जेफ्री एपस्टीनची हत्या झाली होती? फॉरेन्सिक एक्सपर्ट काय म्हणाले?

फोटो स्रोत, Rick Friedman/Rick Friedman Photography/Corbis via Getty Images
- Author, टॉम मॅकआर्थर
- Role, बीबीसी न्यूज
- Published
- वाचन वेळ: 5 मिनिटे
(या लेखात अस्वस्थ करणारी माहिती आणि आत्महत्येशी संबंधित उल्लेख आहेत.)
लैंगिक गुन्ह्यांमध्ये दोषी ठरलेल्या जेफ्री एपस्टीनचा तुरुंगात झालेला मृत्यू आत्महत्या नव्हती तर हत्या होती, असं मत एका फॉरेन्सिक (न्यायवैद्य) तज्ज्ञानं व्यक्त केलं आहे.
प्राध्यापक मायकल फ्रीमन यांनी बीबीसी न्यूजनाइटशी बोलताना हे मत मांडलं.
न्यूयॉर्क सिटी मेडिकल एक्झामिनरच्या फाईलचा अभ्यास केल्यानंतर एपस्टीनचा गळा दाबण्यात आला होता, असं आपलं मत असल्याचं त्यांनी सांगितलं. मागच्या बाजूने हे केलं असण्याची जास्त शक्यता असल्याचंही ते म्हणाले.
पण 2019 मध्ये शवविच्छेदन करणाऱ्या डॉक्टरांनी एपस्टीनच्या जखमा आत्महत्येच्या जखमांसारख्या असल्याचा निष्कर्ष काढला होता.
खुनाच्या प्रकरणात आत्मसंरक्षण करताना जखमा झाल्याचा कोणताही पुरावा आढळला नसल्याचं त्यांनी सांगितलं होतं.
10 ऑगस्ट 2019 रोजी न्यूयॉर्कमधील तुरुंगात एपस्टीन मृतावस्थेत आढळला होता. त्यावेळी लैंगिक तस्करीच्या आरोपांखालील खटल्याची तो वाट पाहत होता.
(आत्महत्या ही एक गंभीर मानसिक आणि सामाजिक समस्या आहे. जर तुम्हीदेखील तणावात असाल तर भारत सरकारच्या जीवनआस्था हेल्पलाइन 18002333330 ची मदत घेऊ शकता. तुम्ही तुमच्या मित्रांशी आणि नातेवाईकांशी देखील बोललं पाहिजे.)
मृत्यूचे कारण 'आत्महत्या' सांगितले होते
एपस्टीनच्या शवविच्छेदनावेळी मुख्य वैद्यकीय परीक्षक असलेल्या डॉ. बार्बरा सॅम्पसन यांनी त्याचा मृत्यू आत्महत्येमुळं झाल्याचं स्पष्ट केलं होतं.
"एपस्टीनच्या मृत्यूचं कारण आणि स्वरुप यासंबंधीच्या माझ्या निष्कर्षांवर मी ठाम आहे," असं त्यांनी यापूर्वी म्हटलं आहे.
बीबीसीने या प्रकरणी त्यांची नव्याने प्रतिक्रियाही मागितली आहे.
अमेरिकेतील पोलीस कोठडीत झालेल्या मृत्यूंच्या प्रकरणांमध्ये अॅटर्नी जनरलसाठी मृत्यूच्या कारणाचा शोध घेणारे तज्ज्ञ म्हणून फ्रीमन यांनी काम केलं आहे. या प्रकरणांमध्ये मिनेसोटामधील जॉर्ज फ्लॉइडच्या मृत्यूच्या प्रकरणाचाही समावेश आहे.
सोमवारी संध्याकाळी लंडनमध्ये आपले निष्कर्ष सादर केल्यानंतर, त्यांनी त्यांचं संशोधन आणि न्यूयॉर्क शहर वैद्यकीय परीक्षकाच्या फाईल प्रकाशित केल्या.
फ्रीमन यांनी एपस्टीनचा मृतदेह स्वतः पाहिला नव्हता. वैद्यकीय तपासणी अहवालातील फाईल आणि फोटोंच्या आधारे त्यांनी त्यांचे निष्कर्ष काढले. एपस्टीनचा भाऊ मार्क एपस्टीन यानं त्यांना या फाईल आणि फोटो उपलब्ध करून दिले होते.
मार्क एपस्टीन यांनी कायमच त्यांचा भाऊ म्हणजे जेफ्री एपस्टीनची हत्या झाली असल्याचा दावा केला आहे.
फ्रीमन यांनी हे विश्लेषण स्वतंत्रपणे केल्याचा सांगत मार्क एपस्टीनकडून त्यासाठी पैसे मिळाले नव्हते असंही स्पष्ट केलं आहे. पण तज्ज्ञांनी अद्याप त्यांच्या या संशोधनावर विश्लेषण केलेलं नाही.

फोटो स्रोत, US Department of Justice
बीबीसीबरोबर बोलताना ते म्हणाले की, त्यांनी केलेल्या अभ्यासात त्यांना एपस्टीनवर झालेल्या हल्ल्याच्या खुणा आढळल्या आहेत. त्यात त्यांच्या डाव्या खांद्यावर गंभीर अंतर्गत रक्तस्राव आणि एखाद्या वस्तूनं मारल्यामुळं चेहऱ्यावर झालेल्या जखमांचा समावेश आहे.
एपस्टीनचा गळा फासाने आवळण्यात आला आणि त्यानंतर त्याच फासाच्या मदतीने त्याचा मृतदेह पलंगाला लटकवण्यात आला, असे संकेत पुराव्यांवरून मिळत असल्याचं फ्रीमन म्हणाले.
एपस्टीनच्या गळ्यावर जे फासाचे व्रण होते त्यांच्यावर नखांचेही काही व्रण आढळले, असंही त्यांनी सांगितलं.
त्यांच्या मते, "हे गळा दाबून केलेल्या हत्येसारखं आहे. विशेषतः जर मागून गळा घोटण्यात आला असेल असं. यावरून हेही दिसतं की, पीडित व्यक्तीनं त्याच्या गळ्यातून फास काढण्याचा प्रयत्न केला होता."
"जखमा आणि मृतदेह ज्या अवस्थेत सापडला ते पाहता ते एकमेकांशी मेळ खाणारं नाही. अशा परिस्थितीत एकच शक्यता शिल्लक राहते की म्हणजे हा मृत्यू खुनामुळं झाला असावा."
पण, एपस्टीनच्या मृत्यूनंतर झालेल्या शवविच्छेदनानंतर डॉक्टरांनी न्याय विभागाच्या महानिरीक्षक कार्यालयाला दिलेल्या माहितीनुसार, एपस्टीनच्या जखमा गळा दाबून हत्या करण्यात आलेल्या आत्महत्येपेक्षा गळफास घेऊन केलेल्या आत्महत्येशी मिळत्या जुळत्या होत्या.
गळा दाबून खून करण्याच्या प्रकरणांमध्ये पीडितांच्या मृतदेहांवर आढणारे बचावाच्या जखमांचे कोणतेही पुरावे आढळले नसल्याचंही त्यांनी म्हटलं होतं.
फॉरेन्सिक एक्सपर्ट काय म्हणाले?
फ्रीमन यांच्या मते, कोठडीत असताना गळफास घेऊन झालेल्या मृत्यूच्या प्रकरणाचा तपास करताना, मृतदेह खाली उतरवण्यापूर्वी फोटो काढले गेले असतील अशी अपेक्षा असते.
एपस्टीन तुरुंगात असताना न्याय विभागानं केलेल्या तपासानुसार, त्याला शोधणाऱ्या सुरक्षारक्षकाने तत्काळ दुसऱ्या सहकाऱ्याला मदतीसाठी बोलावलं. त्यानंतर एपस्टीनचा मृतदेह खाली उतरवण्यात आला आणि त्याला शुद्धीवर आणण्याचे प्रयत्न करण्यात आले.
न्याय विभागाच्या एका अहवालानुसार, एपस्टीनच्या मृत्यूपूर्वी एक महिनाआधी त्याला काही काळासाठी आत्महत्या करू नये म्हणून, निगराणीत ठेवण्यात आलं होतं.
जर पुराव्यांचं हे विश्लेषण योग्य असेल तर एपस्टीनची हत्या कोणी केली असेल, असं फ्रीमन यांना विचारण्यात आलं. त्यावर त्यांना "काहीच कल्पना नाही" असं ते म्हणाले होते.

फोटो स्रोत, Getty Images
"यावर माझे काही मत नाही. हा माझ्या तपासाचा भाग नव्हता," असं ते म्हणाले.
फ्रीमन यांना त्यांची मतं एखाद्या षडयंत्राच्या कथेसारखी वाटतात का, असं विचारलं. त्यावर फ्रीमन यांनी, "माझ्या शब्दावर विश्वास ठेवू नका, प्रत्येकाला स्वतःला याची चौकशी करू द्या, हे सांगण्याचं स्वातंत्र्य माझ्याकडे आहे," असं म्हटलं.
"गळा घोटण्यासारख्या दिसणाऱ्या प्रकाराला मी तेच म्हणत असेल आणि ही आत्महत्या नाही असं वाटत असेल आणि तरीही हे षडयंत्रासारखं वाटत असेल तर माझी चूक काय हे मला सांगा."
"मी यावर उघडपणे चर्चा करायला तयार आहे. मी एक अभ्यासक आहे. तथ्यांवर आधारित लोकांची मतं ऐकण्यात मला काही अडचण नाही," असंही ते म्हणाले.
करारामुळे कठोर तुरुंगवासातून बचावला
एपस्टीनला 2008 मध्ये अल्पवयीन मुलीला वेश्याव्यवसायासाठी प्रवृत्त केल्याबद्दल दोषी ठरवण्यात आलं आणि त्यानंतर त्याचं नाव लैंगिक गुन्हेगारांच्या यादीत समाविष्ट करण्यात आलं.
पण एका करारामुळं त्याला कठोर तुरुंगवासाची शिक्षा टाळण्याची संधी मिळाली.

फोटो स्रोत, Rick Friedman/Corbis via Getty Images
अकरा वर्षांनंतर, एपस्टीनवर अल्पवयीन मुलींच्या लैंगिक शोषणासाठी एक नेटवर्क चालवल्याचा आरोप ठेवण्यात आला.
2019 मध्ये, न्यूयॉर्क शहरातील मेट्रोपॉलिटन करेक्शनल सेंटरमध्ये खटला सुरू होण्याची वाट पाहत असताना तो मृतावस्थेत आढळला.
महत्त्वाची सूचना
औषधोपचार आणि थेरपीच्या मदतीने मानसिक आजारांवर उपचार शक्य आहेत. यासाठी तुम्ही मानसोपचारतज्ज्ञांची मदत घेणं गरजेचं आहे. तुम्हाला किंवा एखाद्या परिचित व्यक्तीमध्ये अशा प्रकारच्या मानसिक आजारांची लक्षणं दिसल्यास या हेल्पलाईन नंबरवर संपर्क साधून मदत मिळवू शकता.
- हितगुज हेल्पलाईन, मुंबई - 022- 24131212
- सामाजिक न्याय आणि सशक्तीकरण मंत्रालय -1800-599-0019 (13 भाषांमध्ये उपलब्ध)
- इंस्टिट्यूट ऑफ ह्यूमन बिहेवियर अँड एलाइड सायन्सेस - 9868396824, 9868396841, 011-22574820
- नॅशनल इंस्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अँड न्यूरोसायन्स - 080 - 26995000
- विद्यासागर इंस्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अँड एलाइड सायन्सेस, 24X7 हेल्पलाइन-011 2980 2980
(बीबीसीसाठी कलेक्टिव्ह न्यूजरूमचे प्रकाशन.)

![[ photo caption- अफगाणिस्तानमधील लोगार प्रांतातील मुगुलखील खाणीतील क्रोमाइटचे साठे ]](https://ichef.bbci.co.uk/ace/ws/660/cpsprodpb/38cc/live/6a668fd0-e230-11f1-a094-5fdc692f3e33.jpg.webp)























