ኤርትራ

ኢትዮጵያ

ሱዳን

ማእከላይ ምብራቕ

ሳይንስን ጥዕናን

ኣመና ፍቱዋት

ዜና

ቪድዮ

ተዓዘቡ

ራድዮ

ስምዑ

Tigrinya

ኣብ ምድብ 'ፈረስት ግሎባል ዊኒን ኣላይንስ' (FIRST Global Winning Alliance) ወርቂ መዳልያ ዝተዓወታ ጋንታታት ተስፋ (ንስደተኛታት ዝወከለት)፡ ህዝባዊት ሪፓብሊክ ቻይና፡ ቬትናምን ኤርትራን ምዃነን መርበብ ሓበሬታ ነቲ ውድድር ዘዳሉ ትካል 'ፈረስት ግሎባል' ይሕብር። 

ጋንታ ኤርትራ ኣብ ውድድር 'ሮቦቲክስ ዓለም' ወርቂ መዳልያ ተዓዊታ

ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከጋጥም እንከሎ ሰባት ብዙሕ ግዜ ግጉይ ተግባራት’ዮም ዝፍጽሙ። እንከይተፈለጠና ክንጎይ ወይ ከዓ ሰንቢድና ዕንይንይ ክንብል ንኽእል ኢና። ኣብ ፖርቹጋል ዝርከብ ሓደ ዩኒቨርስቲ፡ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከጋጥም እንከሎ ሰባት ብኸመይ ክድሕኑ ከምዝኽእሉ ዝምህር ናይ ማንዛ ጸወታ ሚሂዙ’ሎ።

ብማንዛ ዝግበር ጸወታ ካብ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከድሕን ይኽእል’ዶ?

ኣብ መላእ ኣውስትራልያ ኣብቲ ሰብመዚ ድሕሪ ዓመታት እቲ ዝኸፍአ ሓደገኛ ናይ ባርዕ ወቕቲ ክኸውን ዝጽበይዎ ወቕቲ ኣብ እትኣትወሉ ዘላ እዋን ብዓሰርተታት ዝቝጸሩ ሓደጋ ባርዕ ከጋጥም ጸኒሑ።

ምስ ባርዕን ውሕጅን ዝቃለሳ ዘለዋ ከተማታት ኣውስትራልያ

ኣብ ጠፈር ብናጻ ዝንሳፈፋ፡ ምስ ዝዀነ ኮኾብ ዘይተኣሳሰራ፡ ክንዲ ጁፒተር ዝዓቐነን "ፕላነታት" ብጀምስ ወብ ስፔስ ቴለስኮፕ ከም ዝተረኣያ ተገሊጹ።

ብጽምዲ ዝንቀሳቐሳ ዝመስላ ኣስታት 40 'ፕላነታት' ተረኺበን  

ኣብ ዓውዲ ሕክምና ዝወሃብ ሽልማት ኖበል 2023፡ ንክታበት ኮቪድ ንዝመርሐ ተክኖሎጂ mRNA ዘማዕበሉ ክልተ ሊቃውንቲ ክወሃብ ምዃኑ ተፈሊጡ።

ሽልማት ኖበል 2023፡ ንሊቃውንቲ ክታበት ኮቪድ ክወሃብ እዩ

ዳርጋ ካብ ኣርባዕተ ሓደስቲ ኣቦታት ሓደ ድሕሪ ሕርሲ ኣብ ዘሎ ቀዳማይ ዓመት ብጭንቀትን ሻቕሎትን ይሳቐ። ንዓኣቶም ዝኸውን እንታይ ደገፍ ኣሎ?

ኣቦታት ሕርሲ ጭንቀት የስዕበሎም ድዩ?

ናሳ ዝወንጨፋ መንኮርኮር ኦሲሪስ ሬክስ ኣብ ህዋ ካብ ፍጥነት ጥይት ብ15 ዕጽፊ ክትጓዓዝ ድሕሪ ምጽናሕ ሰንበት ናብ መሬት ዓሊባ።

ናሳ፡ ህይወት ኣብ ዓለም ከመይ ከምዝጀመረ ንምፍላጥ ቀሪበ’የ ይብል

ህላወ ጀርምታት ዝኽሕዱ ሰባት ዝጥቀሙሉ ቁልፊ ቃላት ብምርኣይ ዳታ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝተገብረ ትንተና፡ እቲ ዝንባለታት ብብዝሒ ቅድሚ 2020 ዳርጋ ከም ዘይነበረን፡ ምስ ምጅማር ለበዳ ኮቪድ-19 ከም ዝዓበየን የመልክት።

 ስለ ምንታይ ብህላወ ጀርምታት ዘይኣምኑ ሰባት ይበዝሑ ኣለዉ?

ናሳ፡ ኣብ መሬት ዝዓለበ ሓድሽ ቅምሶ ኣስተሮይድ  እንታይ ዝሐዘ እዩ?

ድሕሪ 20 ዓመታት ግን ኣብ ቀረባ እዋን ክልተ ተወሳኺ መርዛማት ኣእዋፍ ተረኺበን።

መርዛማት ኣዕዋፍ ከም ዘለዋ ትፈልጡ’ዶ?

‘ኢ-ዌስት’ ወይ ኤሌክትሮኒካዊ ጐሓፍ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ሕጂ ሮያል ሚንት ዓባይ ብሪጣንያ፡ ኣብ ጥረ ነገራት ዘለና ጽግዕተኛነት ንምንካይ፡ ኣብ ላፕቶፕን ስልክታትን ዝተሓብኡ ክቡራት ሓጻውንን ንምውጻእ ሓድሽ መገዲ ረኺቡ ኣሎ።

ኣብ ውሽጢ ላፕቶፓትን ሞባይላትን ወርቂ ኣሎ ድዩ?

ኣመሓዳሪ ናሳ ቢል ነልሰን፡ ኤጀንሲ ጠፈር ኣመሪካ ኣጋጣሚታት እቶም ዘይንቡር ክስተታት ንምፍላጥ ኣብ ዝግበር ምርምር መሪሕ ተራ ከምዝወስድን ዝረኽቦም ሓበሬታታት ብግልጺ ከካፍል ምዃኑን ተዛሪቡ።እቲ 36 ገጽ ዘለዎ ጽብጻብ ብዙሕ ቴክኒካውን ሳይንሳዊ ትዕዝብትን ዝሓዘ እዩ።

ትጽቢት ዝተገበረሉ ሓድሽ መጽናዕቲ ናሳ ብዛዕባ ዩፎ እንታይ ይብል?

ኣብ ሓደ ፕላነት ዝርከብ ህይወት ኣብ ሰማያቱ (ኣትሞስፌር) ኣብ ዝህሉ መጠን ዋዒ፡ካርቦንን ፈሳሲ ማይን'ዩ ዝምርኮስ።

ስነጠፈር፡ ንተመራመርቲ ዘህረፈ ምልክታት ህይወት ኣብ ርሑቕ ኣድማስ

ንሱን መሳርሕቱን ዘማዕበልዎ ስርዓት ‘ስፐርምሰርች’ ይበሃል። እዚ ከኣ ኣብ ፈሳሲኦም ፈጺሞም ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ (ስፐርም) ዘይብሎም ደቂ ተባዕትዮ ንምሕጋዝ ዝተዳለወ እዩ። እዚ ዘርኢ ናይ ዘይምምንጫው ኩነታት ‘ናን-ኦብስትራክቲቭ ኣዙስፐርሚያ’ [non-obstructive azoospermia (NOA)] ይበሃል።

ሰብሰርሖ ብልሒ [ኤ.ኣይ] ኣብ ምፍዋስ መኻንነት ደቂ ተባዕትዮ 

‘ኣሌክሲስ ዉንድ ሪትራክተር’ ካብ ፕላስቲክ ዝተዳለወን ዕብይ ዝበለን ኮይኑ፡ ኣብ ክልተ ቀለበት ዝተዘርግሐ እዩ። ኣብ ‘ሲ-ሴክሽን’ [C-section] ማለት ብመጥባሕቲ ዝፍፀም ወሊድ ድማ ዝተኸፈተ ማህጸን ምስ ተዓጽወን ቆርበት ቅድሚ ምስፋይን ክእለ ይግበር።

ኣብ ከብዲ ጓል ኣንስተይቲ ዝተረስዐ ክንዲ ብያቲ ዝዓቐኑ መሳርሒ መጥባሕቲ

ተመራመርቲ ስነ-ፈለክ ኣብ ውሽጢ ከባቢ ኣየር ኔፕትዩን ዓቢን ምስጢራዊን ጸሊም ንጣብ ከም ዝረኣዩ ይገልጹ ኣለዉ። ኣብ ጥቓ እቲ ጸሊም ንጣብ ብሓደ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ድሙቕ ንጣብ ዝተሰነየ’ዩ።

ኣብ ኔፕትዩን ዝተረኣየ ምስጢራዊ ጸሊም ንጣብ እንታይ’ዩ?

ተመራመርቲ፡ እቲ ጉዳይ ሕማማትን ረኽስታትን ካብ እንስሳታት ናብ ሰባት ክመሓላለፉ ዝኽእሉ ሓደጋታት እናወሰኸ ዝኸይድ ምዃኑ ዘጉልሕ ምዃኑ የጠንቅቑ ኣለዉ።

ፈለኽለኽ ዝብል ሓሰኻ ንፈለማ እዋን ብህይወት ኣብ ሓንጐል ሰብ  ተረኺቡ 

ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ተመራመርቲ፡ ደቂ-ሰባት እርጋን ንምምምካት ወይ ናብ መንእሰይነት ንምምላስ ዘኽእሎም ኣገባባት ብዝምልከት ዝተፈላለዩ መጽናዕትታት ከካይዱ ጸኒሖም እዮም። ዓለምና ድማ ኣብ ከምዚ ዝበሉ መርመራታት ዝሕግዙ ዝመስሉ ፍጡራት ኣለዋ።

ንዘልኣለም ክትነብሩ ምደለኹም’ዶ?

ተመራመርቲ ስነ አእምሮ ስለምንታይ ሰይጣን ዝርኣና ኮይኑ ከምዝስምዓና ዘብርህ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምርምር ኣካይዶም ኣለዉ።
ሓደ ብሃሊኡ ዘይርአ፡ ብገለ ዝመጽእ ዘፍርሕ ድምጺ፤ ዘይንቡር ወይ ዘይልሙድ ትርኢት፡ ብጥቓኻ ሓደ ግኡዝ ነገር ሽው ኢሉ ዝሓለፍ ዝመስለካ ስምዒት፡ ሰባት ንሰይጣን ርኢናዮ ንምባል ዝጥቀምሉ ኣገላልጻ እዩ። 

ሰይጣን ርኢኹም’ዶ ትፈልጡ? ሳይንስ’ከ ብዛዕባ’ዚ እንታይ ይብል?

ሉና-25 ዝተበሃለት ሰብ ኣልቦ መንኮርኮር ሩስያ ካብ ቁጽጽር ድሕሪ ምውጽኣ ኣብ ወርሒ ከም ዝተወደቐት ሰበስልጣን እታ ሃገር ገሊጾም።

ሩስያዊት መንኮርኮር ኣብ ወርሒ ተሓምሺሻ

ሰብ-ሰርሖ ብልሒ ሰብኣዊ ባህሪ ምስ ዝወሃቦም፡ ብተለምዶ እቲ ሮቦት ኣንስታዊ ባህርያት ክህልዎ ኢና ንመርጽ። ነዚ ገለ እከይ ምኽንያት ኣለዎ ድዩ?

ኣንስትዮ ሮቦት ዝበዝሓሉ እከይ ምኽንያት ኣሎ ድዩ?

ኣብ መላእ ዓለም ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 226 ሽሕ ሰባት ዝተገብረ መፅናዕቲ ከም ዘመልክቶ 4,000 ስጕሚ ናይ እግሪ ጉዕዞ ምግባር ብኣጋ (ኣብ ዘይእዋኑ) ንዘጋጥም ሓደጋ ኣብ ምንካይ ከም መጀመሪ እኹል እዩ።

መዓልታዊ 5 ሽሕ ስጕሚ ምንቅስቓስ ዕድመ የናውሕ ዶ?

ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘለዉ መዓልታት ኣብ ኣዝዩ ዝተፈላለየ ሰዓታት ናይ ምድቃስን ምትሳእን ዝተዛብዐ ልምዲ እንተሃልዩካ “ሶሻል ጀትላግ” ከም ዘለካ የመልክት።

ወትሩ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ክንድቅስ ንግደደሉ ቀንዲ ምኽንያት 

ብሰንኪ እቲ ብቑርዲድ ዝተለኸፈ ስጋ ብምምጋብ ዝስዕብ ፀገም ጥዕና ‘ኣልፋ-ጋል ሲንድሮም’ ዘለዎም ሰባት ኣዝዩ ከምዝወሰኸ ማእከላት ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማማት (Centers for Disease Control and Prevention (CDC)) ዘውጽኦ ሓድሽ መረዳእታ የመልክት።