Human Rights Watch: Блогер Сирожиддин Одиловнинг "шубҳали" иши апелляцияси холис кўрилсин
Сурат манбаси, Sirojiddin Media
Қароргоҳи Ню-Йоркда жойлашган Human Rights Watch нуфузли инсон ҳуқуқлари ташкилоти блогер Сирожиддин Одиловнинг 5 октябрда судда товламачилик ва фирибгарликда айбдор топилиши ҳолатини "шубҳали" деб атади.
Ташкилотга кўра, бу иш Ўзбекистонда судлов жараёнининг адолатлилик стандартлари, шунингдек, ҳукуматнинг сўз эркинлигини таъминлашга содиқлиги борасида жиддий саволларни юзага келтирмоқда.
«Sirojiddin Media» номли, 915 мингдан ортиқ обуначига эга YouTube каналига раҳбарлик қилган Одилов жиноят ишлари бўйича суд қарори билан бир кишига нисбатан товламачилик ва яна икки кишига нисбатан фирибгарлик содир этганликда айбдор деб топилиб, тўрт йилга озодликдан маҳрум этилди. Суд, шунингдек, унга жами 75 миллион сўм (тахминан 6370 АҚШ доллари) миқдорида зарарни қоплаш мажбуриятини юклади.
«Суд қарорда Одилов ижтимоий тармоқлардаги фаолияти билан боғлиқ ҳолда жавобгарликка тортилмаганини алоҳида қайд этди. Бироқ Одиловнинг 2026 йил март ойида қўлга олиниши бундан бир неча ой олдин унинг ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлардаги мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш ҳолати ҳақида хабар берганидан кейин юз берди. Бу эса у танқидий материаллари учун нишонга олинган бўлиши мумкин, деган хавотирларни кучайтирди», дейилади Human Rights Watch Марказий Осиё бўлимининг маслаҳатчиси Миҳра Риттман мақоласида.
End of Ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларимиз
Унинг ёзишича, инсон ҳуқуқлари ҳимояси билан шуғулланувчи «Эзгулик» ташкилоти Одилов ишида бир қатор процессуал қоидабузарликлар содир этилганини хабар қилган. Жумладан, ҳокимият органлари Одиловга судгача қамоқ эҳтиёт чораси кўрилаётган пайтда адвокатни ўзи танлашига рухсат бермаган, шунингдек, терговчилар унинг уйи ва автомашинасини тегишли ордерсиз тинтув қилган.
Ташановнинг Human Rights Watch ташкилотига маълум қилишича, Адилов устидан шикоят қилган шахсларнинг ҳеч бири ўз даъволарини тасдиқловчи далилларни тақдим этмаган. Ташанов, шунингдек, фирибгарлик ва товламачилик содир этилгани айтилган воқеалардан кейин шикоятчиларнинг ариза бериш учун уч йилдан кўпроқ вақт кутиб турганига эътибор қаратган.
Сурат манбаси, Sirojiddin Media
Human Rights Watch блогер ИИБ ходимларининг қонунбузарликларини ёритганига эътибор қаратади.
"Одиловнинг «Sirojiddin Media» канали 2025 йилда Фарғона вилоятидаги мактаб директори Гулираъно Қосимованинг уни калтаклаган ва бошқа бир мансабдорни айбдор қилиб кўрсатиш учун, эҳтимол, атайлаб уюштирилган ҳолат доирасида камера олдида ечинтирган милиция ходимларини жавобгарликка тортишга уринишлари ҳақида хабар берган. 2025 йил ноябр ойининг охирида Қосимова судда ўз ҳақлигини исботлади. Фарғона туман жиноят ишлари бўйича суди туман полиция бошлиғи ва унинг ўринбосарини айбдор деб топиб, ҳар иккисини тўрт йилга озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилди", деб ёзади ташкилот.
Унга кўра, Одиловга нисбатан чиқарилган ҳукм Ўзбекистонда сўз эркинлигига нисбатан чекловлар кучайиб бораётган бир пайтга тўғри келмоқда.
"Ҳукумат органлари блогерлар ва бошқа шахсларни шубҳали товламачилик айбловлари билан, шунингдек, зўравонлик билан боғлиқ бўлмаган, масалан, «интернетда президентни ҳақорат қилиш» каби ҳуқуқбузарликлар учун жавобгарликка тортишни тўхтатиши керак.
Сирожиддин Одилов адолатли судлов ҳуқуқига эга эди. Унинг апелляция шикоятини ҳам адолатли ва холис кўриб чиқиш, судлов жараёнидаги процессуал жиҳатлар ҳамда унинг ҳукмига асос бўлган далилларни текшириш имконини берувчи, қонуний тартиб-қоидаларга риоя қиладиган суд жараёни таъминланиши керак», дея хулоса қилади Human Rights Watch.
