Россия, Москва - Розенберг: Бензин етишмаяпти, аммо ватанпарварлик руҳи ҳали сўнмаган. Россияликлар уруш таъсирини тобора кўпроқ ҳис қилмоқда

Москва жануби-шарқидаги ёнилғи қуйиш шохобчасида Святослав машинасида икки соатдан бери навбат кутмоқда.

Олдиндаги таблода ҳозиргина ёнилғи йўқлиги ҳақидаги ёзув пайдо бўлди.

«Айтишларича, бу ерга бензин келади», дейди Святослав умид билан. «Фақат қачонлигини билишмайди. Балки бугун, балки эртага».

Ундан нима учун бошқа ёнилғи қуйиш шохобчасига кетмаётганини сўрайман.

«Бошқа жойга етиб олиш учун бакимда бензин етарли эмас», деб жавоб беради Святослав.

Бензини етарли бўлган тақдирда ҳам, Святослав бу муаммони тезда ҳал қила олмаслиги аниқ. Бу ҳафта Москва бўйлаб, шунингдек, Россиянинг бошқа ҳудудларида ҳам бензин учун узун навбатлар пайдо бўлди.

Россия амалдорлари буни «нефтни қайта ишлаш заводларида режадан ташқари таъмирлаш ишлари» билан изоҳламоқда.

Бу таъмирлаш ишларига Украина дронларининг Россиядаги нефт иншоотларига зарбалари сабаб бўлди. Бундай узоқ масофали ҳужумлар шу ёз бошида ҳам катта ёнилғи танқислигини келтириб чиқарган эди. Нефтни қайта ишлаш заводларига зарбалар шиддат билан давом этмоқда.

Бу сафар Москвадаги навбатлар аввалгидан ҳам узун. Ҳокимият нефтни қайта ишлаш қуввати ва логистика билан боғлиқ муаммоларни ҳал қилишда қийналаётганга ўхшайди.

«Ёнилғи инқирозининг иккинчи тўлқини кучаймоқда», деб ёзди шу ҳафта «Независимая газета».

Бу ҳафта Москва бўйлаб машинада юрганда икки нарса кўзга ташланади: Россия Байроғи кунига бағишланган улкан билбордлардаги ватанпарварлик руҳидаги эълонлар ва бензин учун чўзилган улкан навбатлар.

Москвадаги бир ёнилғи қуйиш шохобчаси олдида навбат кутаётган 80 та транспорт воситасини санадим.

Ёнилғи топиш энди доимий курашга айланган.

«Кеча кечқурун соат 11 да бензин олгани бордим», дейди яна ёнилғи учун навбатда турган Елизавета. «Тун ярмида навбатнинг олдига етиб келдим. Кейин шохобчани тунги соат 2 гача ёпиб қўйишди».

«Кеча Москвага вилоятдан машинада келдим», дейди Любов.

«Йўл бўйи ёнилғи қуйиш шохобчаларининг ҳаммаси деярли бўш эди».

Навбатда хотиржам туриш учун Любов ўзининг Агата исмли кучукчасини эркаламоқда.

Любов ёқилғи инқирозини қандай баҳолайди?

«Ҳамма мамлакатда вазият оғирлигини айтяпти», дейди у. «Ҳамма буни ўша вазият билан боғлаяпти».

Россия 2022 йилда Украинага қарши кенг кўламли босқинини бошлашидан олдин Россия ичидаги нефтни қайта ишлаш заводларига ёки бошқа инфратузилма объектларига дрон ҳужумлари бўлмаган эди. Аммо бу зарбалар Кремлни сиёсатини ўзгартиришга мажбур қилганича йўқ. Москва ҳали ҳам Украинага қарши урушини «махсус ҳарбий операция» деб аташда давом этмоқда.

Инқирозни юмшатиш учун Россия бензин импорт қилишни бошлади.

Энергетика соҳасидаги йирик давлат ва дунёдаги энг катта хом нефт экспортчиларидан бири сифатида танилган мамлакат учун бу ғайриоддий ҳолатдир.

Ёқилғи танқислигини камайтириш мақсадида ҳукумат вақтинча Euro 2 каби пастроқ стандартдаги бензин ишлаб чиқариш ва сотишга ҳам рухсат берди. Бундай бензин тезроқ ишлаб чиқарилади. Euro 2 таркибида замонавий Euro 5 ёқилғисига нисбатан 50 бараваргача кўпроқ олтингугурт бўлади. У Россияда 2013 йилда тақиқланган эди.

Бундай ёқилғига нисбатан огоҳлантириш ҳам бор.

«Замонавий автомобиллар учун паст стандартдаги бензиндан мунтазам фойдаланиш ёқилғи форсункалари, ёндириш шамлари, кислород датчиклари, каталитик нейтрализатор ва тутун филтрига тушадиган юкламани ошириши мумкин», деб ёзди ҳукуматга қарашли «Российская газета». «Euro 2 бир марта қуйилганда моторни ишдан чиқармайди. Аммо хавфсизлик захирасини кескин камайтиради».

Уруш таъсирини руслар ҳис қилишига фақат нефт иншоотларининг нишонга олиниши сабаб бўлаётгани йўқ.

Россиянинг Amazon'га ўхшаш Wildberries компанияси тақсимот марказларига уюштирилган Украина зарбалари харидорлар учун ноқулайлик, сотувчилар учун эса иқтисодий зарар келтирмоқда.

Бу ҳафта президент Владимир Путин саноат объектлари ва инфратузилмага қилинган ҳужумлар «албатта зарар етказаётганини» тан олди.

«Биз буни тушунамиз, кўряпмиз», деди у.

Аммо Кремл раҳбари муаммолар кўламини кичрайтириб кўрсатишга уринди.

«Бундай ҳужумлардан ҳал қилувчи оқибатлар келиб чиқмаяпти. Бундай ҳолат бўлмаган ва бўлиши ҳам мумкин эмас».

Бошқача айтганда, ваҳима қилишга ҳожат йўқ.

«Одамларнинг ҳиссиётлари билан Владимир Путин тасвирлаётган воқелик ўртасида узилиш бор. Бу унинг ўз онгидаги шахсий воқелик тасвири», деб ҳисоблайди мустақил «Новая газета» нашри шарҳловчиси Андрей Колесников.

«Балки у ҳаммаси яхши эканлигига ўзини ишонтиришга ҳаракат қилаётгандир».

Россия ичидаги сўнгги ижтимоий сўровлар, жумладан Жамоатчилик фикри жамғармаси ўтказган тадқиқотлар жамиятда хавотир кучайиб бораётганини кўрсатмоқда. Бу эса Кремлнинг «хотиржам бўлинг ва ҳаётингизни давом эттиринг» деган чақириғи кутилган таъсирни бермаётганидан далолат бўлиши мумкин.

«Доимий хавотир ҳисси ҳозир ҳамманинг ичида бор. Нимадир нотўғри кетаяпти деган туйғу пайдо бўлади. Асосий кайфият айнан хавотирдир», дейди Колесников.

«Бу тузум келажакнинг ҳеч қандай моделини таклиф қила олмаяпти: яқин келажакни ҳам, ўрта муддатли ёки узоқ муддатли келажакни ҳам. Биз ҳозир "буюкмиз". Аммо бу буюклик нимада намоён? Бензин инқирозидами? Шу маънода келажак бўғиб қўйилган. Одамлар келажак ҳақида ўйламасликка ҳаракат қилмоқда. Режалаштириш уфқи жуда қисқа».

Святослав билан суҳбатлашган шохобчадан бир неча дақиқалик йўлда яна бир узун навбатга кўзим тушди.

Аммо бу сафар навбат пахтақанд учун эди.

Маҳаллий ҳокимият Россия Байроғи куни муносабати билан савдо расталари ташкил этган ва кўча концерти уюштирган.

Бензин танқислиги бўлиши мумкин. Аммо ватанпарварлик «танқис» эмас. Ҳеч бўлмаса шу ерда у «мўл-кўл».

«Бу менинг мамлакатим, менинг тақдирим, менинг орзум», деб куйлаяпти хонанда. «Мен байроғимни баланд кўтаряпман. Мамлакатим байроғини».

Кўнгиллилар майдонга йиғилганларга Россиянинг уч рангли байроқларини тарқатмоқда.

«Азиз дўстлар, биз ажойиб мамлакатда яшаймиз!» дейди нотиқлардан бири. «Биз доим ғалаба қозонишимизни биламиз. Сизларга тинч осмон, яхши кайфият, фаровонлик ва мамлакатимиздан фахрланиш туйғусини тилайман».

Пахтақанд билан бирга бу ерда Калашников автоматлари ҳам бор.

Расталардан бирида болаларга турли ҳарбий қуроллар, жумладан қўлда кўтариб юриладиган ракета учиргичлар кўрсатилмоқда. Болалар қуролларни қўлга олиб, улар билан суратга тушмоқда.

Бу Россия жамиятида ҳарбийлашув кучайиб бораётганидан дарак беради.

Ватанпарварлик руҳидаги тадбир айрим одамларнинг кайфиятини кўтармоқда.

«Қийинчиликлар бизни бирлаштиради», дейди нафақахўр Татяна. «Шароит қанчалик оғир бўлса, шунчалик кучли бўламиз».

Бироқ уруш одамлар онгида жуда муҳим ўрин тутмоқда, айниқса Москва вилоятига қилинган Украина дрон ҳужумлари.

«Уйқуга ётар экансиз эрталаб уйғониш-уйғонмаслигингизни билмайсиз», дейди Ангелина. «Ягона муаммо шу. Қолган ҳамма нарса яхши».

«Бизнинг муаммоларимиз юқори нархлар, бензин танқислиги ва кеча биринчи марта деразаларим силкинди. "Бум-бум!" деган овозни эшитдим», дейди яна бир аёл.

«Ҳозир энг муҳими руҳий ҳолатингизга эътибор бериш, уни мустаҳкам ва синмас қилиш. Шунда нима бўлишидан қатъи назар: "Майли, ҳечқиси йўқ", деб айта оласиз».

Бундай фикрлар руслар атрофида содир бўлаётган воқеаларга таъсир ўтказа олишларига ишонмасликларини кўрсатади. Улар қила оладиган ягона нарса, ўз назарларида, вазиятга мослашишга уринишдир.