د کورکمن د "ګټو" په اړه ځینې باورونه

که تاسو د هندي چرګانو کړايي، د سوداني اوښ غوښې بریاني، د مالیزیا لاکسا ښوروا، یا د بنګله‌دېش د کبانو "ماچر جول" ډوډۍ چمتو کوئ، نو یوه داسې د دېګ مصاله شته چې دې ټولو کې کارول کېږي: کورکمن (زردچوبه).

خو پر خپل ځانګړي خوند سربېره، ایا د نړۍ له تر ټولو پخوانیو او مشهورو مصالو یو کورکمن، رښتیا هم د روغتیا لپاره استثنايي ګټې لرلی شي؟

راګیني کاشیاپ، چې د خوړو څېړونکې او د سوېلي اسیايي ټولنو په اړه د ځانګړو پوډکاسټونو چلوونکې ده، د "The Food Chain" پروګرام ته وایي:

"زما کورنۍ پنجابي ریښې لري او زه داسې یو خوراک هم نه شم یادولی چې موږ پکې کورکمن نه کاروو."

اټکل کېږي چې د کورکمن شاوخوا ۳۰ ډولونه شته او دا په پراخه کچه د اسیا، افریقا او جنوبي امریکا په پخلنځیو کې کارول کېږي.

کورکمن د سوېلي اسیا د خلکو د کډوالۍ له امله د نړۍ نورو برخو ته هم خپره شوه؛ ختیځ لوري ته د بالي او فیجي په څېر د ارام سمندر ټاپوګانو ته ورسېده او لوېدیځ لوري ته یې د کارابین ټاپوګانو ته لاره وموندله.

پیاوړي او ژور باورونه

کاشیاپ وایي، کورکمن په هغو پخوانیو متنونو کې هم یاده شوې چې تاریخ یې شاوخوا ۲۵۰۰ کلونو ته رسېږي.

په سوېلي اسیا کې دا په پراخه کچه کارول کېږي، ځکه یو پیاوړی باور شته کورکمن د میکروب او التهاب په ضد ځانګړتیاوې لري.

کاشیاپ چې اوس مهال په دوبۍ کې ژوند کوي، وایي:

"کله چې ناروغه شم، کورکمن له هغو لومړنیو شیانو دی چې ذهن ته مې راځي او ډېر د ډاډ احساس راکوي. دا د ډاډ، درملنې او تېر وختونو د خوږو خاطرو یو ګډ احساس دی."

په هند کې کورکمن د "هلدي" (Haldi) په مراسمو کې هم کارول کېږي.

دا د واده له مراسمو مخکې ترسره کېدونکی دود دی چې پکې د ښکلا لپاره د کورکمن خمیره/ماسک د مخ پر پوستکي لګول کېږي.

نن ورځ د کورکمن پلور په چټکۍ مخ پر زیاتېدو دی، ځکه په لوېدیځو هېوادونو کې د دې د روغتیايي ګټو په اړه د پخوانیو ادعاوو په تړاو د خلکو لېوالتیا زیاته شوې ده.

د کورکمن ګولۍ چې ویل کېږي د خوړو ترڅنګ باید وخوړل شي او باور کېږي چې د کورکمن د ډېرو روغتیايي ځانګړتیاوو اصلي عامل همدا مرکب دی، د هډوکو او بندونو د روغتیا، د معافیتي سیستم د پیاوړتیا او نورو ګټو لپاره بازار موندلی.

کاشیاپ وایي، د دې د شهرت یوه برخه د هغو کسانو له امله ده چې په ټولنیزو رسنیو کې د کورکمن د استعمال خپلې مثبتې تجربې شریکوي.

هغه زیاتوي: "کله چې د نژدې یو میلیارد کسانو یوه لویه برخه په کلک باور ولري چې کورکمن د ګڼو ستونزو په درملنه کې مرسته کولی شي، نو دا نړۍ ته یو پیاوړی پیغام لېږي."

هغې دوام ورکړ: "او کله چې له دې سره د فشار ډلې، د د خوړو ترڅنګ د خوړونکو ګولیو شرکتونه او نور بنسټونه هم یوځای شي، نو دا پیغام لا پیاوړی او پراخ خپرېږي."

"تر ټولو ناسم کیمیاوي جوړښت"

خو ځینې څېړونکي د دغو روغتیايي ګټو په اړه شک لري.

ډاکټرې کاترین نېلسن، چې د امریکا د مینېسوټا ایالت کیمیاپوهه ده، د کورکمن په اړه یې له ۱۰۰ ډېر څېړنیزې مقالې ارزولي دي.

هغه وایي: "موږ وموندله په دې اړه داسې ادعاوې کېږي چې ګواکې کورکمن نژدې هر څه کولی شي، خو په حقیقت کې ښایي ډېر لږ کار وکړي."

نېلسن زیاتوي چې بدن "کورکومین یا په کورکمن کې کیمیاوي ماده" په اغېزناک ډول نه جذبوي؛ کله چې وخوړل شي، یوازې یوه ډېره لږه برخه یې د وینې جریان ته رسېږي. له همدې امله ډېر خلک یې له تور مرچ سره یوځای خوري، چې د کورکومین جذب ښه شي.

نېلسن وایي: "د دې کیمیاوي جوړښت په حقیقت کې له هغو تر ټولو نامناسبو جوړښتونو دی چې له هغه نه د یوه ګټور درمل د جوړولو هڅه پیل شي".

"موږ د ناهیلۍ احساس وکړ"

کورکمن له څو لسیزو راهیسې په پراخه کچه څېړل شوی دی، خو د دغو څېړنو پایلې ډېر ځله یو له بل سره متضادې وې او د څېړنو کیفیت هم سره توپیر درلود.

پروفیسور امیت ګارګ، چې د کاناډا د اونټاریو ایالت د لندن ښار د London Health Sciences Centre د پښتورګو متخصص ډاکټر دی، وایي چې د کورکمن د ګټو په اړه ډېرې څېړنې پر انسانانو نه دي ترسره شوې.

ګارګ او د هغه همکارانو تر اوسه په دې برخه کې له دوو تر ټولو لویو څېړنو څخه دوه ترسره کړې دي.

لومړۍ څېړنه دا معلومولو لپاره وه چې ایا کورکمن د هغو ناروغانو په بدن کې د پښتورګو د زیان او التهاب په مخنیوي کې مرسته کوي که نه، چې د اورټا شریان د پړسوب (aneurysm) د ترمیم لپاره جراحي کېږي.

خو په دې څېړنه کې چې ۶۰۰ ناروغانو ګډون کړی و، هېڅ ګټور اغېز ونه موندل شو.

په دویمه څېړنه کې، څېړونکو د پښتورګو ناروغانو ته د مایکروذراتو پر بنسټ د کورکمن یوه ځانګړې بڼه ورکړه، چې معلومه کړي ایا دا د پښتورګو روغتیا ښه کوي یا د ناروغۍ د پرمختګ مخه نیسي. خو دوی ونه توانېدل چې دا خبره ثابته کړي.

ګارګ وایي: "موږ د ناهیلۍ احساس وکړ. موږ دا څېړنه پرته له کومې له مخکې ټاکل شوې پایلې پیل کړې وه او زموږ موخه دا نه وه چې ثابته کړو کورکمن اغېز نه لري."

خو که داسې وي، نو دا څنګه تشریح کېدای شي چې کورکمن له زرګونو کلونو راهیسې د درملیزو موخو لپاره کارول کېږي، په ځانګړې توګه په هند کې؟

ګارګ وایي، د دې ترمنځ توپیر شته چې له یوې طبیعي مادې یو ځانګړی کیمیاوي مرکب جلا کړو او هڅه وکړو چې هغه په درمل بدل کړو او دا چې ټوله طبیعي ماده په خوړو یا پر پوستکي وکاروو.

نو ایا کارپوهان فکر کوي چې د کورکمن دغه غذایي مکملونه، چې ښایي بیه یې هم لوړه وي، د اخیستلو ارزښت لري؟

ګارګ وایي، د بیې سربېره، تر اوسه داسې کافي شواهد نشته چې د دغو مکملونو اغېزمنتیا ثابته کړي. هغه څرګندوي چې طبیعي روغتیايي محصولات د درملو په څېر د هماغو سختو مقرراتي څارنو تابع نه دي.

هغه زیاتوي: "موږ یقیناً کولی شو خپل ذهن خلاص وساتو، خو باید یو روښانه معیار ولرو: که ووایو چې یوه ماده ځانګړی اغېز لري، نو دا ادعا باید د لوړ کیفیت شواهدو پر بنسټ وي."

خو ګارګ په خوړو کې د کورکمن له استعمال سره کومه ستونزه نه ویني.

هغه وایي: "که خلک له کورکمن سره تیار شوي خواړه خوښوي، زه یې هڅوم چې همداسې یې خوړلو ته دوام ورکړي".