه زیسته میلیون‌ها نفر تبدیل شده است. کارشناسان از عوامل متعددی برای شکل‌گیری این وضعیت نام می‌برند؛ از سدسازی و انتقال آب گرفته تا الگوهای ناپایدار کشاورزی، برداشت بی‌رویه از سفره‌های زیرزمینی و ضعف در مدیریت منابع آب.

نمایی از فیلم «کارون»
توضیح تصویر، نمایی از فیلم «کارون»

فیلم، ساختاری مصاحبه‌محور دارد و از خلال گفت‌وگو با ساکنان منطقه و ثبت تصاویر میدانی، تصویری از وضعیت کنونی رودخانه ارائه می‌دهد. نقطه قوت آن در این است که بحران آب را تنها از زاویه آمار و داده‌ها روایت نمی‌کند. دوربین به سراغ انسان‌هایی می‌رود که تغییرات کارون را با زندگی روزمره خود لمس کرده‌اند. برای مردمان این منطقه کاهش آب، شوری رودخانه یا تغییر شرایط زیست‌محیطی تبدیل به بخشی از واقعیت زندگی آنها شده است.

مستند«کارون» این پرسش را مطرح می‌کند که کارون چگونه به این نقطه رسیده و چه سرنوشتی در انتظار رودخانه‌های ایران است.

فیلم تلاش می‌کند میان پژوهش و روایت تعادل برقرار کند و در عین هشدار دادن درباره یک وضعیت بحرانی، نگاه انسانی خود را حفظ کند.

یکی از مهمترین ویژگی مستند «کارون» این است که مخاطب را به شکل غیر مستقیم به تماشای سرنوشت رودخانه‌ای دعوت می‌کند که با سرگذشت بخشی از ایران مشابهت زیادی دارد و از دل سرگذشت کارون می‌توان تصویر بزرگتری از نسبت انسان، توسعه و طبیعت در ایران امروز را دید.

نمایش این مستند با حضور کاوه مدنی، مدیر مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد و معاون پیشین سازمان حفاظت محیط زیست ایران، فرصتی برای بررسی ابعاد گسترده‌تر بحران آب در ایران فراهم می‌کند. پرسش‌هایی درباره وضعیت کنونی کارون، عوامل اصلی شکل‌گیری بحران و تجربه‌های موفق احیای رودخانه‌ها در سراسر جهان، محور این گفت‌وگو را شکل می‌دهند.

نمایی از فیلم «کارون»
توضیح تصویر، نمایی از فیلم «کارون»
  • یادداشت کارگردان

بلم آرام چون قویی سبکبال

به نرمی بر سر کارون همی رفت

به نخلستان ساحل قرصِ خورشیــــد

ز دامان افق بیرون همی رفت

این شعر زیبای کارون اثر فریدون توللی است که رود کارون را با تمام زیبایی‌هایش توصیف می‌کند. اما اگر امروز او زنده بود کارون را چگونه توصیف می‌کرد؟

کارون را چگونه می‌دید؟ و شعر سیاهش را چگونه می‌سرود؟

کارونی که دیگر نه خروش و زایندگی گذشته‌اش را دارد و نه رمقی برای سرودن و سروده شدن...

این فیلم مستند تلاشی است برای به تصویر کشیدن آنچه که کارون بود و آنچه که امروز هست. البته یک فریاد نیست. بلکه یک تصویر آمیخته با شاعرانگی و حزن است!

محمد احسانی؛ فیلمساز - پوستر فیلم «کارون»
توضیح تصویر، محمد احسانی؛ فیلمساز - پوستر فیلم «کارون»
  • معرفی کارگردان

محمد احسانی، متولد ۱۳۵۲ در تبریز و دانش‌آموخته رشته ادبیات انگلیسی است. او از سال ۱۳۸۲ فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه مستندسازی آغاز کرد و تاکنون آثار متعددی در قالب فیلم‌های مستند و داستانی ساخته است. بسیاری از فیلم‌های او در جشنواره‌های داخلی و بین‌المللی به نمایش درآمده و جوایز و موفقیت‌های مختلفی را برایش به همراه داشته‌اند. احسانی در سال‌های ابتدایی فعالیت خود بیشتر به موضوعات اجتماعی، تاریخی و مردم‌شناسی می‌پرداخت، اما در ادامه مسیر حرفه‌ای‌اش توجه ویژه‌ای به مسائل محیط‌زیستی نشان داد. حاصل این رویکرد، آثاری است که میان دغدغه‌های اجتماعی و چالش‌های زیست‌محیطی پیوند برقرار می‌کنند و مستند «کارون» نیز در ادامه همین مسیر قرار می‌گیرد.

نمایی از فیلم «کارون»
توضیح تصویر، نمایی از فیلم «کارون»
  • معرفی فیلم:

گفت‌وگوی حسن صلح جو با کاوه مدنی؛ مدیر موسسه آب، محیط زیست و بهداشت سازمان ملل درباره فیلم «کارون» را اینجا ببینید.

توضیح ویدئو، «کارون»
  • ساعات پخش برنامه به وقت ایران

جمعه ۹:۰۰ شب

شنبه ۱۲:۰۰ ظهر

یکشنبه ۱۱:۳۰ شب

سه‌شنبه ۱۰:۰۰ صبح

چهارشنبه ۱۱:۳۰ شب

تکرار جمعه ۱:۰۰ بامداد

تکرار جمعه ۱:۰۰ بعدازظهر

  • مشاهده برنامه از طریق وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

این فیلم در ساعات اعلام شده در جدول فوق از طریق کلیک بر روی اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون وب‌سایت بی‌بی‌سی فارسی

و یا اینجا، لینک پخش زنده تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی در کانال بی‌بی‌سی فارسی در یو‌تیوب نیز قابل مشاهده است.

  • آرشیو برنامه‌های آپارات

برای دسترسی به صفحات برنامه‌های گذشته آپارات روی اینجا کلیک کنید.

  • تماس با برنامه

می توانید از طریق راه‌های ارتباطی زیر با ما تماس بگیرید:

- آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: aparat@bbc.co.uk

- آدرس فیس بوک برنامه آپارات: https://www.facebook.com/bbcpersiantv