Lý do ông Hun Manet tuyển con của lãnh đạo đối lập làm đặc phái viên

Khi Quốc vương Norodom Sihamoni bổ nhiệm bà Kem Monovithya làm đặc phái viên cho Thủ tướng Hun Manet, sự việc đã gây được nhiều chú ý.

Bà Monovithya là cựu quan chức cấp cao thuộc phe đối lập và là con gái của ông Kem Sokha, lãnh đạo phe đối lập và đối thủ chính trị của ông Hun Sen - Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia - được ân xá vào tháng Năm.

Chức đặc phái viên có cấp bậc tương đương bộ trưởng.

Báo Khmer Times dẫn lời người phát ngôn của đảng cầm quyền cho rằng quyết định bổ nhiệm này là cơ hội để một chính khách tài năng thuộc thế hệ trẻ đóng góp cho đất nước.

Trong khi đó, một số chuyên gia nhận định rằng không nên xem quyết định đó là biểu hiện của hòa giải chính trị.

Hãng tin Reuters hôm 18/8 cho biết quyết định bổ nhiệm được đưa ra theo yêu cầu của ông Hun Manet.

Động thái này được đánh giá là "có thể có ý nghĩa quan trọng ở Campuchia, nơi các chính phủ phương Tây và các nhóm nhân quyền từ lâu đã cáo buộc đảng cầm quyền Nhân dân Campuchia độc chiếm chính trường bằng cách đàn áp phe đối lập, điều mà đảng này phủ nhận."

Hôm 18/8, bà Kem Monovithya đã chia sẻ một bức thư trên trang Facebook cá nhân, bày tỏ lòng biết ơn Quốc vương Norodom Sihamoni vì đã tin tưởng bổ nhiệm bà.

Bốn ngày trước đó, bà đã chia sẻ hình ảnh chụp chung với ông Hun Manet cùng lời bình: "Khi đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu, chúng ta có thể cùng nhau hợp tác để mang lại nhiều thành tựu cho đất nước".

Cùng ngày, Thủ tướng Hun Manet, con trai ông Hun Sen, trên Facebook cá nhân gọi bà Kem Monovithya là "em gái", đồng thời nói thêm hai người cùng một "thế hệ chính khách mới" và khẳng định họ "có những lĩnh vực chung có thể sát cánh và hợp tác vì lợi ích tối cao của đất nước, đặc biệt là trên trường quốc tế".

'Không liên quan đến cha tôi'

Bà Kem Monovithya hôm 19/8 nói với hãng tin AFP trong một email rằng việc bà được bổ nhiệm làm đặc phái viên cho ông Hun Manet "không hề liên quan gì đến cha tôi".

"Những khác biệt về chính trị là một chuyện; trách nhiệm của chúng ta đối với Campuchia lại là chuyện khác", bà Monovithya khẳng định với AFP.

Quyết định bổ nhiệm được đưa ra sau khi bà Monovithya, ông Kem Sokha và ông Hun Sen gặp nhau vào cuối tuần trước.

"Chúng tôi đã nói chuyện liên tục trong ba giờ (từ 9 giờ sáng đến 12 giờ trưa), thảo luận về nhiều vấn đề, đặc biệt là với cháu gái tôi, Kem Monovithya, người thực sự là một nguồn nhân lực quý giá cho quốc gia," cựu Thủ tướng Hun Sen viết trên trang Facebook cá nhân hôm 27/8.

Nhiệm vụ của đặc phái viên mới

Thủ tướng Hun Manet tại một hội nghị hôm 19/8 cho biết Đặc phái viên Kem Monovithya sẽ đảm nhận các công việc liên quan đến thu hút đầu tư và vấn đề biên giới, theo trang tin Fresh News.

Ông Manet cũng khẳng định quyết định bổ nhiệm bà là một nỗ lực nhằm thúc đẩy đối thoại và hòa giải dân tộc.

"Những ai muốn đóng góp cho Campuchia đều được chào đón bất kể họ thuộc đảng phái chính trị nào", ông phát biểu tại Viện Giáo dục Quốc gia ở thủ đô Phnom Penh.

"Cô ấy muốn hỗ trợ chúng ta trong việc xúc tiến đầu tư cũng như giải quyết các vấn đề biên giới," ông cho hay.

Vị thủ tướng cũng đánh giá cao các mối quan hệ quốc tế của bà Kem Monovithya, đồng thời tin rằng những kết nối này nên được tận dụng để thúc đẩy lợi ích quốc gia thay vì dùng vào những lời chỉ trích làm tổn hại đến uy tín của Cambodia, theo Khmer Times.

Bà Kem Monovithya nói với AFP rằng bà sẽ tập trung vào "các vấn đề quốc tế", với trọng tâm là phát triển kinh tế và "bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Campuchia".

Bà cáo buộc các khu vực biên giới Campuchia bị "lực lượng quân đội Thái Lan chiếm đóng bất hợp pháp", ám chỉ việc căng thẳng ở khu vực biên giới Campuchia và Thái Lan đã bùng phát thành xung đột hồi tháng 7/2025 và kéo dài âm ỉ trong nhiều tháng.

Trong khi đó, giới quan sát chính trị cảnh báo không nên vội coi quyết định bổ nhiệm này là dấu hiệu của một quá trình hòa giải chính trị rộng lớn hơn.

"Gia đình Kem đã đàm phán để có được vị trí trong chính phủ và tự do cho chính họ," AFP dẫn lời cựu lãnh đạo phe đối lập Mu Sochua.

Nhưng "tù nhân chính trị" và các thành viên đối lập địa phương bị giam giữ không nằm trong "thỏa thuận chính trị" này, bà cho biết.

"Chúng ta cần phân biệt rõ ràng giữa sự hòa giải giữa các gia tộc chính trị với sự hòa giải của toàn bộ hệ thống chính trị," ông Sophal Ear, một nhà khoa học chính trị người Mỹ gốc Campuchia kiêm giáo sư tại Đại học Bang Arizona, nhận định với trang CambojaNews.

Ông cho rằng đảng CPP cầm quyền đã thu hút được bà Monovithya, vốn là một người có uy tín trên trường quốc tế, trong khi gia đình ông Kem Sokha có được vị thế kết nối và gỡ bỏ được áp lực sau gần một thập kỷ đối đầu căng thẳng.

Dù đã được ân xá vài tháng trước, ông Sokha thực chất vẫn bị cấm hoạt động chính trị suốt đời.

Ông Sophal lưu ý việc gỡ bỏ lệnh cấm đó mới thực sự là tín hiệu cho một thỏa thuận chính trị, đồng thời nói thêm rằng bà Monovithya có thể trở thành cầu nối cho mối quan hệ mới giữa gia đình bà và đảng cầm quyền.

Bà Kem Monovithya là ai?

Bà Kem Monovithya sinh năm 1981, từng là một thành viên trong ban lãnh đạo của Đảng Cứu quốc Campuchia.

Theo thông tin từ Hội các Đảng Dân chủ và Tự do Châu Á (CALD) có trụ sở ở Philippines từng mời bà làm diễn giả tại một hội thảo, bà có bằng Cử nhân Quản trị kinh doanh tại Đại học San Jose State ở Mỹ và bằng Thạc sĩ Kinh tế kinh doanh tại Đại học Amsterdam ở Hà Lan.

Bà từng làm việc với các tổ chức nhân quyền và các định chế phát triển như Ngân hàng Thế giới tại Washington, D.C.

Bà bắt đầu tham gia chính trị năm 12 tuổi khi hỗ trợ chiến dịch tranh cử của cha mình năm 1993 - cuộc bầu cử đầu tiên sau thời kỳ chuyển tiếp của Liên Hợp Quốc tại quốc gia này.

Năm 2006, ở tuổi 25, bà trở thành một nhân vật nổi bật khi dẫn dắt chiến dịch quốc tế vận động trả tự do cho cha và các nhà hoạt động nhân quyền khác bị giam giữ.

Sau khi CNRP bị Tòa án Tối cao Campuchia giải thể năm 2017 và cha bà bị bắt, Monovithya trở thành một trong những tiếng nói đối ngoại đáng chú ý của phe đối lập, vận động tại Mỹ, châu Âu và các nước khác kêu gọi trả tự do cho cha và duy trì áp lực quốc tế đối với chính phủ Campuchia.

Sau khi ông Kem Sokha được ân xá gần đây, thông tin bà đã có những cuộc đối thoại trực tiếp với gia đình ông Hun Sen được công khai.