Британия янги бош вазири Киевда янги кучли қуролни ваъда қилди - у нима ва Россия муносабати қандай?

Украина президенти Владимир Зеленский Буюк Британиянинг дастагини эътироф этувчи мукофотни Бош вазир Анди Бернхамга топширар экан, Украина Россияга «бўйсунмаслиги»ни таъкидлади.

«Украиналиклар царлар ва ҳукмдорлар оёғи остидаги тошлар бўлмайди. Украиналиклар бўйсунмайди», — деди Зеленский Киевдаги София собори олдида Украинанинг 35 йиллик Мустақиллик кунига бағишланган нутқида.

Зеленский ҳарбий хизматчиларга мукофотлар топширди, шунингдек, Россиянинг босқини оқибатида бошланган урушда ҳалок бўлган аскарларнинг оила аъзоларига марҳумлар номидан мукофотлар топширилди.

У маросимда иштирок этган жаҳон етакчиларига ҳам фахрий мукофотлар берди. Улар орасида Бернхамга топширилган «Британия халқига фахрий эътироф — Украина халқининг миннатдорлиги» номли мукофот ҳам бор.

Анди Бернхам Буюк Британия бош вазири сифатидаги биринчи хорижий сафари доирасида Украинанинг пойтахти Киевга борди.

У Украинанинг Россияга қарши қаршилигини Британиянинг нацистлар Германиясига қарши курашига қиёс қилди ва қиш фасли олдидан Киевга ҳаво мудофаасини кучайтиришда ёрдам беришга ваъда берди.

«Россиянинг мамлакатимизга қаратилган жирканч таҳдидларига қарамай, биз Украинани қўллаб-қувватлашда давом этамиз», — деди Бернхам Украинанинг 35 йиллик мустақиллиги муносабати билан сўзлаган нутқида.

«Айни пайт Россияга босимни давом эттириш, унинг бу ноқонуний урушни молиялаштириш имкониятларини чеклаш вақтидир», — деди у.

Халқаро майдондаги биринчи йирик нутқида Бернхам шундай деди: «Украина халқининг улкан куч-қудрати ҳақиқатан ҳам ҳайратланарли. Украина Европанинг ҳимоячиси бўлиб келди. У бизнинг хавфсизлигимиз учун юк эмас, балки Европани хавфсиз сақлашнинг олдинги сафида турибди.Украина халқи нафақат бизнинг доимий қўллаб-қувватлашимизга, балки миннатдорчилигимиз ва ҳурматимизга ҳам лойиқ».

Ташриф Украина мустақиллигининг Совет Иттифоқидан ажралиб чиққанидан кейинги 35 йиллигига тўғри келмоқда. Британия бош вазири ташриф давомида Украина Британиянинг Storm Shadow қанотли ракетаси асосида ўз ракета моделларини ишлаб чиқаришни бошлаши бўйича келишувни эълон қилади.

Россия муносабати

Россия Британиянинг Украинага Scalp узоқ масофали ракеталарини ишлаб чиқаришда қўлланиладиган Британияда ишлаб чиқарилган компонентлар ҳақидаги махфий маълумотларни бериш қарорини «оловга ёқилғи қўшиш», дея тасвирлади.

Бернхамнинг Киевга ташрифи ва Британиянинг янги ракета ёрдами ҳақидаги саволларга жавоб берган Кремль матбуот котиби Дмитрий Песков Британия Украина томонида «бу урушда иштирок этаётганини» айтди.

«Британия методик равишда ва мунтазам тарзда оловга ёқилғи қўшмоқда ҳамда тинчлик жараёнидаги ҳар қандай илгарилашнинг олдини олиш учун мунтазам тарзда режалар тузмоқда», — деди Песков.

Песков, шунингдек, Россия ҳарбийлари ҳар қандай ракета ишлаб чиқариш объектларининг жойлашувини аниқлаш ва уларни йўқ қилиш учун аллақачон тизимли равишда маълумот тўплаётганини журналистларга маълум қилди.

Бош вазир Бернхам Киевда Украинага ёрдам кўрсатаётган 35 дан ортиқ давлатни бирлаштирган «кўнгиллилар коалицияси»нинг биринчи йиғилишига раислик қилади.

У Украина халқига Британиянинг дастаги ўзгармаслигини, бу ёрдам қанча вақт талаб этилса, шунча давом этишини ва Россиянинг Буюк Британияга таҳдидлари Лондоннинг қатъиятини янада кучайтиришини шахсан етказмоқчи эканини айтди.

Британия Украинага лойиҳалаш ҳужжатларини беришни режалаштираётган узоқ масофага учувчи ракета Россия ҳудудида тахминан 241 километр ичкаридаги нишонларни уришга қодир. Бу Украинанинг узоқ масофали дронлари имкониятидан камроқ, аммо халқаро ҳамкорларнинг қурол-яроғ технологияларини бўлишишга тайёрлигини кўрсатувчи муҳим қадам ҳисобланади.

Украина АҚШнинг Patriot ракета мудофаа тизимлари бўйича ҳам худди шундай қадамни кутмоқда. Киев Россиянинг баллистик ракеталари ҳужумларидан ҳимояланиш учун бундай тизимларга жуда муҳтож.

Украина мудофаа вазирининг собиқ ўринбосари Украина баллистик ракеталарининг дастлабкилари Москва яқинидаги нишонларга етиб борганда ва Россия жамияти урушдаги ўзгаришни ҳис қилганда, бу «урушда бурилиш ясайдиган воқеа» бўлишини айтди.

Истеъфодаги генерал-майор Владимир Гаврилов BBC'нинг Today дастурига берган интервьюсида Британия ракета тизимлари ҳақидаги разведка маълумотларини Украинага бериши мамлакатнинг Россия ҳудудига чуқур зарба бериш имкониятларини оширишини билдирди.

Унинг сўзларига кўра, Украинадаги янги баллистик ва қанотли ракеталар Россиянинг мудофаа саноати энг кўп жамланган Москва ва Санкт-Петербург яқинидаги муҳим нишонларга зарба бериш имконини беради.

Гаврилов, шунингдек, Украина узоқ ва ўрта масофали дронлар ишлаб чиқаришни сезиларли даражада ошира олганини ва россияликлар зарбаларга нисбатан бошқача муносабат билдира бошлаганини таъкидлади.

Франция Украинага узоқ масофали Scalp ракеталарини ишлаб чиқариш имконини беришда биринчи бўлганди.

Франция президенти Эммануэл Макрон аввалроқ Киевга Франция ва Британия ҳамкорлигида ишлаб чиқилган узоқ масофали Scalp қанотли ракеталарининг лойиҳалаш ҳужжатларини беришга рози бўлганди. Британияда бу ракета Storm Shadow номи билан танилган.

Энди Буюк Британия ҳам Франция изидан боряпти.

Баъзилар бу қадамни 2023 йилдаги вазият билан таққослаши мумкин. Ўша йили Украинага Storm Shadow ракеталарини биринчи бўлиб Британия берган, ортидан Франция ҳам шундай қарор қабул қилган эди.

Умумий ҳисобда Британия Украинага Франциядан кўра кўпроқ ҳарбий ёрдам кўрсатган.

Украина учун энг муҳими нафақат ёрдамнинг ўзи, балки Ғарб давлатлари мураккаб ҳарбий технологияларни ўзаро бўлишишга тайёр эканини кўрсатувчи сигналдир.

Бу масалада эса калит Европа эмас, АҚШ қўлида. Чунки Patriot тизими АҚШда ишлаб чиқарилади.

Узоқ масофали Scalp ракетаси 1 300 килограмм оғирликда ва узунлиги 5,10 метр. У Россия ҳудудига тахминан 241 километр ичкаридаги нишонларни уриши мумкин. Бу Украинанинг узоқ масофали зарба берувчи дронлари имкониятидан камроқ, аммо халқаро ҳамкорларнинг қурол-яроғ технологияларини бўлишишга тайёрлигини кўрсатувчи муҳим қадам.

Ишлаб чиқарувчи компания маълум қилишича, ракеталар олдиндан белгиланган, ҳаракатсиз нишонларни йўқ қилиш учун мўлжалланган. Улар кундузи ҳам, кечаси ҳам, ҳамда ҳар қандай об-ҳаво шароитида қўлланиши мумкин ва илғор навигация тизимларига эга.

Ҳужумлар давом этди

Айни дамда Россия Украинадаги омборлар ва савдо марказларига ҳужумларни давом эттирмоқда.

Тунда Одесса ташқарисида жойлашган иккита йирик савдо марказига зарба берилди. Уларнинг ҳар иккиси ҳам Украинанинг қурилиш материаллари ва уй-жойни таъмирлаш маҳсулотларини сотувчи энг йирик Epicentre тармоғига тегишли.

Одесса вилояти маъмурияти раҳбари Олег Кипер вилоят «оммавий ракета ва дрон ҳужуми»га учраганини айтди. Унинг сўзларига кўра, Россиянинг омборларга берган зарбалари оқибатида беш киши жароҳатланган.

Украинанинг бошқа ҳудудларида эса, хусусан, шимоли-шарқий Харков вилоятига Россия ҳужумлари оқибатида беш киши ҳалок бўлган, 15 киши жароҳатланган, деб маълум қилди полиция.

Россия томони ҳам Украина ҳужумлари оқибатлари ҳақида хабар тарқатди. Россиянинг болалар ҳуқуқлари бўйича комиссари Мария Львова-Белованинг айтишича, жанубий Краснодар ўлкасига Украина томонидан берилган зарба оқибатида 13, 15 ва 16 ёшли уч нафар ўсмир ҳалок бўлган.

У ижтимоий тармоқдаги баёнотида яна олти нафар бола снаряд парчаларидан етган жароҳатлар, куйиш ва контузиялар билан касалхонага ётқизилганини айтди.

Маҳаллий губернатор Вениамин Кондратьевнинг сўзларига кўра, Краснодардаги болалар марказига «дрон бўлаклари» тушган.

Львова-Белова ва Владимир Путин Украина босиб олинган ҳудудларидан болаларни қонунга хилоф равишда депортация қилиш ҳарбий жиноятини содир этганликда гумонланиб, Гаагадаги Халқаро жиноят суди томонидан қидирувга берилган.

Алоҳида хабарларга кўра, Украина дронлари Россиянинг онлайн чакана савдо платформаларидан бири — Ozonга тегишли Адихея, Махачқалъа ва Краснодардаги учта омборга ҳужум қилган. Россия давлат ахборот агентлиги TASS хабар беришича, Махачқалъадаги Ozon омборига қилинган ҳужум оқибатида бир неча киши жароҳатланган, аммо уларнинг ҳаёти хавф остида эмас.