چند روایت از ایران در رسانه‌های آمریکا؛ از ادعای ربودن دو فرمانده سپاه توسط موساد تا آینده فشارهای اقتصادی

عکسی از صفحه اول روزنامه نیویورک تایمز
    • نویسنده, شیدا هوشمندی
    • شغل, بی‌بی‌سی
    • در, واشنگتن
  • منتشر شده در
  • زمان مطالعه: ۹ دقیقه

نیویورک تایمز در گزارشی تحقیقی مدعی شده است که موساد در جریان تلاش چند دهه‌ای برای روشن کردن سرنوشت رون آراد، خلبان مفقودشده اسرائیلی، دو فرمانده سپاه پاسداران را در دو عملیات جداگانه ربوده است. این روزنامه همچنین به نقل از مقام‌های پیشین آمریکایی گزارش داده که یکی از این افراد، علیرضا عسگری، پس از هفته‌ها بازجویی کشته شد. به نوشته نیویورک تایمز، این اقدامات در حالی انجام شده که برخی ارزیابی‌های اطلاعاتی اسرائیل به شواهد قانع‌کننده‌ای درباره نقش ایران در ناپدید شدن آراد دست نیافته بودند.

این گزارش که حاصل چند سال تحقیق است، ابعاد تازه‌ای از تلاش‌های اطلاعاتی اسرائیل برای یافتن سرنخی از سرنوشت رون آراد، افسر نیروی هوایی اسرائیل که در سال ۱۹۸۶ در لبنان مفقود شد، مطرح می‌کند.

یکی از محورهای اصلی گزارش، سرنوشت علیرضا عسگری، معاون پیشین وزارت دفاع ایران و از فرماندهان سابق سپاه پاسداران، است که در دسامبر ۲۰۰۶ در استانبول ناپدید شد. به نوشته نیویورک تایمز، سه مقام پیشین آمریکایی که همکاری نزدیکی با اسرائیل داشته‌اند گفته‌اند مأموران موساد عسگری را ربودند، چند هفته از او درباره پرونده رون آراد بازجویی کردند و در نهایت او را به قتل رساندند.

یکی از این مقام‌ها مدعی شده است که بازجویی از عسگری روی یک شناور انجام شد و پیکر او بعدا به دریای سیاه انداخته شد. اسرائیل پیش‌تر هرگونه دخالت در ناپدید شدن عسگری را رد کرده بود و موساد نیز به پرسش‌های نیویورک تایمز درباره ادعاهای مطرح‌شده در این گزارش پاسخی نداده است.

گزارش نیویورک تایمز همچنین به ربوده شدن عبدالله صابری، از فرماندهان سپاه پاسداران، در سپتامبر ۲۰۲۱ در دمشق می‌پردازد. به نوشته این روزنامه، منابع ایرانی و چند مقام آگاه گفته‌اند ماموران اسرائیلی که خود را به شکل کارگران باربری جا زده بودند، صابری را هنگام ورزش صبحگاهی ربودند و برای بازجویی به اسرائیل منتقل کردند. او پس از پایان بازجویی در آفریقای جنوبی آزاد شد و بعدتر گفت در دوران بازداشت شکنجه شده است.

براساس این گزارش، فرضیه دخالت ایران در سرنوشت رون آراد از سال ۱۹۹۲ در موساد جدی شد. ایسرائیل پرلوف، افسر باسابقه این سازمان، با این فرض که آراد پس از سقوط هواپیما زنده مانده و زخمی شده است، تلاش کرد پزشکانی را که ممکن بود او را درمان کرده باشند شناسایی کند. تحقیقات او به پزشکی ایرانی رسید که مدعی بود آراد را در تهران و لبنان مداوا کرده است. دو آزمون دروغ‌سنجی درباره بخش مربوط به ایران نتیجه قطعی نداشت، اما پرلوف در کتابی که سال گذشته منتشر کرد نوشت نشانه‌های به دست آمده آن‌قدر قابل توجه بودند که نمی‌شد اظهارات این پزشک را به طور کامل رد کرد.

در سال ۲۰۰۴ اسرائیل پذیرفت در ازای دریافت شواهد ژنتیکی درباره سرنوشت رون آراد، یک زندانی سرشناس لبنانی را آزاد کند. حسن نصرالله، رهبر وقت حزب‌الله، از ایران درخواست کمک کرد و تهران، به گفته مقام‌های پیشین اسرائیلی و ایرانی، عبدالله صابری را که سال‌ها در لبنان فعالیت کرده بود، برای هماهنگی جست‌وجو اعزام کرد.

گرهارد کنراد، افسر اطلاعاتی آلمانی و از میانجی‌های مذاکرات، می‌گوید برداشت او این بود که حزب‌الله و ایران با تمام توان در پی یافتن بقایای آراد بودند، چون نصرالله می‌دانست حتی در ازای تحویل پیکر او نیز می‌تواند امتیاز قابل توجهی بگیرد.

از % title % عبور کنید و به ادامه مطلب بروید
خبرنامه
خبرنامه بی‌بی‌سی فارسی

گزیده‌ای از مهم‌ترین خبرها، گزارش‌های میدانی و گفت‌وگوهای اختصاصی را هر هفته در ایمیل خود دریافت کنید.

اینجا مشترک شوید

پایان % title %

به گفته سه مقام پیشین ایرانی، این جست‌وجوی مشترک به تهیه گزارشی محرمانه انجامید که جزئیات آن تاکنون منتشر نشده بود. این گزارش نتیجه می‌گرفت که آراد در سال ۱۹۸۸ در نبی‌شیت، روستایی در شرق لبنان که در آن نگهداری می‌شد، جان باخت و به احتمال زیاد در همان منطقه دفن شده است.

به نوشته نیویورک تایمز، اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهوری پیشین ایران که در این روند نقش داشت، یکی از فرزندانش را برای تحویل حضوری نتایج این تحقیق به آلمان فرستاد. حسین موسویان، سفیر پیشین ایران در آلمان، می‌گوید اسرائیل در تمام مذاکرات بر دستیابی به اطلاعاتی درباره آراد اصرار داشت، اما ایران به نتیجه‌ای قطعی نرسید.

میانجی‌های آلمانی این سطح از مشارکت ایران را نشانه‌ای از جدیت تهران می‌دانستند، اما برخی مقام‌های اطلاعاتی اسرائیل آن را به شکلی متفاوت تفسیر کردند. استدلال آنها این بود که اگر ایران هیچ نقشی در ماجرا نداشت، دلیلی برای اعزام یک فرمانده ارشد سپاه به این پرونده وجود نداشت. زیمت، افسر پیشین اطلاعاتی اسرائیل که در بازبینی پرونده مشارکت داشت، می‌گوید حضور یک فرمانده بلندپایه ایرانی برای کمک به یافتن محل دفن آراد، باور نهادهای اطلاعاتی اسرائیل به دخالت ایران را تقویت کرد. گزارش سال ۲۰۰۵ اسرائیل، که همچنان محرمانه است اما نتیجه‌گیری‌های آن بارها نقل شده، به این جمع‌بندی رسید که آراد توسط سپاه پاسداران ربوده شده است.

زیمت که اکنون پژوهشگر مسائل ایران است، می‌گوید او و همکارانش گرفتار نوعی «تنگ‌نظری تحلیلی» شده بودند و این نخستین و آخرین بار نبود که چنین اتفاقی رخ می‌داد. با این حال، شین‌بت در سال ۲۰۰۶ به این نتیجه رسید که گزارش‌های مربوط به انتقال آراد به ایران بر اطلاعات نادرست یا برداشت‌های اشتباه استوار بوده است. در ارزیابی دیگری در سال ۲۰۱۶ نیز این احتمال مطرح شد که او در سال ۱۹۸۸ در لبنان کشته شده باشد.

به نوشته نیویورک تایمز، شماری از مقام‌های پیشین اطلاعاتی اسرائیل اکنون می‌پذیرند که تمرکز چند دهه‌ای بر ایران احتمالاً نتیجه برداشت نادرست از شواهد و نادیده گرفتن ارزیابی‌های مخالف بوده است. این گزارش همچنین به عملیات ناکام اسرائیل در مارس امسال برای یافتن بقایای آراد در لبنان اشاره می‌کند؛ عملیاتی که به گفته مقام‌های محلی لبنان، ده‌ها کشته بر جای گذاشت.

هشدارها درباره آسیب‌پذیری پایگاه آمریکا در کویت که جدی گرفته نشد

برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه سی‌بی‌اس در گزارشی به خسارت‌های حملات ایران به مواضع آمریکا در خاورمیانه پرداخته است. این گزارش همچنین اتهام‌ها درباره کوتاهی فرماندهان ارتش آمریکا در محافظت از پرسنل نظامی را بررسی کرد.

از مهم‌ترین بخش‌های گزارش، روایت استفن رمزباتم، سرگرد ارتش آمریکا، است که در حمله پهپادی اول مارس به بندر شعیبه کویت زنده ماند. او می‌گوید فرماندهان ارشد به هشدارها درباره بی‌دفاع بودن این پایگاه در برابر حملات هوایی اعتنا نکرده بودند. آن حمله جان شش نظامی آمریکایی را گرفت و مرگ‌بارترین حمله ایران به نیروهای آمریکا در جنگ امسال بود.

رمزباتم که شکایتی رسمی به کنگره ارائه کرده، به سی‌بی‌اس گفته است محل استقرار نیروها بیش‌تر برای دفع حملات زمینی و خودروهای بمب‌گذاری‌شده ساخته شده بود و در برابر پهپاد حفاظت کافی نداشت. به گفته او، تجهیزات ضدپهپاد درخواست شده بود، اما تا زمان حمله به پایگاه نرسید.

شش نظامی دیگر نیز به سی‌بی‌اس گفته‌اند گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا پیش از شروع جنگ، بندر شعیبه را در فهرست هدف‌های احتمالی ایران آورده بود. یک امدادگر غیرنظامی مستقر در پایگاه هم گفته است امکانات پزشکی آنجا برای رسیدگی هم‌زمان به تعداد زیادی مجروح کفایت نمی‌کرد.

این روایت‌ها با اظهارات پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، همخوانی ندارد. او یک روز پس از حمله گفته بود نیروهای مستقر در این مرکز از حفاظت و تدابیر امنیتی کافی برخوردار بوده‌اند.

در این برنامه، خانواده‌های نظامیان کشته‌شده می‌گویند با گذشت بیش از هشت ماه از حمله، هنوز توضیح روشنی درباره تدابیر حفاظتی اتخاذشده و چگونگی کشته شدن این افراد دریافت نکرده‌اند. ارتش آمریکا تحقیقات خود درباره این حمله را در ژوئن به پایان رساند، اما پنتاگون به پرسش‌های سی‌بی‌اس درباره کافی بودن تجهیزات و تدابیر حفاظتی پاسخ نداده است.

طبق آماری که در این برنامه نقل شده، در حملات مرتبط با ایران تاکنون ۲۳ نظامی آمریکایی کشته و بیش از ۸۰۰ نفر زخمی شده‌اند. بررسی سی‌بی‌اس از تصاویر ماهواره‌ای و ویدئوهای به‌دست‌آمده نیز نشان می‌دهد که ایران از آغاز این درگیری‌ها دست‌کم ۳۱ مرکز نظامی و دیپلماتیک آمریکا را در هشت کشور هدف قرار داده و به صدها ساختمان و تأسیسات خسارت وارد کرده است. پنتاگون هزینه این درگیری‌ها را تا اینجای کار ۴۷ میلیارد دلار اعلام کرده است.

ادعای وزیر دارایی آمریکا: اقتصاد ایران در مسیر یکی از سریع‌ترین فروپاشی‌های تاریخ قرار دارد

اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا
توضیح تصویر، بسنت تحریم‌ها را جزئی از راهبرد گسترده‌تر واشنگتن برای تحت فشار گذاشتن ایران خواند

اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، در گفت‌وگو با برنامه «ساندی مورنینگ فیوچرز» شبکه فاکس نیوز گفته است اقتصاد ایران با یکی از سریع‌ترین فروپاشی‌های اقتصادی تاریخ مواجه است. او از سیاست دولت دونالد ترامپ برای افزایش فشار مالی و اقتصادی بر جمهوری اسلامی دفاع کرد و تحریم‌ها را جزئی از راهبرد گسترده‌تر واشنگتن برای زیر فشار گذاشتن تهران خواند.

دولت ترامپ از تابستان امسال برنامه انزوای اقتصادی را شدت بخشیده است. هدف این برنامه محدود کردن دسترسی حکومت به درآمدهای ارزی، خدمات بانکی و شبکه‌های تجارت بین‌المللی است. این فشارها هم‌زمان با ادامه محاصره دریایی بنادر ایران اعمال می‌شود. واشنگتن می‌گوید هدف از محاصره، محدود کردن منابع مالی حکومت ایران و توان آن برای ادامه فعالیت‌های نظامی است.

بسنت پیش‌تر نیز گفته بود که مجموعه‌ای از حملات نظامی، محاصره دریایی و تحریم‌های بانکی، توان جمهوری اسلامی را برای تامین مالی فعالیت‌ها و بازسازی تجهیزات نظامی‌اش به شدت محدود کرده است. با این همه، ادعای او درباره سرعت فروپاشی اقتصاد ایران ارزیابی دولت آمریکاست و شواهد مستقلی برای تایید آن ارائه نشده است.

بخشی از این مصاحبه به تهدیدهای امنیتی علیه وزیر دارایی آمریکا اختصاص داشت. بسنت گفت تهدیدهای منتسب به ایران به اندازه‌ای جدی بوده که او و خانواده‌اش به توصیه نهادهای امنیتی خانه خود را ترک کرده و به یک پایگاه نظامی منتقل شده‌اند.

او همچنین از روزنامه وال‌استریت جورنال انتقاد کرد و انتشار تصویری از خانه‌اش در واشنگتن را اقدامی غیرمسئولانه دانست. به گفته بسنت، انتشار این تصویر اطلاعاتی درباره محل سکونت او را در دسترس عموم قرار داده است. جمهوری اسلامی پیش‌تر اتهام برنامه‌ریزی برای حمله به مقام‌های آمریکایی در خاک ایالات متحده را رد کرده است.

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که دولت آمریکا همچنان فشار اقتصادی را یکی از ابزارهای اصلی خود برای واداشتن تهران به تغییر مواضعش می‌داند. در مقابل، مقام‌های ایران تاکید می‌کنند که تحت فشار نظامی و اقتصادی از مواضع خود در مذاکرات عقب‌نشینی نخواهند کرد.

تشدید تنش در خلیج فارس؛ ایران بر حملات می‌افزاید، ترامپ بر فشار اقتصادی

شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی تحلیلی می‌نویسد ایران با از سر گرفتن حملات پهپادی به بحرین و تشدید هشدارها به کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس می‌کوشد بهای ادامه فشار اقتصادی و نظامی آمریکا را برای واشنگتن و متحدان منطقه‌ای‌اش بالا ببرد.

این گزارش پس از دو حمله پهپادی به بحرین منتشر شده که به ایران نسبت داده می‌شود. سپاه پاسداران می‌گوید در حمله یک سامانه راداری آمریکا را در پایگاهی نظامی در بحرین هدف گرفته است. ارتش بحرین اما اعلام کرده پهپادهای مهاجم را پیش از رسیدن به هدف رهگیری و نابود کرده است.

به نوشته سی‌ان‌ان، تشدید تنش‌ها هم‌زمان با بالا گرفتن اختلاف میان ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس بر سر جبران خسارت‌های جنگی رخ داده است. این کشورها خواهان دریافت غرامت برای خسارت‌های ناشی از حملات ایران شده‌اند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، این درخواست را رد کرده و گفته است کشورهایی که حریم هوایی یا خاک خود را در اختیار آمریکا و اسرائیل قرار داده‌اند، نمی‌توانند مدعی خسارت باشند.

در مقابل، شماری از مقام‌ها و تحلیلگران عرب می‌گویند کشورهای عربی خلیج فارس نباید هزینه جنگی را بپردازند که آغازگر آن نبوده‌اند.

سی‌ان‌ان همچنین به تضعیف موقعیت ایران در بازار انرژی اشاره کرده است. بر اساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی که در این گزارش نقل شده، صادرات نفت کشورهای خلیج فارس، به‌جز عمان، در اکتبر به ۱۸ میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز رسید. این رقم با وجود آنکه هنوز حدود ۲۶ درصد پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است، از احیای نسبی صادرات انرژی در منطقه خبر می‌دهد.

هم‌زمان، ایران طی دو ماه گذشته تنها مقدار محدودی نفت صادر کرده است. سی‌ان‌ان می‌گوید نشانه‌های فشار اقتصادی، از جمله افت ارزش ریال، کمبود بنزین و صف‌های طولانی در برخی پمپ‌بنزین‌ها، پررنگ‌تر شده است. این گزارش همچنین به اعتراض شماری از شهروندان بندرعباس به کمبود سوخت اشاره می‌کند.

با این حال، سی‌ان‌ان می‌نویسد نشانه روشنی از آمادگی ایران برای عقب‌نشینی از مواضعش دیده نمی‌شود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، روز یکشنبه در پاسخ به پرسشی درباره احتمال توقف موقت یا کاهش سطح غنی‌سازی اورانیوم گفت که گفت‌وگوها هنوز به آن مرحله نرسیده است.

دونالد ترامپ نیز در روزهای اخیر جلوی تلاش جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، برای احیای مذاکرات با ایران را گرفته و گفته است واشنگتن دیگر به توافق با تهران نیازی ندارد. سی‌ان‌ان این موضع را نشانه آن می‌داند که دولت ترامپ ادامه فشار اقتصادی را به آغاز فوری دور تازه‌ای از حملات گسترده نظامی ترجیح می‌دهد. این شبکه در عین حال به نقل از تحلیلگران هشدار می‌دهد که ادامه محاصره اقتصادی لزوماً موضع جمهوری اسلامی را تغییر نخواهد داد و خطر تشدید درگیری همچنان پابرجاست.

مایک پنس روایت جی دی ونس از نقش جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان را رد کرد

مایک پنس، معاون پیشین رئیس‌جمهور آمریکا، در گفت‌وگو با برنامه «میت د پرس» شبکه ان‌بی‌سی با تحلیل جی‌دی ونس، معاون فعلی رئیس‌جمهور، از تأثیر جنگ ایران بر شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای مخالفت کرد.

ونس پیش‌تر جنگ ایران را یکی از عوامل اصلی ریزش آرای جمهوری‌خواهان دانسته و به افزایش بهای بنزین و گازوئیل و همچنین نارضایتی عمومی از ادامه درگیری‌ها اشاره کرده بود. اما مایک پنس می‌گوید از نظر او مشکل، اصل تصمیم برای حمله به ایران نبود. به باور او، اشتباه زمانی رخ داد که دولت ترامپ پس از پنج هفته به این عملیات پایان داد.

پنس از عملکرد ارتش آمریکا در این جنگ تمجید کرد و مدعی شد نیروهای آمریکایی نیروی دریایی ایران را نابود کرده، برتری هوایی را به دست آورده و ۱۵ هزار هدف نظامی را در خاک ایران هدف قرار داده‌اند. او سپس دولت ترامپ را به دلیل متوقف کردن عملیات با وجود این موفقیت‌ها مورد انتقاد قرار داد و گفت کاخ سفید، به تعبیر او، به جای ادامه فشار نظامی، مسیر مماشات با جمهوری اسلامی را در پیش گرفته است.

او به حملات اخیر ایران به اهداف آمریکایی در بحرین هم اشاره کرد و گفت تداوم این حملات نشان می‌دهد مقام‌های ایرانی خود را بازنده نمی‌بینند. پنس هم‌چنین، تاکید کرد که به نظر شخص او ایران از نظر نظامی شکست خورده است.

پنس معتقد است خشم بخشی از رای‌دهندگان از افزایش قیمت سوخت، نه از اصل ورود آمریکا به جنگ، بلکه از پایان زودهنگام عملیات و دستاوردهای نامشخص آن ناشی می‌شد. او همچنین احتمال داد که نفوذ جریان‌های مخالف مداخله نظامی در خارج از کشور در میان پایگاه رأی ترامپ، بر تصمیم دولت برای توقف حملات تأثیر گذاشته باشد.