इस्रायलमध्ये नेतन्याहूंचं वर्चस्व मोडत पंतप्रधानपदापर्यंत पोहोचणारे गादी आयझेनकॉट कोण आहेत? वाचा त्यांचा प्रवास

फोटो स्रोत, Getty Images
- Author, फर्नांडो दुआर्ते
- Role, बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिस
- Published
- वाचन वेळ: 10 मिनिटे
कुणालाही स्पष्ट बहुमत न मिळाल्यामुळे इस्रायलमध्ये राजकीय पेच निर्माण झालाय.
एकीकडे सत्तास्थापनेचा मार्ग जटील झालेला असताना, इस्रायलचे राष्ट्राध्यक्ष आयझॅक हर्झोग यांनी गादी आयझेनकॉट यांची नवं सरकार स्थापन करण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी निवड केली आहे.
गादी आयझेनकॉट हे विद्यमान पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांचे सर्वात प्रबळ प्रतिस्पर्धी म्हणून ओळखले जातात.
गेल्या आठवड्यात झालेल्या निवडणुकीनंतर, इस्रायलच्या संसदेमध्ये (नेसेट) कुणालाच स्पष्ट बहुमत मिळालेलं नाहीये.
आयझेनकोट यांचा गट असो किंवा पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांच्या गट असो, कुणालाच बहुमत न मिळाल्यामुळे, आयझॅक हर्झोग विविध राजकीय पक्षांशी चर्चा करत आहेत.
राष्ट्राध्यक्ष हर्झोग यांनी सांगितलंय की, गेल्या आठवड्याभरात सर्व पक्षांशी सल्लामसलत केल्यानंतर, ते आता आयझेनकॉट यांना सरकार स्थापन करण्याची पहिली संधी देतील.
राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यालयानं दिलेल्या निवेदनात म्हटलं आहे की, त्यांनी आयझेनकॉट आणि नेतान्याहू या दोघांनाही या निर्णयाची माहिती दिली आहे.
नवनिर्वाचित 'नेसेट'च्या (इस्रायलची संसद) प्रतिनिधी मंडळांशी सल्लामसलत केल्यानंतर, आयझेनकॉट यांना पंतप्रधानपदासाठी 67 आणि नेतान्याहू यांना 46 शिफारसी मिळाल्या, असं या निवेदनात म्हटलेलं आहे.
इस्रायलमध्ये राष्ट्राध्यक्षांना अशा व्यक्तीची निवड करण्याचे व्यापक अधिकार आहेत, ज्यांच्याबद्दल त्यांना खात्री वाटते की ती व्यक्ती युती घडवून आणण्यासाठी सर्वाधिक सक्षम आहे.
तसेच, सर्वाधिक जागा असलेल्या पक्षाच्या नेत्याचीच निवड करणं त्यांना बंधनकारक नाही.
आता आयझेनकॉट यांच्याकडे नवीन प्रशासन स्थापन करण्याचा प्रयत्न करण्यासाठी 28 दिवसांचा कालावधी असेल, ज्यामध्ये 14 दिवसांची संभाव्य मुदतवाढही मिळू शकेल.

फोटो स्रोत, Reuters
इस्रायलच्या लष्कराचे माजी प्रमुख गादी आयझेनकॉट यांनी अशा व्यक्तीसमोर अनपेक्षित आव्हान उभं केलं आहे, ज्या व्यक्तीनं गेल्या तीन दशकांमधील बहुतांश काळ हा इस्रायलचं नेतृत्व करण्यात घालवलेला आहे.
राजकीय दृष्टिकोनातून पाहायचं झालं तर, आयझेनकॉट हे या क्षेत्रात तुलनेनं नवीन आहेत. त्यांनी 2022 मध्ये अधिकृतपणे राजकारणात प्रवेश केला आणि 'नॅशनल युनिटी' पक्षाकडून ते 'नेसेट'चे (इस्रायली संसद) सदस्य बनले.
मात्र, नंतर वैचारिक मतभेदांचं कारण देत त्यांनी तो पक्ष सोडला.
गेल्या वर्षी विरोधी पक्षातील प्रमुख नेत्यांपासून वेगळं होऊन 'याशार' (ज्याचा अर्थ 'सरळ' किंवा 'प्रामाणिक' असा होतो) नावाचा स्वतःचा मध्यमार्गी पक्ष स्थापन केल्यापासून, आयझेनकॉट हे निवडणुकीत नेतान्याहूंचे मुख्य प्रतिस्पर्धी म्हणून समोर आले आहेत.
पंतप्रधान नेतन्याहू यांना अलीकडच्या काही वर्षांत भ्रष्टाचाराच्या आरोपांचा सामना करावा लागला आहे. खरं तर, या आरोपांचं त्यांनी त्यांनी खंडन केलेलं आहे.
तसेच, 7 ऑक्टोबर 2023 च्या हल्ल्यांच्या वेळी त्यांनी हाताळलेल्या परिस्थितीबद्दलही त्यांच्यावर टीका झाली आहे. याव्यतिरिक्त, न्यायव्यवस्थेत आमूलाग्र बदल घडवून आणणाऱ्या वादग्रस्त सुधारणांचा मुद्दाही आहे. या मुद्द्यामुळे मोठी निदर्शने झाली होती.

फोटो स्रोत, BBC/Getty Images
मात्र, आयझेनकॉट यांचा नेतन्याहूंच्या विरोधात निवडणूक लढवण्याचा निर्णय हा एका वैयक्तिक शोकांतिकेमुळेही प्रेरित आहे.
त्यांचा मुलगा, म्हणजेच मास्टर सार्जंट गाल आयझेनकॉट, हा त्यांच्या पाच मुलांपैकी सर्वात लहान होता.
तो डिसेंबर 2023 मध्ये उत्तर गाझामधील एका मोहिमेदरम्यान झालेल्या स्फोटात मारला गेला.
ही मोहीम 7 ऑक्टोबर रोजी हमासनं ओलीस ठेवलेल्या दोन इस्रायली नागरिकांचे मृतदेह परत मिळवण्यासाठी राबवण्यात आली होती.
गादी आयझेनकॉट सांगतात की, त्यांना मिळालेल्या त्यांच्या मुलाच्या वस्तू त्यांनी अजून पाहिलेल्याही नाहीत.
या वस्तू काही खोक्यांमध्ये ठेवल्या आहेत आणि त्या सध्या तेल अवीवच्या उत्तरेकडील हर्जलिया या समृद्ध किनारपट्टीच्या शहरातील त्यांच्या घरी आहेत.
"मी त्या अजून उघडलेल्या नाहीत. मी सतत त्या वस्तूंना पाहणं पुढे ढकलत आहे," असं 66 वर्षीय आयझेनकॉट यांनी एप्रिल महिन्यात इस्रायली सार्वजनिक रेडिओ 'कान रेशेत बेट' (Kan Reshet Bet) ला सांगितलं.
केवळ गालचा मृत्यूच नव्हे तर गाझा मोहिमेमध्ये त्यांच्या दोन पुतण्यांचं जाणं आणि त्याचबरोबर नेतान्याहू सरकार हमासच्या अभूतपूर्व हल्ल्यांना रोखण्यात अपयशी ठरलं, असं त्यांचं मत आहे.
या सर्व गोष्टींनी आयझेनकॉट यांच्या राजकीय महत्त्वाकांक्षांना अधिक बळ दिलेलं आहे.

फोटो स्रोत, Getty Images
"मी काळ मागे फिरवू शकत नाही," असं त्यांनी या महिन्याच्या सुरुवातीला 'द टाइम्स ऑफ इस्रायल' या वृत्तपत्राला सांगितलं. "गालने जी मोठी किंमत मोजली, त्या त्यागाला पात्र ठरण्यासाठी मी शक्य ते सर्व प्रयत्न करेन," असंही ते म्हणाले.
नेतान्याहू आणि त्यांच्या मंत्रिमंडळाला त्यांच्या कृतींसाठी जबाबदार धरणं, हे त्यांच्या अजेंड्यावर आहे.
7 ऑक्टोबरच्या घटनेनंतर, राष्ट्रीय एकतेचं प्रदर्शन म्हणून आयझेनकॉट यांनी इतर विरोधी नेत्यांसोबत पंतप्रधानांच्या युद्ध मंत्रिमंडळात प्रवेश केला होता.
जून 2024 मध्ये त्यांनी राजीनामा दिला आणि नेतान्याहू यांच्यावर असा आरोप केला की, हमासने हल्ल्यादरम्यान ओलीस ठेवलेल्या व्यक्तींच्या सुटकेसाठी त्यांनी पुरेशी तत्परता दाखवली नाही.
"त्याच्या कार्यकाळात महिला आणि मुलांचं अपहरण झालं, आणि त्यांना परत आणण्यासाठी जे करणे आवश्यक होतं, ते त्यानं जाणूनबुजून केलं नाही," असं त्यांनी 'द टाइम्स ऑफ इस्रायल'ला सांगितलं आहे.
हा दावा नेतन्याहू यांनी वारंवार फेटाळून लावला आहे.
नेतन्याहू यांच्या म्हणण्यानुसार, आयझेनकॉट हे युद्ध मंत्रिमंडळाचा भाग असताना, त्यांनी गाझामधील काही महत्त्वाच्या लष्करी हालचालींना विरोध केला होता.
त्यांच्या मते, आयझेनकॉट यांच्या दृष्टिकोन हमासला कमकुवत करण्यासाठी प्रभावी ठरला नसता.
"मला आठवतंय, जेव्हा आम्ही अजून गाझामध्ये होतो, तेव्हा गादी आयझेनकॉट आणि इतरांनी काय म्हटलं होतं. त्यांनी असं सुचवलं होतं की, आपण सरळ एक करार करावा, ओलिसांची सुटका करून घ्यावी आणि गाझामधून बाहेर पडावं. संपूर्ण गाझामधून बाहेर पडावं," असं नेतान्याहू यांनी जून महिन्यात एका पत्रकार परिषदेत म्हटलं होतं, ज्याचा उल्लेख 'द टाइम्स ऑफ इस्रायल'नं केला आहे.
नेतान्याहू यांनी पुढं म्हटलं की, जर त्या रणनीतीचा अवलंब केला असता, तर "संपूर्ण हमास" आणि युद्धादरम्यान इस्रायलकडून मारले गेलेले त्यांचे उच्चपदस्थ अधिकारी "आजही तिथंच असते, जिवंत असते आणि सत्तेत असते."
'वायनेट न्यूज' (Ynet News) संकेतस्थळाला दिलेल्या अलीकडील मुलाखतीत, आयझेनकॉट यांनी नेतान्याहू यांचा दावा फेटाळून लावला आहे.
त्यांनी पंतप्रधानांना युद्ध मंत्रिमंडळातील चर्चा व मतदानांचे इतिवृत्त (प्रोटोकॉल्स) जनतेसमोर जाहीर करण्याचे आवाहन केले.
निवडणुकीच्या काही दिवस आधी, आयझेनकॉट यांनी निवडून आल्यास 18 महिन्यांच्या आत हमासची सत्ता संपुष्टात आणण्याचा संकल्प व्यक्त केला होता.
आयझेनकॉट यांचं प्राधान्य कशाला असू शकतं?
इस्रायलमधील अत्यंत प्रतिष्ठित पत्रकारांपैकी एक आणि आयझेनकॉ यांच्या राजकीय प्रवासावर लक्ष ठेवून असलेले अभ्यासक नादाव एयाल यांच्या मते, आयझेनकॉट यांना सोसाव्या लागलेल्या वैयक्तिक हानीमुळे त्यांच्या मनामध्ये "एक उद्देश आणि ध्येय" निर्माण झालेलं आहे.
एयाल पुढे म्हणतात की, त्यांच्या 'याशार' पक्षाला नेसेटमध्ये (इस्रायली संसद) अमुक इतक्या जागा मिळाव्यात, ज्यामुळे त्यांना युती करून विद्यमान पंतप्रधानांना सत्तेतून हटवता येईल, केवळ इतकंच हे ध्येय मर्यादित नाहीये.
नेतान्याहूंप्रमाणेच, आयझेनकॉट यांनाही असं वाटतं की गाझासाठीच्या भविष्यातील कोणत्याही नियोजनामध्ये हमासचा समावेश नसावा.
"हे समजून घेणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे की, हमासनं सुरू केलेल्या युद्धामध्ये त्यांचा मुलगा हमासच्या हातून मारला गेला आहे," असं इयाल यांनी बीबीसीला सांगितलं.
या निवृत्त जनरलनं 'टू-स्टेट सोल्युशन'ला (इस्रायलच्या शेजारी पॅलेस्टिनी राष्ट्राला मान्यता देणं) पाठिंबा दर्शवलेला नाही.
इस्रायली माध्यमांनुसार, ऑगस्टच्या उत्तरार्धात त्यांनी असं म्हटलं होतं की, ज्यांना अजूनही या शक्यतेवर विश्वास आहे, ते "भ्रमात" आहेत.
मात्र, त्यांनी पॅलेस्टिनी प्राधिकरणासोबतच्या इस्रायलच्या संबंधांची "पुनर्व्याख्या" करण्याचा आपला मानस व्यक्त केला आहे.
"पॅलेस्टिनी प्राधिकरणाला (व्याप्त वेस्ट बँकमधील) 28 लाख पॅलेस्टिनींवर राज्य करण्याची मुभा मिळायला हवी. मला त्यांच्यावर राज्य करायचं नाही," असं त्यांनी 'द टाइम्स ऑफ इस्रायल'ला ऑक्टोबरमध्ये दिलेल्या मुलाखतीत म्हटलं आहे.

फोटो स्रोत, Anadolu via Getty Images
आयझेनकॉट मुख्य सेटलमेंट ब्लॉक्सच्या (वसाहत गटाच्या) विस्ताराचं समर्थन करतात. अट इतकीच की, तो विस्तार इस्रायली कायदा आणि राष्ट्रीय हितसंबंधांशी सुसंगत असावा.
मात्र, वेस्ट बँकच्या काही भागांत ज्यू वसाहतवाद्यांची उपस्थिती वाढवण्याच्या वादग्रस्त योजनांना त्यांनी विरोध दर्शवला आहे.
विशेषतः जेरुसलेमच्या पूर्वेकडील 'ई1' (E1) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भागात वसाहत विस्तारण्याच्या योजनेच्या विरोधात त्यांनी भूमिका घेतली आहे.
त्यांच्या मनात असलेल्या शंकांमागे आंतरराष्ट्रीय समुदायाकडून उमटलेली नकारात्मक प्रतिक्रिया असल्याचं दिसतं. परंतु, अलीकडेच त्यांनी "यहूदी दहशतवाद्यांना जुडिया आणि सामरियातून (इस्रायलद्वारे व्यापलेल्या वेस्ट बँकसाठी वापरले जाणारे नाव) काढून टाकण्याचं" आश्वासन दिलेलं आहे.
त्यांच्या निवडणूक आश्वासनांपैकी एक म्हणजे 7 ऑक्टोबरच्या हल्ल्यांची चौकशी सुरू करणं. त्यामध्ये इस्रायली सरकारकडून काही त्रुटी राहिल्या होत्या का, याची तपासणी केली जाईल.
देशातील प्रमुख प्रसारमाध्यमांनी असे आरोप प्रसिद्ध केले आहेत की, गाझामधून होऊ शकणाऱ्या संभाव्य हल्ल्याबाबत संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि इजिप्तच्या अधिकाऱ्यांनी नेतान्याहू यांना सावध केलेलं होतं.

फोटो स्रोत, Reuters
पंतप्रधानांनी हे आरोप फेटाळून लावले आहेत आणि ज्या इस्रायली वृत्तपत्रानं सर्वप्रथम हा दावा केला होता, त्याविरुद्ध त्यांनी कायदेशीर कारवाई सुरू केली आहे.
याव्यतिरिक्त, इस्रायलच्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या नेतृत्वाखाली होणारी अधिकृत चौकशीही त्यांनी वारंवार नाकारली आहे.
त्यांचं म्हणणं आहे की, न्यायपालिका त्यांच्या विरोधात पूर्वग्रहदूषित असू शकते.
आयझेनकॉट म्हणतात, "ही निवडणूक म्हणजे जबाबदारी स्वीकारणं आणि जबाबदारीपासून पळून जाणं, यांमधील निवड आहे."
आपल्या 10-सूत्री कार्यक्रमात, आयझेनकॉट यांनी अत्यंत कुशल इस्रायली नागरिकांचे देश सोडून जाण्याचं प्रमाण रोखण्यासाठी एक आपत्कालीन कार्यक्रम सुरू करण्याचं आणि नवीन स्थलांतरितांचं आगमन प्रोत्साहित करण्याचं आश्वासन दिलेलं आहे.
तसेच, त्यांना अति-रूढीवादी ज्यू समुदाय आणि अरब इस्रायली नागरिकांना लष्करी सेवेतून मिळणारी सवलत बंद करायची आहे.
"आम्ही आणखी एक गोष्ट करणार आहोत ती म्हणजे सर्व इस्रायली नागरिकांसाठी एक सार्वत्रिक सेवा कायदा मंजूर करणं. लष्करी, राष्ट्रीय किंवा नागरी सेवा, ज्यामध्ये अरबांसाठी राष्ट्रीय सेवेचाही समावेश असेल," असंही त्यांनी 'द टाइम्स ऑफ इस्रायल'ला सांगितलं आहे.
लष्करी सेवेचा विस्तार करण्याच्या पूर्वीच्या प्रयत्नांमुळे (यामध्ये नेतान्याहू प्रशासनाच्या एका प्रयत्नाचाही समावेश आहे) अति-रूढीवादी समुदायांकडून विरोध सुरू झाला आहे.
आयझेनकॉट यांची पार्श्वभूमी

फोटो स्रोत, Reuters
तिबेरियासमध्ये जन्मलेले आणि इलॅटमध्ये लहानाचे मोठे झालेले आयझेनकॉट हे इस्रायलमधील राजकीय सत्तेची मुख्य केंद्र असलेल्या जेरुसलेम आणि तेल अवीवपासून दूर असलेल्या भागातील आहेत.
त्यांचे आई-वडील मोरोक्कोतून आलेले स्थलांतरित होते. ते 1950 च्या दशकात इस्रायलमध्ये स्थायिक झाले. त्यांची आर्थिक स्थिती सामान्य होती.
मध्य पूर्व आणि उत्तर आफ्रिकेतील देशांतून आलेल्या ज्यू समुदायांना 'मिझराही' (Mizrahi) असं संबोधलं जातं.
या समुदायातील काही राजकारण्यांनी यापूर्वी प्रयत्न केले असले, तरी आजवर कोणताही 'मिझराही' व्यक्ती इस्रायलचा पंतप्रधान झालेला नाही.
'द न्यू यॉर्कर'चे संपादक डेव्हिड रेम्निक यांनी प्रचारादरम्यान आयझेनकोट यांच्यासोबत वेळ घालवला होता. ते म्हणतात की आयझेनकोट स्वत:ला या इस्रायली समाजातील मिझराहीमसारख्या वंचितांचे कैवारी म्हणवून घेऊन नेतन्याहूंच्या भूमिकेला आव्हान देतात.
ही भूमिका नेतन्याहू हे पूर्व युरोपातील ज्यू स्थलांतरितांचे वंशज असून जेरुसलेमच्या एका श्रीमंत वस्तीत वाढले आहेत, या वस्तुस्थितीशी विसंगत वाटते.
इस्रायली माध्यमांच्या वृत्तानुसार, मिझराहिम समुदायानं खरं तर ऐतिहासिकदृष्ट्या लिकुडला पाठिंबा दिला आहे. हा समुदाय आयझेनकोट यांचं वर्णन करण्यासाठी अनेकदा मोरोक्कन अरबी शब्द "डायलिना" ("आमच्यापैकी एक") असं वापरताना दिसतो.
"माझे आई-वडील मोरोक्कोमधून स्थलांतरित झाले होते आणि मला त्यांचा तसेच माझ्या मूळ वारशाचा अभिमान आहे. परंतु, मला सर्वात जास्त आनंद तेव्हा होईल जेव्हा आपण आपल्या 'इस्रायली' असण्याचा अभिमान बाळगू," असं आयझेनकॉट यांनी या वर्षाच्या सुरुवातीला 'चॅनेल 13' या वृत्तवाहिनीला सांगितलं होतं.
लष्करी जीवन

फोटो स्रोत, Reuters
आयझेनकॉट वयाच्या 18 व्या वर्षी इस्रायली सैन्यात भरती झाले. त्यांनी सैन्यात 40 वर्षे सेवा बजावली आणि विविध पदांवरून पदोन्नती मिळवत ते 'चीफ ऑफ स्टाफ' (लष्करप्रमुख) या सर्वोच्च पदापर्यंत पोहोचले.
त्यांनी 2015 ते 2019 या काळात ही जबाबदारी सांभाळली.
2000 च्या दशकात, 'दुसऱ्या इंतिफादा'च्या (पॅलेस्टिनी उठाव) काळात ते वेस्ट बँकमधील इस्रायली दलांचे प्रमुख होते.
चार वर्षे चाललेल्या या उठावात सुमारे 1 हजार इस्रायली आणि 3 हजारहून अधिक पॅलेस्टिनी नागरिकांचा मृत्यू झाला होता.
पुढे आयझेनकॉट 'दाहिये सिद्धांता'शी (Dahieh Doctrine) जोडले गेले.
या सिद्धांतानुसार, ज्या भागांतून इस्रायलवर हल्ले होत असल्याचं मानलं जातं, त्या भागांमधील नागरी पायाभूत सुविधांविरुद्ध प्रचंड लष्करी बळाचा वापर करण्याचं समर्थन केलं जातं.
नेतान्याहू यांच्यावर टीका करत असूनही, आयझेनकॉट यांनी 7 ऑक्टोबरच्या हल्ल्यांनंतर इस्रायलनं दिलेल्या लष्करी प्रतिसादाच्या विरोधात कधीही भाष्य केलेलं नाही, ही गोष्ट देखील लक्षात घेण्याजोगी आहे.
हमासच्या नेतृत्वाखालील या हल्ल्यात सुमारे 1200 लोक मारले गेले आणि 251 जणांना ओलीस ठेवण्यात आलं.
याला प्रत्युत्तर म्हणून इस्रायलनं गाझामध्ये लष्करी मोहीम सुरू केली. त्यामध्ये 74,200 हून अधिक लोक मारले गेले आहेत. ही आकडेवारी हमास-नियंत्रित आरोग्य मंत्रालयाची असून, संयुक्त राष्ट्रांकडूनही ती विश्वासार्ह मानली जाते.
"आम्हाला स्वतःचा बचाव करण्यास भाग पाडण्यात आलं आहे. याची सुरुवात नेमकी कुठून झाली, हे प्रामाणिकपणे पाहायला हवं," असं आयझेनकॉट यांनी 'द टाइम्स ऑफ इस्रायल'ला सांगितलं.
पत्रकार आणि प्रसारक मेहदी हसन यांनी युकेस्थित 'द गार्डियन' वृत्तपत्रात लिहिलं आहे की, "आयझेनकॉट हे नेतन्याहू नाहीत," परंतु ते "वेस्ट बँक आणि गाझा या दोन्ही ठिकाणी विस्तारवादाच्या आणि विध्वंसाच्या त्याच धोरणांना" अनुमती देतील.
इस्रायलमधील 'द इकॉनॉमिस्ट' मासिकाचे वार्ताहर आणि नेतन्याहू यांच्या चरित्राचे लेखक, अन्शेल फेफर म्हणतात की, आयझेनकॉट "शांततावादी (पॅसिफिस्ट) नाहीत".
"मात्र, त्यांची प्रतिमा एक गंभीर व्यक्ती म्हणून आहे. निवडणुकीच्या प्रचारात आतापर्यंत त्यांनी कोणतीही अतिशयोक्तीपूर्ण किंवा अवास्तव आश्वासनं दिलेली नाहीत.
शिवाय, ते उच्चभ्रू पार्श्वभूमीतून आलेले नाहीत, त्यामुळे, त्यांच्यावर चिखलफेक करणं किंवा त्यांची प्रतिमा मलीन करणं कठीण आहे," असंही फेफर यांनी बीबीसीला सांगितलं.
नेतान्याहू यांच्यासमोर थेट आव्हान देणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणून आयझेनकॉट यांचं असं पुढे येणं काहीसे अनपेक्षित होतं, असंही ते नमूद करतात.
"सहा महिन्यांपूर्वीपर्यंत, नेतान्याहू यांना आव्हान देण्याची सर्वाधिक शक्यता माजी पंतप्रधान नफ्ताली बेनेट यांची होती. परंतु, आयझेनकॉट यांनी योग्य वेळी मतदारांच्या मनाचा ठाव घेतल्याचं दिसतं."
आयझेनकॉट यांचे वर्णन अनेकदा 'नेतान्याहू यांच्या अगदी उलट' असं केलं जातं. ते अशा प्रकारचे व्यक्ती आहेत ज्यांना प्रसिद्धीच्या झोतात राहणं आवडत नाही आणि ते एक उत्तम राजकीय वक्तेही नाहीत.
एयाल यांच्या मते, आयझेनकॉट यांना राजकारणी असणंही फारसं आवडत नाही.
राजकीय सौदेबाजीचा खेळ

फोटो स्रोत, Reuters
निवडणुकीच्या सर्वेक्षणांमध्ये आयझेनकॉट यांचा पक्ष चांगली कामगिरी करत असला, तरी 120 जागा असलेल्या 'नेसेट' (इस्रायली संसद) मध्ये त्यांना स्पष्ट बहुमत मिळण्याची शक्यता नाही. बहुमताचे सरकार स्थापन करण्यासाठी 61 जागांची आवश्यकता असते. त्यामुळे राजकीय पक्षांना नेहमीच युतीचं सरकार स्थापन करावं लागलं आहे.
मात्र, बेंजामिन नेतन्याहू हे निवडणुकीनंतरच्या राजकीय खेळीत निष्णात आहेत. 'लिकुड' पक्षाचे नेते म्हणून त्यांनी 10 राष्ट्रीय निवडणुका लढवल्या आहेत आणि सहा वेळा ते युतीचं सरकार स्थापन करण्यात यशस्वी ठरले आहेत.
यामध्ये 2009 च्या निवडणुकीचाही समावेश आहे. त्या वेळी त्यांच्या पक्षाला मुख्य प्रतिस्पर्धी पक्षापेक्षाही कमी जागा मिळाल्या होत्या.
गेल्या काही आठवड्यांत, नेतान्याहू यांच्या प्रचार मोहिमेनं असा युक्तिवाद केला आहे की, सरकार स्थापन करण्यासाठी आयझेनकॉट यांना अरब-नेतृत्वाखालील पक्षांचा पाठिंबा घ्यावा लागेल.
इस्रायलमधील वीस लाखांहून अधिक अरब नागरिक आणि रहिवाशांमध्ये (जे देशाच्या लोकसंख्येच्या सुमारे 20 टक्के आहेत) हे अरब पक्ष लोकप्रिय आहेत.
जनमत चाचण्यांनुसार, प्रमुख चार अरब पक्ष (हदाश, ताअल, बलाद आणि राआम) मिळून नेसेटमध्ये 12 ते 15 जागा जिंकू शकतात.
एका प्रचार व्हीडिओमध्ये पंतप्रधानांनी आयझेनकॉट यांना विचारलं की, "तुम्हाला ज्यू राष्ट्र हवं आहे की पॅलेस्टिनी राष्ट्र?"
आयझेनकॉट यांनी आपल्या सरकारमध्ये अरब पक्षांचा समावेश असण्याची शक्यता जाहीरपणे फेटाळून लावली आहे. परंतु, नेसेटमध्ये नेतान्याहू-विरोधी युती करून अल्पमतातील सरकार स्थापन करण्याच्या पर्यायासाठी त्यांनी दारं पूर्णपणे बंद केलेली नाहीत.
तेल अवीवस्थित राजकीय विश्लेषक डॅलिया शेंडलिन यांनी बीबीसीला सांगितलं की, "नेतान्याहू सत्तेत टिकून राहू शकले आहेत, कारण आपल्या समर्थकांना हे पटवून देण्यात ते यशस्वी ठरले आहेत की, त्यांना मतदान करणं ही जगण्या-मरण्याची बाब आहे."
त्यांच्या मते, यावेळी आयझेनकॉट यांची पार्श्वभूमी पंतप्रधान नेतान्याहू यांच्यासाठी अडचणी निर्माण करू शकते.
"इस्रायली जनतेचा लष्करावर असलेला गाढ विश्वास पाहता, इस्रायलच्या स्थापनेपासूनच लष्करी नेत्यांना जनतेचा मोठा पाठिंबा मिळत आला आहे."
संबंध सुधारणे
आयझेनकॉट यांचा विजय इस्रायल आणि आंतरराष्ट्रीय समुदाय यांच्यातील संबंध सुधारण्यास मदत करेल का?
चॅथम हाऊस येथील इस्रायली आंतरराष्ट्रीय संबंध तज्ज्ञ प्राध्यापक योसी मेकेलबर्ग यांनी बीबीसीला सांगितलं की, तशी शक्यता नक्कीच आहे.
मात्र, त्यांनी सावध केलं आहे की, "रातोरात बदल" होईल अशी अपेक्षा ठेवू नये. तसेच, नेतान्याहू यांच्या जागी दुसरी व्यक्ती येणं म्हणजे इस्रायलकडून सदिच्छा दर्शवली जाईल, याची खात्री देता येणार नाही.
"मला असं वाटत नाही की आयझेनकॉट यांच्या पक्षासह कोणताही विरोधी पक्ष नेतान्याहू यांना स्पष्ट पर्याय देऊ शकतो.
जर आयझेनकॉट विजयी झाले, तर त्यांना वेस्ट बँकमधील ज्यू वस्त्यांबाबत निर्णायक पावलं उचलावी लागतील आणि गाझामधील परिस्थिती सुधारावी लागेल," असं प्राध्यापक मेकेलबर्ग सांगतात.
(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)


![[ photo caption- अफगाणिस्तानमधील लोगार प्रांतातील मुगुलखील खाणीतील क्रोमाइटचे साठे ]](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/660/cpsprodpb/38cc/live/6a668fd0-e230-11f1-a094-5fdc692f3e33.jpg.webp)






















