Қирғизистон: Автобусдаги Z белгиси баҳсларга сабаб бўлди - видео

Бишкекдаги автобусда Z рамзи ва Россия байроғи туширилган белги таққан йўловчи эътирозларга сабаб бўлди. Воқеанинг энг қизиқ жиҳати - уни ким ва нима учун танқид қилганида.

Z - Россиянинг Украинага қарши бошлаган уруши ва босқинини қўллаб-қувватлаш рамзи сифатида таърифланади. У Россия тарғиботида ҳам кенг қўлланади.

Видеода уни тасвирга олган йигит Z уруши рамзи эканини айтиб, камуфляж кийимидаги эркакни танқид қилаётганини кўриш мумкин. Воқеа август ойи бошида бўлган.

"Қирғизистон - бетараф давлат. Шунинг учун биз бу ерда Z эмас, тинчлик тарафдоримиз. Z рамзини кўряпсизми? Бу халқаро низони қўзғашдир. Сиз тарғибот қиляпсиз", - дейди видеони тасвирга олган йигит.

Кейин маълум бўлишича, видеони Кирилл исмли Россия фуқароси тасвирга олган. У Би-би-сига воқеа тафсилотлари ҳақида сўзлаб берди.

"Автобусда кетаётиб, бу белгини кўриб қолдим. Мен ўзим Россия фуқаросиман, зўравонлик билан боғлиқ рамзлардан фойдаланишни тақиқлашларини хоҳлайман. У киши билан ҳеч қандай жанжал бўлмади, суҳбатдан кейин ҳар иккимиз ўз йўлимизга кетдик. Автобусдаги одамлар ҳам бизга унчалик эътибор беришмади", - деди у.

Ҳуқуқни муҳофаза қилувчи идоралар воқеага зудлик билан муносабат билдирди. Чуй вилояти ички ишлар бошқармаси бундай рамзлардан Қирғизистонда фойдаланиш расман тақиқланмаганини маълум қилди. Шу билан бирга, фуқароларни улардан намойишкорона фойдаланмасликка чақирди.

"Қирғизистон Республикаси ҳудудида Z ва V ҳарфлари ёзилган кийимларни кийиш расман тақиқланмаган. Шу билан бирга, фуқароларни жамиятдаги кайфиятни инобатга олишга ва бундай рамзлардан намойишкорона фойдаланмасликка чақирамиз. Шунингдек, ижтимоий тармоқларга ёзиб, бундай ҳолатларни диққат марказига чиқарилмаслигини сўраймиз. Бу айрим ҳолатларда миллатлараро, динлараро ёки бошқа адоватни қўзғатиши мумкин"- дейилади баёнотда.

Фаоллар эса Қирғизистон ҳукуматидан кескин чоралар кўришни талаб қилмоқда. Улардан бири Ондуруш Токтонасировнинг фикрича, бундай белгилардан фойдаланиш расман тақиқланиши керак:

"Негадир урушга қарши бетарафлигини билдирган Қирғизистонда босқинни қўллаб-қувватлаб қўшиқ айтадиган россиялик хонандалар ва блогерларга юртимизга келиб, бемалол фаолият юритишга имкон бериб қўйишяпти. Бу хато ва бепарволик. Қирғизистонда фашизмни қўллаб-қувватлайдиган ва тарғиб қиладиган ҳар қандай ҳаракатга бутунлай тақиқ қўядиган расмий қарор ва қонун зарур. Кўрмаганга, билмаганга олиб юраверсак, ҳаммаси кеч бўлиб қолади".

Бу ягона воқеа эмас

Қирғизистонда Z рамзидан фойдаланиш билан боғлиқ бу биринчи ҳолат эмас. Жорий йилнинг май ойида Қорақўл шаҳрида Ғалаба куни муносабати билан ўтказилган концертда Россиянинг "Любэ" гуруҳи қўшиқ куйлаётган пайтда катта экранда Z ва V ҳарфлари, шунингдек, Россия ҳарбийлари акс этган кадрлар намойиш этилган.

Шаҳар ҳокимлиги воқеага изоҳ бермаган. Бироқ концерт шаҳар бюджети ҳисобидан эмас, ҳомийлар маблағи эвазига ташкил этилганини таъкидлаган.

Кейинроқ шаҳар ҳокими Талант Иманов маҳаллий медиаларнинг бирига бу ҳолат тасодифан содир бўлганини айтган.

"Танқидларни тўғри қабул қилдим, яхши бўлмади. Бу гуруҳ концертда куйлайдиган хонандаларнинг охиргиси эди, тўпланган одамлар уларнинг саҳнадан кетишини истамай, яна қўшиқ айтишларини сўрашган. Тайёрланган дастури тугаган, шошилинч пайтда қўлга биринчи илинган флешкани қўйиб юборишган. Маълум бўлишича, у аввал Россиядаги тадбирларда ишлатилган флешкалардан бири экан. Шу тариқа ўша белги бир сонияга саҳна ортидаги экранда пайдо бўлиб қолган. Биз кейин бу воқеа бўйича махсус текширув ўтказдик. Буни сиёсийлаштирмаслик керак, атайлаб қилинмаган эди", - деди Иманов.

Тадбир Қорақўл шаҳар ҳокимлиги, "Победа 9/45" халқаро ватанпарварлик ҳаракати ва "Евразия" ташкилоти томонидан ташкил этилган.

"Евразия" ташкилотини Молдовада 15 йилга озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилиниб, қидирувга берилган олигарх Илан Шор молиялаштириши маълум.

Шор Россия санкцияларини четлаб ўтиш схемаларида иштирок этгани айтилган. Унинг бизнеслари Буюк Британия, Европа Иттифоқи ва АҚШ санкциялар рўйхатига киритилган. Айни пайтда Илан Шор Россияда бошпана топган.

Депортация қилинган Z-блогер

Бир ой аввал Украинадаги уруш учун ёлланма аскарларни жалб қилгани учун судланган россиялик Z-блогер ва сиёсий технолог Виктор Василев қамоқдан озод қилиниб, Қирғизистондан чиқариб юборилгани маълум бўлган эди.

"Суд мени 416-модданинг 1-банди ["Бошқа давлатлардаги қуролли можароларда ёки давлат ҳокимиятини ағдариш ёхуд ҳудудий яхлитликни бузишга қаратилган зўравонлик ҳаракатларида фойдаланиш мақсадида ёлланма аскарларни жалб қилиш, молиялаштириш, моддий жиҳатдан таъминлаш, ўқитиш, шунингдек, ёлланма аскарлардан қуролли можаролар ёки ҳарбий ҳаракатларда фойдаланиш"] бўйича айбдор деб топиб, икки йил тўрт ойга озодликдан маҳрум қилди. Вақтинча ҳибсда сақланган муддатим ҳисобга олиниб, суд залининг ўзида озод қилинди. 2026 йил 12 июнда озодликка чиқдим", — деди Василев журналист Лейла Саралаеванинг "Новые лица" каналига берган интервюсида.

Ўша суҳбатда Василев аввал "Вагнер" хусусий ҳарбий ташкилоти асосчиси Евгений Пригожинга тегишли медиаларда ишлаганини, шунингдек, Россия Мудофаа вазирлиги билан ҳам ҳамкорлик қилган пайтлари бўлганини тасдиқлаган.

Василев ва яна уч киши Қирғизистонда 2025 йил апрелида ҳибсга олинган. Улар орасида Ўш шаҳридаги "Русский дом" ходими Наталя Секерина ва Ўш шаҳар ҳокимлиги ходими Сергей Лапушкин ҳам бор эди.

Тўртинчи шахснинг исми айтилмаган. Аммо унинг Майли-Суу шаҳридаги электр лампа заводида ишлагани адвокати томонидан маълум қилинган.

Кейинчалик Секерина ва исми ошкор этилмаган фуқаро уй қамоғига чиқарилган. Василевнинг айтишича, жиноят иши махфий бўлгани сабабли уларга қандай ҳукм чиқарилганини билмайди.

Қирғизистон Россия–Украина уруши масаласида расман бетарафликни сақлаб келмоқда.