Chukwuma Soludo anatala asambodo mmeri ya n'Awka

Mkpuchi Na Eme Ozugbo

1. 15 Eprel 2024Akwụsịtụla Ganduje ị bụ onye pati 'APC' na ‘Ward’ ya

   

   Ebe foto si, ABDULLAHI GANDUJE

   Akwụsịtụla onyeisioche ‘All Progressives Congress’ (APC) bụ Abdullahi Ganduje ị bụ onye pati ahụ na wọọdụ ya dị n’okpuruọchịchị Dawakin Tofa na Kano Steeti.

   Ndị isi ọchịchị wọọdụ Ganduje nke onyeisioche ya bụ Haruna Gwanjo kpuhere nke a n’oge ọ na-agwa ndị ọrụ mgbasaozi okwu na Kano n’ụbọchị Mọnde 15 Eprel 2024.

   Gwanjo sịrị na Ganduje, onye bụụrụ aka na-achị Kano Steeti kwesịrị ịgọpụ onwe ya n’ebubo nrụrụakaego e boro ya banyere akwụkwọ ego Dọla.

   Cheta na ụlọikpe ukwu dị na Kano nọọrọ n’abalị 9 Eprel 2024 tinye abalị 17 Eprel 2024 dịka ụbọchị a ga-ekpe Abdullahi Umar Ganduje, nwunye ya na mmadụ isii ndị ọzọ ikpe n’ihi ebubo izukọrọ ego ọhanaeze.

2. 13 Eprel 2024Ndịagha Naịjirịa ekwuola okwu maka mwakpo e mere n'ụlọọrụ gọvanọ Oyo Steeti

3. 10 Eprel 2024Down-Below: Ihe anyi hụrụ n’ime ogbe ndi omekome n' Umuahia

4. 9 Eprel 2024Ụlọikpe etinyela ụbọchị a ga-ekpe Ganduje ikpe n’ihi ebubo izukọrọ ego ọhanaeze

   

   Ebe foto si, ABDULLAHI GANDUJE

   Ụlọikpe ukwu dị na Kano etinyela abalị 17 Eprel 2024 dịka ụbọchị a ga-ekpe aka chiburu Kano Steeti bụ Abdullahi Umar Ganduje, nwunye ya na mmadụ isii ndị ọzọ ikpe n’ihi ebubo izukọrọ ego ọhanaeze.

   Mmadụ ndị ahụ a kpọrọ aha ga-awụcha n’ụlọikpe n’ihi ebubo mpụ asatọ, ndị gụnyere ịnara ngarị, izukọrọ ego nakwa imefu ego na akụnaụba gọọmenti aghara aghara.

   N’akwụkwọ ahụ a gbara n’ụlọikpe, mmadụ ndị ga-azara ọnụ ha n’ebubo ahụ gụnyere Abdullahi Umar Ganduje, Hafsat Umar, Abubakar Bawuro, Umar Abdullahi Umar, Jibrilla Muhammad, Lamash Properties Ltd, Safari Textiles Ltd na Lesage General Enterprises.

   Gọọmenti Kano Steeti sịrị na ya enwetala ndị akaebe iri na ise ga-agba ama megide mmadụ asatọ ahụ a na-enyo enyo n’ihu ụlọikpe.

   Etinyela abali 17 nke ọnwa Eprel dịka ụbọchị a ga-anụrụ ikpe ahụ n’ihu ọkaikpe Usman Na’aba nke ụlọikpe ukwu Kano Steeti.

   Onye ọkaikpe ukwu Kano Steeti ma bụrụkwa kọmịshọna ikpe ziri ezi bụ Haruna Isah Dederi akọwaala na ọ bụ eziokwu na Ganduje, nwunye ya na mmadụ isii ndị ọzọ ga-awụcha n’ụlọikpe n’ụbọchị ahụ a kpọrọ aha.

5. 9 Eprel 2024Jacob Zuma enwetala mmeri n’ụlọikpe isoro zọọ ọkwa na ntụliakaelu South Africa

   

   Ebe foto si, AFP

   Onyeisiala Saụt Afrịka pụrụ apụ bụ Jacob Zuma enwetala ikike isonye na ntụliakaelu a ga-ahazi na mba ahụ n’ime ọnwa Mee.

   Nke a na-abịa dịka ụlọikpe na-ahụ maka ntụliakaelu tụgharịrị mmachi amachiri ya isoro zọọ ọkwa n'oge ntụliakaelu.

   N’ime ọnwa gara aga, ụlọọrụ na-ahazi ntụliakaelu na Saụt Afrịka machiri Zuma isonye na ntụliakaelu maka ịgbanahụ amamiikpe ụlọikpe.

   Zuma, onye gbara afọ 81 bụ onye nọ kemgbe na-achụ nta vootu n’okpuru pati ọhụrụ bụ uMkhonto we Sizwe (MK).

   Dịka onye amabu ama na pati ji ọkwa ọchịchị ugbua na Saụt Afrịka bụ ‘African National Congress’ (ANC), Zuma bụ onye aha ya na-eko achịcha ma bụrụkwa onyeisiala malite n’afọ 2009 ruo 2018 bụ mgbe ọ rịturu n’ọkwa ọchịchị n’ihi ebubo mpụ na nrụrụakaego.

   A tụrụ ya mkpọrọ ọnwa iri na ise n’afọ 2021 n’ihi na ọ jụrụ ịgba akaebe n’oge a na-enyocha ya maka mpụ na nrụrụakaego, mana ka osiladị ọ gara mkpọrọ naanị ọnwa atọ n’ihi ọnọdụ ahụike ya.

6. 9 Eprel 2024Naịjirịa eweghachitela $24m site na nnyocha Betta Edu

   

   Ebe foto si, Getty Images

   Ulọọrụ na-ebu agha megide mpụ na nrụrụakaego na Naịjirịa bụ Economic and Financial Crimes Commission maọbụ EFCC n’ịchafụ Bekee ekwuola na Naịjirịa eweghachitela ijeri Naịra iri atọ ($24m; £19m) dịka akụkụ nnyocha a na-eme mịnịsta akwụsịtụrụ ọrụ.

   Ego ndị ahụ ka enyopuru n’akpaego karịrị iri ise.

   Mịnịsta na-ahụ maka ọrụ obi ebere na mbelata ụbịam ọnụntụ bụ Betta Edu bụ onye akwụsịtụrụ ọrụ n’ọnwa Jenụwarị n’ihi ebubo itinye ego ọhanaeze dị $640,000 n’akpaego nke onwe ya.

   Onyeisiala Tinubu nọọrọ mgbe ahụ nye iwu ka e mee nnyocha na mịnịstrị ya.

   N’oge ahụ, Dr Edu gbara afọ 37 gọrọ aka na ụkwụ ya n’ebubo nrụrụakaego ahụ e boro ya.

   Ụlọọrụ ya kwuru na o nyere nkwado ka akwụbanye ego n’akpaego nkịtị nke na-abụghị nke ya maka ‘ikesaara ndị ogbenye na ndị ụwa na-atụ n’ọnụ.”

   N’oge nnyocha ahụ fọdụrụ ihe ntakịrị ka o ruo izuụka isii, EFCC kwuru na ya achọtala ‘ọtụtụ akụkụ’ n’okwu ahụ nke ọ ga-enyocha.

   “Ka ọ dị ugbua, anyị na-enyocha akpaego karịrị iri ise anyị nyopuru ego ndị ahụ n'ime ya. Nke ahụ abụghị egwu ụmụaka. Nke ahụ bụ nnukwu ihe,” ya ka onyeisioche EFCC bụ Ola Olukoyede kwuru n’ozi ụlọọrụ ya wepụtara na nso nso a.

   Ọ gwara ụmụafọ Naịjirịa ndị na-achọ iti aka n’obi ka ha nye ụlọọrụ ya ohere ịpịakọta nnyocha ha.

   O kwuru sị “anyị na-eleba anya n’ọtụtụ nchọpụta ndị anyị nwetara n'oge anyị na-eme nnyocha. Ya bụrụ maka ịhụ ndị mmadụ n’ụlọmkpọrọ, ọ dị mma ka ha chere, ihe niile nwere usoro esi eme ya.”

   Olukoyede sịrị na ego ndị ahụ eweghachitere ‘abaalarị n’akpaego gọọmenti etiti Naịjirịa.”

   Ịkwụsịtụ onye mịnịsta ọrụ bụ ihe rara ahụ omume na Naịjirịa.

7. 8 Eprel 2024Rwanda Genocide: Alọghịchịrị m n'ụlọ kamgbe afọ 30 m gbara ọsọndụ n'ihi ogbugbu agbụrụ

8. 3 Eprel 2024N'ihi nnyocha mpụ: Nosiviwe Mapisa agbaala arụkwaghịm

   

   Ebe foto si, Getty Images

   Onyeisioche ụlọomeiwu Saụt Afrịka bụ Nosiviwe Mapisa-Nqakula agbaala arụkwaghịm dịka ndị uweojii wụchara n’ụlọ ya n’oge a na-enyocha ya maka ebubo mpụ.

   Mapisa-Nqakula bụ onye a na-ebo ebubo ịnara ngarị maka ịnyepụ ọrụngo n’oge ọ bụụrụ minister nchekwa.

   Ọ gọọla aka na ụkwụ ya n’ebubo ahụ ma kwuo na ihe mere o ji gbaa arụkwaghịm “enweghị ụzọ ọbụla o siri bụrụ ịnabata na aka ya adịghị ọcha.”

   O kwuru na dabere etu nnyocha ahụ siri dị oke mkpa na ya agaghị agakwa n’ihu n’ọrụ ya dịka onyeisioche ụlọomeiwu.

   Nwaanyị ahụ gbara afọ 67, onye sooro buo agha megide ịkpa oke bụụrụ onyeisioche ụlọomeiwu n’afọ 2021 mana tupu mgbe ahụ, ọ bụụrụ minista nchekwa ruo afọ asaa.

   N’izuụka gara aga, ndị ọkaikpe Mapisa-Nqakula gbara akwụkwọ arịrịọ iji chọọ ka ụlọikpe nye iwu ga-akwụsị ndị ọrụ nchekwa ịnwụchi ya dịka ha kwuru na nke ahụ ga-emechu ya ihu.

   N’ụbọchị Tuzde 2 Eprel 2024, ndị ọkaikpe jụrụ ịnabata arịrịọ ahụ dịka ha sịrị na okwu ahụ abụghị nke bịara na mberede ebe ha na-apụghị atụ anya nnwuchi nke na-emebeghị eme.

   Ozi sitere n’akwụkwọ akụkọ Business Day na-ekwu na a na-ebo Mapisa-Nqakula ebubo ịnapụ otu onye nwere ụlọọrụ ego ruru $120,000 (£96,000) iji nye ya ikike ibuga ngwa ndịagha mba Saụt Afrịka.

9. 3 Eprel 2024E duola Bassirou Diomaye Faye n'iyi ọrụ dịka Onyeisiala ọhụrụ nke mba Senegal

10. 3 Eprel 2024'Students loan': Tinubu abịanyela aka n’iwu maka ego mgbazinye ụmụakwụkwọ

    

    Onyeisiala Bola Tinubu abịanyela aka n’iwu maka ego mgbazinye ụmụakwụkwọ.

    Onyeisiala mere nke a n’obi ọchịchị Naịjirịa dị n’Abuja n’ụbọchị Wenezde 3 Eprel 2024.

    Atụmatụ iwu ahụ akpọkwasara ‘mkpebi maka ịgbanwe iwu ga-arọpụtara ụmụakwụkwọ ego mgbazinye nke afọ 2024' bụ nke ekepụtara iji hiwe akpaego a ga-eji kwadoo ụmụakwụkwọ ndị nọ n’ụlọakwụkwọ dị elu.

    N’ime ọnwa Nọvemba 2023, ụlọomeiwu Naịjirịa kwadọrọ atụmatụ iwu ahụ bụ nke chọrọ ka ehiwe ụkpụrụ a ga-eji na-agbazinye ụmụakwụkwọ Naịjirịa ego.

    Dịka onyeisi ndị ọrụ n’obi ọchịchị Naịjirịa bụ Femi Gbajabiamila siri kwuo, iwu ọhụrụ a bụ ụdị ya nke mbụ na Naịjirịa dịkwa ka ọ ga-enye aka ịhụ na enweghị nwaafọ Naịjirịa ọ bụla agọnarịrị ohere agụmaakwụkwọ.

11. 3 Eprel 2024Ahọpụtala Sonko dịka Prime Minister Senegal

    

    Ebe foto si, Ousmane Sonko/Facebook

    Onyeisiala Senegal ọhụrụ bụ Bassirou Diomaye Faye ahọpụtala onye ndu pati kachasị ukwuu na-agba gọọmenti mba ahụ ụkwụ bụ Ousmane Sonko dịka Praịm Minista.

    Ousmane Sonko bụ onye zụlitere Faye n’igwu ndọrọndọrọ ọchịchị dịkwa ka a tụrụ ha bụ mmadụ abụọ mkpọrọ tupu ahazie ntụliakaelu n’ọnwa Maachị.

    Onyeisiala pụrụ apụ bụ Macky Sall nyere ha mgbaghara tinyere ọtụtụ ndị ọzọ a tụrụ mkpọrọ maka okwu ndọrọndọrọ ọchịchị.

    Obi ọchịchị Senegal zipụrụ ozi n’ọbaozi X kwuo sị “n’ime awa ole na ole educhara Faye n’iyi ọrụ, ọ họpụtala Sonko dịka Praịm Minista.”

    Sonko bụ onye a kpọrọ aha na mbụ dịka onye ga-eji aha pati na-agba gọọmenti ụkwụ zọọ ọkwa onyeisiala tupu anwụchie ya ma kwupụta ya dịka onye na-etozughị oke isoro zọọ ya bụ ọkwa.

    N’okwu ya dịka educhara ya n’iyi ọrụ n’ụbọchị Tuzde 2 Eprel 2024, Faye kwuru na Senegal ga-abụ mba olileanya nke ọchịchị ọhakarasị ya ga-agbasikwu ike.

12. 1 Eprel 2024Senegal First Ladies: Lee ndị nọrọla dịka isinwaanyị mba Senegal kemgbe afọ1960

13. 1 Eprel 2024Ebe ndị uweojii kụsara akwụ ndị Ipob/ESN n'Ọwụwa Anyanwụ n'izu a

14. 1 Eprel 2024Ngagharịiwe megide Benjamin Netanyahu akpọtụọla na Israel

15. 28 Maachị 2024Ndị ojiegbe awakpoola ndị uweojii n’Anambra Steeti

    

    Ndị ojiegbe awakpoola ụlọọrụ ndị uweojii dị n’Ogbu nke Anambra Steeti.

    Akụkọ kwuru na njinji ahụ jiri n’ụbọchị Mọnde 25 Maachị 2024 mgbe ọ kụrụ ihe dịka elekere 2 nke ime abalị.

    Dịka akụkọ anyị nwetara siri kwuo, ndị uweojii nọ n’ọrụ n’abalị ahụ gbara mbọ iguzogide ndị ojiegbe ahụ dịka ha kwakọrịtara onwe ha mgbọ ọtụtụ oge.

    Ozi rutere anyị aka kwuru na ndị uweojii mmadụ abụọ tụfuru ndụ ha n’oge mwakpo ahụ.

    Ka osiladị, ọnụ na-ekwuru ndị uweojii Anambra Steeti bụ Tochukwu Ikenga gwara BBC Igbo na ndị ojiegbe wakporo ụlọọrụ ndị uweojii dị n’Ogbu nke Anambra Steeti n’eziokwu mana ndị uweojii na-agba mgbọ ịchọpụta ndị kpara arụ ahụ ma nwuchie ha.

    O kwukwara na ndị uweojii Anambra Steeti ga-ewepụtara ọhanaeze ozi rijuru afọ banyere njinji ahụ n’oge na-adịghị anya.

16. 27 Maachị 2024Labour Party: Julius Abure abaghachila n'ọkwa

    

    Ebe foto si, Labour Party/Facebook

    Ahọpụtagharịala Julius Abure dịka onyeisioche Labour Party.

    Ndị nnọchiteanya niile bịara nnukwu ọgbakọ Labour Party haziri jiri otu olu kwuo na ọ bụ Abure ka ha chọrọ.

    Ọ bụ n’ụbọchị Wenezde 27 Maachị 2024 ka Abure tuuru ugo mmeri na nnukwu ọgbakọ ntuliakaelu Labour Party haziri na Nnewi nke Anambra Steeti.

    Onyeisioche nnukwu ọgbakọ ahụ ma bụrụkwa osote aka na-achị Abịa Steeti bụ Ikechukwu Emetu kwupụtara Abure dịka onye nwetara mmeri.

    Cheta na Julius Abure na ndị isi otu jikọtara ndị ọrụ Naịjirịa bụ NLC nọ kemgbe izuụka ole na ole na-enwe nghọtahie dịka ha kpọrọ oku ka ọ gbatuo n’ọkwa.

17. 26 Maachị 2024Etu mba Senegal si wee nabata Bassirou Diomaya Faye ka o meriri ntuliaka

18. 22 Maachị 2024Abia Pension law: Alex Otti ọ napụrụ Ikpeazu, T.A Orji na Uzor Kalu ara n'ọnụ?

19. 21 Maachị 2024Alex Otti akwụsịla ndị gọvanọ pụrụ apụ ịnara 'pension' n'Abịa Steeti

    

    Aka na-achị Abịa Steeti bụ Alex Otti abịanyela aka n’iwu iji machie ịkwụ ndị gọvanọ Steeti ahụ pụrụ apụ na ndị osote ha ụgwọ ndị lara ezumiike nka ọrụ bụ pension.

    Ọ bụ n’ụbọchị Tọzde 21 Maachị 2024 ka Gọvanọ Otti bịanyere aka n’iwu ahụ bụ nke a maara ugbua dịka ‘Abia State Governors and Deputy Governors Pensions (Repeal) Law 2024’.

    N’oge ọ na-abịanye aka n’iwu ahụ, Gọvanọ Otti kwuru na gọọmenti abụghị maka mmasị nke onwe n’ihi na mmasị nke onwe na-ebibi gọọmenti.

    Dịka o siri kwuo “tupu iwu ọhụrụ a apụta, ọtụtụ mmadụ ndị na-eso ihe anyị na-eme ghọtara na anyị agaghị agakwa n’ihu na-akwụ ndị ọchịchị pụrụ apụ ụgwọ ndị lara ezumiike nka ọrụ na ego mmachi akpa ndị ọzọ.”

    Cheta na ọ bụ n’ụbọchị Tuzde 19 Maachị 2024 ka ụlọomeiwu Abịa Steeti nọọrọ bufee atụmatụ iwu nke kachapụrụ iwu nke dị adị na Steeti ahụ bụ nke nyere ndị gọvanọ Steeti ahụ pụrụ apụ na ndị osote ha ikikere ịnara ụgwọ ndị lara ezumiike nka ọrụ.

20. 20 Maachị 2024Ụlọomeiwu Abịa Steeti akwụsịla ndị gọvanọ pụrụ apụ ịnara 'pension'

    

    Ebe foto si, Abia State House of Assembly/Facebook

    Ụlọomeiwu Abịa Steeti ebufeela atụmatụ iwu iji kwụsị ndị gọvanọ Steeti ahụ pụrụ apụ na ndị osote ha ịnara ụgwọ ndị lara ezumiike nka ọrụ bụ pension.

    Ọ bụ n’ụbọchị Tuzde 19 Maachị 2024 ka ụlọomeiwu ahụ bufere atụmatụ iwu nke kachapụrụ iwu kwadoro ndị gọvanọ Abịa Steeti pụrụ apụ na ndị osote ha ịnara ụgwọ ọnwa ndị lara ezumiike nka ọrụ.

    Atụmatụ iwu ọhụrụ ahụ akpọkwasara H.A.B 11 ga-ahụ na e nwere iwu ọhụrụ ga-akachapụ atụmatụ iwu ‘Abia State Governors and Deputy Governors Pensions Law No 4 of 2001’ bụ nke nyeburu ndị gọvanọ Abịa Steeti pụrụ apụ na ndị osote ha ikikere ịnara ụgwọ ndị lara ezumiike nka ọrụ.

    N’oge ọ na-ebufe atụmatụ iwu ahụ, onyeisioche ụlọomeiwu Abịa Steeti bụ Rt. Hon. Emmanuel Emeruwa kwuru na iwu ọhụrụ ahụ ga-enye aka belata ego Steeti ahụ na-emefu n’usoro ọchịchị ma hụkwa na etinyere ego ndị ahụ n’ọrụ mmepe dị iche iche.

    N’oge BBC Igbo kpọtụụrụ onye omeiwu na-anọchị anya Abịa Sentralụ n’ụlọomeiwu Abịa Steeti bụ Hon. Chinasa Anthony, ọ sịrị “ee nke ahụ bụ eziokwu.”

    A ga-ezigaara aka na-achị Abịa Steeti bụ Alex Otti atụmatụ iwu ahụ ka ọ bịanye aka na ya.

    Ngwangwa ọ bịanyechara aka na ya, ihe a ga-akpọzi iwu ahụ ga-abụ ‘Abia State Governors and Deputy Governors Pension (repeal) Law 2024’.