درگذشت هارالد پنجم؛‌ هاکون هشتم، پادشاه جدید نروژ، کیست؟

با درگذشت هارالد پنجم، پادشاه نروژ،‌ هاکون هشتم، پسر او به سلطنت رسید. بسیاری از مردم نروژ معتقدند که او راه دشواری در پیش رو دارد تا بتواند جای پدرش را پر کند.

هارالد پنجم که ۳۵ سال در نروژ سلطنت کرده بود، در میان مردم نروژ محبوبیت زیادی داشت،‌ چیزی که هم در نظرسنجی‌ها بارها نشان داده شده و هم اخیرا در موج گسترده ابراز احساسات مردم در روزهای منتهی به مرگش.

هارالد پنجم، پادشاه نروژ، روز جمعه پس از ابتلا به یک بیماری نادر خونی در۸۹ سالگی در یک بیمارستان دولتی در شهر اسلو درگذشت.

هاکون چهارمین پادشاهی است که از زمان احیای سلطنت در نروژ،‌ پس از استقلال از سوئد در سال ۱۹۰۵،‌ به سلطنت می‌رسد.

درباره هاکون هشتم چه می‌دانیم؟

اولین وظیفه هاکون به عنوان پادشاه نروژ، روز جمعه ریاست یک نشست فوق‌العاده هیئت دولت بود. او عنوان رسمی سلطنتی خود را اعلام کرد و شعار«همه چیز برای نروژ» را همچون پدر و پدربزرگش به عنوان شعار سلطنتی خود برگزید.

بسیاری از تحلیلگران معتقدند که او از جایگاه اجتماعی و آمادگی خوبی برخوردار است که راه پادشاهان گذشته را ادامه دهد و میراث سلطنتی نروژ را حفظ کند.

هاکون در دوران ولیعهدی با پدرش در انجام وظایف سلطنتی همکاری نزدیکی داشت. در سالهای اخیر هم به دلیل شدت گرفتن بیماری پدرش،‌ وظایف بیشتری به او واگذار شده بود و او به عنوان جانشین پادشاه وظایف پدرش را انجام می‌داد.

هارالد پنجم در کتاب زندگینامه‌اش درباره پسرش نوشته بود:‌ «من واقعا خوش‌ شانسم که ولیعهد هاکون کسی است که قرار است این راه را ادامه دهد.»

هاکون از نوادگان ویکتوریا، ملکه بریتانیا به شمار می‌رود.

با به سلطنت رسیدن هاکون، اکنون دخترش پرنسس اینگرید الکساندر، ۲۲ ساله،‌ ولیعهد نروژ و وارث تاج و تخت این کشور شده است.

هاکون در ترتیب جانشینی تاخ و تخت بر خواهر بزرگترش، شاهدخت مارتا لوئیز مقدم بود.

قانون اساسی نروژ در سال ۱۹۹۰ تغییر کرد تا زنان هم حق به ارث بردن تاج و تخت را داشته باشند. به این ترتیب ولیعهد اینگرید آلکساندرا،‌ می‌تواند روزی نخستین زن از قرن پانزدهم تا امروز باشد که به جایگاه پادشاهی کشور نروژ می‌رسد.

هاکون در شرایطی به پادشاهی رسید که خانواده سلطنتی نروژ دوران پر التهابی را پشت سر می‌گذراند.

نظام پادشاهی همچنان در این کشور از محبوبیت گسترده‌ای برخوردار است و سال‌هاست که خانواده سلطنتی نروژ به دلیل رویکرد مدرن و امروزی مورد تحسین قرار گرفته است.

با این حال در سال‌های اخیر، این خانواده با رسوایی‌ها و مسائل حاشیه‌ای متعددی روبرو شدند.

فقط در همین سال جاری، پرنسس مته-ماریت، همسر هاکون از مردم نروژ به خاطر دوستی با جفری اپستین، مجرم جنسی، عذرخواهی کرد.

همچنین ماریوس بورگ هویبی،‌ پسرخوانده ۲۹ ساله هاکون که از رابطه کوتاه مدت قبلی پرنسس مته ماریت است،‌ در یک سری محاکمه جنجالی و خبرساز به جرم تجاوز به زندان محکوم شده است. ماریوس بورگ هویبی این اتهام را قبول ندارد به این حکم اعتراض کرده است.

هر چند ماریوس عضو خانواده سلطنتی و چهره‌ای شناخته‌شده نیست، اما در خانواده ولیعهد هاکون، در کنار خواهر ناتنی‌اش، پرنسس اینگرید الکساندر، و برادر ناتنی‌اش، پرنس سور مگنوس، بزرگ شده است.

هاکون،‌ در سال ۱۹۷۳ به دنیا آمد و کوچک‌ترین فرزند هارالد و ملکه سونیا است.

او خودش اعتراف کرده که در کودکی و نوجوانی،‌ گاهی پذیرش جایگاه سلطنتی برایش دشوار بوده و او را معذب می‌کرده است.

او درزندگینامه خود که در سال ۲۰۲۳ منتشر شد با یادآوری دوران تحصیل در یک مدرسه ابتدایی دولتی در دهه ۸۰ میلادی نوشته بود:‌ «بله من عضو خانواده سلطنتی بودم، اما نمی‌خواستم درباره این موضوع حرف بزنم... در مدرسه این موضوع باعث اضطرابم می‌شد.»

هاکون در سال ۱۹۹۱، پس از درگذشت پدربزرگش، اولاف پنجم،‌ پادشاه وقت نروژ در سن ۱۷ سالگی به ولیعهدی رسید.

برخلاف آنچه برای اعضای خانواده‌های سلطنتی معمول است، او در مدارس دولتی و محلی تحصیل کرد و سپس وارد یک دوره چهارساله خدمت در نیروی دریایی شد. هاکون در سال ۱۹۹۵ از آکادمی نیروی دریایی نروژ فارغ‌التحصیل شد.

او تصمیم گرفت برخلاف پدر و پدربزرگش که هر دو در دانشگاه آکسفورد تحصیل کرده بودند، به آکسفورد نرود. درعوض راهی کالیفرنیا شد و در دانشگاه برکلی به تحصیل علوم سیاسی پرداخت.

هاکون در سال ۱۹۹۹ کمی پس از بازگشت به نروژ،‌ در یک جشنواره موسیقی در شهر کریستیان‌سان با مته ماریت، همسر آینده‌اش آشنا شد.

رسانه‌ها به همسر او لقب «سیندرلای کریستیان سان» دادند،‌ لقبی که به پیشینه ساده و غیراشرافی مته ماریت اشاره داشت.

از همان لحظه که هاکون برای نخستین بار اعلام کرد که با مته ماریت وارد یک رابطه شده است، بحث و جنجال بسیاری در نروژ به راه افتاد.

حتی برخی هشدار داده بودند که این رابطه ممکن است به پایان نظام پادشاهی نروژ منجر شود. بعضی هم این رابطه را با ازدواج ادوارد هشتم، پادشاه بریتانیا با والیس سیمپسون، زنی آمریکایی و مطلقه مقایسه کردند؛ ازدواجی که در نهایت به کناره‌گیری ادوارد از سلطنت منجر شد.

مته ماریت نخستین فرد عادی و غیر سلطنتی نبود که با یکی از اعضای خانواده سلطنتی نروژ ازدواج می‌کرد. سه دهه پیشتر هارالد،‌ پادشاه فقید هم با ازدواج با ملکه سونیا سنت خاندان سلطنتی را شکسته بود.

با این حال مته ماریت،‌ یک مادر مجرد بود که پسری ۴ ساله داشت. پدر پسرش هم به دلیل محکومیت مرتبط با کوکائین مدتی در زندان بود.

همخانه شدن این زوج در آپارتمانی در اسلو با انتقاد کلیسا روبرو شد. هرچند همان زمان نظرسنجی‌ها نشان داد که مردم عادی نروژ به این موضوعات اهمیتی نمی‌دهند.

مته ماریت سه روز پیش از ازدواجشان در سال ۲۰۰۱ در یک مصاحبه احساسی به طور علنی بابت «گذشته پرماجرایش» عذرخواهی کرد و مصرف مواد مخدر را محکوم کرد. این واکنش پس از انتشار گزارش‌هایی بود که نشان می‌داد او در دهه نود میلادی در مهمانی‌هایی در اسلو شرکت داشته که مواد مخدر مصرف می‌شده است. او هرگز نگفت که خودش هم مواد مخدر مصرف می‌کرده است یا خیر.

این اتفاق تا حدی نقطه عطفی در نگاه مردم به او تلقی شد. مته ماریت توانست محبت و اعتماد مردم عادی نروژ را به دست آورد و طی سال‌های بعد، به نمادی از یک نظام پادشاهی مدرن تبدیل شد؛ نظامی که می‌تواند سنت‌ها و قواعد مرسوم را تغییر دهد.

این زوج دو فرزند مشترک دارند: شاهزاده اینگرید و شاهزاده سورِه مگنوس.

مته ماریت در نقش جدید خود به‌عنوان همسر ولیعهد، به حمایت از موضوعات مورد توجه افکار عمومی، از جمله حمایت از افراد مبتلا به ایدز و ترویج سوادآموزی و کتاب‌خوانی، پرداخت.

در سال ۲۰۱۸، تشخیص ابتلای او به فیبروز ریوی هم موج گسترده‌ای از همدلی و حمایت عمومی را در نروژ در پی داشت.

هاکون گفته است که مته ماریت به او کمک کرده از لاک خود بیرون بیاید و او را نقطه مقابل عاطفیِ ذهن تحلیل‌گر خودش توصیف کرده است.

او در زندگی‌نامه‌اش نوشته است: «من از نظر اجتماعی چندان خوب نیستم. مته یک استعداد ذاتی در این زمینه دارد. او می‌تواند وارد یک اتاق شود و با همه به‌راحتی ارتباط برقرار کند.»

اما در سال‌های اخیر، خانواده هاکون بیش از پیش زیر ذره‌بین افکار عمومی قرار گرفته و با انتقادهای فزاینده‌ای روبه‌رو شده است.

تووه تالِسن، خبرنگار سلطنتی نشریه نت‌اویسن، معتقد است که این رسوایی‌ها و حاشیه‌ها چالش‌برانگیز خواهند بود، اما هاکون «کاملاً آماده پذیرش این مسئولیت است».

او می‌گوید: «مطمئنم که او در آینده نیز، مانند هاکون هفتم، اولاف پنجم و همچنین هارالد پنجم، مورد احترام و محبت مردم قرار خواهد گرفت.»

سلطنت هاکون در نروژ حالی آغاز می‌شود که این رسوایی‌ها و حاشیه‌ها همچنان بر خاندان سلطنتی سایه انداخته‌اند؛ و نحوه برخورد او با این چالش‌ها می‌تواند تا حد زیادی تعیین کند که دوره سلطنتش چگونه در تاریخ ثبت خواهد شد.