अफगाणिस्तानच्या डोंगरांमध्ये 280 लाख कोटी रुपयांचा खजिना दडलाय?

[ photo caption- अफगाणिस्तानमधील लोगार प्रांतातील मुगुलखील खाणीतील क्रोमाइटचे साठे ]
फोटो कॅप्शन, अफगाणिस्तानमधील लोगार प्रांतातील मुगुलखील खाणीतील क्रोमाइटचे साठे
    • Author, अहमद शफी
    • Role, बीबीसी फॅक्ट चेक
  • Published
  • वाचन वेळ: 9 मिनिटे

अफगाणिस्तानच्या जमिनीखाली दडलेलं तेल, नैसर्गिक वायू, मौल्यवान धातू, कच्चा माल आणि इतर नैसर्गिक खनिज संपत्तीचं मूल्य तब्बल 3 ट्रिलियन डॉलर म्हणजेच 280 लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त असल्याचा अंदाज आहे.

अफगाणिस्तानची ओळख वर्षानुवर्षे अशी राहिली आहे की, नैसर्गिक साधनसंपत्तीने हा देश अत्यंत समृद्ध आहे, पण इथली अर्थव्यवस्था मात्र तितकीच कमकुवत आहे.

या अफाट संपत्तीचा खूप मोठा हिस्सा आजही जमिनीच्या पोटातच दडलेला आहे आणि तो बाहेर काढण्याचं काम अजूनही सुरू झालेलं नाही.

नैसर्गिक संपत्तीच्या या साठ्यांचं नेमकं प्रमाण आणि त्यांची किंमत किती असेल याबद्दल वेगवेगळे अंदाज बांधले गेले आहेत.

अफगाणिस्तानकडच्या या खनिज आणि नैसर्गिक संपत्तीची किंमत सोप्या शब्दांत समजून घ्यायची तर असं म्हणता येईल की, जर या देशाकडे 3 ट्रिलियन डॉलरची संपत्ती आहे आणि सरकारचं वर्षभराचं सर्वसाधारण विकासाचं बजेट जवळपास 10 अब्ज डॉलर इतकं आहे, तर पुढची सुमारे 300 वर्षं या देशाला कोणत्याही परदेशी आर्थिक मदतीची गरजच भासणार नाही.

कोणत्या प्रांतात कोणती साधनसंपत्ती?

अफगाणिस्तानमधील खनिज साठे आणि नैसर्गिक साधनसंपत्तीचं नेमकं चित्र स्पष्ट करणं, हा या रिपोर्टचा मुख्य उद्देश आहे.

या देशाच्या कोणत्या प्रांतात कोणती साधनसंपत्ती आहे, ती किती प्रमाणात आहे आणि सरकारने तिची किंमत किती ठरवली आहे, याचा आढावा यात घेतला आहे.

बीबीसी फॅक्ट चेक'ने या रिपोर्टमधून वेगवेगळ्या प्रांतांमधले हे खनिज साठे आणि तिथल्या खाणी सध्या नेमक्या कोणत्या अवस्थेत आहेत याचा शोध घेतला आहे.

हे साठे नेमके कुठे आहेत, सध्या त्यांची अवस्था काय आहे आणि उपलब्ध अंदाजांनुसार त्यांची किंमत किती आहे, याचा शोध घेणं हा यामागचा उद्देश आहे.

[ photo कॅप्शन: नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध असलेला देश, अशी अफगाणिस्तानची वर्षानुवर्षे ओळख राहिली आहे. ]
फोटो कॅप्शन, नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध असलेला देश, अशी अफगाणिस्तानची वर्षानुवर्षे ओळख राहिली आहे.

अफगाणिस्तानमधील या खनिज साठ्यांवर पहिल्यांदा मोठ्या प्रमाणावर संशोधन हे पूर्वीच्या सोव्हिएत युनियनच्या काळात झालं होतं.

या शोधमोहिमांदरम्यान देशाच्या वेगवेगळ्या भागांचे भौगोलिक नकाशे तयार करण्यात आले.

इथले खडक आणि जमिनीखालच्या थरांचा अभ्यास करण्यात आला, हवाई सर्वेक्षणं झाली आणि त्यातून या खनिज साठ्यांचा शोध लावला गेला.

यातील काही संशोधनाची कागदपत्रे अफगाणिस्तानच्या खाण मंत्रालयाच्या ग्रंथालयात सुरक्षित आहेत.

सोव्हिएत संघाच्या माघारीनंतर काही इतर दस्तऐवज रशियामध्ये नेले गेले होते.

त्यानंतरही अफगाणिस्तानच्या नैसर्गिक साधनसंपत्तीवर संशोधन आणि शोधाची प्रक्रिया पुढे सुरूच राहिली.

अफगाणिस्तानच्या नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे 4 भाग

उदाहरणार्थ, 2007 या वर्षात एक सर्वेक्षण केले गेले होते. यानंतर 2011 मध्ये अफगाणिस्तान भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण आणि अमेरिकन भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण यांनीही अभ्यास केला होता.

या पाहणीच्या आधारे अफगाणिस्तानमध्ये सोनं, तांबं, लोह, अॅल्युमिनियम, शिसं, जस्त, कथील (टिन), टंगस्टन आणि पाऱ्याचे साठे असल्याचं समोर आलं. याशिवाय देशात तेल आणि नैसर्गिक वायूचेही मोठे साठे आहेत.

हा रिपोर्ट तयार करण्यासाठी अफगाणिस्तानच्या खाण मंत्रालयाच्या नोंदींमध्ये असलेली कागदपत्रं आणि माहितीचा बारकाईने अभ्यास करण्यात आला आहे.

[ फोटो कॅप्शन: अफगाणिस्तानात सोने, तांबे, लोखंड, ॲल्युमिनियम, शिसे, जस्त, टिन, टंगस्टन आणि पारा यांचे साठे आढळून आले आहेत.]
फोटो कॅप्शन, अफगाणिस्तानात सोने, तांबे, लोखंड, ॲल्युमिनियम, शिसे, जस्त, टिन, टंगस्टन आणि पारा यांचे साठे आढळून आले आहेत.

भूविज्ञान आणि खनिज साधनसंपत्तीच्या क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या अधिकृत आणि तज्ज्ञ संस्थांचे अहवाल, सर्वेक्षण आणि आकडेवारीही पाहण्यात आली आहे.

जिथे वेगवेगळ्या संस्थांच्या आकडेवारीमध्ये आणि अंदाजांमध्ये फरक दिसून आला तिथे प्रत्येक अंदाजाचा स्रोत आणि त्याचा आधार स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न केला गेला आहे. यामुळे प्रमाणित साठे आणि संभाव्य खनिजांचे अंदाज यातील नेमका फरक स्पष्ट राहील.

या रिपोर्टमध्ये अफगाणिस्तानच्या नैसर्गिक साधनसंपत्तीचे 4 भाग केले गेले आहेत:

1. धातू: सोनं, तांबं, लोह, अॅल्युमिनियम, जस्त, शिसं आणि इतर धातू.

2. मौल्यवान रत्ने (खडे): लॅपिस लाझुली (राजावर्त नावाचं निळं रत्न), पाचू, माणिक आणि इतर रत्ने.

3. दुर्मिळ घटक: लिथियम, युरेनियम आणि इतर घटक.

4. तेल, गॅस आणि कोळसा.

पहिला भाग : धातू खनिजे

या भागामध्ये सोने, लोखंड, तांबे, ॲल्युमिनियम, शिसे आणि जस्त यांसारख्या इतर मूलभूत धातूंच्या साठ्यांची पडताळणी केली गेली आहे. यांची किंमत 1 ट्रिलियन डॉलर्सहून अधिक असल्याचा अंदाज आहे.

सोनं

अफगाणिस्तानातील सोन्याच्या बहुतांश खाणी बदख्शान आणि तखारच्या काही भागांमध्ये आहेत. याव्यतिरिक्त झाबुल आणि गझनीमध्ये 2,700 किलोग्रॅम शुद्ध सोन्याचे साठे आढळून आले आहेत.

एका अंदाजानुसार, अफगाणिस्तानात सोन्याचा एकूण साठा जवळपास 682 टन इतका आहे.

देशात तांब्याच्या काही खाणी अशाही आहेत, जिथे सोने सापडते. सोन्याच्या सध्याच्या जागतिक दरांनुसार, या प्रमाणित साठ्याची किंमत सुमारे 107 अब्ज डॉलर्स आहे.

[ फोटो कॅप्शन: अफगाणिस्तानातील सोन्याच्या बहुतांश खाणी बदख्शान आणि तखारच्या काही भागांमध्ये आहेत.]
फोटो कॅप्शन, अफगाणिस्तानातील सोन्याच्या बहुतांश खाणी बदख्शान आणि तखारच्या काही भागांमध्ये आहेत.
Skip podcast promotion and continue reading
BBC News मराठी आत्ताच फॉलो करा WhatsApp कर
बीबीसी न्यूज मराठी आता व्हॉट्सॲपवर

तुमच्या कामाच्या गोष्टी आणि बातम्या आता थेट तुमच्या फोनवर

फॉलो करा

End of podcast promotion

सध्या अफगाणिस्तानच्या प्रामुख्याने बदख्शान प्रांतात सोन्याचं उत्खनन सुरू आहे.

काही काळापूर्वी तालिबान सरकारचे जल आणि ऊर्जा मंत्री मोहम्मद युनूस अखुंदजादा यांनी असं म्हटलं होतं की, त्यांचं सरकार बदख्शानमधून दरमहा अनेक टन सोनं बाहेर काढत आहे.

तखार प्रांतात 'चा आब' नावाची सोन्याची खाण आहे. या खाणीत 31 टन सोन्याचा साठा असल्याचा अंदाज आहे.

या खाणीचं कंत्राट 5 वर्षांसाठी 'चायना अफगाणिस्तान' आणि 'जरवार अफगाणिस्तान' या 2 कंपन्यांना देण्यात आलं आहे.

हे कंत्राट 31 कोटी डॉलरचं असून खाण मंत्रालयाने या खाणीतून मिळणाऱ्या रॉयल्टीमध्ये सरकारचा हिस्सा 56 टक्के इतका निश्चित केला आहे.

स्टील किंवा लोखंड

अफगाणिस्तानकडे या संपूर्ण क्षेत्रातील सर्वात मोठा लोखंडाचा साठा आहे. हा साठा सुमारे 3 अब्ज टन इतका असल्याचा अंदाज आहे.

मात्र ही आकडेवारी अंतिम नाही आणि पुढील तपासानंतर यामध्ये आणखी वाढ होण्याची शक्यता आहे.

आतापर्यंत अफगाणिस्तानच्या बामियान, पंजशीर, परवान, हेरात, कंदहार, बदख्शान आणि काबुल या प्रांतांमध्ये लोहाचे साठे असल्याचं समोर आलं आहे.

संशोधकांनी देशभरातील कच्च्या लोहाच्या म्हणजे लोह खनिजाच्या 72 खाणी आणि खनिज साठ्यांची नोंददेखील तयार केली आहे.

सर्वांत महत्त्वाच्या खाणींमध्ये बामियानची हाजीगक, पंजशीरची ताल आणि नुकरा खाना, परवानची जबल अल-सिराज, हेरातची पलंगसूर, कंदहारची हाजी आलम, बदख्शानची सयाजिर आणि काबूलमधील पगमान भागातील खाणींचा समावेश आहे.

गेल्या काही वर्षांत तालिबान सरकारच्या खाण मंत्रालयाने हेरात प्रांतातील घोरयान भागात लोखंडाच्या साठ्यांचे 4 ब्लॉक कंत्राटावर दिले आहेत.

या साठ्यांमध्ये जवळपास 1.8 अब्ज टन लोखंड असल्याचे सांगितले जाते. या कंत्राटांची एकूण किंमत 2.5 अब्ज डॉलर्स आहे.

जागतिक बाजारात कच्च्या लोहाचा दर जवळपास 100 डॉलर्स प्रति टन इतका आहे. या हिशोबाने अफगाणिस्तानातील लोखंडाच्या साठ्यांची अंदाजे किंमत 300 अब्ज डॉलर्सहून अधिक आहे.

[ फोटो कॅप्शन: अफगाणिस्तानातील एका कोळसा खाणीत काम करणारे कामगार ]
फोटो कॅप्शन, अफगाणिस्तानातील एका कोळसा खाणीत काम करणारे कामगार

तांबे

अफगाणिस्तानकडे या संपूर्ण प्रदेशातील सर्वांत मोठा तांब्याचा साठा आहे.

जुन्या अंदाजांमध्ये देशातील तांब्याचा साठा जवळपास 3 कोटी टन सांगितला गेला होता, तर नव्या रिपोर्ट्सनुसार हा साठा 6 कोटी टन इतका आहे.

जागतिक बाजारात एक टन तांब्याचा दर 10 हजार ते 12 हजार डॉलर्सच्या दरम्यान आहे.

या हिशोबाने अफगाणिस्तानातील तांब्याच्या साठ्याची अंदाजे किंमत 720 अब्ज डॉलर्सपर्यंत असू शकते.

अफगाणिस्तानातील लोगार, हेरात, झाबुल, गझनी, सरपुल आणि बादघीस या प्रांतांमध्ये तांब्याचे साठे आढळून आले आहेत. यापैकी सर्वात महत्त्वाची तांब्याची खाण लोगारच्या मोहम्मद आगा जिल्ह्यातील 'अयनाक' खाण आहे.

अयनाक ही अफगाणिस्तानमधील सर्वात मोठी तांब्याची खाण आणि आशियातील सर्वात मोठ्या तांब्याच्या साठ्यांपैकी एक मानली जाते.

1970 आणि 1980 च्या दशकात केलेल्या सर्वेक्षणांमध्ये या खाणीत जवळपास 24 कोटी टन तांब्याचा साठा असल्याचे नोंदवले गेले होते.

अफगाणिस्तानच्या खाण मंत्रालयाने असंही म्हटलं होतं की, या खाणीतून 1.15 कोटी टन तांबं काढलं जाऊ शकतं. याची किंमत सुमारे 50 अब्ज डॉलर इतकी होती.

2008 मध्ये या खाणीतून तांबं काढण्यासाठी 'एमसीसी' या चिनी कंपनीसोबत 2.9 अब्ज डॉलरचा करार करण्यात आला होता.

तालिबान पुन्हा सत्तेत आल्यानंतर 245 चौरस किलोमीटर परिसरात पसरलेली दुसरी 'अयनाक' तांब्याची खाण 30 वर्षांसाठी 'टेवर' (Tever) या खासगी कंपनीला भाडेतत्त्वावर देण्यात आली.

या कंपनीने या प्रकल्पात 41.1 कोटी डॉलरची गुंतवणूक करण्याचं आणि सरकारला 12 टक्के रॉयल्टी देण्याचं आश्वासन दिलं आहे.

ॲल्युमिनियम

अफगाणिस्तानमध्ये ॲल्युमिनियमचे सर्वात महत्त्वाचे साठे झाबुल प्रांतात आहेत. या साठ्यांचं संभाव्य प्रमाण जवळपास 1.1 कोटी टन इतकं असल्याचा अंदाज आहे.

लोखंडानंतर ॲल्युमिनियम हा जगात सर्वाधिक वापरला जाणारा धातू आहे. बांधकाम, वाहतूक आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात याला मोठं महत्त्व आहे.

जागतिक बाजारपेठेत ॲल्युमिनियमची सरासरी किंमत प्रति टन 3,000 ते 4,000 डॉलरच्या दरम्यान आहे.

झाबुल, कंदहार आणि बगलान या प्रांतांमधून काढल्या जाऊ शकणाऱ्या ॲल्युमिनियमच्या साठ्यांची एकूण किंमत 30 अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त असल्याचा अंदाज आहे.

शिसं, जस्त, कथील (टिन), टंगस्टन आणि पारा

अफगाणिस्तानमध्ये शिसं, जस्त, कथील (टिन), टंगस्टन आणि पाऱ्याचेही महत्त्वाचे साठे दडलेले आहेत.

देशातील शिसं आणि जस्ताचा सर्वात मोठा साठा कंदहारमध्ये आहे. हा साठा सुमारे 90 हजार टन इतका असल्याचा अंदाज आहे. याशिवाय कंदहारमध्ये कथील आणि टंगस्टनचे साठेही आढळतात.

तालिबान सरकारने बामियान आणि घोर प्रांतांमधील शिसं आणि जस्ताच्या खाणींची कंत्राटंही दिली आहेत. यातील घोर प्रांतातील खाणीचं कंत्राट तब्बल 50.7 कोटी डॉलरचं असल्याचं सांगितलं जातं.

मात्र या खनिज साठ्यांचं नेमकं प्रमाण किती आहे, याचा अद्याप पूर्ण अंदाज लागलेला नाही आणि त्यासाठी आणखी सखोल तपासाची गरज आहे.

तसंच नैऋत्य अफगाणिस्तानमध्ये पाऱ्याचा साठा जवळपास 32 हजार टन इतका असल्याचा अंदाज आहे.

दुसरा भाग : मौल्यवान रत्न

या मौल्यवान खड्यांच्या प्रमुख खाणी बदख्शान, पंजशीर, कुनार, नुरिस्तान आणि काबूलमध्ये आहेत.

बदख्शानचा लॅपिस लाझुली आणि पंजशीरचा पाचू जागतिक स्तरावर प्रसिद्ध आहे.

मात्र अफगाणिस्तानात मौल्यवान खड्यांचे साठे नेमके किती प्रमाणात आहेत, हे अद्याप कळू शकलेले नाही. आंतरराष्ट्रीय बाजारात या खड्यांची किंमत अब्जावधी डॉलर्सपर्यंत असल्याचा अंदाज वर्तवला जातो.

[ फोटो कॅप्शन: अफगाणिस्तान हा वर्षानुवर्षे मौल्यवान खड्यांचे, खासकरून लॅपिस लाझुली, पाचू, माणिक आणि गार्नेट यांचे एक प्रमुख केंद्र म्हणून ओळखला जातो.]
फोटो कॅप्शन, अफगाणिस्तान हा वर्षानुवर्षे मौल्यवान खड्यांचे, खासकरून लॅपिस लाझुली, पाचू, माणिक आणि गार्नेट यांचे एक प्रमुख केंद्र म्हणून ओळखला जातो.

संगमरवर

अफगाणिस्तानात संगमरवराचे साठेदेखील आहेत.

देशाच्या खाण मंत्रालयानुसार, अफगाणिस्तानात 1.3 अब्ज टन संगमरवर असल्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे.

चिनी तज्ज्ञांच्या मते, अफगाणिस्तान केवळ चीनला संगमरवर निर्यात करून दरवर्षी 50 कोटी डॉलर्सची कमाई करू शकतो.

तिसरा भाग : 1 ट्रिलियन डॉलर्सहून अधिक किमतीचे 'रेअर अर्थ एलिमेंट्स'

अफगाणिस्तानात दुर्मिळ खनिजांचे म्हणजे 'रेअर अर्थ एलिमेंट्स'चे साठेही आहेत. अफगाणिस्तानमध्ये 14 लाख टन 'रेअर अर्थ एलिमेंट्स' असल्याचा अंदाज वर्तवला जातो.

याव्यतिरिक्त हेलमंड प्रांतातील खानशीन परिसरात युरेनियमसोबतच 35 लाख टन दुर्मिळ खनिजांचे साठे आहेत.

17 रासायनिक घटकांच्या गटासाठी 'रेअर अर्थ मेटल्स' म्हणजे दुर्मिळ खनिज धातू हा शब्द वापरला जातो. आधुनिक तंत्रज्ञान आणि विविध उद्योगांमध्ये या घटकांचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो.

स्मार्टफोन, कॉम्प्युटर, वैद्यकीय उपकरणं आणि इतर अनेक औद्योगिक उत्पादनं तयार करण्यासाठी हे घटक अत्यंत आवश्यक असतात.

याशिवाय अफगाणिस्तानमध्ये लिथियम, बॅराइट, ॲस्बेस्टॉस, सेलेस्टाइट, विशिष्ट प्रकारची माती आणि पोटॅशचेही मोठे साठे आहेत.

या सर्वांमध्ये लिथियमला विशेष महत्त्व आहे. काही अंदाजांनुसार, अफगाणिस्तानमधील एकट्या लिथियमच्या साठ्यांची किंमत तब्बल 1 ट्रिलियन डॉलरपर्यंत असू शकते.

अफगाणिस्तानच्या गझनी, फराह आणि दायकुंडी प्रांतांमध्ये लिथियमचे साठे असल्याची अधिकृत पुष्टी झाली आहे, तसंच इतर भागांतही ते सापडण्याची दाट शक्यता आहे.

असा अंदाज आहे की, अफगाणिस्तानमधील लिथियमच्या साठ्यांचा हा पट्टा थेट हेरातपासून नूरिस्तानपर्यंत पसरलेला आहे आणि इथे पुढची अनेक दशकं उत्खनन सुरू राहू शकतं.

या अफाट साठ्यांच्या जोरावर अफगाणिस्तान जगातील सर्वात मोठे लिथियम साठे असलेल्या देशांच्या रांगेत जाऊन बसू शकतो.

या सर्व खनिजांव्यतिरिक्त अफगाणिस्तान 'टाल्क' (टाल्कम पावडर आणि इतर उद्योगांत वापरलं जाणारं खनिज) देखील परदेशात निर्यात करतो.

चौथा भाग : तेल, गॅस आणि कोळसा

अफगाणिस्तानमध्ये नैसर्गिक वायूचेही मोठे साठे दडलेले आहेत.

एका अंदाजानुसार, देशात सुमारे 1.6 अब्ज बॅरल तेल आणि 500 अब्ज घनमीटर नैसर्गिक वायूचा साठा उपलब्ध आहे.

अफगाणिस्तानमधील सर्वात महत्त्वाचे तेल आणि गॅसचे साठे हे 'अमू दर्या' आणि 'अफगाण-ताजिक बेसिन' या भागांत आहेत. हे साठे बल्ख, जावझजान, फरयाब, सरपुल आणि समांगन या प्रांतांच्या काही भागांपर्यंत पसरलेले आहेत.

याशिवाय पश्चिम आणि दक्षिण अफगाणिस्तानमध्येही तेल आणि नैसर्गिक वायूचे साठे आहेत. यामध्ये हेरात-त्रिपोली बेसिन, हेलमंड बेसिन आणि कटवाझ बेसिन या भागांचा समावेश होतो.

हे नैसर्गिक स्रोत अफगाणिस्तानच्या आर्थिक विकासात महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात आणि देशाच्या ऊर्जेच्या मुख्य स्रोतांमध्ये त्यांचा समावेश होतो.

[ photo कॅप्शन: अफगाणिस्तानमध्ये कोळशाचा साठा जवळपास 1 अब्ज टन इतका असल्याचं सांगितलं जातं आणि या कोळशाचा दर्जाही उत्तम मानला जातो.
फोटो कॅप्शन, अफगाणिस्तानमध्ये कोळशाचा साठा जवळपास 1 अब्ज टन इतका असल्याचं सांगितलं जातं आणि या कोळशाचा दर्जाही उत्तम मानला जातो.

अफगाणिस्तानवर ताबा मिळवल्यानंतर तालिबान सरकारने जुलै 2023 मध्ये अशी घोषणा केली होती की, त्यांनी देशातील दैनंदिन तेल उत्पादन वाढवून 1,200 टनांपर्यंत नेलं आहे.

हे प्रमाण अफगाणिस्तानला लागणाऱ्या एकूण तेलाच्या सुमारे 10 टक्के आहे. देशाला दररोज 8,000 ते 10,000 टन तेलाजी आवश्यकता असल्याचा अंदाज आहे.

अफगाणिस्तानची वार्षिक तेलाची मागणी सुमारे 27 लाख टन इतकी आहे आणि यातील बहुतांश तेल परदेशातून आयात केले जाते.

अफगाणिस्तानच्या खाण मंत्रालयाच्या 2019 च्या एका अधिकृत रिपोर्टनुसार, देशातील तेल साठे आणि विहिरींमध्ये जवळपास 1.6 अब्ज बॅरल कच्चे तेल, 1.6 ट्रिलियन घनफूट नैसर्गिक वायू आणि 50 कोटी बॅरल द्रवरूप नैसर्गिक वायू आहे.

या रिपोर्टमध्ये अमेरिका आणि अफगाणिस्तान यांनी केलेल्या एका संयुक्त मूल्यांकनाचाही दाखला देण्यात आला होता.

या हिशोबाने, केवळ अफगाणिस्तानातील कच्च्या तेलाची सध्याची किंमत जवळपास 107 अब्ज डॉलर्स इतकी आहे.

कोळसा

अफगाणिस्तानात कोळशाचा साठा जवळपास 1 अब्ज टन इतका असल्याचे सांगितले जाते. या कोळशाची गुणवत्तादेखील चांगली मानली जाते.

अफगाणिस्तानातील मुख्य कोळशाचा पट्टा बदख्शानपासून हेरातपर्यंत पसरलेला आहे. हा भाग तखार, कुंदूझ, बगलान, समांगन, बल्ख, सरपुल, बामियान, दायकुंडी, जावझजान आणि बादघीस या भागांतून जातो.

आतापर्यंत देशात कोळशाच्या 113 पेक्षा जास्त खाणी आणि खनिज साठे आढळून आले आहेत.

यातील 18 खाणींमध्ये 84.7 कोटी टनांपेक्षा जास्त कोळसा असल्याचा अंदाज वर्तवला जातो.

कोळसा हा अफगाणिस्तानच्या सर्वांत महत्त्वाच्या नैसर्गिक साधनसंपत्तींपैकी एक आहे. याच्या खाणी समांगन, बामियान, तखार, बगलान, हेरात आणि सरपुलमध्ये आहेत.

तालिबानची सत्ता पुन्हा आल्यानंतरच्या सुरुवातीच्या 4 वर्षांमध्ये अफगाणिस्तानने 1.1 अब्ज डॉलर्सहून अधिकचा कोळसा निर्यात केला. हा देशाच्या उत्पन्नाचा एक मोठा मार्ग बनला आहे.

पाकिस्तान, इराण, तुर्की, भारत आणि चीन हे अफगाणिस्तानकडून कोळसा खरेदी करणारे प्रमुख देश आहेत.

(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन)