ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ዝሓለፈ ዓሰርተታት ዓመታት፡ ካብ ዙርያ ዓለም፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ከም ዩፎ ዝተገለጹ ጓኖት ነገራት እኳ እንተተረኣዩ ተመራመርቲ ነቲ ክስተታት ‘ልቢ ወለድ እዩ’ ብምባል ክነጽግዎ እዮም ጸኒሖም። ኣብዚ እዋን ግና ትካል ምርምር ጠፈር ኣሜሪካ፡ ናሳ፡ ኣብዚ ጓና ተርእዮታት መርመራ ዝገብር ፍሉይ ጉጅለ ተመራመርቲ ብምቛም ሓደ መልሲ ንምርካብ ምንቅስቓስ ጀሚሩ ኣሎ።

ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ዩፎ፡ ንምንታይ እዩ ናሳ ንዩፎ ዝእልሽ ዘሎ?

ብ11 ሰነ 2022 ዓ.ም [ኣ.ኤ] ዓለምለኻዊ ማሕበር ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሕርሻን ስነፍልጠት ህይወትን [GCHERA] ሎሬታት ዓለምለኸ ሽልማት ሕርሻ ዓመተ 2021 ኢሉ ንዝሓጸዮም ፕሮፌሰር ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምትኩ ሃይለን፡ ፕሮፌሰር ዩኒቨርሲቲ ጌንት ማርክ ቫን ሞንታግን ሸሊሙ። ፕሮፌሰር ምትኩ፡ ብምርምር ሓመድ፡ ልምዓት ሕርሻ፡ ስነ መኣዛ ኣትክልትን ካልኦት ሳይንሳዊ ምርምራትን ስነሂወታዊ ብዙሕነትን’ዩ ክሽለም በቒዑ።   

'ካብ ገባር'የ ዝመሃር' ዝብል ሎሬት ሕርሻ ዓለም ፕሮፌሰር ምትኩ ሃይለ

ምሸት ምሸት፡ 0.3 ሚሊ ሜትር ንውሓት ዘለዎም ፍጥረታት፡ ሓደሽቲ ነኳላት ቈርበትና ኣሊሾም ብምውጻእ ምስ መጻምዶም ይራኸቡ። 

ኣብ ገጽና ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ሓሳኹ

ኣብታ ኣብዚ ቕነ ከቢድ ሙቐት እተተኣናግድ ዘላ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ብዙሓት ጽቡቕ ድቃስ ክድቅሱ ከምዘይከኣሉ የማርሩ ኣለዉ፡፡ እንተኾነ እዞም ዝስዕቡ ስጉምቲታ ዋላ ኣብ ሃሩር ጽቡቕ ድቃስ ንምድቃስ ዝሕግዙ እዮም ይብሉ ተመራመርቲ፡፡ 


ኣብ ውዑይ ኩነታት ኣየር ከመይ ክንድቅስ ንኽእል?

እቲ ቅድሚ 600 ዓመታት ተራእዩ ዝነበረ ሕማም ኣብ ኣውሮጳ፣ እስያን ሰሜን ኣፍሪቃን ብዓሰርተታት ሚልዮናት ዝቑፀሩ ሰባት ናብ ሞት ከምዘቃልዐ ይግለፅ።
ኣብ መፋርቕ 14 ክፍለዘመን ዘጋጠመ መቕሰፍቲ ጥዕና፡ ኣብ ታሪኽ ደቂሰብ ካብ ሞንጎ ዝተረኣዩ ኣዝዮም ዓበይቲ ክስተታት ሓደ ነይሩ።

ጠንቂ ‘ቲ ሚልዮናት ዝቐዘፈ ‘ጸሊም ሞት’ ከም ዝተረኽበ ተመራመርቲ ገሊጾም

“እቲ ውጽኢት ግን ኣገሪሙና፤ ሓደ ተኽሊ ጥራይ’ዩ ነይሩ። ሓደ ተክሊ ጥራይ ኣብ ሻርኢክ በይ ልዕሊ 180 ኪሎ ሜትሮ ተዘርጊሑ ነዚ ኣብ መሬት ዝዓበየ ተኽሊ ፈጢሩ” ክትብል ዋና ጸሓፊት እቲ መጽናዕቲ ጃኔ ኤድጌሎ ተዛሪባ።

ኣብ መሬት፡ ኣርባዕተ ዕጽፊ ከተማ ኣስመራ ዝኸውን ተኽሊ ተረኺቡ

ክንፊ ናይዚ ዘፍርሕ በራሪ ፍጥረት፡ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ትሸዓተ ሜትሮ ኮይኑ፡ ካልኦት እንስሳት ሃዲኑ ይምገብ ነይሩ ይበሃል።

ቅድሚ ሚልዮናት ዓመታት ዝነበረ ዘፍርሕ ፍጥረት

ዶ/ር ኣይዳ ኣብ ኣስመራ'ያ ተወሊዳን ዓብያን። እቲ ብዛዕባ ኣስመራ፡ ስድራቤታ፡ ኣተዓባብያኣ ይዅን ቤት-ትምህርታ ዘለዋ ተዘክሮ ዉዕዉዕ ኰይኑ፡ ሕሉፍ ህይወታ ክሳብ ሕጂ ብናፍቘት ከም እትዝክሮ፡ መግለጺ ባህሪኣ ከም ዝዀነን ትገልጽ። ከምኡ'ውን ከም ሓባሪ-ዓንዲ ህይወታ ገይራ ከም እትጥቀመሉን ተዘንቱ።

ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ትካል ፋይዘር ትሰርሕ ዘላ ኤርትራዊት ዶ/ር ኣይዳ ሃብተጽዮን መን'ያ?

ሳይንሰኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ግን፡ ብሰንኪ' ቲ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ዓለማዊ ዋዒ ክስዕብ ዝኽእል ሓደጋታት ንምውጋድ ዘኽእል ውጥን ትማሊ ዘርጊሖም ኣለው።

ሊቃውንቲ፡ ዓለም ንምድሓን ዘኽእሉ ሓሙሽተ መይላታት ምሂዞም

ኣብ 2019 ጽምዲ ኩላሊት ሓሰማ፡ ናብ ኣእምሮኡ ዝሞተ ሰብነት ጂም ፓርሶንስ ተተኺሎም፡፡ ንሱ ምስ ሞተ ኣካላቱ ንኻልእ ሰብ ክወሃብ ቃል ኣትዩ ስለዝነበረ፡ ኩላሊቱ ንኻልእ ሰብ ተዋሂቦም፡፡ ብናይ ቤተሰቡ ፍቓድ ድማ ናይ ሓሰማ ኩላሊት ተተኪእሉ

ሓሰማ ቀንዲ ፍልፍል ስግግር ኣካላት ወዲሰብ'ዶ ትኸውን?

ዛጊድ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኣብ ዝተኻዱ መርማራታት፡ ንኦሚክሮን ዝመስል ውጽኢት ዝተረኽቦም ንዝለዓለ ምርመራ ናብ ካልእ ምዕቡል ቴክኖሎጂ ዘለዎ ቤተ ፈተነ ንክትንተን ይስደድ።

ኦሚክሮን ከምዝሓዘኒ ብኸመይ እየ ዝፈልጥ?

እቶም ተመራመር፡ እንድቅሰሉ ሰዓት ምስቲ ናይ ውሽጢ ሰብነትና ሰዓት (ቦዲ ክሎክ)  ክጠዓዓም ምግባር ነቲ ምስ ምቕናስ ሕማም ልብን ወቕዕን ዘሎ ተዛምዶ ብዝሓሸ ክገልጾ ይኽእል እዩ ኢሎም ይኣምኑ፡፡

ብእዋኑ ምድቃስ ካብ ወቕዒ ልቢ ከምዘድሕን ትፈልጡ'ዶ?

እተን ኣሓ ኣብቲ ናይ ሽቓቕ ደንበ ኣትየን ምስ ዝሸና፡ ሞሳአን መግቢ ከምዝዋሃባ ተገይሩ። ብድሕሪ'ዚ ኣብ ጥቓ'ቲ ሽቓቕ ኣብ ዘሎ ቦታ ከምዝጸንሓ ተገይሩ። ባዕለን ናብቲ እንዳ ሽንቲ እንድሕሪ ከይደን ድማ ናይ መግቢ ሽልማት ይዋሃበን።

ንክሊማዊ ለውጢ ንምክልኻል ከብቲ ሽቓቕ ምኻድ ክላመዳ ይኽእላ'የን ተባሂሉ

ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዚያ ናሳ ኩባኒያ ቤዞስ ዘቕረበሉ መጠን ገንዘብ ነጺጉ ምስ ትካል ኢለን መስክ ናይ 2.9 ቢሊየን ዶላር ውዕሊ ከምዝኣተወ ይዝከር።

ጄፍ ቤዞስ ናብ ወርሒ ዝግበር ጉዕዞ ንምቁጽጻር ክልተ ቢሊየን ዶላር ኣቕሪቡ

እዛ መኪና’ውን ነፋሪት’ውን ኮይና እተገልግል ተሽከርካሪት ኣብ ሰማይ 40 ሰዓታት ዝወሰደ ናይ ፈተና በረራ ኣካይዳ ኣላ። እንተኾነ ግን ዛጊድ ንኽትበርር ዘኽእላ ምስክር ወረቐት ኣይተውሃባን ኣሎ።

ኣብ ሰማይ እትበርር መኪና

እቲ ተላባዒ ሕማም ኣብ 1300ታት ናብ ኣውሮጳ ብምስፍሕፋሕ ኣብ ዘመናት ብሚልዮናት ዝቁጸሩ ሰባት ከምዘህለቐ'ዩ እዚ መጽናዕቲ ዘረድእ።

ተመራመርቲ ቅድሚ 5 ሽሕ ዓመታት ብተላጋቢ ሕማም ናይ ዝሞተ ሰብ ኣስክሬን ረኺቦም

ንፈለማ እዋን፡ ኣብ ወርሒ እግሩ ዘንበረ ኒል ኣርምስትሮንግን ምስኡ ኣብ ገጽ ወርሒ ዝረገጸ ባዝ ኣልድሪንን፡ ከምኡ'ውን ማይክል ኮሊንስን ኣካል ናይታ ብኣፖሎ 11 ትጽዋዕ መንኮርኮር ትካል ጠፈር ኣመሪካ፡ ናሳ፡ ብምዃን ታሪኽ ዝሰርሑ ጠፈርተኛታት'ዮም።

ሓደ ካብቶም ንፈለማ እዋን ንወርሒ ዝተወንጨፉ ኣመሪካውያን ጠፈርተኛታት ዓሪፉ

ኢንጂኒውቲ፡ ኣብታ ኣብ ወርሒ ለካቲት ኣብ ገጽ ማርስ ዝዓለበት 'ፕርሲቪራንስ' (ሓቦ) ዝተባህለት መንኮርኮር ናሳ ተሓዚላ'ያ ናብታ ቀያሕ ፕላነት ተላኢኻ።

'ናሳ' ንፈለማ እዋን ኣብ ገጽ ፕላነት ማርስ ሄሊኮፕተር ኣብሪሩ

ጠፈርተኛ ዩሪ ጋጋሪን፡ ህዱእን ልዑል ርእሰ ተኣማንነት ዝወነነን ፓይሎትን ፈላሚ ናብ ህዋ ዝበጽሐን ህቡብ ውልቀሰብ፡ በቲ ግዜ ብዙሕ ዘይደፍሮ ቴክኒካዊ ክእለት ዝነበሮ ሰብ እዩ።

ናብ ዲፕሎማት ዝሑል ኲናት ዝተቐየረ ጠፈርተኛ

ተመራመርቲ፡ ሕማም ኮቪድ-19፡ ኣብ ዝተናውሐ እዋን ኣብ ሰብነት ደቂ ሰባት ከስዕቦ ዝኽእል ጽልዋታት ጥዕና ንምፍላጥ ሰፊሕ ሳይንሳዊ መጽናዕቲ ጀሚሮም።

ኮቪድ ፦ ኣብ ልብን ኮላሊትን አእምሮናን እንታይ ሳዕቤን የኸትል?

ካብተን ቅድሚ ሕጂ ናብታ ፕላነት ዝዓልባ ዝነበራ መንኮርኮራት ፍልይ ዝገብራ፡ ዝሓየለ ናይ ቪድዮን ደረቕን ካሜራታት ዝወነነት ምዃና'ዩ። ዝበለጸን ዝነጸረን ስእልታት ክትሰድድ ድማ ዓቢ ተስፋ ተነቢሩላ ይርከብ።

ናብ ፕላነት ማርስ ዝተወንጨፈት መንኮርኮር ንተመራመርቲ ስነ ጠፈር ዓወት ኣበሲራ

ሳተላይት ኢንተርኔት ዝጀመረሉ ኩነታት እቲ ሎሚ ንጥቀመሉ ዘለና ዓይነት ቴክኖሎጂ ኢንተርኔት ኣብ ዘይነበረሉ እዋን ዝተጀመረ'ዩ። ኣማራጺታት ኣብ ዘይርከበሉ ኩነታትን ብፍላይ ነቲ ስሩዕ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ምርካብ ኣብ ዘይከኣለሉ ቦታን ኣገልግሎት ንኽህብ ዝተፈጠረ ቴክኖሎጂ ከምዝኾነ ይግለጽ።

ሳተላይት ኢንተርኔት እንታይ እዩ?

ቻይና፡ ካብ ወርሒ ቅምሶ ንምምጻእ መንኮራኹር ልኢኻ እያ። እዛ ቼንጅ5 ዝተባህለት መንኮራኹር ኣብዚ ሕጂ እዋን ቅምሶታት ጽዒና ናብ መሬት ትምለስ ኣላ።

ናሳ፡ ካብ ወርሒ እምኒ ንዘምጽኣሉ ኩባንያ ሓደ ዶላር ክኸፍል'ዩ

ኣዳም ኪንግ ዝተበሃለ ወዲ 6 ዓመት ኣየርላንዳዊ ቆልዓ ኣብ መጽናዕቲ ሳይንስ ህዋ ዘለዎ ባህጊ ምስገለጸ፡ ንቐልቢ ትካል ምርመር ህዋ ኣሜሪካ (ናሳ) ገዚኡ'ሎ።