عایشه وهاب: نخستین نماینده افغان‌تبار کنگره آمریکا انتخاب شد

عایشه وهاب، سناتور افغان‌تبار مجلس ایالتی کالیفرنیا، در انتخاباتی ویژه که روز سه‌شنبه برگذار شد به نمایندگی مجلس نمایندگان آمریکا انتخاب شد. او نخستین نماینده افغان‌تبار کنگره آمریکاست که حالا جایگزین نماینده‌ای شده که در اوایل سال ۲۰۲۶ از سمت خود استعفا کرده بود.

خانم وهاب که از جناح پیشرو (پروگرسیو) حزب دموکرات است، از اواخر سال ۲۰۲۲ میلادی به عضویت سنای ایالتی کالیفرنیا در آمده است. او که پیشتر در سال ۲۰۲۰ هم تلاش کرده بود نامزد حزب دموکرات از یکی از حوزه‌های انتخابیه اطراف سان‌فرانسیسکو شود بالاخره امسال توانست نامزد حزب شود و در مرحله مقدماتی از انتخابات هم بیشترین رای را کسب کرد و در انتخابات روز هجدهم اوت مقابل نفر دوم که «میانه‌رو» محسوب می‌شود رقابت کرد.

خانم وهاب بعد از مراسم سوگند کار جدیدش در مجلس نمایندگان را آغاز خواهد کرد و کرسی نمایندگی را تا نخستین روزهای سال ۲۰۲۷ میلادی در اختیار دارد. بعد از آن و با شروع به کار کنگره جدید کسی نمایندگی منطقه ۱۴ کالیفرنیا را برعهده می‌گیرد که در انتخابات ماه نوامبر پیروز شود.

استعفای «اریک سوالول»، نماینده‌ای که با اتهام‌های تعرض جنسی روبه‌روست، کرسی او را در کنگره خالی کرد. آقای سوالول اتهام‌هایش را رد می‌کند اما زیر فشارهای گسترده تصمیم گرفت که از سمت خود کنار برود.

والدین سناتور وهاب در دوره جنگ اتحاد جماهیر شوروی سابق با افغانستان از کشور گریخته و در آمریکا ساکن شده بودند. عایشه وهاب در شهر نیویورک متولد شده و در کودکی وقتی پدرش به قتل رسید و مادرش از دنیا رفت او و خواهرش در نهادهای رسیدگی به وضعیت کودکان بی‌سرپرست بزرگ شدند تا خانواده‌ای او را در ایالت کالیفرنیا به فرزندی پذیرفت.

او در پستی که بعد از انتخابش در سنای ایالتی در شبکه اکس منتشر کرد خطاب به کودکان بی‌سرپرست نوشت: «آرزوهای ما برآورده می‌شود. امیدتان را از دست ندهید و تسلیم نشوید». همراه این نوشته او عکسی از کودکی‌اش را هم منتشر کرده که ژاکتی آبی روی پیراهنی گل‌دار پوشیده و رو به دوربین لبخند می‌زند. دستان زنی هم دیده می‌شود که او را نگه داشته است.

مدرک کارشناسی خانم وهاب در علوم سیاسی است، در دوره کارشناسی ارشد تجارت خوانده و دکترایش را در «مددکاری اجتماعی» کسب کرده است.

در گفت‌وگویی با بی‌بی‌سی فارسی، عایشه وهاب، گفت تجربیات متعددش کمک کرده تا «چیزهای زیادی را در جامعه ببینم و بهتر بتوانم به جامعه خدمت کنم.»

یکی از سختی‌های کار خانم وهاب در این انتخابات رویارویی با رقیبی بود که حمایت‌های مالی بسیاری داشت از جمله از سوی «ایپک» که لابی طرفدار اسرائیل در آمریکاست.

رقابت چند میلیون دلاری

ایپک در انتخابات‌های اخیر آمریکا، چه در مرحله مقدماتی و چه نهایی، از رقبای نامزدهای جناح «پیشرو»ی حزب دموکرات حمایت کرده است. در وبسایت این سازمان نوشته شده که هدف آنها کمک به انتخاب نامزدهای عضویت در کنگره آمریکا از هر دو حزب دموکرات و جمهوری‌خواه است که ویژگی آنها حمایت از اسرائیل است.

در یکی از تازه‌ترین‌ها این لابی قدرتمند از رقیب «عبدل سید» حمایت کرد که حالا نامزد حزب دموکرات برای کسب یکی از کرسی‌های سنای آمریکا از ایالت میشیگان شده است. گزارش شده که در آن انتخابات ایپک بیش از سی میلیون دلار خرج رقیب آقای سید کرده بود.

در انتخابات حوزه انتخابی ۱۴ ایالت کالیفرنیا اما گزارش‌ها حاکی است که ایپک بیش از دو و نیم میلیون دلار به صورت مستقیم خرج کرده و از طریق گروه‌های دیگر هم کمک‌هایی به رقیب خانم وهاب کرده است. پولی که برای انتخاب نشدن سید خرج شده بود به مراتب بیشتر از پولی است که برای کنار زدن وهاب خرج شده است اما باید این نکته را هم در نظر داشت که فقط صد سناتور در آمریکا هستند ولی تعداد نمایندگان مجلس ۴۳۵ نفر است. بنابراین می‌توان حدس زد که بیشتر بودن تاثیرگذاری سناتورها از نماینده‌های مجلس نمایندگان تفاوت معنادار اعداد را توضیح دهد.

خانم وهاب در دوره تبلیغات انتخاباتی بیش از هرچیز بر مسائل زندگی روزمره مردم تمرکز داشت. او از معیشت مردم، خانه‌دارشدنشان، هزینه‌های سلامت، آموزش، عدالت، توجه به محیط زیست و حفاظت از دموکراسی گفت. اما احتمالا پاسخ او به سوالی درباره عملکرد اسرائیل در غزه است که ایپک را به مقابله با او واداشت.

در یک مناظره آنلاین بین چند نفر از داوطلبان نامزدی در انتخابات این حوزه انتخابی مجری از چهار شرکت کننده پرسید آیا آنچه بر سر فلسطینیان می‌رود را «نسل‌کشی» می‌دانید. خانم وهاب نفر اولی بود که به این سوال پاسخ می‌داد و با قاطعیت گفت «بله». دو نفر بعد هم جواب مشابه دادند اما «ملیسا هرناندز» با اشاره به حملات هفتم اکتبر حماس به اسرائیل از حق این کشور در «دفاع از خود» گفت و اضافه کرد که پاسخ اسرائیل در غزه از اندازه خارج شده است و حالا مردم عادی دارند هزینه می‌دهند.

وقتی از خانم وهاب پرسیدم که چرا به گمان او ایپک از رقیب او حمایت می‌کند او این سازمان را به «تعصب و نژادپرستی» متهم کرد که چون او افغان‌تبار و مسلمان است هدف حمله این گروه قرار می‌گیرد. او گفت: «من ندیده‌ام که در این پنجاه ایالت آنها حتی یک آمریکایی افغان‌تبار مسلمان را حمایت کنند.»

او به سابقه همکاری‌اش با قانون‌گذران یهودی در مجلس ایالتی کالیفرنیا اشاره کرد که درباره حقوق بشر در غزه مصوبه‌ای داشتند و از تصمیم ایپک برای ضدیت با او که از حمایت حزب و حتی «رهبران یهودی» برخوردار است ابراز تاسف کرد.

خانم وهاب گفت: «برای من هم کودکی که در سیستم حمایت از کودکان بی‌سرپرست در بخش آلامدا (در کالیفرنیا) است، هم کودکی که در مرکز بازداشت ایالات متحده است و هم کودکی که گرسنه از زیر آوار بیرون کشیده می‌شود همه مهم هستند.»

روزنامه نیویورک تایمز گزارش کرده که خانم وهاب در مقابل از گروهی حمایت گرفته که برای مقابله با توسعه نفوذ ایپک شکل گرفته است. همینطور از یک گروه یهودی لیبرال به نام «جی‌ استریت».

خانم وهاب که در سال ۲۰۲۶ در چندین انتخابات شرکت کرده، حالا به جز وظایف نمایندگی‌اش در واشنگتن باید برای انتخابات بعدی در ماه نوامبر آماده شود: «ایپک بیش از یک میلیون دلار در هفته برای این انتخابات خرج کرده و نگرانی ما این است که [تا زمان انتخابات نوامبر] بخواهد به بمباران ما ادامه دهد.»

بخت رقیب خانم وهاب در انتخابات ماه نوامبر همچنان قابل توجه است. برای اینکه تنها حضور چند ماهه در کنگره برای خانم وهاب کافی نیست که بتواند کارنامه‌ای از خود به جا بگذارد و فاصله کم آرایش با خانم هرناندز هم باعث کنار گذاشته شدن کامل رقیب از معادلات نخواهد شد.

فصل دوم قصه‌ی مهاجران افغان

در حوزه انتخابی خانم وهاب مهاجران افغان زیادی زندگی می‌کنند. او گفت که حمایت افغان‌تبارها در انتخابات پیشین و کنونی او مهم بوده است. او به خوبی از اتفاق تاریخی انتخاب شدنش آگاه است که قرار است به عنوان نخستین زن افغان‌تبار وارد کنگره آمریکا شود.

جامعه مهاجران افغان به گفته خانم وهاب «جامعه زیبایی است که سخت کار می‌کند تا فصل دوم از داستان آمریکایی‌اش را بنویسد.»

او گفت: «والدین ما به اینجا پناهنده شدند و به سختی تلاش کردند تا ما از ما مراقبت کنند، سیرمان کنند و ما تحصیل کنیم. این نسل من است که دارد تلاش می‌کند به رشته‌های جدید وارد شود و واقعا رشد کند. برای همین من همیشه به حمایت جامعه افغان افتخار می‌کنم.»

خانم وهاب گفت که در دوره عضویتش در شورای شهر «هی‌وارد» در کالیفرنیا و در دوره عضویتش در سنای ایالتی سعی کرده نماینده «آسیب‌پذیرترین افراد» جامعه باشد. او می‌گوید که هدفش بهبود وضعیت زندگی آدم‌های معمولی جامعه است: «طرح‌هایی که من برای مجلس [کالیفرنیا] نوشتم درباره سالماندان بود که چطور از آنها در برابر سودجویی‌ها حمایت شود. درباره زنان و کودکان و حمایت از آنها بود... هدف من اولویت قرار دادن قربانیان است.»